އެއީ މުއާވިޔަތު ބިން އަބީސުފްޔާނެވެ. މުސްލިމުންގެ ހަވަނަ ޚަލީފާއެވެ. އިސްލާމީ އުންމަތުގެ ވެރިކަން އެއްދަރިކޮޅެއްގެ އަތްމައްޗަށް ފުރަތަމަ ނަގުލުވެ އުމައްޔަތު ދަރިކޮޅުގެ ވެރިކަން އެބޭކަލެއްގެ އަތްމަތިން ފެށުނު ވެރިކަމުގެ އިލްމުގެ އެފަދަ ދެވަނައެއް ނެތް ސިޔާސީ މުޙައްނިކެވެ. އުމައްޔަތު ދަރިކޮޅުގެ ވެރިކަމުގެ ބާނީ މުއާވިޔަތުގެފާނަކީ އިސްލާމީ ތާރީޚުގެ އިތުރުން، މުޅި އަރަބިކަރައިގެ ތާރީހުގައިވެސް އަރަބީންގެ އެންމެ ބޮޑެތި ބުއްދިވެރިންގެ ތެރޭގައި ގުނޭ ބޭކަލެކެވެ.
މުސްލިމުންގެ ދެވަނަ ޚަލީފާ އުމަރުގެފާނުގެ ޒަމާނުން ފެށިގެން މުއާވިޔަތުގެފާނުގެ ނުފޫޒުގެ ބޮޑުކަމާއި އިސްލާމީ އުންމަތުގައި އެކަލޭގެފާނަކީ ކޮން ދަރަޖައެއްގެ ބޭކަލެއްކަން މި ލިޔުމުން ވެސް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. އެފަދަ ނުފޫޒު ހުރި ބޭކަލަކު އަދި ފަހުން އިސްލާމީ އުންމަތުގެ ޚަލީފާއެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނަވާއިރު އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރުބާރުގެ ހައިބަތުގެ ބޮޑުކަން ދެން ހިތަށް ގެންނަވާށެވެ!
މުއާވިޔަތުގެފާނު ދަރުބާރުގައި އިންނަވަނިކޮށް އައިސް ވަތް މީހަކު މުއާވިޔަތުގެފާނުގެ މަންމާފުޅު ހިންދު ބިންތު ޢަތަބާއަށް ނިސްބަތްކޮށް ވަރަށް ހުތުރު ވާހަކަތައް ދައްކަން ފެށިއެވެ. ބޭނުމަކީ މުއާވިޔަތުގެފާނު ރުޅިއަރުވާލުމެވެ. އިސްލާމީ ތާރީހުގެ އެތައް މަސްދަރަކުން ސާބިތުވާ މި ރިވާޔަތުގައި އޮންނަ ގޮތުން އެމީހާ މުއާވިޔަތުގެފާނުގެ މަންމާފުޅަށް ހަޑިހުތުރު ބަސްތައް ރައްދުކުރީ އާދައިގެ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. އެތައް ބަޔަކާ ޒިނޭކުރަމުން އުޅުނު ނުބައި އަންހެނެއްގެ ގޮތުގައި މުއާވިޔަތުގެފާނުގެ މަންމާފުޅު އެ ދަރުބާރުގައި އޭނާ ސިފަކުރިއެވެ.
