ރަސްމާލޭގެ މައްސަލައިގައި ލިޔަން ފެށި ގޮތަށް އެ މައުލޫ ދޫކޮށްނުލެވިގެން އުޅޭތާ މިހާރު ހަތަރު ހަފުތާ ވީ އެވެ. ލިޔާނޭ އިތުރު މައުލޫއެއް ނުވިސްނިގެނެއް ނޫނެވެ. ތަކުރާރުކޮށް ރަސްމާލެއާ ގުޅޭގޮތުން މި ލިޔެވެނީ، މިއީ އެންމެ ތަރައްގީގެ އެއްބަސްވުމަކަށް ނުވަތަ އެންމެ ސަރުކާރަކަށް، ނުވަތަ އެންމެ ރިޔާސީ ދައުރަކަށް ވުރެ މާ ފުޅާ ކަމެއް ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭތީ އެވެ. މިއީ ކޮންމެ ދިވެހި ރައްޔިތަކު ފުންކޮށް ވިސްނަންޖެހޭ މައްސަލައެކެވެ. މިކަމުގެ ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ގެއްލުމާއި ފައިދާއާމެދު ކުރާ ފިކުރުގައި ކުރީ ސަފުގައި ތިބޭންވީ މި ގައުމުގެ ސިޔާދަތާއި އިސްތިގުލާލު ދިފާއުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ހަވާލުވެ، އެކަން ކުރުމަށް މާތްﷲ ގަންދީ ހުވާކޮށްގެންތިބި ސިފައިންނާއި ފުލުހުންނެވެ.
މިދިޔަ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި ނަސްރުގެ ދުވަހުގެ ރަސްމީ ޖަލްސާގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވަނީ ގައުމާ މުހާތަބު ކުރައްވާފަ އެވެ. ގައުމު ދިފާއުކުރުމުގައި ފުރާނައިން ގުރުބާންވި ބަތަލުންގެ ހަނދާން އާކުރާ ދުވަހު، ސިފައިންގެ ކުރިމަތީގައި ހުންނަވައި އެމަނިކުފާނު ވާހަކަދެއްކެވީ އިގުތިސާދީ މިނިވަންކަމާއި، ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާއި، ގައުމަށް ބޭނުންވާ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ.
އެ ދުވަހު ރައީސްގެ ވާހަކަފުޅު އަޑުއަހަން ތިބި ސިފައިންގެ ހިތަށް އަރާނީ ކީކޭބާ އެވެ؟ އޭގެ ތެރޭގައި މުޅި އުމުރު ގައުމުގެ ދިފާއުގައި ހޭދަކުރި މީހުންނާއި، ގައުމުގެ ހައްގުގައި އެމީހުންގެ އެކުވެރިންނާއި އާއިލާގެ މެންބަރުން ގުރުބާންވި އެތައް ބަޔަކު ތިބޭނެ އެވެ. އެމީހުން އެ ތިބީ 1988 ނޮވެމްބަރު 3 ގައި ބޭރުގެ ހަތިޔާރު އެޅި ކުލީ ސިފައިން ރާއްޖެ ހިފަން އައި ވަގުތު، ދިވެހި ސިފައިން އެމީހުންނާ ހަނގުރާމަކޮށް ލޭ އޮހޮރުވައިލި ބިމުގަ އެވެ. އެ ދުވަހު ޝަހީދުވި ސިފައިންގެ ހަނދާން އަޅުގަނޑުމެން އާކުރަނީ، ކޮންމެ ދިވެއްސެއްގެ މިނިވަންކަމާއި، ސިޔާދަތާއި، ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލު އަމިއްލައަށް ކަނޑައެޅުމުގެ ހައްގު އެމީހުން ދިފާއުކޮށްދިނީތީ އެވެ.
