ނަޝީދުގެ ގަލަމުން: ބޭރު މީހުނާއި އެކުވުން، ދިވެހީންގެ ދިވެހިކަން ތަނަވަސްކުރުން

މާލެ ސިޓީގެ މަލަމަތި ވިލިމާލެއިން ފެންނަ ގޮތް. ދިވެހިންގެ ތަނަވަސްކަން އިތުރުވާނީ ބޭރު މީހުންނާ އެކުގައި މަސައްކަތްކޮށްގެން ކަމަށް މި ކޮލަމްގައި ނަޝީދު ލިޔުއްވި --- ފޮޓޯ: އަދަދު ފައިލް

މާލެ ސިޓީގެ މަލަމަތި ވިލިމާލެއިން ފެންނަ ގޮތް. ދިވެހިންގެ ތަނަވަސްކަން އިތުރުވާނީ ބޭރު މީހުންނާ އެކުގައި މަސައްކަތްކޮށްގެން ކަމަށް މި ކޮލަމްގައި ނަޝީދު ލިޔުއްވި --- ފޮޓޯ: އަދަދު ފައިލް

ދިވެހިންގެ ތެރެއިން އެއްބަޔަކު ދެކޭ ގޮތުގައި މި ދިވެހިރާޖޭގެ ބިމަކީ ދިވެހިން ނޫން އެހެން އެއްވެސް ބަޔަކު އެ ބިމުގެ ބޭނުން ހިފައިގެން ވާނެ ބައެއް ނޫނެވެ. ޙާއްސަ ގޮތެއްގައި މި ދިވެހި ބިމުގައި ވަޒަންވެރި ވުމާއި މި ބިން ބޭނުންކޮށްގެން އެންމެހާ ނަފާ ނަގަން ޖެހޭނީ ހަމައެކަނި ދިވެހިންނެވެ. މި ނަޒަރިއްޔާތު ފަތުރާ މީހުން އެ ވިސްނުން އިތުރަށް ގުޅުވަނީ އިސްލާމް ދީނާވެސްމެއެވެ. މި ބިމުގައި ދިރިއުޅުމާއި މި ބިމުން ނަފާނެގެންވެސް ވާނީ ހަމައެކަނި ދިވެހި މުސްލިމުންކަމަށް ދެކެވޭ ދެކުމެވެ.

ދިވެހި ބިމާއި ގުޅޭ މިދެންނެވި ވިސްނުންގެންގުޅޭ މީހުން އެ ވިސްނުމުގައި ސާބިތުވެ އެތިބެނީ ދިވެހިންނަށް ޓަކައި ކަމަށް އެމީހުން ދެކެއެވެ. ބޭރު މީހުނާއި އެކު އުޅުމުން ދިވެހިންގެ ދީނާއި ސަގާފަތް ގެއްލި ހިގައިދާނެކަމުންކަމަށްވެސް ބުނަމުންނެވެ. މިއަދުގެ ދިވެހީންގެ ދީނަކީ އިސްލާމް ދީނެވެ. ދިވެއްސަކަށް އިސްލާމް ދީންގެއްލިއްޖެ ނަމަ، އެމީހަކަށް އާހިރަތު ގެއްލިދާނެކަމަށް އަޅުގަޑުމެން ހިތުގެ އަޑީން ޤަބޫލް ކުރަމެވެ.