ހިނިތުންވެވަޑައިގެން އިންނެވި މޫނަކާއެކު ޚަލީފާ މުޢާވިޔަތު އެމީހާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ. "ބޭފުޅާއެވެ! ހިންދަކީ ވެސް ޤުރައިޝް ވަންހައިގެ ކަނބަލެކެވެ. ޤުރައިޝް ވަންހައިގެ ކަނބަލުންވީ ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައި ވެސް ހާއްސަ މަތިވެރިކަމެއް ލިބިފައިވާ ބަޔަކަށެވެ. އަދި އިސްލާމްދީނަށްފަހުވެސް އެކަނބަލުންނަށް އެހެން ހާއްސަ މަތިވެރިކަމެއް ލިބިފައިވެއެވެ. ދުނިޔެއަޅާ ގޮސްފައިވާ ކަނބަލަކާމެދު ތިޔަހަރަހާ ބަސްތައް ތިޔަގޮތަށް ބުނުމުގައި ތިޔަހާވަރެއް ތިޔަވަނީ ކޮން ކަމަކާ ލައިގެންހެއްޔެވެ؟ އެކަމަނާވަނީ ކަލޭ ތިޔަ ސިފަކުރި ފަދައިންކަމަށްވާނަމަ، އެކަމަނާއަށް މާތް ﷲ ފާފަފުއްސަވާށިއެވެ! ކަލެޔަކީ ދޮގުވެރިޔަކު ނަމަ ކަލޭގެ ފާފަ މާތް ﷲ ފުއްސަވާށިއެވެ!"
އެމީހާ މުއާވިޔަތުގެފާނުގެ ދަރުބާރުން ނުކުމެފައި ބުނިކަމުގައި ވެއެވެ. ﷲ ގަންދީ ހުވާކޮށް ބުނަމެވެ. ތިމަން އެ ދަރުބާރަށް ވަތްއިރު މުއާވިޔަތުގެފާނުހާ ތިމަން ރުޅިއަރާ އަނެކަކު ނުވެއެވެ. މިހާރު ތިމަންނާ އެހާ ލޯބިވާ އަނެކަކު ނުވެއެވެ.
މުއާވިޔަތުގެފާނުގެ ވެރިކަމުގެ ޒަރީއާއިން އެފަހަށް އިސްލާމީ ވެރިކަމަކީ އެކަލޭގެފާނު ނިސްބަތްވި ދަރިކޮޅުން ކުރާ ވެރިކަމެއްގެ ގޮތުގައި އުމައްޔަތު ދަރިކޮޅުގެ ވެރިކަން އެތައް ޒަމާނަކަށް ދެމިގެންދިޔައީ މިފަދަ ވެރިކަމުގެ ހަރުދަނާ ސިޔާސަތުތަކެއް އެކަލޭގެފާނު ގެންގުޅުއްވުމުގެ ނަތީޖާއިންނެވެ.
މުއާވިޔަތުގެފާނު ދެކެވަޑައިގެންނެވި ގޮތުގައި ވެރިކަމަކީ ޒާތީ ރުޅިވެރިކަމުން ދެމެހެއްޓޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. މުއާވިޔަތުގެފާނުގެ މޮޅު ސިޔާސަތު އެކަލޭގެފާނުގެ އެންމެ ބަސްފުޅަކުން ސިފަކުރައްވައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. "ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ޗާބޫކުން ފުދޭ ކަމެއްގެ ތެރެއަށް ކަނޑިކޮޅު ނުލައްވާހުށީމެވެ. އަދި ދުލުން ބުނާ ބަހަކުން ފުދޭނެ ކަމެއްގެ ތެރެއަށް ޗާބޫކު ނުލައްވާހުށީމެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނާއި ރައްޔިތުންނާ ދެމެދު އޮތީ އިސްތަށްޓެއް ކަމަށްވިޔަސް އެއިސްތަށި ބުރިވެގެން ދިޔަ ނުދެއްވާހުށީމެވެ. ރައްޔިތުން ދަމައިގަނެއްޖެނަމަ ދޫދެއްވާފައި، އެބައިމީހުން ދޫދެއްވާނަމަ ވާންކުރައްވާހުށީމެވެ."
