ރަސްމާލެ މަޝްރޫއު: ބިމުގެ އަގާ ގުޅޭ ބަހުސް

ރަސްމާލޭގައި އީގަލް ހިލްސްއިން ކުރިއަށްގެންދާ މަޝްރޫއުގެ ކުރެހުންތަކެއް

ރަސްމާލޭގައި އީގަލް ހިލްސްއިން ކުރިއަށްގެންދާ މަޝްރޫއުގެ ކުރެހުންތަކެއް

ރަސްމާލެ-އީގަލް ހިލްސް މަޝްރޫއާ ގުޅިގެން މިހާރު ހިނގަމުންދާ ބަހުސްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއް ކަމަކީ، އެ މަޝްރޫއަށް ހިއްކާފައިވާ ބިމަށް އަގު ކަނޑައެޅުމުގެ މައްސަލަ އެވެ. މިއީ މުހިންމު ބަހުސެއް ނަމަވެސް، މިއީ މާ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭ މައިގަނޑު ސުވާލެއްގެ އެއްބައެވެ. އެ ސުވާލަކީ، މި މަޝްރޫއުގެ ޖުމުލަ އިންތިޒާމުތަކުގެ ތެރެއިން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިންސާފުވެރި އިގުތިސާދީ މަންފާއާއި ނަފާ ލިބޭ ހެއްޔެވެ؟

އަސާސީ ހިދުމަތްތަކާއި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް އަދި ފުރިހަމަނުވާ، އަލަށް ހިއްކާފައިވާ ބިމެއްގެ އަގު ވަޒަންކުރުމަކީ ފަސޭހަކަމެއް ނޫނެވެ. ތިލަފުށި ނުވަތަ ހުޅުމާލޭގެ ބިމުގެ އަގުތަކަކީ، ތަފާތު އެކި ބޭނުންތަކަށް ހާއްސަކޮށްގެން ތަރައްގީކުރާ މިފަދަ "މިކްސްޑް-ޔޫސް ވޯޓަރ-ފްރަންޓް" މަޝްރޫއެއްގެ ހަގީގީ ގާބިލިއްޔަތާއި އަގު ވަޒަންކުރުމަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ މިންގަނޑަކަށް ނުވެދާނެ އެވެ. އެހެންކަމުން، މިފަދަ ބިމެއްގެ އަގު ކަނޑައެޅުމުގައި، މަޝްރޫއު ނިމުމުން ބިމަށް ލިބިދާނެ ބާޒާރުގެ އަގާއި، އެ އަގު ހާސިލުކުރުމަށް ހިނގާނެ ހަރަދުތަކާއި، ވަގުތާއި، ހިރާސްތަކާއި، މުސްތަގުބަލުގެ މަންފާގެ މިހާރުގެ އަގު ވެސް ހިސާބަށް ނަގަންޖެހެ އެވެ. ސަބަބަކީ ބިން އުފެއްދުމަށް ހިނގާ ހަރަދާއި، އެ ބިމުގެ ވިޔަފާރީގެ އަގަކީ މުޅިން ތަފާތު ދެ މިންގަނޑަކަށް ވާތީ އެވެ.

އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ ވަޒީރު އަބްދުﷲ މުއްތޮލިބް ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި 500 ހެކްޓަރުގެ ބިން ހިއްކުމަށް ހޭދަވީ 250 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށްވުރެ ކުޑަ މިންވަރެކެވެ. ނަމަވެސް، މި މަޝްރޫއަށް ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުން މިހާތަނަށް ކޮށްފައިވާ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާއި، އެއާ ގުޅިފައިވާ މާލީ އިލްތިޒާމްތަކަށް އީގަލް ހިލްސްއާ އެކު ވެވޭ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އަމަލުކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އެ ކުންފުނިތަކުން ކޮށްފައިވާ ހަރަދުތަކަކީ ލޯނު ނުވަތަ ސަޕްލަޔަރ ކްރެޑިޓްގެ ދަށުން ހޯދާފައިވާ ފައިސާ ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ އެއީ ކުންފުނިތަކުގެ އަމިއްލަ ވަސީލަތްތަކުން ކޮށްފައިވާ ހަރަދުތަކެއް ހެއްޔެވެ؟ ހިއްކާފައިވާ ބިމުގެ ބަދަލުގައި އެ ކުންފުނިތަކަށް އެއްވެސް އިނާޔަތެއް ނުވަތަ ބަދަލެއް ލިބޭނެ ހެއްޔެވެ؟ އަދި އަދާކުރަންޖެހޭ ދަރަނިތަކުގެ ޒިންމާ އުފުލާނީ ކޮން ފަރާތަކުން ހެއްޔެވެ؟