ދިވެއްސެއްގެ އަވައްޓެރިއަކީ އެހެން ދީނެއްގެ މީހަކަށް ވެގެން، ދިވެހި މީހާގެ ދީން ގެއްލޭނަމަ، އެ ދިވެހި މީހާ އަށް އެހުރެވެނީ ވަރަށް ނިކަމެތި ދީނީ އަގީދާއެއްގައެވެ. ދިވެހިންގެ ދީނީ އަގީދާ ވަރުގަދަ ކުރެވެން އޮތީ ދިވެހިން އެހެން މީހުންނާއި ދުރުގައި އެކަހެރިކޮށް އުޅުމުންކަމަށް ދެކެވިއްޖެ ނަމަ ދިވެހިންގެ ތޮބިއްޔަތު ދާނީ ނިކަމެތި ވަމުންނެވެ. އިސްލާމް ދީނަކީ ތަނަވަސްކަމާއި ތަރައްޤީ ހޯދުމަށް އިންސާނިޔަތައް ބާރުއަޅާ ތަހުޒީބީ ދީނެކެވެ. އިސްލާމްދީނަކީ އެއްވެސް ނަސްލެއް ނުވަތަ ދީނެއްގެ ބައެއް އެކަހެރި ކުރުމަށް ވަކާލާތު ކުރާ ދީނެއްނޫނެވެ. އަޅުގަޑުމެންގެ ދީނަކީ ތަރްޤީގެ ފަލްސަފާއެކެވެ.

ދިވެހިންނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީ ގައި ޝަރުތު ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބައެކެވެ. އެއީ މިއަދުގެ ދިވެހިންނެވެ. ދިވެހި ތާރީޙްގެ ފަތްފުއް ތަކުން ފެންނާން އޮތްގޮތުގައި މީގެ ކުޑަދުވަސްކޮޅެއްކުރީގައިވެސް ދިވެހިންނަކީ މުޅިން އެހެންބައެކެވެ. 1800 ވަނަ އަހަރުގެ ޖަނަވަރީ މަހުން އެއްވަނަ ދުވަހު މާލޭގެ އާބާދީ އަކީ ހަތްހާހާއި ދިހަ ހާސްމީހުނާއި ދެމެދުގެ އަދަދެކެވެ. މި އާބާދީގެ ތެރެއިން 70 % މީހުނަކީ ބޭރުމީހުނެވެ. ނުވަތަ ދެވަނަ ޖީލުގެ މާލޭ މީހުންނެވެ. އެމީހުން ނަކީ ސޯޅިޔާ އިންނެވެ، ސިންހަޅައިންނެވެ، ބަބުރުންނެވެ، މަލަބާރު މީހުނެވެ، ތުރުކީ މީހުނެވެ، ޔަމަނު މީހުނެވެ، އަރަބިންނެވެ، އަދި ޗައިނާ މީހުންވެސްމެއެވެ. އެތެރެވަރި އާއި އަދި އިރުމަތީ އެފްރިކާގެ އެތަން މިތަނުން މާލެ އައިސް ވަޒަންވެރި ވެފައި ތިބިމީހުންެވެ. އެއިރު މާލޭގައި ތިބި މީހުނާއި ކައިވެނިކޮށް ހަމަ ޖެހުމުގައި ދިރި އުޅެމުން އައި އާއިލާތަކެވެ.

މާލެ އެކަންޏެއްނޫނެވެ. ރާއްޖޭގެ ގިނަ ރަށްރަށުގެ އާބާދީ އަށް ބަލައިފިނަމަ ކަން އޮންނާނީ މާލޭގައި ކަން ހިގާފައިވާ ގޮތާއި ދާދި އެއްގޮތަކަށެވެ. މާލެ އާއި ރާއްޖޭގެ ރައްތައް ރަގަޅު އާބާދީ ތަކަކަށް ހަދާފައި މިވަނީ މިދެންނެވި ބޭރުން އައިސް ވަޒަންވެރިވި މީހުންގެވެސް ވަރަށް ބުރަ މަސައްކަތާއި އެކުއެވެ. ބޭރުމީހަކީ އަޅުގަޑުމެން ދިވެއްސެއްގެ އަވައްޓެރިއަކަށް ވެގެން ރާއްޖެއަށް ލިބިފައިހުރީ އިތުރު މަސައްކަތްތެރި ކަމާއި ވިޔަފާރިއެވެ. ތަނަވަސްކަމާއި ފައިދާއެވެ.