އޭގެ 38 އަހަރު ފަހުން، މިއަދު، ސިޔާދަތާ ގުޅޭ ސުވާލުތައް އުފެދިފައިވަނީ ތަފާތު ސިފައެއްގަ އެވެ. ވިޔަފާރި އެއްބަސްވުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި އުދުވާނެއް ކަމަށް އެކަކުވެސް ނުބުނެ އެވެ. ނަމަވެސް، ގައުމެއްގެ ސިޔާދަތަށް ނުރައްކާވަނީ ހަމައެކަނި ބޭރުގެ ސިފައިން ހަތިޔާރާއެކު އެރުމަކުން ނޫންކަން ދަންނާން ޖެހެ އެވެ. އިގުތިސާދީ ގޮތުން އެހެން ބަޔަކަށް ބަރޯސާވުމާއި، ގައުމުގެ މުހިންމު ރައުސްމާލުތައް އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކުގެ ބާރު ނުފޯރުވާ ވަރަށް އެހެން ބައެއްގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށަށްދާ ގޮތަށް ހެދޭ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ސަބަބުން ވެސް ސިޔާދަތު ބަލިކަށިވެގެން ދެ އެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގާނޫނުއަސާސީގެ 237 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާދަތު ރައްކާތެރިކޮށް، ސަރަހައްދީ ރައްކާތެރިކަން ދަމަހައްޓައި، ގާނޫނުއަސާސީއާއި ދިމިގްރާތީ މުއައްސަސާތައް ދިފާއުކުރުމަކީ ސަލާމަތީ ހިދުމަތްތަކުގެ ވާޖިބެއް ކަމަށެވެ. އަދި 243 ވަނަ މާއްދާގައި، ދިވެހި ޖުމްހޫރިއްޔާއާއި، ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދާއި، ރައްޔިތުން ދިފާއުކުރުމަކީ ސިފައިންގެ ހިދުމަތުގެ މައިގަނޑު މަގުސަދު ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައި ވެ އެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ރަސްމިއްޔާތުތަކުގައި ކިޔާލަން އޮތް އިބާރާތްތަކެއް ނޫނެވެ. މިއީ ސަލާމަތީ ހިދުމަތްތައް ދެމިއޮތުމުގެ ގާނޫނީ މަގުސަދެވެ.
ދިވެހި ސިފައިންނާއި ފުލުހުންގެ ކޮންމެ މެންބަރަކީ ގާނޫނުއަސާސީއާއި ގާނޫނުތަކަށް ތަބާވުމަށް މާތްﷲ ގަންދީ ހުވާކޮށްގެން ތިބި ބައެކެވެ. ގާނޫނުއަސާސީ ބުނާގޮތުން އެމީހުންގެ ވަފާތެރިކަން އޮންނަންޖެހެނީ މުހައްމަދު މުއިއްޒަށް ނުވަތަ ވެރިކަމުގައި ހުންނަ ވަކި ފަރުދަކަށް ނޫނެވެ. ރައީސުން ވަޑައިގަންނަވާނެ އެވެ. ސަރުކާރުތައް ބަދަލުވާނެ އެވެ. ސިޔާސީ ޕާޓީތައް އުފެދި އުވިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ދިވެހި ދައުލަތާއި، ގާނޫނުއަސާސީއާއި، ދިވެހި ރައްޔިތުންނާއި، ދިވެހި ގައުމު ދެމިއޮންނާނެ އެވެ. މިއަދު މި ތަފާތު ދެނެގަތުން އިންތިހާއަށް ބޭނުންތެރި އެވެ.
ސަރުކާރުން ރަސްމާލެ މަޝްރޫއު ސިފަކުރަނީ އިގްތިސާދީ ތަރައްގީއާއި، ބޯހިޔާވަހިކަމާއި، ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް ލިބޭ ފުރުސަތެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. މިއީ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނިދާނެ ސައްހަ މަގުސަދުތަކެކެވެ. ބޭރުގެ ފަރާތްތަކާއެކު ދިގު މުއްދަތުގެ އެއްބަސްވުންތައް ހެދުމުގެ ހުއްދަ ގާނޫނުއަސާސީން ވެސް ދެ އެވެ. ބިމެއް ނުވަދިހަ ނުވަ އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަކީ ހަމައެކަނި އޭގެ މުއްދަތަށް ބަލައި ގާނޫނާ ހިލާފު އެއްޗެއް ކަމަށް ނުނިންމޭނެ އެވެ. ނަމަވެސް، ގާނޫނީ ގޮތުން އެފަދަ ކަމެއް ކުރެވުމަކީ، އެ އެއްބަސްވުމަކުން ދިވެހި ދައުލަތުގެ ދިގު މުއްދަތުގެ މަސްލަހަތާއި، މިނިވަންކަމާއި، ސިޔާދަތު ރައްކާތެރިކޮށްދޭތޯ ބަލަން ނުޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ކަންބޮޑުވާންވީ ހަމައެކަނި އީގަލް ހިލްސް ނުވަތަ އެ ކުންފުނީގެ ޗެއާމަން މުހައްމަދު އަލައްބާރާ މެދުގައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، މިކަމުގެ ސަބަބުން ގާއިމުވެގެންދާނެ އުސޫލާ މެދުގަ އެވެ.
މި އެއްބަސްވުން މިގޮތަށް ކުރިއަށް ގޮސްފި ނަމަ، ބޭރުގެ ޑިވެލޮޕަރަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެތައް ސަތޭކަ ހެކްޓަރުގެ ބިމެއްގެ މައްޗަށް، ގަރުނަކާ ގާތްކުރާ މުއްދަތަކަށް ބޮޑެތި ބާރުތަކެއް ދިނުމުގެ މަގު ފަހިވެގެންދާނެ އެވެ. އެހެންވެއްޖެ ނަމަ، މާދަމާ އަންނަ ރައީސަކު މިއަށްވުރެ ބޮޑު ކަމެއް ކުރަން ހުށަހެޅުމުން އެކަން ހުއްޓުވާނީ ކޮން އުސޫލަކުން ހެއްޔެވެ؟
މުސްތަގުބަލުގައި އަންނަ ރައީސަކު، ރާއްޖޭގެ މުޅި ސަރަހައްދެއް ތަރައްގީކުރަން ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރަކު ހުށަހަޅައިފި ކަމަށް އިއުލާން ކުރާ މަންޒަރު ހިތަށް ގެންނަވާށެވެ. އެ އިންވެސްޓަރު ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި، އެއާޕޯޓްތަކާއި، ބޯހިޔާވަހިކަމާއި، ވަޒީފާގެ ފުރުސަތުތަކާއި ބިލިއަނުން ޑޮލަރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓް ގެންނާނެ ކަމަށް ވައުދު ވެ އެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެ ސަރަހައްދުގެ ހުރިހާ ރަށެއް 99 އަހަރަށް ދިނުމަށް އެދެ އެވެ. އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން މިހާރު ތިބި ރައްޔިތުންނަށް އެމީހުންގެ ގޭގޭގައި އުޅެވޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ވެސް ދެ އެވެ. ނަމަވެސް އެ ސަރަހައްދުގެ ވިޔަފާރިއާއި މެނޭޖްމަންޓްގެ ހުރިހާ ބާރެއް ދެނީ ޑިވެލޮޕަރަށެވެ.
އެއީ "ތަރައްގީ" އޭ ހަމައެކަނި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވިދާޅުވުމުން އެފަދަ ނިންމުމެއް ބަލައިގަނެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ރައްޔިތުންނަށް އެމީހުންގެ ގޭގޭގައި ތިބެވުމަކީ، އެ ރަށްތަކުގެ ސިޔާދަތާއި، ދައުލަތުގެ ބާރާއި، މުސްތަގުބަލާ ގުޅޭގޮތުން އުފެދޭ ހުރިހާ ސުވާލެއްގެ ޖަވާބު ހެއްޔެވެ؟
މިއީ އެފަދަ ކަމެއް ވާނެ ކަމަށް ބުނާ ބުނުމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ރަސްމާލެ މައްސަލައިގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެން ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާ ސުވާލެކެވެ. މިފަދަ ކަންކަމުގައި އުސޫލެއް ގާއިމުވުމުން އޭގެ ނުރައްކާ ފެންނާނީ، އެހެން ސަރުކާރަކުން އެ އުސޫލުގެ ބޭނުންކޮށްގެން މިއަށްވުރެ ބޮޑެތި ކަންކަން ކުރަން ފެށުމުންނެވެ. ބިމާ ގުޅޭގޮތުން ހެދޭ މިފަދަ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ސަބަބުން ނުކުމެފައި ހުރީ ޖީލުތަކަކަށް ދެމިގެންދާ، ނިމުމެއް ނެތް މައްސަލަތަކެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ ސިފައިންނަކީ ގައުމުގެ ސަރަހައްދީ ރައްކާތެރިކަމަށް ހުރި ނުރައްކާތައް ދެނެގަތުމަށް ތަމްރީނުވެފައިވާ ބައެކެވެ. ފުލުހުންނަކީ ގާނޫނާއި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ހިމާޔަތްކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ހަވާލުވެފައިވާ ބައެކެވެ. ނަމަވެސް، ގައުމީ ސަލާމަތާ ގުޅޭ ޒަމާނީ ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބަކީ ހަމައެކަނި އަސްކަރީ ތައްޔާރީތަކެއް ނޫނެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެންމެ މުހިންމު ސުވާލުތައް އުފެދެނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައާއި، ކެބިނެޓްގެ ނިންމުންތަކުން ގެނެވޭ މިފަދަ އެއްބަސްވުންތަކުގެ މަޝްވަރާތަކުގަ އެވެ. އެހެންކަމުން، ރަސްމާލެ މަޝްރޫއާ ގުޅޭ ގާނޫނީ އަދި މުއައްސަސާތަކުގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތަކަށް މިއަށްވުރެ ބޮޑަށް ފުލުހުންނާއި ސިފައިން ފާރަވެރިވާން ޖެހެ އެވެ.
އެ އެއްބަސްވުމުން ދެނީ ކޮން ހައްގުތަކެއްކަމާއި، ދިވެހި ދައުލަތަށް އޮތީ ކޮން ބާރުތަކެއްކަމާއި، މައްސަލައެއް ޖެހިއްޖެ ނަމަ ހައްލުކުރާނެ ގޮތާއި، މުސްތަގުބަލުގެ ސަރުކާރުތަކަށް މަތިކުރެވެނީ ކޮން އިލްތިޒާމްތަކެއްކަން ސަލާމަތީ ހިދުމަތްތަކުގެ ބޭކަލުން ސާފުކުރައްވަން ޖެހެ އެވެ. އެ ބޭކަލުންގެ ތެރޭގައި މި މަޝްވަރާތައް ކުރައްވަންޖެހެ އެވެ. މި ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބަކީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ޕޯޑިއަމްތަކުގައި ދޭ ޔަގީންކަމަކުން ނިންމާލެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ.
ނަސްރުގެ
ދުވަހު ރައީސް މުއިއްޒު ވެސް ވިދާޅުވީ ގައުމުގެ މިނިވަންކަން ހިމާޔަތްކުރުމާއި
ސިޔާދަތު ބަލިކަށިވިޔަ ނުދިނުމުގެ މުހިންމުކަމުގެ ވާހަކަ އެވެ. އެއީ ހުރިހާ
ދިވެހިން އެއްބަސްވާނެ އަސާސެކެވެ. ސުވާލަކީ، އިގްތިސާދީ ތަރައްގީގެ ނަމުގައި މި
ކުރެވޭ ކަންކަމަކީ އެ އަސާސާ އެއްގޮތަށް ކުރެވޭ ކަންކަންތޯ އެވެ؟ އިޒްރޭލުގެ ޔަހޫދީންގެ
މަދަދުގާރަކު މުޅި ރަސްމާލޭގެ ހުރިހައި ކަމެއް ކޮންޓްރޯލް ކުރީމާ އެ ގެނެވެނީ
ތަރައްގީ ހެއްޔެވެ؟ ސިފައިންނާއި ފުލުހުން މިކަމާ މަޝްވަރާކުރައްވާށެވެ. އެ މަޝްރޫއު
ހަވާލުކުރި ކުންފުނީގެ މައުލޫމާތާއި، އެމީހުން ގުޅިފައި ތިބީ ކޮން ބަޔަކާތޯއާއި،
އެ މީހުންގެ އަމަލުތައް މީގެ ކުރިން ހުރީ ކިހިނެއްތޯ ބައްލަވާށެވެ. މިކަންކަމާމެދު
ފުންކޮށް ވިސްނެވުމަށްފަހު ރައުޔެއް ނެރުއްވައި، އެކަމުގައި ތިޔަ ބޭކަލުންގެ
ތެރޭގައި ކުރެވޭ މަޝްވަރާތައް ވެރިންގެ ކަންފަތާ ހަމައަށް ވެސް ގެންގޮސް
ދެއްވާށެވެ. މި ނުރައްކަލަށް ވަދެގަންނަށް މިކުރާ މަސައްކަތް ހުއްޓުވުމުގެ
ބައިވެރިޔަކަށް ވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ.