Advertisement

މިއީ ބިމުގެ ބާޒާރުގެ އަގަށްވުރެ ވެސް ބޮޑަށް، މިކަމާ ގުޅޭ މާލީ އިންތިޒާމުތަކާމެދު އުފެދޭ މުހިންމު ސުވާލުތަކެކެވެ. ބިމުގެ މިހާރުގެ އަގު ކޮންމެ މިންވަރެއްގައި ހުރި ނަމަވެސް، އެ ބިން ހިއްކުމަށް ވެފައިވާ މާލީ އިލްތިޒާމްތަކަށް ފުރިހަމައަށް ޒިންމާވާންޖެހޭނެ އެވެ.

އީގަލް ހިލްސްއާ ގުޅިގެން ކުރިއަށްގެންދާ މަޝްރޫއުން ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރާ މަންފާއާއި، ދައުލަތުން އަމިއްލައަށް އެ ބިން ތަރައްގީކޮށް ވިއްކައިގެން ލިބޭނެ މަންފާ އަޅާކިޔުއްވައި ވަޒީރު ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވި ނަމަވެސް، މިއީ އޮތް ހަމައެކަނި ދެ އިހުތިޔާރެއް ނޫނެވެ. ތަރައްގީކުރުމާއި ފައިނޭންސް ކުރުމުގެ އެހެނިހެން މޮޑެލްތައް ބޭނުންކޮށްގެން މިއަށްވުރެ އެދެވޭ ތަފާތު ނަތީޖާތަކެއް ވެސް ނެރެވިދާނެ އެވެ.

ރާއްޖެއަށް ލިބޭނެ ކަމަށް އަންދާޒާކުރާ އާމްދަނީގެ އަދަދު ކިތަންމެ ބޮޑުކަމަށް ދެއްކި ނަމަވެސް، އެއްބަސްވުމުގެ ފައިދާ ވަޒަންކުރެވޭނީ ހަމައެކަނި ހިސާބު އަދަދުތަކަކުން ނޫނެވެ. ހަގީގީ އަގު ވަޒަންކުރެވޭނީ ފައިސާ ލިބޭނެ މުއްދަތުތަކާއި، ފައިސާ ލިބުމުގެ ޔަގީންކަމާއި، ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ދޭނެކަމަށް ބުނާ ފައިސާއާ ގުޅޭގޮތުން އެއްބަސްވެފައިވާ ސަރުތުތަކާއި، އަދި މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން ރާއްޖެއިން އުފުލަންޖެހޭ ހިރާސްތަކާއި (ރިސްކުތަކާއި) މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ފުރިހަމައަށް ދެނެގަނެވިގެންނެވެ.

މީގެ އިތުރުން، މި މަޝްރޫއުން ލިބޭނެކަމަށް ބެލެވޭ އިގުތިސާދީ ފައިދާތަކާއި، އެއްބަސްވުމުގެ ވިޔަފާރި ފައިދާއަކީ ތަފާތު ދެ ކަމެކެވެ. ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާއި، ވަޒީފާގެ ފުރުސަތުތަކާއި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބިދާނެ ނަމަވެސް، މިކަމުގެ ސަބަބުން އަލަށް އުފެދޭ އިގުތިސާދީ ހަރަކާތްތަކުގެ މިންވަރާއި، ދިވެހި އިގުތިސާދުގައި ހަރުލާނެ މަންފާގެ މިންވަރު ވަޒަންކުރަން ޖެހެއެވެ. މަޝްރޫއަކީ އިގުތިސާދީ ގޮތުން ފައިދާހުރި ކަމަކަށް ވިޔަސް، އެ މަޝްރޫއުގެ އެއްބަސްވުމުން ގައުމަށް އިންސާފުވެރި މަންފާއެއް ލިބޭކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ މުޅިން ވަކި ވިސްނުމެކެވެ.

ހުލާސާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، އެންމެ މައިގަނޑު ސުވާލަކީ، ރައްޔިތުންގެ އާންމު މިލްކިއްޔާތާއި ތަރައްގީގެ ހައްގުތައް ދޫކޮށްލާއިރު، އޭގެ ބަދަލުގައި ލިބޭނެ މަންފާއާއި، އުފުލަންޖެހޭ ހިރާސްތަކާއި އިލްތިޒާމުތަކަށް ބަލާއިރު، ދިވެހިރާއްޖެއަށް ލިބެނީ އިންސާފުވެރި، އެކަށީގެންވާ ބަދަލެއް ހެއްޔެވެ؟

މި އެއްބަސްވުމުގެ ވިޔަފާރީގެ މައިގަނޑު ޝަރުތުތަކާއި (ކޮމާޝަލް ޓާމްސް)، މިހާރު އުފެދިފައިވާ މާލީ ޒިންމާތައް ހަމަޖައްސާނެ ގޮތެއް މިއަށްވުރެ ބޮޑަށް ދެފުށް ފެންނަ ގޮތަކަށް ހާމަނުކުރާހާ ހިނދަކު، މި ސުވާލުތަކަށް ސާފު ޖަވާބެއް ލިބުމަކީ ދަތި ކަމެކެވެ.

އެޑިޓަރުގެ ނޯޓު:

މި ލިޔުމުގެ އަސްލު އަހުމަދު މުހައްމަދު ފުރަތަމަ ޝާއިއުކުރީ އޭނާގެ ލިންކްޑިން ޕޭޖުގަ އެވެ. މިއީ އެ ލިޔުމުގެ ތަރުޖަމާއެކެވެ. 

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

ސިޓީބިޓީ: އިހުތިރާމާ ގުޅޭ ގޮތުން ރައީސް މުއިއްޒަށް ސުވާލެއް!

ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒު "އިހުތިރާމް އަދާކުރުމުގެ ގައުމީ މަޝްރޫއު" އިފްތިތާހު ކުރެއްވި ނަމަވެސް، އެ މަޝްރޫއުގެ ތަފްސީލާއި އިހުތިރާމުގެ މާނަ ސާފުކޮށްދެއްވާފައި ނުވާތީ މި ލިޔުމުގައި ވަނީ ފާޑުކިޔާފައެވެ. އަދި މުޅި ގައުމަށް ނަސޭހަތް ދެއްވުމުގެ ކުރިން، ރައީސްގެ އަރިހުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންގެ އަމަލުތަކާއި ބަސްމަގު ހުރި ގޮތުން އެ ބޭފުޅުންނަށް އިހުތިރާމް ކުރަން ދަސްކޮށްދެއްވާފައިވޭތޯ ލިޔުމުގައި ސުވާލު އުފައްދާފައިވެއެވެ.

ރިންގު ހުސްވަންދެން ދިހަ ބާރަފަހަރަށް ގުޅުމުގެ ދީނީ ހުކުމް

ތިމާގެ އެކުވެރިޔާގެ ހާލަތްތަކާއި އުޒުރުތަކެއް ހުރެދާނެކަމަށް ބެލުމެއް ނެތި އެކުވެރިޔާއަށް އުނދަގޫވާނެހެން ދިހަބާރަ ފަހަރަށް ރިންގު ހުސްވަންދެން ފޯނުކޮށްކޮށް ހުރުމަކީ އެކުވެރިޔާގެ ޑިޖިޓަލް ޕާރސަނަލް ސްޕޭސްއަށާއި ބައުންޑަރީއަށް އަރައިގަތުމެވެ. އެކަމަކީ ދީނީގޮތުން ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

ތަދުވަނީތަ ހިތަށް؟ ތިއީ ދެން ކޮންކަމެއް؟

މި ލިޔުމަކީ ފަރެސް އާމިރުގެ ޅެންތަކުގެ ތެރެއިން، 'ހުސްވަތެއް ދުޅައަށް ގުނުން މަކަރަށް ވެދާށި' މި ޅެމުގެ މައްޗަށް ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެކެވެ. މި ލިޔުމުގައި ބަލާލާފައިވަނީ އެ ޅެމުގެ ވަކިވަކި ބައިތުތަކުގެ މާނައަށެވެ.

އަހަރެން ވެސް ތަރައްގީ ދެކެން ބޭނުން... އެކަމަކު

1977 ވަނަ އަހަރު ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަނުން އައްޑޫ ގަން ކުއްޔަށް ހިފަން ހުށަހެޅި ބޮޑު އަގު، ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި ވަކިފަރާތަކަށް ނުޖެހޭ ސިޔާސަތު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ރައީސް ނާސިރު ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ވޯރާ ވިޔަފާރިވެރިން ރާއްޖެއިން ފޮނުވާލައި، ގައުމީ މަސްލަހަތަށް އިސްކަންދެއްވައިގެން މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއް އެމަނިކުފާނު އެޅުއްވިއެވެ.

ސިންގަޕޫރާއި ދެކުނު ކޮރެއާގެ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާ އަޅާކިޔުން

ރާއްޖެއަށް ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް މުހިންމު ނަމަވެސް، ބިން ދޫކުރުމުގައި ދައުލަތަށް ލިބޭ ދާއިމީ ފައިދާއާއި ނުރައްކަލަށް ވިސްނަންޖެހެއެވެ. ސިންގަޕޫރު ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނަށް ބިން ދޫކުރަނީ ހާމަކަންބޮޑު ބީލަމުގެ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން، ވަކި މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ކަމަށްވާއިރު، ބިމުގެ މިލްކިއްޔާތާއި ބަނދަރު ފަދަ މުހިންމު ވަސީލަތްތައް ބާއްވަނީ ދައުލަތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖޭގެ މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށްގެންދާއިރު މިފަދަ ކާމިޔާބު ނަމޫނާތަކަށް ބަލައި، ދައުލަތުގެ މަންފާ އިސްކުރުން މުހިންމެވެ.

އީގަލް ހިލްސްއާ ނުލައި ވެސް ރަސްމާލެއިން ދާއިމީ ނަފާ ހޯދިދާނެ

ރަސްމާލެ ޓޫރިޒަމަށް އީގަލް ހިލްސްއަށް ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ދިވެހިންގެ ފުރިހަމަ މިލްކުވެރިކަން އޮންނަ "ރަސްމާލެ ހިއްސާ" ކުންފުނިން ބިމުގެ ކޮންޓްރޯލް ހިފަހައްޓައި، ދައުލަތް އެންމެ ލޯނެއް ވެސް ނުނަގައި، ވަޒީފާތަކަށް އަމާޒުކޮށް އަމިއްލަ ހަރަދު އަމިއްލައަށް ބަލަހައްޓާ ދިރުންހުރި ސިޓީއެއް ބިނާކުރަންވީ.

ރައްޔިތުންގެ 'އިހުތިރާމު އަތުލުމުގެ' މަޝްރޫއު

ރާއްޖޭގައި އަހުލާގާއި އިހުތިރާމު ކުރުމުގެ ސިފަ އާލާކުރުމަށްޓަކައި، ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ ގައުމީ ކެމްޕޭނެއް ރަސްމީކޮށް އިފްތިތާހުކޮށްދެއްވާފަ. މި ކެމްޕޭނަކީ ދުނިޔޭގެ ބައެއް ޑިކްޓޭޓަރުން ރައްޔިތުންގެ އަހުލާގު ބައްޓަންކުރަން ހިންގި ފަދަ ހަރަކާތްތަކާ އެއްގޮތް ކަމެއް.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox