ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާހުކުރުމުގައި ޝުކުރުވެރިވުމުގެ ދައުރު

ދިވެހި ދިދަ -- ފޮޓޯ: އަދަދު

ދިވެހި ދިދަ -- ފޮޓޯ: އަދަދު

ރާއްޖެ އޮތް ހާލަތާއި ރާއްޖެ ވެއްޓިފައިވާ އަނދަވަޅަކީ ދުލަކުން ގަލަމަކުން ބަޔާންކުރެވޭވަރަށް ވުރެ ހިތި ހިތާމަވެރި ހާލަތެކެވެ. ގައުމުދެކެ ލޯބިވާ ހަމަ އެކަކު ވިޔަސް މިކަމަށް ދެބަހެއް ނުވާނެއެވެ. ސިޔާސީ މީހުން ބުނާގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ ދަރަނި އޮތީ ބަނގުރޫޓުވާ ހިސާބުގައެވެ. މިހެން މިކަން އޮތުމާއެކު ވެސް ދައުލަތް ހިނގަމުންދަނީ އިންތިހާ އިސްރާފާއި ނާގާބިލު މުވައްޒަފުންނާއެކު އިންތިހާ ދޯދިޔާކަމުގައެވެ.

މިކަންކަމަށް ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީކުރުވަން ތިބި ފަރާތްތައް އެފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ވެރިކަމަށް އައުމުގެ ޝައުޤާއި ވާދަވެރިކަން އެކަކު އަނެކަކާމެދަށް އޮންނަލެއް މާބޮޑުކަމުން ތެދުނިޔަތާއި އިހްލާސްތެރިކަމާއެކު މަސައްކަތް ކުރަނީ ކޮން ބަޔެއްކަން ގިނަ ރައްޔިތުންނަށް އޮޅިފައިވެއެވެ. ގައުމު އިސްލާހުކުރުމުގެ ވާހަކަ ފަށައިފިނަމަ އެންމެންނަށް ވެސް ދައްކަންޖެހިފައިވަނީ ކަންބޮޑުވުމާއި ނުތަނަވަސްކަމާއި ގުޅިފައިހުރި ނެގެޓިވް ވާހަކަތަކާއި ވިސްނުންތަކެވެ. އަޅުގަނޑު މިއަދު ހިޔާލެއް ބަދަލުކޮށްލަން މިއުޅެނީ، މިކަން މީގެ އެހެން ގޮތަކަށް ކުރެވިދާނެތޯ ފިކުރެއް ހިންގާލުމުގެ މައްޗަށެވެ. 

ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި އަށަގަންނުވާ ދިރުވަންޖެހޭ އެންމެ ބޮޑު އެއްސިފައެއްކަމުގައި އަޅުގަނޑަށް ފެންނަނީ ޝުކުރުއަދާކުރުމުގެ ސިފައެވެ. ފުރަތަމަ ތިމާ ހެއްދެވި ﷲ އަށް ޝުކުރުކުރުމެވެ. ދެން ތިމާ ގެންގުޅެ ބޮޑުކުރި މީހުންނާއި ތިމާ ތިމާއަކަށްވުމުގައި ހިއްސާވި އާއިލާއާއި އެއްޗެހި ބުނެދިން މީހުންނާއި ރަށްޓެހި ރަހުމަތްތެރިންނާއި މިހެންގޮސް ތިމާއަށް ހެވެއް ފޯރުވައިދިން ކޮންމެ މީހަކަށް ޝުކުރުއަދާކުރުން މަތީ ދެމިހުރުމުގެ މާތް ސިފައެވެ. 

