ރިންގު ހުސްވަންދެން ދިހަ ބާރަފަހަރަށް ގުޅުމުގެ ދީނީ ހުކުމް

ތިމާގެ އެކުވެރިޔާގެ ހާލަތްތަކާއި އުޒުރުތަކެއް ހުރެދާނެކަމަށް ބެލުމެއް ނެތި އެކުވެރިޔާއަށް އުނދަގޫވާނެހެން ދިހަބާރަ ފަހަރަށް ރިންގު ހުސްވަންދެން ފޯނުކޮށްކޮށް ހުރުމަކީ އެކުވެރިޔާގެ ޑިޖިޓަލް ޕާރސަނަލް ސްޕޭސްއަށާއި ބައުންޑަރީއަށް އަރައިގަތުމެވެ. އެކަމަކީ ދީނީގޮތުން ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

ތިމާގެ އެކުވެރިޔާގެ ހާލަތްތަކާއި އުޒުރުތަކެއް ހުރެދާނެކަމަށް ބެލުމެއް ނެތި އެކުވެރިޔާއަށް އުނދަގޫވާނެހެން ދިހަބާރަ ފަހަރަށް ރިންގު ހުސްވަންދެން ފޯނުކޮށްކޮށް ހުރުމަކީ އެކުވެރިޔާގެ ޑިޖިޓަލް ޕާރސަނަލް ސްޕޭސްއަށާއި ބައުންޑަރީއަށް އަރައިގަތުމެވެ. އެކަމަކީ ދީނީގޮތުން ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

އިހު އުޅުއްވި އިލްމުވެރިން ފިގުހު ފޮތްފޮތުގައި އަގީދާގެ ބާބާއި އަޅުކަމުގެ ބާބު ގެންނަވާ ފަދައިން އަދަބު އަހުލާގަށްވެސް ބާބެއް ހާއްސަކޮށްފައި އޮވެ އެވެ. އެބާބުގައި ހިމަނާފައި ހުންނަނީ އިސްލާމްދީނުގެ އަލީގައި ދިރިއުޅުމުގެ އާންމު އާދަކާދައާއި އުޅުންތެރިކަމުގައި ތަބާވާންޖެހޭ ރިވެތި ގޮތްތަކާއި ތަހުޒީބު ހަމަތަކެވެ. އެގޮތުން؛ ކެއިން ބުއިމުގެ އަދަބުތައް ފަދަ އަދި މަޖިލިސްކުރުމުގެ އަދަބުތަކާއި މަގުމަތީގެ އަދަބުތަކާއި މިބާވަތުގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަމާ ގުޅޭ ރީތި ގޮތްތައް މިބާބުގައި ހިމަނާފައި ހުރެ އެވެ.

އަދަބު އަހުލާގާ ގުޅޭ މިބާވަތުގެ މުހިންމު ފޮތްފޮތް އިމާމް ޣަޒާލީ ފަދަ އިލްމުވެރިން ލިޔުއްވި ދުވަސްވަރު މަގުމަތީގައި ޓްރެފިކް ލައިޓެއް ނުހުރެ އެވެ. ގޭގެއަށް އަރާފައިބަން ލިފްޓެއް ނުހުރެ އެވެ. އެކަކު އަނެކަކަށް ގުޅާކަށް ފޯނެއް ނުހުރެ އެވެ. އެތަކެތި އެ ޒަމާނުގައި ހުރިނަމަ؛ ލިފްޓަށް ފޮޑިޖެހުމަކީ ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫންކަމާއި އެކަން ހަރާންކަމުގެ ދަލީލުތަކާއި ޓްރެފިކް ލައިޓަށް ތަބާވުމުގައި އެންމެ އައުލާވެގެންވަނީ ކޮން ގޮތަކަށްކަމާއި ރިންގު ހުސްވަންދެން އެއްފަހަރާ ތަކުރާރުކޮށް ގުޅުން ހުއްދަވާނީ ކޮން ހާލަތްތަކެއްގައިކަން ފަދަ ކަންކަމަށް އަލިއަޅުއްވާފައި ހުރީސްކަން އަޅުގަނޑަށް ހަމަގައިމެވެ.