ވެރިކަމަކީ މިހެން ކުރަން އޮތް އެއްޗެކެވެ. އިސްލާމީ ވެރިކަމުގެ ފަލްސަފާ ކިޔައިދެނީ ވެރިންނާއި އާންމުންނަކީ ތަފާތު ބަޔެއްކަމެވެ. ކޮންމެ ހާލަތެއްގައިވެސް އެ ހާލަތެއް އާންމު މީހަކާ ކުރިމަތިވާ ހިނދުގައްޔާއި ހަމަ އެހާލަތު ވެރިމީހާއާ ކުރިމަތިވާހިނދު އަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތަކީ ތަފާތު ގޮތްތަކެއްކަމަށް އިސްލާމީ ވެރިކަމުގެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކޮށްދެއެވެ. މުޅި ރައްޔިތުންގެ މަސްލަހަތާއި ވެރިކަމުގެ ތެރެއިން އާންމުންނަށް އިހުސާސްކޮށްދޭންޖެހޭ އަމަންއަމާންކަމާއި އަދުލުވެރިކަމުގެ އިހުސާސް ލިބެވޭނެ ގޮތްތަކެއްގެ މައްޗަށް ވެރިކަމުގެ އުސޫލުތައް ބައްޓަންކުރުމަކީ އިސްލާމްދީން ގޮވާގޮތެވެ.
އިސްވެ ބަޔާންވެދިޔަ ހާދިސާގައި، ދަރުބާރުގައި ވާހަކަދެއްކި މީހާގެ މައްޗަށް ގަޒުފުގެ ތުހުމަތުކޮށް ތަހުގީގު ހިންގައި އޭނާގެ ގައިގައި ގަޒުފުގެ ހައްދުޖެހުނީހެވެ. އެކަމަކު އެގޮތަށް އަމަލުކުރި ނަމަ، ވެރިކަމުގެ މައްޗަށް އާންމުންގެ އޮންނަ އިތުބާރަށްވާނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟ އެހެނީ ތުހުމަތު އަމާޒުވެގެން އެދިޔައީ ވެރިކަމުގެ ހުރިހާ ބާރުވެރި ފަރާތެއްގެ މަންމާފުޅަށެވެ. މައްސަލައިގެ އެއް ޚަޞްމަކީ އެ ބާރުވެރިކަން މިލްކުކުރައްވައިގެން ހުންނެވި މަތިވެރި އިއްޒަތްތެރި ޚަލީފާއެވެ.
ގަޒުފުގެ ހައްދާގުޅޭ އާޔަތް ބާވާލެއްވުނީ އުންމުލްމުއުމިނީން ޢާއިޝާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާއަށް މުނާފިގުންގެ ބަޔަކު ތުހުމަތުކޮށް ފެތުރި ވާހަކަތަކުގެ ހުކުމްތައް ބަޔާންކުރައްވައި އެކަމަނާ ބަރީއަވެގެންވާކަން ހަތްއުޑުމަތީން އަންގަވަމުންނެވެ. ގަޒުފުގެ ހައްދު ތަންފީޒުކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން މާތް ނަބިއްޔާ ދެފިރިހެނަކާއި އަންހެނަކު ހައްދުޖެހުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. ނަމަވެސް އެވާހަކަ އެންމެ ބޮޑަށް ފަތުރައި އާންމުކުރި މުނާފިގުންގެ ބޮޑުކަލޭގެ ޢަބްދުﷲ ބިން އުބައްޔު ބިން ސަލޫލްގެ ހައްދެއް ނުޖައްސަވައެވެ. އަދި އެވާހަކަ ފެތުރި ކޮންމެ މީހެއްގެ ގައިގައި ވެސް ހައްދެއް ނުޖައްސަވައެވެ. އިލްމުވެރިން އެކަމުގެ ތަފުސީލުތައް ބަޔާންކުރައްވައި އޭގެ ސަބަބުތަކާއި ހިކުމަތްތައް ފާހަގަކުރައްވާފައިވެއެވެ.