Advertisement

މިކިޔަނީ ކޮންމެ މީހަކު ފެންނައިރަށް ޝުކުރިއްޔާއޭ ގޮވާ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ހިތުން ޝުކުރުވެރިވުމެވެ. ހިތުގައި ނެތް ބަހެއް ދުލުން ބޭރުކޮށްލައިގެން ވާނެ މަންފާއެއް ލިބޭނެ ކުރިއެރުމެއް ނޯންނާނެއެވެ. ހަގީގީ ޝުކުރުވެރިވުމަކީ ދުލުން ބުނެލާ ބަސްތަކެއް ގަލަމަކުން ލިޔެލާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ހިތުގެ އިހުލާސްތެރިކަމާއި ސާފުކަމާއެކު ފުރާނައިގެ އެންމެ އަޑިން އަނެކުންގެ ހައްގު ފުރިހަމައަށް ބަލައިގަތުމުން ހިތުގައި އެ އުފެދޭ އެއްޗެވެ. 

އިންސާނުންނަށް ޝުކުރުކުރުމާއި މީސްތަކުންގެ ރަނގަޅު ސިފަތަކާއި ހެޔޮ އުޅުންތައް ފާހަގަކުރުން ހިމެނެނީ އެންމެ ރީތި އަޚުލާޤީ ސިފަތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. އެހެންވެގެން މީހުން ތިމާއަށް ކޮށްދޭ ކަންކަން އެޕްރިޝިއޭޓްކޮށް މީހުންނަށް އެންމެ ހައްގުގޮތުގައި ޝުކުރު އަދާކުރުމަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅާފައިވާ ކަމެކެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ ހަދީސްކުރައްވާފައިވަނީ މީސްތަކުންނަށް ޝުކުރު ނުކުރާ މީހާ ﷲ އަށް ޙައްޤު ގޮތުގައި ޝުކުރުކުރާ ކަމުގައި ނުވާކަމަށެވެ. އަދި ﷲ އަށް އެންމެ ބޮޑަށް ޝުކުރުކުރާ މީހަކީ މީސްތަކުންނަށް އެންމެ ޝުކުރުވެރިކަން ބޮޑު މީހެއްކަމަށް ވެސް ހަދީސްކުރައްވާފައިވެއެވެ. 

ދެން މިޔާއެކު ހިތަށް ގެންނަންވީ މާތް ﷲ ގެ ހައްގު ބަސްފުޅެވެ. އެކަލާނގެ އަންގަވާފައިވަނީ، "އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިކަލާނގެ އެންގެވިހިނދުހަނދުމަކުރާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން ޝުކުރުކޮށްފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް އިތުރުކޮށްދެއްވާހުށީމެވެ. އަދިތިޔަބައިމީހުން (ޝުކުރު ނުކޮށް) ކާފަރުވެއްޖެނަމަ (ދަންނާށެވެ!) ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންކަލާނގެ އަޒާބު ގަދަފަދަވެގެންވާކަން ކަށަވަރެވެ."

ހަދީސުން އެނގޭ ގޮތުގައި މީސްތަކުންނަށް ޝުކުރުވެރިވުން ހިމެނެނީ ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވުމުގެ ތެރޭގައެވެ. އެހެންކަމާއެކު މިއާޔަތުގައި މިއޮތް ފަދައިން މީސްތަކުންނަށް ޝުކުރުވެރިވުމަކީ ނިއުމަތްތައް އިތުރުވާނެ ސަބަބެވެ. އަދި މީސްތަކުންނަށް ޝުކުރުވެރިނުވާނަމަ އެއީ އަޒާބުއައިސްދާނެ ކޯފާ އައިސްދާނެ ކަމެކެވެ. އާޔަތުގައި އަންގަވާފައިވަނީވެސް ތިޔަބައިމީހުން ޝުކުރުކޮށްފިނަމަ ﷲ ކަންކަން ހިންމަވާނެ ގޮތެވެ. އާޔަތުގައި އޮތް އިބާރާތުގައިވެސް ތިމަން ﷲ އަށް ޝުކުރުކޮށްފިނަމައޭ އަންގަވާފައި ނެތެވެ. އިންސާނުންގެ ހެވެތަށް އެއިންސާނުންނަށް ހައްގު ޝުކުރުއަދާކުރުމެއް ނެތި ﷲ އަށް ޝުކުރުކުރީކަމުގައި ނުވާނެތީއެވެ. 

އުންމުލްމުއުމިނީން ޢާއިޝާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ ވިދާޅުވެއެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ ގެ ދޮށީ އަނބިކަނބަލުން ޚަދީޖަތުގެފާނުގެ ވާހަކަ ދައްކަވައި އެކަމަނާއަށް ޝުކުރުވެރި ބަހެއް ހަދީސްކުރެއްވުމަކާ ނުލައި، އެންމެ ދުވަހަކުވެސް މާތް ނަބިއްޔާއަށް ގެއިން ނުކުމެވަޑައިގެންނެވޭ ގޮތް ނުވާކަމަށްޓަކައި ތިމަންކަމަނާގެ ހިތުގައި ޣީރަތްތެރިކަމެއް ހިނގިއެވެ. އެހެންވެ އެއް ދުވަހު މާތް ނަބިއްޔާއަށް ދަންނަވައިފީމެވެ. އެކަމަނާ ވީ މުސްކުޅިއަކު ކަމުގައި ނޫންތޯއެވެ! ތިމަންކަމަނާއަކީ މާތް ﷲ ކަލޭގެފާނަށް ބަދަލުގައި ދެއްވި އެޔަށްވުރެ ހެޔޮ ގޮތް ނޫންތޯއެވެ؟ 

އެހިނދު މާތް ނަބިއްޔާ ކޯފާ އިސްކުރައްވައި، ހަދީސްކުރެއްވިއެވެ. "ﷲ ގަންދެމެވެ. އެކަމަނާއަށްވުރެ ހެޔޮ ކަނބަލަކަށް ﷲ ބަދަލުކުރެއްވީއެއް ނޫނެވެ. މީސްތަކުން ތިމަން ނަބިއްޔާއަށް ކާފަރުވެ ދެކޮޅުހެދިއިރު އެކަމަނާ ތިމަންކަލޭގެފާނަށް އީމާންވިއެވެ. މީސްތަކުން ތިމަންކަލޭގެފާނަށް އެންމެހާ ތަކެއްޗެއް މަނާކުރިއިރު އެކަމަނާގެ މުދަލުން ތިމަންކަލޭގެފާނަށް އެކަން ފޫބައްދައިދެއްވިއެވެ. އަދި އެކަމަނާގެ ފުށުން ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ފިރިހެން ދަރިކަލަކުވެސް ލިބިވަޑައިގަތެވެ." ޢާއިޝާގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ދެން ތިމަންކަމަނާގެ ހިތްޕުޅަށް އެރިއެވެ. ދުވަހަކުވެސް މިކަހަލަ ވާހަކައެއް ދެން ނުދައްކާނަމެވެ." 

އެހެން ހާދިސާއެކެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ އަބޫބަކުރުގެފާނު ހުންނެވި ތަނެއްގައި ހަދީސްކުރެއްވިއެވެ. އަބޫބަކުރުގެފާނުގެ މުދާވެރިކަމުން ތިމަންމެންނަށް ފައިދާކުރި މިންވަރަށް އެހެން އެކެއްގެ މުދާވެރިކަމުން ފައިދާކޮށްފައި ނުވެއެވެ. އެހިނދު އަބޫބަކުރުގެފާނު ކީރިތިކުރައްވައި ދެންނެވިއެވެ. ކަލޭގެފާނުގެ ފުށުން މެނުވީ ތިމަންމެންނަށް އެއްވެސް މަންފާއެއް ކުރިހެއްޔެވެ؟ ކަލޭގެފާނުގެ ފުށުން މެނުވީ ތިމަންމެންނަށް އެއްވެސް މަންފާއެއް ކުރިހެއްޔެވެ؟ ކަލޭގެފާނުގެ ފުށުން މެނުވީ ތިމަންމެންނަށް އެއްވެސް މަންފާއެއް ކުރިހެއްޔެވެ؟

ޠާއިފަށް ވަޑައިގެން މާތް ނަބިއްޔާއަށް ކުރިމަތިވި ހިތާމަވެރި ހާދިސާގެ ފަހުން މައްކާއަށް އަރާވަޑައިގެންނެވުމުގައި މުޠްޢިމް ބިން ޢަދީގެ ހިމާޔަތް ބޭނުންފުޅުކުރެއްވިއެވެ. ނަމަވެސް މުޠްޢިމް ބިން ޢަދީ މަރުވީ ކާފަރުކަންމަތީގައެވެ. ބަދުރު ހަނގުރާމައިގެ އަސީރުންނާ ގުޅިގެން މާތް ނަބިއްޔާ ހަދީސްކުރައްވާފައިވެއެވެ. މިއަދު މުޠްޢިމް ބިން ޢަދީ ދުނިޔޭގައި ހުރެފައި މި އެންމެން ދޫކޮށްލަދިނުމަށް އެދުނަސް އޭނާއަށްޓަކައި ދޫކޮށްދެއްވާހުށީމެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ އަހަރެމެންނަށް ދެއްކެވި ނަމޫނާތައް އެހެރަ ފެންނަނީއެވެ. 

ދިވެހި ގައުމުގެ ދަރީންނޭވެ! ގައުމު އިސްލާހުކުރަން ބޭނުންނަމަ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ލިބިފައިވާ އަގުނުކުރެވޭނެ ގިނަ ނިއުމަތްތައް ހަނދާންކޮށް މާތް ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވާށެވެ! ކަންކަން ހަމަމަގުން ނެއްޓި ކަސިޔާރުވެގެންދާއިރު ބަލަންތިބުމަކީ ޝުކުރުވެރިކަމާއިދިކޮޅު ކާފަރުވެގަތުމުގެ ސިފައެކެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

އަހަރެން ވެސް ތަރައްގީ ދެކެން ބޭނުން... އެކަމަކު

1977 ވަނަ އަހަރު ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަނުން އައްޑޫ ގަން ކުއްޔަށް ހިފަން ހުށަހެޅި ބޮޑު އަގު، ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި ވަކިފަރާތަކަށް ނުޖެހޭ ސިޔާސަތު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ރައީސް ނާސިރު ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ވޯރާ ވިޔަފާރިވެރިން ރާއްޖެއިން ފޮނުވާލައި، ގައުމީ މަސްލަހަތަށް އިސްކަންދެއްވައިގެން މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއް އެމަނިކުފާނު އެޅުއްވިއެވެ.

ސިންގަޕޫރާއި ދެކުނު ކޮރެއާގެ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާ އަޅާކިޔުން

ރާއްޖެއަށް ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް މުހިންމު ނަމަވެސް، ބިން ދޫކުރުމުގައި ދައުލަތަށް ލިބޭ ދާއިމީ ފައިދާއާއި ނުރައްކަލަށް ވިސްނަންޖެހެއެވެ. ސިންގަޕޫރު ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނަށް ބިން ދޫކުރަނީ ހާމަކަންބޮޑު ބީލަމުގެ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން، ވަކި މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ކަމަށްވާއިރު، ބިމުގެ މިލްކިއްޔާތާއި ބަނދަރު ފަދަ މުހިންމު ވަސީލަތްތައް ބާއްވަނީ ދައުލަތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖޭގެ މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށްގެންދާއިރު މިފަދަ ކާމިޔާބު ނަމޫނާތަކަށް ބަލައި، ދައުލަތުގެ މަންފާ އިސްކުރުން މުހިންމެވެ.

އީގަލް ހިލްސްއާ ނުލައި ވެސް ރަސްމާލެއިން ދާއިމީ ނަފާ ހޯދިދާނެ

ރަސްމާލެ ޓޫރިޒަމަށް އީގަލް ހިލްސްއަށް ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ދިވެހިންގެ ފުރިހަމަ މިލްކުވެރިކަން އޮންނަ "ރަސްމާލެ ހިއްސާ" ކުންފުނިން ބިމުގެ ކޮންޓްރޯލް ހިފަހައްޓައި، ދައުލަތް އެންމެ ލޯނެއް ވެސް ނުނަގައި، ވަޒީފާތަކަށް އަމާޒުކޮށް އަމިއްލަ ހަރަދު އަމިއްލައަށް ބަލަހައްޓާ ދިރުންހުރި ސިޓީއެއް ބިނާކުރަންވީ.

ރައްޔިތުންގެ 'އިހުތިރާމު އަތުލުމުގެ' މަޝްރޫއު

ރާއްޖޭގައި އަހުލާގާއި އިހުތިރާމު ކުރުމުގެ ސިފަ އާލާކުރުމަށްޓަކައި، ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ ގައުމީ ކެމްޕޭނެއް ރަސްމީކޮށް އިފްތިތާހުކޮށްދެއްވާފަ. މި ކެމްޕޭނަކީ ދުނިޔޭގެ ބައެއް ޑިކްޓޭޓަރުން ރައްޔިތުންގެ އަހުލާގު ބައްޓަންކުރަން ހިންގި ފަދަ ހަރަކާތްތަކާ އެއްގޮތް ކަމެއް.

ފުށިދިއްގަރު ފަޅާއި ދިވެހިންގެ ހައްގު

މާލެ ސަރަޙައްދުގެ ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ޙައްލެއް ހޯދުމަށް "ރަސްމާލެ" މަޝްރޫޢު ފަށާފައިވާއިރު، މިއީ ދިވެހިންގެ މިލްކެއްގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. ނަމަވެސް، ދިވެހިން ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ބޭނުންވެފައި ތިއްބާ ބިދޭސީން ރަށްވެހިކުރުމަށް މި މަޝްރޫޢު ބަޔަކާ ހަވާލުކުރުމަކީ ދިވެހިންގެ ޙައްޤުތަކަށް އުނިކަން އަންނާނެ، ޤައުމީ ސަލާމަތަށް އޮތް ބިރެއް ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.

ސިޔާސީ ނިންމުމެއް 99 އަހަރުގެ ގާނޫނީ އިލްތިޒާމަކަށް

ރަސްމާލެ މަޝްރޫއު ތަރައްގީކުރުމަށް ސަރުކާރުން އީގަލް ހިލްސްއާއެކު ހުސްނުވާ 99 އަހަރަށް ސޮއިކުރާއިރު މިއީ އާދައިގެ ސިޔާސީ ނިންމުމަކަށްވުރެ މާ ބޮޑު ގާނޫނީ އިލްތިޒާމެކެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އުފެދޭނޭ ގާނޫނީ އިލްތިޒާމުތައް ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގައި ހުރި ގާނޫނީ ގޮންޖެހުންތަކަށް މި ލިޔުމުގައި ވާހަކަ ދައްކަ އެވެ.

ޝަރުތުތަކާއެކު ބްލީޗުން ދަތްއުނގުޅުން ހުއްދަކުރުން

ރަސްމާލެ ޕްރޮޖެކްޓް ޒަޔަނިސްޓުންނާ ގުޅުން އޮތް ބަޔަކަށް އެމީހުން ވަޒަންވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ގޮތަކަށް ޝަރުތުތަކަކާއެކު ދިނުން ހުއްދަވާނެކަމަށް ނެރެގެން އުޅޭ ފަތުވާއަކީ ގެއްލުން ނުވުމުގެ ޝަރުތުތަކާއެކު ލައްފިލުވާލައިގެން ދަތް އުނގުޅުން ހުއްދަވާނެކަމަށް ބުނުން ފަދަ ސޮހޮލު ވަކާލާތެކެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox