ރައްޔިތަކާއި އެމީހެއްގެ ގައުމާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަކީ ހަމައެކަނި މާލީ މުއާމަލާތެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ސިޔާސީ ފަލްސަފާއިން ދައްކައިދޭ ފަދައިން، އަމިއްލަ މައިމީހާއާއި އުފަން ވަތަނާ ދެމެދު ހުރި އެއްގޮތްކަމުން، ގިނަ ސަގާފަތްތަކެއްގައި ހިއްސާކުރާ ފުން އަސަރުތަކެއް އަދި އަހުލާގީ ވިސްނުންތަކެއް ހާމަވެ އެވެ.
މި ވިސްނުމުން ގައުމަކީ ހަމައެކަނި ބިމެއް ނުވަތަ ގާނޫނީ އިދާރާއެއްގެ ގޮތުގައެއް ނުދެކެ އެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އިންސާނާ ބަލާބޮޑުކޮށް، ރައްކާތެރިކަންދީ، އަދި އޭނާގެ އަމިއްލަވަންތަކަން (އައިޑެންޓިޓީ) ބައްޓަންކޮށްދޭ މުގައްދަސް މުޖުތަމައެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، 21 ވަނަ ގަރުނުގައި، ދުނިޔޭގެ ރައުސްމާލީ ނިޒާމުގެ (ކެޕިޓަލިޒަމްގެ) ފިއްތުންތަކާއި އެތެރޭގެ ކޮރަޕްޝަނާ ޖަވާބުދާރީ ނުކުރެވޭ ގައުމީ ދަރަނީގެ ސަބަބުން، ޖަޒީރާ ކުދި ގައުމުތަކަށް ވަނީ އުނދަގޫ އިހުތިޔާރަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފަ އެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ރަސްމާލެ ފަދަ ގައުމުގެ ރައްޔިތުންނާ ސީދާގުޅުންކުޑަ މަޝްރޫއުތަކާއި، "ރެސިޑެންސް ޕްރޮގްރާމް" ފަދަ ބިދޭސީން އާބާދުކުރުމުގެ ވިސާތައް ތައާރަފުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ހިނގަމުންދާ ބަހުސްތަކުން ބޮޑެތި ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް ވަނީ އުފެދިފަ އެވެ.
ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ކަންބޮޑުވަނީ، ކުރު މުއްދަތުގެ މާލީ މަންފާއަށް ރެސިޑެންސީއާއި ދިގު މުއްދަތަށް އަތޮޅު ރަށްތަކާ ފަޅުތައް ވިއްކާލުމުން، ގައުމު ބޭރުގެ މުއްސަނދި އަދި ނުރައްކާތެރި ޖަމާއަތްތަކެއްގެ (އޮލިގާކުންގެ) ނުވަތަ (މާފިޔާގެ) ނުފޫޒުގެ ދަށަށް ގޮސް، ޒަމާނީ ވައްތަރެއްގެ ޑިޖިޓަލް އިސްތިއުމާރަކަށް މަގުފަހިވެދާނެތީ އެވެ.
ކޮމިއުނިޓޭރިއަން ވިސްނުން އަދި މުގައްދަސްކަން ގެއްލުވާލުން
ކޮމިއުނިޓޭރިއަން ފަލްސަފާގެ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ވަކިވަކި ފަރުދުންވަނީ އެމީހުންގެ އިޖުތިމާއީ އަދި ތާރީހީ މާހައުލާ ފުންކޮށް ގުޅިފައެވެ. ތިމާ ބޮޑުކުރި މުޖުތަމައާ ތިމާގެ އައިޑެންޓިޓީ ވަކިނުކުރެވޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން، އަމިއްލަ ގައުމު "ވިއްކާލުން" ބެލެވެނީ އަމިއްލަ އާއިލާއަށް ހިޔާނާތްތެރިވުން ފަދައިން، އަސާސީ އަހުލާގީ ދަރަންޏަކާ ނުވަތަ ޒިންމާއަކާ ހިލާފުވުން ކަމުގަ އެވެ.