ރާއްޖޭގެ ކިތަންމެ ރަސްރަސްކަލުންނަކީ ބޭރުމީހުނެވެ. ނުވަތަ ބޭރުމީހުންގެ ދަރީންނެވެ. އަލިރަސްފގެފާނުގެ ބައްޕައަކީ ޔަމަނު މީހެކެވެ. ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ކާފައަކީ އިންޑިޔާ ސޯޅިޔާއެކެވެ. ދޮންބާޑަރިންގެ ކާފައކީވެސް ޕޯޗްގީޒް މީހެކެވެ. ރާއްޖެއަށް ބޭރުމީހުން އައިސް ވަޒަންވެރި ވުމުގެ ސަބަބުން ދިވެހިންނަށް ގެއްލުންވާނެ ކަމަށް މިކުރާ ވަކާލާތަކީ ދާދި ފަހުން ކުރެވެން ފެށުނު ކަމެކެވެ. ނިމި ދިޔަ ޤަރުނުގެ ކުރީ ކޮޅުގައި ހިގާން ފެށި ކަމެކެވެ. ބޭރުމީހުނާއި ރުޅިވެރިވުމާއި ހަސަދަވެރި ވުމަކީ ދިވެހިންގެ ބައެއްބާވަތުގެ ވެރިން، އެ ބޭފުޅުންގެ ބާރުވެރިކަން ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މައްޗައް ފޯރުވުމަށްޓަކައި ފަތުރާން ފެށުނު ބިރުވެރިކަމެކެވެ. ބޭރުމީހުނާއި މެދުގައި ބިރުވެރިކަން ފަތުރާ މީހުންގެ ވަކާލާތަކީ: ތިމަންނާ އަކީ ދިވެހި މީހާއެވެ. ދިވެހީން ދަންނަ މީހާއެވެ. އެހެންއެއްވެސް މީހެއްގެ ވާހަކަތައްވެސް އަދި ދިރިއުޅޭގޮތްވެސް ދިވެހިން ޤަބޫލް ކުރާން ފަށައިފިނަމަ، ތިމަންނާ މިބަޔާންކުރާ ރިވެތި ދިވެހިގޮތްތައް ގެއްލިދާނެއެވެ. ރީތި ދިވެހި ގޮތަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާންކުރާނީ ތިމާންނާއެވެ. ތިމަންނާ މިއުޅޭގޮތް ނޫން އެހެންގޮތަކަށް އުޅެއްޖެ ނަމަ ދިވެހިންނަށް ހުރީ ހަލާކު ކަމަށް ވަކާލާތު ކުރަމުންނެވެ.

ދިވެހިންގެ ނިކަމެތިކަން އެންމެބޮޑަށް ގުޅިފައިވަނީ، ދިވެހިން އެހެން މީހުނާއި ގުޅިގެން ތަނަވަސްކަން ހޯދުމާއި ދެކޮޅައް ކުރާ ވަކާލާތާއެވެ. ރާއްޖޭގައި ވޯރާ ވިޔަފާރިވެރިން ވަޒަންވެރި ވާން ފެށުނީ އަށާރަސަތޭަކައިގެ އަހަރުތަކުގެ ކުރީކޮޅުއެވެ. މުސްކުޅި ބަންޑާރައިންގެ  (1835 – 1883) ރަސްކަމުގައެވެ. ވޯރާއިން ރާއްޖެއިން ބޭރުކޮށް ނިމުނީ އިބްރާހިމް ނާސިރުގެ ރައީސް ކަމުގައި 1962 ވަނަ އަހަރުއެވެ. ހަމަ އެދުވަސްވަރުގައި ސިންގަޕޫރުގައި ތިބި ވޯރާއިންނަށް އެތަނުގައި ކަންކުރީ މުޅިން އެހެން ގޮތަކަށެވެ. ސިންގަޕޫރު ވޯރާ ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ބިމާއި ރައްޔިތުކަން ދިނީއެވެ. ސިންގަޕޫރު މިއަދު މިދެކޭ ތަނަވަސަކމުގެ ވަރަށް ބޮޑު ހިއްސާދާރުންނަކީ ވޯރާ ވިޔަފާރި ވެރިންނެވެ.  

ރާއްޖޭގެ ބިމުގައި އެހެންބަޔަކު ދިރިއުޅެ، ދިވެހިންނާއި އެކު އެމީހުން ހިންގާ ވިޔަފާރިތަކާއި މަސައްކަތްތަކުން ދިވެހިންނަށް ލިބޭނީ ތަނަވަސްކަމެވެ. ދިވެހިން ބޯދާ ވިސްނުމުގައި ބައިތިއްބާން މިހިންގާ ޖަރީމާތަކަކީ ދިވެހި އުންމަތާއި ދެކޮޅައް، އަދި އެކަން ކުރާމީހުންގެ އަމިއްލަ ފައިދާ އަށް ކުރާ ކަމެއް ނޫގޮތުގައި ދެކޭނެ ތަނެއެް ނެތެވެ. ދިވެހި ބިމުގައި ދިރިއުޅުމަށް، އަދި އެބިމުން މުއްސަދިކަން ހޯދުމަށް ބޭރު މީހުނަށް ދައުވަތު ދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުން ތެރިކަމެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނަލަ ނަލަ ޖަޒީރާ ރައްތަކަކީ ހަމައެކަނި ވައްލަ ބިސްއަޅާ ތަންތަނުގެ ގޮތުގައި އޮތްއޮތުން ބަދަލުވެ، ރާއްޖެއަށް ޓުރިސްޓު ވިޔަފާރީގެ ފައިދާ އާއި ނަފާ ލިބިފައިމިވަނީ ބޭރުމީހުންގެ ފައިސާ އާއި މަސައްކަތް އިންތިހާއަށް ހިމެނިފައި އޮތުމުނެވެ. ދެންވެސް ރާއްޖެގެ ރައްޔިތުންނަށް އިތުރު ތަނަވަސްކަން ހޯދޭން އޮތީ ބޭރުމީހުނާއި ގުޅިގެން އެމީހުނާއި އެކުގައި މަސައްކަތް ކޮށްގެނެވެ. އަޅުގަޑުމެން މި މަދު ދިވެހީންކޮޅު ޖާހިލުކަމާއި ބޯދާ ކަމުގައި ތިބެގެނެއް ނޫނެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

އަހަރެމެންގެ ޑޮލަރު ބަލަހައްޓަނީ ކާކު؟ ރެގިއުލޭޓަރަށް ސުވާލެއް

މައުލޫމާތު ހާމަކުރުން މަޖުބޫރުކުރުން: ކޮންމެ ކުއާޓަރެއްގައިވެސް ކޮންމެ ބޭންކަކުން ޑޮލަރާއި ރުފިޔާގެ ލިކުއިޑިޓީ ރޭޝިއޯތައް، "ލިކުއިޑް" އެސެޓަކީ ކޮބައިކަން ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރުމާއެކު، އަދި ކޮންމެ މަހަކު ޑޮލަރު ޓްރާންސްފަރތަކަށް އެވްރެޖްކޮށް ހޭދަވާ މުއްދަތު ޝާއިއުކުރުން މަޖުބޫރުކުރުން.

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސެކިއުރިޓީ ރެގިއުލޭޓްކުރަނީ ކާކު؟

މި ދެކަންތައް ވެސް ހާސިލުނުވާހާ ހިނދަކު، އަޅުގަނޑުމެންނަށް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބަރޯސާވެވެން މި އޮންނަނީ ރިސޯޓުތަކުން ފަރުވާތެރިވާނެ ކަމަށާއި އެއްވެސް ގޯހެއް ނުހިނގާނެ ކަމަށެވެ. އެއީ ސްޓްރެޓެޖީއެއް ނޫނެވެ!