މިގޮތުން ޢަބްދުﷲ ބިން އުބައްޔު ބިން ސަލޫލްގެ ގައިގައި ހައްދުނުޖަހައި ދޫކޮށްލެއްވި ހިކުމަތްތައް ބަޔާންކުރައްވަމުން އިލްމުވެރިން ފާހަގަކުރައްވާ އެއްކަމަކީ ވެސް އެއީ މުނާފިގުންގެ ބޮޑުކަލޭގެކަމަށްވެފައި، އޭނާއަކީ މަތިމަތިން އިސްލާމްކަން ފާޅުކޮށްގެން އުޅޭ މީހަކަށްވާތީ، އޭނާގެ މައްޗަށް ހައްދު ތަންފީޒުކުރުމުން ނުކުމެދާނެ ފިތުނައިން އިސްލާމީ އުންމަތް ސަލާމަތްކުރުމެވެ. ޝަރުޢީ ސިޔާސީ އުސޫލެކެވެ. މުއާވިޔަތުގެފާނު ވެސް ރިއާޔަތް ކުރެއްވީ އެކަމަށެވެ.
މިބާވަތުން ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ އެއް ވާހަކައަކީ، އުމަރުގެފާނުގެ ހިލާފަތުގައި، ބަޞަރާގެ ގަވަރުނަރަކަށް ހުރި މުޣީރަތު ބިން ޝުޢުބާއަށް އެރަށު މީހުން ޒިނޭގެ ތުހުމަތުކުރި ހާދިސާއެވެ. އެތުހުމަތުކުރި މީހުން އުމަރުގެފާނަށް ޝަކުވާ ފޮނުއްވުމުން، އެސަރަހައްދުގައި އެންމެ އިސްކޮށް އޭރު ހުންނެވި އަބޫމޫސާއަށް ބަޞަރާގެ ވެރިކަން ދެއްވައި، މުޣީރަތުގެ ކިބައިން ވެރިކަން ނަންގަވާފައި އުމަރުގެފާނުގެ ދަރުބާރަށް ތަހުގީގަށް ހާޒިރުކުރެއްވިއެވެ. ސަބަބަކީ އެއީ އާދައިގެ ކުޑަ ތުހުމަތެއްކަމަށް ނުވާތީއެވެ.
ބަޞަރާގައި ބަސްވިކޭ ބަޔަކު އެތަނުގައި ހުރި ވެރިމީހާއަށް ޒިނޭގެ ތުހުމަތުކުރީމާ އެމައްސަލަ ނުބައްލަވައި ދޫކޮށްލެއްވުމަކީ އިސްލާމީ އުސޫލުތައް ތަންދޭ ކަމަކަށް ނުވާތީ އުމަރުގެފާނު ނިންމެވީ، މައްސަލަ ބަލާ ނިމެންދެން މުޣީރަތަށް އޮތް ވެރިކަން ވެސް ވަގުތީގޮތުން ނެންގެވުމަށެވެ.
އެޔަށްފަހު މުޣީރަތު ބިން ޝުޢުބާއާއި އެކަލޭގެފާނަށް ޒިނޭގެ ތުހުމަތުކުރި ބޭކަލުން އުމަރުގެފާނުގެ ދަރުބާރަށް މަދީނާއަށް ހާޒިރުކުރައްވައި މައްސަލަ ބެއްލެވިއެވެ. ތުހުމަތު ކުރި މީހުންނަށް ހަތަރު ހެކީން ހަމަނުކުރެވުމުން، ހެކިބަސްދިން ތިން މީހުންގެ ގައިގައި ގަޒުފުގެ ހައްދުޖެއްސެވިއެވެ. އެކަމުގައި ތުހުމަތުވި އަންހެން މީހާ ފަހައި އެއްވެސް މީހަކު ދުވިކަން ތާރީހީ މަސްދަރުތަކުން އެނގޭކަށް ނެތެވެ. އިސްލާމީ ވެރިން ކަންކަން ކުރައްވާފައިހުރީ މިގޮތަށެވެ.