ރާއްޖޭގެ ހާލަތަށް ބަލާއިރު، ބިމަކީ އެންމެ މަދު އަދި އެންމެ މުގައްދަސް މިލްކިއްޔާތެވެ. ރަސްމާލޭގެ ބިޔަ ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއާއެކު، ގޮތްނޭނގޭ ބޭރު މީހުން ވަޒަންވެރިކުރުމަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހުސްނުވާ 99 އަހަރަށް ބިން ކުއްޔަށް ދިނުމަކީ މި ދެންނެވި ޝުއޫރުތަކުގެ އަސްލަށް އެރި ލޮޅުމެކެވެ.
މިކަމާ ދެކޮޅު ހަދާ ފަރާތްތަކުން ވަކާލާތު ކުރަނީ، ސިޔާދަތީ ސަރަހައްދުން ބައެއް، ބޭރުގެ ބަޔަކަށް ހާއްސަ އެންކްލޭވްތަކެއްގެ (ވަކި ސަރަހައްދުތަކެއްގެ) ގޮތުގައި ބަދަލުކުރުމުން ނުރައްކާތެރި ފަރަގެއް އުފެދޭނެ ކަމަށެވެ. ސަބަބަކީ މި މުއްސަނދި ބައިވެރިންގެ މާލީ ބާރުވެރިކަން އާދައިގެ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް މަތިވުމުން، ދިވެހިން އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ވަތަނުގައި އިގުތިސާދީ ގޮތުން އެކަހެރިވެގެންދާނެތީ އެވެ. ދައުލަތަކުން އެންމެ މަތީ އަގު ހުށަހަޅާ ފަރާތަކަށް ބިންތައް ބަހަން ފެށުމުން، އަޅާލުމާއި ޝުކުރުވެރިވުމުގެ ގުދުރަތީ ވާޖިބު ރޫޅި، މުގައްދަސް ތަރިކައެއް އާދައިގެ ބާޒާރުގެ މުދަލަކަށް ބަދަލުވެގެންދެ އެވެ.
އިޖުތިމާއީ އެއްބަސްވުން އަދި އޮލިގާކުން (ގާރޫނުންގެ) ނުފޫޒުގެ ނުރައްކާ
އިޖުތިމާއީ އެއްބަސްވުމުގެ (ސޯޝަލް ކޮންޓްރެކްޓް) ވިސްނުމަށް ތާއީދުކުރާ މުފައްކިރުން ދެކޭގޮތުގައި، ރައްޔިތަކާއި ދައުލަތާ ދެމެދު އޮންނަނީ ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައިވާ ބަދަލުކުރެވޭ އެއްބަސްވުމެކެވެ. ދައުލަތުން ރައްކާތެރިކަމާއި، އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރު އަދި ގާނޫނީ ހައްގުތައް ފޯރުކޮށްދޭއިރު، ރައްޔިތުންގެ މައްޗަށް ވަފާތެރިވުމާއި، މަދަނީ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމާއި، ގާނޫނަށް ބޯލެނބުން ލާޒިމުވެ އެވެ.
މި ނިޒާމަށް ގަސްތުގައި ހިޔާނާތްތެރިވުން، މިސާލަކަށް ދަރަނީގެ ސަބަބުން ނާޒުކުވެފައިވާ އިގުތިސާދެއް، އެއްވެސް ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތް ބޭރުގެ ނުފޫޒުތަކަށް ހުޅުވާލުން، މުޅި މުޖުތަމައުގެ ސަލާމަތާއި ލާބަ އަދި ރައްކާތެރިކަން ގެއްލުވާލަ އެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ ސިޓިޒަންޝިޕް، ޕްލޭނިން ކުންފުނިތަކާ ގުޅިގެން ދިގު މުއްދަތުގެ އެންކްލޭވްތައް ވިއްކުމުން، ސަރުކާރުން ރާއްޖެ ބަދަލުކުރަނީ ބޭރުގެ އޮލިގާކުން (ގާރޫނުން) އެމީހުންގެ މުދާ ހިމާޔަތްކުރުމަށް "ސިޔާދަތީ ޕޯޓްފޯލިއޯ" ހޯދާ މަރުކަޒަކަށް ކަމަށް ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ. ދުނިޔޭގެ މާލީ ފާރަވެރިޔާ، ފައިނޭންޝަލް އެކްޝަން ޓާސްކް ފޯސް (އެފް.އޭ.ޓީ.އެފް) އިން ތަކުރާރުކޮށް އިންޒާރު ދީފައިވާ ގޮތުގައި، އެކަށީގެންވާ މުއައްސަސާގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ނެތްނަމަ، ގޯލްޑަން ވިސާ އަދި ރެސިޑެންސީ ސްކީމްތަކަކީ މަނީ ލޯންޑްރިން އާއި ޓެކްސްއަށް މަކަރުހެދުމަށް މަގުފަހިވާ ވަރަށް ނާޒުކު ކަންކަމެވެ.
ބިލިއަނަރުންގެ ނެޓްވޯކްތަކުން ހިއްކާފައިވާ ރަށްތަކުގެ ބޮޑު ބައެއް ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ފަށައިފިނަމަ، ގައުމުގެ އަދުލުއިންސާފުގެ ނިޒާމާއި ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލިސް ބޭރުގެ ނުފޫޒުގެ ދަށަށް ގޮސް، ސިޔާދަތީ ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ ބާރު ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ އަތުން ބީވުމުގެ ނުރައްކާ އެބައޮތެވެ.
ޒަމާނީ ޑިޖިޓަލް އިސްތިއުމާރު އަދި ވަކިނުކުރެވޭ ހައްގުތައް
ބޮޑެތި ރިއަލް އެސްޓޭޓް ޓޯކަނައިޒޭޝަން، މިސާލަކަށް ޑިޖިޓަލް ކަރަންސީއާއި ބްލޮކްޗެއިން އެސެޓް ބޭނުންކޮށްގެން ހިންގާ ލަގްޒަރީ މަޝްރޫއުތަކާއި، "މޯލްޑިވްސް 2.0 ޑިޖިޓަލް ޓްރާންސްފޯމޭޝަން ބިލް" ފަދަ އާ ގާނޫނީ ހުށަހެޅުންތައް ބައްދަލުވާ ހިސާބުން އިތުރު ނުރައްކަލެއް ފާހަގަވެ އެވެ. އެއީ ޒަމާނީ ޑިޖިޓަލް އިސްތިއުމާރެވެ. ބޭރުގެ ފަރާތްތަކުން ގައުމުގެ ހަގީގީ ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަމާއެކު ލާމަރުކަޒީ ޑިޖިޓަލް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރު ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ފެށުމުން، އެއީ ގައުމުގެ ބޯޑަރުތަކުގެ ސަގާފީ މާނައަށް ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުމެކެވެ. ސަރުކާރަކުން ކުރު މުއްދަތުގެ މާލީ އެހީތެރިކަމަކަށްޓަކައި ގައުމުގެ ޖިސްމާނީ ބިމުގެ ކޮންޓްރޯލް ދޫކޮށްލައިފިނަމަ، ގައުމުގެ އިގުތިސާދުގެ ޑިޖިޓަލް އޮނިގަނޑު ވިޔަފާރި ގާރޫނުންގެ މަސްލަހަތުތަކުގެ އަތްމައްޗަށް ދޫކޮށްލުމުގެ ނުރައްކާ އޮވެއެވެ.
މި ބަހުސް ސީދާ ގޮސް ގުޅެނީ ހާވާޑް ޔުނިވާސިޓީގެ ކޯސް، "ޖަސްޓިސް" ގައި ޕްރޮފެސަރު މައިކަލް ސޭންޑަލް، ޖޯން ލޮކްގެ މުދަލުގެ ތިއަރީއަށް ކުރައްވާފައިވާ ތަހުލީލަށެވެ. ސޭންޑަލް ދިރާސާ ކުރައްވަނީ ވަކިނުކުރެވޭ ހައްގުތަކުގެ އިދިކޮޅު ހަގީގަތެވެ.
އެއީ އަސާސީ ބައެއް ހައްގުތައް، އޭގެ ތެރޭގައި ބިމާއި މިނިވަންކަމުގެ އަސާސީ ހައްގު ހިމެނޭ ގޮތަށް، އަމިއްލަ މީހާއަށް ވިޔަސް ބަދަލުނުކުރެވޭނެ، ނުވިއްކޭނެ، ނުވަތަ ދޫކޮށްނުލެވޭނެ ކަމުގެ ވިސްނުމެވެ. ލޮކް ވަކާލާތު ކުރެއްވި ގޮތުގައި ހައްގެއް ވަކިނުކުރެވޭ ގޮތަށް ހެދުމުން އެ ހައްގަކީ މާ ފުންކޮށް ތިމާގެ އަމިއްލަ އެއްޗަކަށް ވެގެންދެއެވެ. ސަބަބަކީ އެކަމުގެ ސަބަބުން ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފްސު ހަމައެކަނި ވިޔަފާރި މުދަލަކަށް ހެދުން ނުވަތަ އަޅުވެތިކަމަކަށް ވިއްކާލުން ހުއްޓުވައިދޭތީ އެވެ.
މި އުސޫލު ދައުލަތަކަށް ފެއްތުމުން މާނަކުރެވެނީ، ގައުމެއްގެ ސިޔާދަތާއި އެ ގައުމެއްގެ ރައްޔިތުންގެ ބިމަކީ ބަދަލުކުރެވޭނެ ވިޔަފާރި މުދަލެއް ނޫން ކަމެވެ. އެތަންތަންވަނީ ރައްޔިތުންގެ ޖަމާއީ ޝަހުސިއްޔަތާ ވަކިނުކުރެވޭނެ ގޮތަށް ގުޅިފަ އެވެ. ވަގުތީ މާލީ ހައްލަކަށްޓަކައި ރެސިޑެންސީއާއި ސިޔާދަތީ ބިންތަކަކީ ވިޔަފާރި އެސެޓްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި ވިއްކަން ފެށުމުން، ދައުލަތް ވެގެންދަނީ ގައުމުގެ އަމިއްލަ އިހުތިޔާރާ ސިޔާދަތު އަދި ގައުމުގެ އަމިއްލަވަންތަކަން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގެ އޮއިވަރަށް ދޫކޮށްލުމާ ދިމާލަށެވެ.
ރަސްމާލެއާއި އިންވެސްޓްމަންޓް ރައްޔިތުކަން ވިއްކާ ރެސިޑެންސީ ގޯލްޑަން ޕާސްޕޯޓު ޕްރޮގްރާމްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދާ ބަހުސްތަކުން ހާމަވަނީ، ވަގުތުން ލިބޭ ކަޅުދަބަސް ނުވަތަ މާލީ މަންފާއާއި ދިރިއުޅުމާއި ދިގު މުއްދަތުގެ ސިޔާދަތީ ނަޒާހަތްތެރިކަމާ ދެމެދު އޮތް ނާޒުކު ފިއްތުންތަކެވެ. މިކަމަށް ތާއީދުކުރާ ފަރާތްތަކުން މި ޕްރޮގްރާމްތަކަކީ ބޭރު ފައިސާ ވެއްދުމަށާއި އިގުތިސާދު ސިންތަފާތު ކުރުމަށް މުހިންމު ވަސީލަތްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ދެކުނު ނަމަވެސް، އަހުލާގީ ނުރައްކާތަކުގެ ދަރަޖަ އޮތީ ވަރަށް މަތީގައެވެ. ކުރު މުއްދަތުގެ ފައިދާތަކުން ވަތަނުގެ މުގައްދަސް ބިމަށް ބުރޫއަރާނަމަ، އެކަމުގެ ސަބަބުން އިޖުތިމާއީ އެއްބަސްވުން ރޫޅި، އޮލިގާކުން (ގާރޫނުންގެ) ނުފޫޒު ވަނުމަށް އަދި ގައުމުގެ ރައްޔިތުން އަޅުވެތިވުމަށް މަގުފަހިވެ
އެވެ.