ފޯނުކުރުމަކީ ތިމާ އަނެކާއަށް ގޮވާލާ ގޮވާލުމެކެވެ. އަނެކާއާ ބައްދަލުކުރުމަށް ތިމާ އަނެކާއަށް ދޭ ދައުވަތެކެވެ. އަނެކާގެ  އިމުގެ ތެރެއަށް ވަނުމުގެ ހުއްދައަށް ތިމާ އެދޭ އެދުމެކެވެ. ފޯނު ކުރެވޭ މީހާ، ފޯނު ކުރާ މީހާގެ އެ ގޮވާލުން ނުވަތަ ދައުވަތު ގަބޫލުކުރުން ނުވަތަ އިޖާބަދިނުން އެއީ އެމީހާގެ ފުރިހަމަ އިހުތިޔާރާއި މިނިވަންކަމުގައި އޮތް ކަމެކެވެ. އެމީހާގެ ވަގުތުހުރި ގޮތުން ނުވަތަ ހާއްސަ ހާލަތެއް އޮތުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ވަކި ކަމެއްގައި ބުރަކޮށް އުޅެންޖެހުމުގެ ސަބަބުން ފޯނަށް އެވަގުތު ޖަވާބު ދެވެން ނެތިދާނެ އެވެ. ފޯނުކުރާ ފަރާތުގެ ވަގުތުތައް ހުސްކަމުން އޭނާ ކުރާނެ ކަމެއް ނެތީމާ ރިންގުހުސްވަންދެން ދިހަބާރަ ފަހަރަށް ގުޅުމަކީ އިސްލާމީ އަދަބުތަކާ ހަމަ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ދިމާވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިކަން ހިމެނެނީ އަނެކާގެ އަމިއްލަ އިމަށް ކުޑައިމީސްކުރުމުގެ ތެރޭގަ އެވެ.

Advertisement

މިކަމުގެ ދަލީލެއް ދޭހަކުރެވިދާނެ ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އެއް އާޔަތަކީ ގޭގެއަށް ވަނުމުގައި އަމަލުކުރުމަށް ނޫރުސޫރަތުގެ 28 ވަނަ އާޔަތުގައި އޮތް ބަސްފުޅެވެ. "ފަހެ، އެ ގެތަކުން ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެކަކުވެސް ނުފެނުނުނަމަ، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހުއްދަ ދެވިއްޖައުމަށްދާނދެން އެ ގެތަކަށް ތިޔަބައިމީހުން ނުވަންނާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން އެނބުރި ހިނގައިދާށޭ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ބުނެވިއްޖެނަމަ، ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން އެނބުރި ހިނގައިދާށެވެ! އެގޮތް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ސާފުކަންބޮޑެވެ. ﷲ އީ، ތިޔަބައިމީހުންކުރާ ކަންތައް، މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަލާނގެއެވެ." ރިންގުހުސްވަންދެން ދިހަ ބާރަ ފަހަރު ގުޅުމެކޭ ސަލާން ގޮވާލުމުން އިޖާބަ ނުލިބުނު ގެއެއްގެ ފުރާޅަށް އޮއްގާ އުކުމެކޭ އޮތީ ކޮން ތަފާތެއްތޯ އެވެ؟

އަނެކާގެ އަމިއްލައިމަށް ނުވަތަ ޕާރސަނަލް ސްޕޭސްއަށް އިހުތިރާމުކުރުމުގެ މުހިންމުކަން އިންސާނުންނަށް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އަންގަވާފައިވާ މިންވަރު ހާމަވާ އަނެއް އާޔަތަކީ ނޫރު ސޫރަތުގެ 58 ވަނަ އާޔަތެވެ. އެ އާޔަތުގައި ވެ އެވެ. "އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންނަށް މިލްކުވެގެންވާ އަޅުންނާއި، ތިޔަބައިމީހުންކުރެ ތަސައްރަފުނުފުދޭ ކުޑަކުދިންވެސް، ތިންވަގުތެއްގައި ތިޔަބައިމީހުންގެ ކިބައިން ހުއްދަ ލިބިގަންނަހުށިކަމެވެ! އެއީ ފަތިސްނަމާދުގެ ކުރިންނާއި، މެންދުރުވަގުތު ތިޔަބައިމީހުންގެ ފޭރާން ލުއިކޮށްގެންތިބޭ ވަގުތުގައްޔާއި، އިޝާ ނަމާދުގެ ފަހުންނެވެ. (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން ނިވައިވެތިބޭ ތިންވަގުތެކެވެ. އެވަގުތުތަކަށްފަހު، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަކަށްވެސް، އަދި އެމީހުންގެ މައްޗަކަށްވެސް (ވަދެނުކުމެ އުޅުމުގައި) ކުށެއް ނެތެވެ..."

ނިކަން ވިސްނަވާށެވެ. ޕްރައިވެސީއަށް ހާއްސަ އަހަންމިއްޔަތުކަން ދެވޭ ވަގުތުތަކުގައި މީސްމީހުންގެ ޕާރސަނަލް ސްޕޭސްއަށް އިހުތިރާމުކުރުމަށް ޝަރުއީގޮތުން ފުރިހަމަ ތަކުލީފެއް ނުއޮންނަ ކުޑަކުދިންނަށާއި އަޅުންނަށްވެސް އެވަނީ އިރުޝާދު އައިސްފަ އެވެ. ވީއިރު ބޮޑެތި މީހުން އެކަކު އަނެކަކަށް މި އިހުތިރާމު އަދާކުރަންޖެހޭނެ މިންވަރު މިކަމުން ދެނެގަނެވެ އެވެ.

މިބާވަތުން ނަމޫނާ ލިބިގަންނަންޖެހޭ މާތް ނަބިއްޔާގެ ސުންނަތުން ފެންނަ އެއް ރިވާޔަތަކީ އަހުޒާބު ސޫރަތުގެ 53 ވަނަ އާޔަތް ބާވައިލެއްވުނު ސަބަބެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ ޒައިނަބުގެފާނާ ކާވެނި ބައްލަވައިގެން ވަލީމާއަކަށް މާތް ނަބިއްޔާގެ ގެކޮޅަށް ސަހާބީންނަށް ދައުވަތު އެރުއްވި އެވެ. ފަހަރަކު ޖަމާއަތެއްގެ ބޭކަލުން ވަޑައިގަންނަވަމުން ގޮސް ހުރިހާ ބޭކަލުން އަވަދިވެގެން ވަޑައިގަތްއިރުވެސް، ތިން މީހަކު ހަމަ އޮލަ ވާހަކައިގައި މާތް ނަބިއްޔާގެ ގެކޮޅުން ނުކުތުމެއް ނެތި ތިބީ އެވެ.

އިތުރު އެކަލާގެފާނަކީ ނުހަނު ލަދުވެތި ބޭކަލެއްކަމުން މިކަމާ އެއްޗެއް ވިދާޅުވާން ކެރިވަޑައިނުގެން، އެހެނަސް އެބައިމީހުންނަށް އިޝާރާތް ދެއްވުމުގެ ގޮތުން ގެކޮޅުން ނުކުމެވަޑައިގެންފައި ދެންވަޑައިގަތް އިރުވެސް އެތިން މީހުން ހަމަ ވާހަކައިގައި ތިބީ އެވެ. އަހުޒާބު ސޫރަތުގެ 53 ވަނަ އާޔަތުން ބައެއްގައިވެ އެވެ. "...އަދި ތިޔަބައިމީހުން ކައި އަވަދިވެއްޖެނަމަ، ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ދާށެވެ! އަދި ވާހަކަ ދެއްކުމުން މުނިފޫހިފިލުވާ ގޮތުގައި ތިޔަބައިމީހުން ނުތިބޭށެވެ! (އެހެނީ) ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ އެކަމަކީ، ނަބިއްޔާއަށް އުނދަގޫދޭ ކަމެއްކަމުގައި ވެ އެވެ. އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން ތިޔަބައިމީހުންދެކެ އެކަލޭގެފާނު ލަދުފުޅުގަނެ އެވެ. ހައްގުގޮތް ބަޔާންކުރެއްވުމަށް ﷲ ލަދުވެތިވެވޮޑިއެއްނުގަންނަވަ އެވެ..."

ދެމީހަކު ބައްދަލުވުމެއްގައި ތިއްބައި އެ ދެމީހުންގެ އިޒުނަޔާ ނުލައި އެބައްދަލުވުން މެދުކެނޑޭނެހެން އަމަލުނުކުރުމަށް ވެސް މާތް ނަބިއްޔާ ހަދީސްކުރައްވާފައި ވެ އެވެ.

އެކަކު އަނެކަކު އަދި އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކު ތިމާ ނޫން އަނެކާގެ ޕާރސަނަލް ސްޕޭސް އަށް އިހުތިރާމުކުރުމާއި އަހަންމިއްޔަތުކަންދިނުން އިސްލާމްދީނުގެ މަސްދަރުތަކުގައި ހުރީ މިފަދައިންނެވެ. ތިމާގެ އެކުވެރިޔާގެ ހާލަތްތަކާއި އުޒުރުތަކެއް ހުރެދާނެކަމަށް ބެލުމެއް ނެތި އެކުވެރިޔާއަށް އުނދަގޫވާނެހެން ދިހަބާރަ ފަހަރަށް ރިންގު ހުސްވަންދެން ފޯނުކޮށްކޮށް ހުރުމަކީ އެކުވެރިޔާގެ ޑިޖިޓަލް ޕާރސަނަލް ސްޕޭސްއަށާއި ބައުންޑަރީއަށް އަރައިގަތުމެވެ. އެކަމަކީ ދީނީގޮތުން ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އިސްވެދިޔަ އާޔަތްތަކާއި ހަދީސްތަކުން ފެންނާންހުރި އިސްލާމީ ތަހުޒީބު ހަމަތަކާއި އުސޫލުތަކުން މިކަމަށް ދަލީލު ލިބެ އެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިހުތިރާމު އާލާކޮށް ދިރުވުމަށް ސަރުކާރުން ދާދި މިދާކަށް ދުވަހު ފެއްޓެވި މަޝްރޫއަކީ ހަމަ ހަގީގަތުގައި ވެސް އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް ކަމުދާ އަޅުގަނޑު އިންތިހާއަށް ތަރުހީބުދޭ ޕްރޮޖެކްޓެކެވެ. މި ލިޔުން އަޅުގަނޑު ތަޚްޞީޞް މިކޮށްލީ ސަރުކާރުގެ އެ މަޝްރޫއަށްވެސްމެ އެވެ. އިހުތިރާމު ފެތުރުމުގެ މަޝްރޫއުގެ ތެރެއިން އިހުތިރާމު ގެއްލިފައިވާ ރަސްމާލޭގޭ ފައްސަތޭކަ ހެކްޓަރުގެ ބިމާއި ވެރިންގެ ބޭއިހުތިރާމުން ރަށްމެދަށް ބަދުނާމުވެފައިވާ ރައްޔިތުންގެ ބައިތުލްމާލަށް ވެރިންގެ ފަރާތުން އިހުތިރާމު ލިބޭނޭ ގޮތެއްވުމުގެ މަތިވެރި އުންމީދާއި އެދުމާވެސް އެކުގައިމެ އެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

އަހަރެން ވެސް ތަރައްގީ ދެކެން ބޭނުން... އެކަމަކު

1977 ވަނަ އަހަރު ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަނުން އައްޑޫ ގަން ކުއްޔަށް ހިފަން ހުށަހެޅި ބޮޑު އަގު، ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި ވަކިފަރާތަކަށް ނުޖެހޭ ސިޔާސަތު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ރައީސް ނާސިރު ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ވޯރާ ވިޔަފާރިވެރިން ރާއްޖެއިން ފޮނުވާލައި، ގައުމީ މަސްލަހަތަށް އިސްކަންދެއްވައިގެން މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއް އެމަނިކުފާނު އެޅުއްވިއެވެ.

ސިންގަޕޫރާއި ދެކުނު ކޮރެއާގެ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާ އަޅާކިޔުން

ރާއްޖެއަށް ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް މުހިންމު ނަމަވެސް، ބިން ދޫކުރުމުގައި ދައުލަތަށް ލިބޭ ދާއިމީ ފައިދާއާއި ނުރައްކަލަށް ވިސްނަންޖެހެއެވެ. ސިންގަޕޫރު ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނަށް ބިން ދޫކުރަނީ ހާމަކަންބޮޑު ބީލަމުގެ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން، ވަކި މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ކަމަށްވާއިރު، ބިމުގެ މިލްކިއްޔާތާއި ބަނދަރު ފަދަ މުހިންމު ވަސީލަތްތައް ބާއްވަނީ ދައުލަތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖޭގެ މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށްގެންދާއިރު މިފަދަ ކާމިޔާބު ނަމޫނާތަކަށް ބަލައި، ދައުލަތުގެ މަންފާ އިސްކުރުން މުހިންމެވެ.

އީގަލް ހިލްސްއާ ނުލައި ވެސް ރަސްމާލެއިން ދާއިމީ ނަފާ ހޯދިދާނެ

ރަސްމާލެ ޓޫރިޒަމަށް އީގަލް ހިލްސްއަށް ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ދިވެހިންގެ ފުރިހަމަ މިލްކުވެރިކަން އޮންނަ "ރަސްމާލެ ހިއްސާ" ކުންފުނިން ބިމުގެ ކޮންޓްރޯލް ހިފަހައްޓައި، ދައުލަތް އެންމެ ލޯނެއް ވެސް ނުނަގައި، ވަޒީފާތަކަށް އަމާޒުކޮށް އަމިއްލަ ހަރަދު އަމިއްލައަށް ބަލަހައްޓާ ދިރުންހުރި ސިޓީއެއް ބިނާކުރަންވީ.

ރައްޔިތުންގެ 'އިހުތިރާމު އަތުލުމުގެ' މަޝްރޫއު

ރާއްޖޭގައި އަހުލާގާއި އިހުތިރާމު ކުރުމުގެ ސިފަ އާލާކުރުމަށްޓަކައި، ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ ގައުމީ ކެމްޕޭނެއް ރަސްމީކޮށް އިފްތިތާހުކޮށްދެއްވާފަ. މި ކެމްޕޭނަކީ ދުނިޔޭގެ ބައެއް ޑިކްޓޭޓަރުން ރައްޔިތުންގެ އަހުލާގު ބައްޓަންކުރަން ހިންގި ފަދަ ހަރަކާތްތަކާ އެއްގޮތް ކަމެއް.

ފުށިދިއްގަރު ފަޅާއި ދިވެހިންގެ ހައްގު

މާލެ ސަރަޙައްދުގެ ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ޙައްލެއް ހޯދުމަށް "ރަސްމާލެ" މަޝްރޫޢު ފަށާފައިވާއިރު، މިއީ ދިވެހިންގެ މިލްކެއްގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. ނަމަވެސް، ދިވެހިން ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ބޭނުންވެފައި ތިއްބާ ބިދޭސީން ރަށްވެހިކުރުމަށް މި މަޝްރޫޢު ބަޔަކާ ހަވާލުކުރުމަކީ ދިވެހިންގެ ޙައްޤުތަކަށް އުނިކަން އަންނާނެ، ޤައުމީ ސަލާމަތަށް އޮތް ބިރެއް ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.

ސިޔާސީ ނިންމުމެއް 99 އަހަރުގެ ގާނޫނީ އިލްތިޒާމަކަށް

ރަސްމާލެ މަޝްރޫއު ތަރައްގީކުރުމަށް ސަރުކާރުން އީގަލް ހިލްސްއާއެކު ހުސްނުވާ 99 އަހަރަށް ސޮއިކުރާއިރު މިއީ އާދައިގެ ސިޔާސީ ނިންމުމަކަށްވުރެ މާ ބޮޑު ގާނޫނީ އިލްތިޒާމެކެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އުފެދޭނޭ ގާނޫނީ އިލްތިޒާމުތައް ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގައި ހުރި ގާނޫނީ ގޮންޖެހުންތަކަށް މި ލިޔުމުގައި ވާހަކަ ދައްކަ އެވެ.

ޝަރުތުތަކާއެކު ބްލީޗުން ދަތްއުނގުޅުން ހުއްދަކުރުން

ރަސްމާލެ ޕްރޮޖެކްޓް ޒަޔަނިސްޓުންނާ ގުޅުން އޮތް ބަޔަކަށް އެމީހުން ވަޒަންވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ގޮތަކަށް ޝަރުތުތަކަކާއެކު ދިނުން ހުއްދަވާނެކަމަށް ނެރެގެން އުޅޭ ފަތުވާއަކީ ގެއްލުން ނުވުމުގެ ޝަރުތުތަކާއެކު ލައްފިލުވާލައިގެން ދަތް އުނގުޅުން ހުއްދަވާނެކަމަށް ބުނުން ފަދަ ސޮހޮލު ވަކާލާތެކެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox