ރާއްޖޭގައި ޑޮލަރުގެ ބޮޑު ދަތިކަމެއް އޮތްކަމާމެދު ޝައްކެއްނެތެވެ. ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުން މުޅިންވެސް ފެންނަނީ މިހާރު އިގުތިސާދުގައި ދައުރުވަމުންދާ ޑޮލަރު ބޭންކިން ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ވެއްދުމަށް ބައްޓަންކުރާތަނެވެ. ނަމަވެސް ގައުމުގެ އިގްތިސާދުގެ އެއް ދާއިރާއިން އަނެއް ދާއިރާއަށް ޑޮލަރު ބަދަލުކުރުމަކުން، ގައުމަށް ވަންނަ ބޭރު ފައިސާ އިތުރެއްނުވާނެ އެވެ.
މިވަގުތު އަމާޒަކަށްވާންވާނީ ރާއްޖެއަށް ވަންނަ އާ ޑޮލަރު އިތުރުކުރުމެވެ. މިކަމަށް އޮތް އެންމެ އަވަސް ރާސްތާއަކީ ފަތުރުވެރިކަމެވެ. ރާއްޖޭގައި މިކަން ކުރުމުގެ ގާބިލުކަން އެބަހުއްޓެވެ. މިވަގުތު ބެޑް ޝޯޓޭޖެއް ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއަކު ނެތެވެ. ބޭނުންނުކުރާ ބެޑް ކެޕޭސިޓީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ސާފުކޮށް ފެނެ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ އެވަރެޖް ޓޫރިޒަމް އޮކިއުޕަންސީއަކީ 58 ޕަސެންޓެވެ. ފަތުރުވެރިކަމުގެ ހައި ސީޒަނުގައިވެސް، ފުރަތަމަ ތިން މަހު އެވަރެޖް އޮކިއުޕަންސީ ހުރީ 72 ޕަސެންޓުގައެވެ. ފަތުރުވެރިކަން ދަށް ދުވަސްވަރު 40 ޕަސެންޓަށް ވެސް މިއެވަރެޖް ވެއްޓެ އެވެ.
އެހެން ނަމަވެސް ރިސޯޓްތަކާއި ގެސްޓްހައުސްތައް ދަނީ ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް އިތުރުވަމުންނެވެ. ކަންމިހެން ހުރުމުން، ކުރަންވީ ކަންތައްތައް ވަރަށް ސާފެވެ. އަދިވެސް ކެޕޭސިޓީ އިތުރުކުރުމަށް އަތުގައި ހުރި މަދު ޑޮލަރުކޮޅު ހަރަދުކުރުމަށްވުރެ، ބަލަންވީ އަތުގައި ނުވިކި ހުންނަ އެނދުތައް ވިއްކާ އާމްދަނީ އިތުރުކުރެވޭތޯ އެވެ. ވިއްކޭ ނުވަތަ އޮކިއުޕައި ކުރެވޭ ކޮންމެ އިތުރު ކޮޓަރިއަކުން، އެވަންނަނީ ޑޮލަރެވެ. މި އާ ޑޮލަރު ހޯދުމަށް އިތުރު ކޮޓަރިއެއް އަޅާކަށް ނުޖެހެ އެވެ.
ރާއްޖެއަށް 2025 ގައި 2.25 މިލިއަން ފަތުރުވެރިން ޒިޔާރަތްކޮށްފައި ވާއިރު، ފަތުރުވެރިކަމުން 5.57 ބިލިއަން ޑޮލަރު ވަނީ ލިބިފަ އެވެ. އެއީ ބޮލަކަށް ގާތްގަނޑަކަށް 2,480 ޑޮލަރެވެ. ނުވަތަ 7 ދުވަހުގެ ދަތުރަކަށް، ދުވާލަކަށް ބޮލަކަށް 350 ޑޮލަރެވެ. ދުވާލަކަށް ބޮލަކަށް ލިބޭ އަދަދަކީ 450 ޑޮލަރު ކަމުގައި ގައުމީ ޓާގެޓެއް ކަނޑައަޅަންވީ ނޫންތޯ އެވެ؟ މިހާރު ފަތުރުވެރިން އަންނަ އަދަދާއި ރާއްޖޭގައި ހޭދަކުރާ ދުވަހުގެ އަދަދަށް ބަލައިފިނަމަ، ފަތުރުވެރިކަމުގެ އާމްދަނީ މިކަމުން އެކަނިވެސް 7 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އިތުރުވާނެ އެވެ. ދަންނަވަން މިއުޅޭ ވާހަކައަކީ، ހަމައެކަނި ރާއްޖެ އަންނަ ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު ލަނޑުދަނޑިއަކަށް ހެދުމުގެ މާބޮޑު ފައިދާއެއް ނުފެންނާނެ އެވެ.
ރާއްޖޭގެ ލަނޑުދަނޑިއަކަށް ވާންވީ، އޮކިއުޕަންސީ އިތުރުކޮށް، ފަތުރުވެރިން ރާއްޖޭގައި މަޑުކުރާ ދުވަސް އިތުރުކޮށް، ކޮންމެ ފަތުރުވެރިއެއްގެ ފަރާތުން ވަންނަ ބޭރު ފައިސާ އިތުރުކުރުމެވެ. މާލެއާ ގުޅިފައިވާ ބައިނަލްއަގުވާމީ ވައިގެ ބަނދަރުން ދެ މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ފަތުރުވެރިން ރާއްޖެއަށް އަންނައިރު، މާލެއަށް އެއްވެސް ޑޮލަރެއް އެފަތުރުވެރިންގެ އަތުން ނުވަދެ އެތައް ފަތުރުވެރިންނެއް އެއާޕޯޓުން ރިސޯޓަށް ގޮސް އެނބުރި އެއާޕޯޓަށް އާދެ އެވެ. މާލެއަށް އިތުރު އާ ފަތުރުވެރިންތަކެއް ހޯދާކަށް ނުޖެހެއެވެ. މާލެއަކީވެސް ފަތުރުވެރިން އައިސް މަޑުކޮށްލާ ހިތްވާ ތަނަކަށް ހެދުމުން ވަރަށް ބޮޑު ބަދަލެއް ފެނިގެންދާނެ އެވެ. މާލޭގައި ހިތްހަމަޖެހިލައިގެން ތިން ގަޑިއިރު، ފަސް ގަޑިއިރު މަޑުކޮށްލެވޭ ގޮތަށް ފަސޭހަ އެއާޕޯޓް ޓްރާންސްފަތަކާއި، ލަގެޖް ހެންޑްލިންއާއި މިފަދަ ހިދުމަތްތައް ތަރައްގީ ކުރެވެންޖެހެ އެވެ. އަދި ފަތުރުވެރިންނަށް އެއްތާކުން ހިދުމަތް ލިބޭނެ ރެސްޓޯރަންޓްތަކާއި، ވިޔަފާރިކުރެވޭނެ ގޮތްތަކާއި، މާކެޓްތަކާއި، ތާރީހީ އަދި ސަގާފީ ތަޖުރިބާތައް ކުރެވޭނެ ތަންތަން ގާއިމްކުރެވެންޖެހެ އެވެ. އޭރުން މާލެއަކީ ވެސް ފަތުރުވެރިން ރާއްޖެއިން ފުރައިގެންދިއުމުގެ ކުރިން ބަލައިލަން ނުވަތަ މަޑުކޮށްލަން މަގުބޫލު މަންޒިލަކަށްވާނެ އެވެ. ރާއްޖެއަށް އަންނަ ފަތުރުވެރިންގެ 10 ޕަސެންޓު ފަތުރުވެރިން އިތުރު 100 ޑޮލަރު ހަރަދުކުރާ ކަމުގައި ވަނީނަމަވެސް އިގްތިސާދަށް އިތުރު 22 މިލިއަން ޑޮލަރު ވަންނާނެ އެވެ.
މި މޮޑެލް ރިސޯޓްތަކާ ކައިރީގައި ހުރި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށަށްވެސް ފުޅާކުރެވިދާނެ އެވެ. ފަތުރުވެރިން މާލެ އާއި އެހެން ރަށްރަށުގައި މިގޮތަށް ހަރަދުކުރާ ފައިސާ ލިބޭނީ ސީދާ ރެސްޓޯރަންޓާއި، ފިހާރައާއި، ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތަކަށެވެ. އަދި ޓުއާ ގައިޑުންނާއި އެކި ކުދި ވިޔަފާރިތަކަށެވެ. ފަތުރުވެރިކަމުގެ ލޯ ސީޒަންގައި އަގުތައް ކުޑަކުރެވިދާނެ އެވެ. އޮކިއުޕަންސީ 40 ޕަސެންޓާ ހަމައަށް ވެއްޓެންދާއިރު، ހުސް ކޮޓަރިއަކުން އެއްވެސް އާމްދަނީއެއް ނުލިބޭނެ އެވެ. ފަތުރުވެރިކަން އެންމެ ދަށް މަސްތަކުގައި، އެ ދާއިރާގެ ބައެއް ޓެކްސްތަކާއި އެއާޕޯޓް ޗާޖްތައް ކުޑަކުރެވިދާނެ އެވެ. އަދި ލޯ ސީޒަނަށް ހާއްސަ ޕެކެޖްތައް ވިއްކުމަށް އެކި އެއާލައިންތަކާއެކު މަސައްކަތްކުރެވިދާނެ އެވެ.
މިގޮތަށް އަގު ކުޑަކުރުމުގެ މަގުސަދަކަށް ވާންވާނީ ބުކިންތައް އިތުރުކުރުމާއި ފަތުރުވެރިން ރާއްޖޭގައި ހޭދަކުރާ ދުވަސްތައް އިތުރުކުރުމެވެ. ޓެކްސްގެ ގޮތުން ނެގޭ ފަންސާހެއްހާ ޑޮލަރު ސަރުކާރަށް މަދުކޮށްގެން ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދަށް 500 ނުވަތަ 1000 ޑޮލަރު އިތުރުކުރެވޭނަމަ އެއީ ލިބޭ ގެއްލުމެއްނޫނެވެ. ވިސްނުމުގައި ބަހައްޓަންވީ ކޮންމެ ފަތުރުވެރިއެއްގެ ކިބައިން ސަރުކާރަށް ލިބޭ އާމްދަނީ އިތުރުކުރުމަކަށް ނޫނެވެ. ވިސްނަންވީ މުޅި ގައުމަށް ލިބޭ ބޭރު ފައިސާ އިތުރު ކުރެވޭނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ.
ބޭރު ފައިސާގެ ދަތިކަމެއް ކުރިމަތިވަމުން އަންނައިރު ދައުލަތުގެ ކޮންމެ ބޮޑު އިންވެސްޓްމަންޓަކާމެދު ބޭރު ފައިސާއަށް ވާނެގޮތާމެދު ސުވާލުތައް ކުރަންވާނެއެވެ. މިކަމަށް ބޭނުންވަނީ ކިހާ ބޭރު ފައިސާއެއްތޯ؟ މިއިންވެސްޓްމަންޓުން ލިބޭނީ ކިހާ ބޭރު ފައިސާއެއްތޯ؟ އަދި މިފައިސާ ލިބޭނީ ކިހާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައިތޯ؟
މީގެ މާނައަކީ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ނުހިންގުމެއްނޫނެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތަކަށް ކުރަންޖެހޭ އިމްޕޯޓްތައް ގިނަވުމާއި، ބޭރުގެ ކޮންޓްރެކްޓަރުންނަށް ފައިސާ ދައްކަންޖެހުމާއި، ލޯނުނެގުން ފަދަ ކަންކަމުން މިއަދު ބޭރު ފައިސާ ގައުމުން ބޭރުވާހިނދު، އެމަޝްރޫއުތަކުގެ މަންފާ ލިބޭނީ އަހަރުތަކެއް ފާއިތުވާ ފަހުންނެވެ. މިއަދުވެސް ހުސްކޮށް ހުރި ކޮޓަރިއެއް އޮކިއުޕައިކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ މިހާރުން މިހާރަށްވެސް ފެށޭނެ، އަދި ވަގުތުން ޑޮލަރު ވަންނާނެކަމެކެވެ. ބޭރު ފައިސާގެ ދަތިކަން ކުރިމަތިވާހިނދު އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ފަރުމާ ކުރެވެންވާނީ ބޭރު ފައިސާ ނުގެއްލި، ބޭރު ފައިސާ އިތުރުކުރެވޭނެ ގޮތްގޮތް ބަލައިގެންނެވެ. މިއީ ގައުމުގައި ހުރި މަދު ޑޮލަރުކޮޅު ފަހާ ސަރުކާރުން ދުވަންވީ ވަގުތެއް ނޫނެވެ. އިގްތިސާދުގައި ދައުރުވަމުންދާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ބޭރު ފައިސާ ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ބޭންކުތަކަށް ވައްދަން މަސައްކަތްކުރުމަކީވެސް ނުރައްކާތެރިކަމެކެވެ.
އިގުތިސާދުގައި ހުރި ބޭރު ފައިސާއަކީ ބޭނުންނުކޮށް ހުންނަ ފައިސާއެއްނޫނެވެ. އެއީ ވިޔަފާރިތަކުން މުދާ އެތެރެކުރުމަށާއި، ސަޕްލަޔަރުންނަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށާއި އެހެނިހެން އިގުތިސާދީ ހަރަކާތްތަކަށް ހަރަދުކުރެވެމުންދާ ބޭރު ފައިސާއެވެ. ފަތުރުވެރިކަމަކީވެސް އިމްޕޯޓަށް ނުހަނު ބަރޯސާވާ ދާއިރާއެކެވެ. މިފަދައިން އެކި ތަފާތު ދާއިރާތައް ހިންގުމަށްވެސް ބޭރު ފައިސާ ބޭނުންވެއެވެ. ބޭންކުތަކުން ޑިމާންޑާ އެއްވަރަށް ބޭރު ފައިސާ ފޯރުކޮށްނުދެވޭނިސް މިވަގުތު ގައުމުގައި ހުރި ބޭރު ފައިސާ ހިފަހައްޓައިފިނަމަ، ވިޔަފާރިތަކަށް އިންތިހާއަށް ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވާނެ އެވެ.
ތަކެތީގެ އަގު އުފުލި، އެކި ބާވަތުގެ މުދާ ލިބުން ދަތިވެ، ވިޔަފާރިތަކާއި އަދި އެކި މުދަލާއި ހިދުމަތްތައް ބޭނުންކުރާ އާންމު ރައްޔިތުންނަށް މިކަމުގެ ސަބަބުން ތަކުލީފު އުފުލަން ޖެހޭނެ އެވެ. ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތަކީ ބޭރު ފައިސާ ބޭންކުތަކަށް ވެއްދުންކަމުގައި ވަނީނަމަ، އެ ކުރެވޭ މައިގަނޑު ކަމަކީ ބޭރު ފައިސާގެ ދަތިކަން އެއްދާއިރާއަކުން އަނެއް ދާއިރާއަށް ބަދަލުކުރުމެވެ. މިއިން ބޭރު ފައިސާ ދަތިވުމުގެ މައްސަލައަށް ހައްލެއްނުވެ އެވެ.
ސަރުކާރުން ކުރަންވީ ކަމަކީ ބޭރު ފައިސާ ވަންނާނެ ގޮތްތައް ފަހިކޮށްދިނުމެވެ. ޑޮލަރު ތިޔާގިވާނެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައަޅައި އެކަންކަމަށް އިސްކަން ދިނުމެވެ. އެއީވެސް ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއެކެވެ. ތަރައްގީއަކީ ހަމައެކަނި ކޮންކްރީޓް ނޫންކަން އަޅުގަނޑުމެން އަބަދުވެސް މިއަންނަނީ ކިޔަމުންނެވެ. މިއީ ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތަކަށް އިގްތިސާދީ ތަރައްގީގެ ވިސްނުންތައް ކުރިއަށްނެރެ، ބޭރު ފައިސާ ހޯދޭނެ އިތުރު ގޮތްތައް ހޯދަންވީ ވަގުތެވެ. ރާއްޖެއަށް މިލިއަނުން ފަތުރުވެރިން އައިސް ބިލިއަނުން ހަރަދުކުރަނީއެވެ. މާލެއަށް އަދި ރިސޯޓުތައް ކައިރީގައި ހުރި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށަށް ފަތުރުވެރިން ގޮސް ބޭރު ފައިސާ ހަރަދުކުރާނެ ގޮތްތައް ހޯދުމަކީ މިހާރުވެސް ކުރަން ފެށޭނެ މަސައްކަތެކެވެ.
ފަތުރުވެރިން އައިސް ކުރާ ހަރަދު އިތުރުވާނެ ގޮތާއި، ހޭދަކުރާ ދުވަސް އިތުރުވާނެ ގޮތް ހޯދައި، މިހާރު ހުރި ޓުއަރިޒަމް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރގެ ބޭނުން އެންމެ ފުރިހަމައަށް ހިފަން އެބަޖެހެއެވެ. ރާއްޖޭގައި ހުރި ޑޮލަރު އެކި ގޮތްގޮތަށް ހިފެހެއްޓުމަކުން، ބޭރު ފައިސާ އިތުރެއްނުވެ އެވެ. މިކަމުން ކުރިމަތިވަނީ އިތުރު ދަތިތަކެކެވެ. ސަރުކާރަށް އެޅޭނެ އެންމެ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅަކީ މިވަގުތު ބޭރު ފައިސާ އިތުރަށް ވަންނާނެ ގޮތްތައް ހޯދައި އެކަންކަން ތަންފީޒުކުރުމެވެ.