ރަސްމާލެ ހޯދަން އުޅޭ ބިލިއަނަރާއި ޒަޔަނިސްޓުންނާ ގުޅުން އޮތް ކަމަށް ބުނަނީ ކީއްވެ؟
ރަސްމާލެ މަޝްރޫއު ހަވާލުކުރި ޔޫއޭއީގެ ބިލިއަނަރު މުހައްމަދު އަލް އައްބާރަކީ ޒަޔަނިސްޓުންނާ ގުޅުން އޮންނަ މީހެއް ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރަނީ، 2005 ވަނަ އަހަރު އިޒްރޭލުގެ އިސްވެރިންނާ ސިއްރަށް ބައްދަލުކޮށް ގާޒާގެ ބައެއް ބިންތައް ގަންނަން ހުށަހެޅުމާ ގުޅިގެންނެވެ. މީގެ އިތުރުން އިޒްރޭލާއެކު ވިޔަފާރީގެ ގުޅުން ބަދަހިކުރަން އޭނާ ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން، ރަސްމާލެ މަޝްރޫއާ މެދު ރާއްޖޭގެ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކާއި އާންމުންގެ ކަންބޮޑުވުން ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ.
ދިވެހި ސިފައިންނާއި ފުލުހުންނަށް ނަސްރުގެ ދުވަހަކީ ވަރަށް ހާއްސަ މާނައެއް އޮތް ދުވަހެކެވެ. މީގެ 38 އަހަރު ކުރީގެ ގުރުބާނީން ހަނދާންކޮށްދެނީ ގައުމުގެ މިނިވަންކަމަކީ އެއަށް ބޮޑު އަގެއް ދައްކަންޖެހޭ އެއްޗެއް ކަމެވެ. އެ ގުރުބާނީގެ އަގު ވަޒަންކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންވީ އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ މިނިވަންކަމުގެ އަސްލު ކަމުގައިވާ ގާނޫނުއަސާސީއާއި، ދިމިގްރާތީ މިނިވަންކަމާއި، ގާނޫނީ ސިޔާދަތު ދެމެހެއްޓުމެވެ. މިއީ އިމްތިހާނުގެ ވަގުތެވެ.
ސިފައިންގެ ޔުނީފޯމަކީ ދައުލަތަށް ކުރާ ހިދުމަތުގެ ރަމްޒެކެވެ. އެއީ ވަކި ސިޔާސީ ޕާޓީއަކަށް އޮންނަ ވަފާތެރިކަމެއް ނޫނެވެ. ނޮވެމްބަރު 3 ގައި ގައުމު ދިފާއުކުރި ސިފައިން، ފުރާނަ ގުރުބާންކުރީ ވަކި ތަރައްގީގެ މޮޑެލްއަކަށް ނުވަތަ އިގުތިސާދީ ސިޔާސަތަކަށް ނޫނެވެ. އެމީހުން ދިފާއުކުރީ ދިވެހިންގެ މުސްތަގުބަލުގެ ސާހިބުންނަކީ ދިވެހިން ކަމުގައިވުމުގެ ހައްގެވެ. އެ ހައްގަކީ މިއަދު ވެސް ހަމަ އެ ދަރަޖައިގައި ދިފާއުކުރަންޖެހޭ ހައްގެކެވެ.