ރަސްމާލެ އެއްބަސްވުން ދީނީ އިލްމުވެރިންނަށް ވެސް ސިއްރު

ރަސްމާލެ ޕްރޮޖެކްޓާ ގުޅިގެން އިލްމުވެރިން ކުރައްވަންވީ ހަމަ އެންމެ ކަމަކެވެ. އެއީ އަލައްބާރުގެ އީގަލް ހިލްސްއާއި ދިވެހި ސަރުކާރާ ދެމެދު ރަސްމާލެ ބިމާ ބެހޭގޮތުން ހަދާފައިވާ އެއްބަސްވުން ދައްކާލަދޭތޯ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އަރިހުގައި ދެންނެވުމެވެ.

އަލްއައްބާރުގެ ދަރުބާރަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ހާޒިރުކުރުވުން!

ރަސްމާލެ މަޝްރޫއު ހިންގާ އީގަލް ހިލްސް ކުންފުނީގެ ޗެއާމަން، މަޖިލިސް މެންބަރުންނާއި ކެބިނެޓް މިނިސްޓަރުންނާ ބައްދަލުކޮށް މައުލޫމާތު ދިނުމަކީ ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީކުރުވަން ތިބި މަންދޫބުންގެ ނުފޫޒު ފޯރުވުން ކަމަށް ބުނެ ފާޑުކިޔުންތައް ވަނީ އަމާޒުވެފައެވެ. މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން 500 ހެކްޓަރުގެ ބިން 99 އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާއިރު، މީގެ ސަބަބުން ދައުލަތަށް ކުރާނެ އަސަރުތަކާ މެދު ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފައެވެ.

ރަސްމާލޭ ޕްރޮޖެކްޓާ ގުޅޭގޮތުން ކުރުން ލާޒިމު ސުވާލުތައް

ރަސްމާލެ މަޝްރޫއުގެ ދަށުން 500 ހެކްޓަރުގެ ބިން 99 އަހަރަށް އީގަލް ހިލްސް ކުންފުންޏަށް ދޫކޮށްލުމަކީ ގައުމުގެ އިގްތިސާދަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އަންނާނެ ކަމެއް ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެއެވެ. ނަމަވެސް، ދައުލަތުން ބޮޑު ހަރަދުކޮށްގެން ހިއްކި މި ބިން އެއްވެސް ކުއްޔަކާ ނުލައި ދިގު މުއްދަތަކަށް ދޫކޮށްލުމުން ލިބޭނެ ސީދާ މަންފާއާ މެދު އާންމުންގެ މެދުގައި ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފައެވެ. އިންވެސްޓްމަންޓްގެ ބަދަލުގައި ދިވެހިންނަށް ހަގީގަތުގައި ލިބޭ އެއްޗެއް ސާފުނުވުމަކީ މި މަޝްރޫއުގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެވެ.

މުހައްމަދު އަލައްބާރު؛ ޔަހޫދީންގެ މަދަދުގާރު

ރަސްމާލެއިން ފައްސަތޭކަ ހެކްޓަރު ބިމެއް ސަރުކާރުން ދީފައިވާ އީގަލް ހިލްސްގެ ފައުންޑަރަކީ އަލައްބާރެވެ. އޭނާއަކީ ޔަހޫދީންގެ ގާތް މިތުރެކެވެ. އެމިރޭޓްސްގައި ޔަހޫދީންގެ ސިއްރު ފައްޅިން ފެށިގެން ރަސްމީ ފައްޅިއެއް ހުޅުވުމާއި އިޒްރޭލާއި އެމިރޭޓްސްގެ ގުޅުންތައް ބަދަހިވުމުގެ ފަހަތުގައިވަނީ އަލައްބާރާއި ޔަހޫދީންނާ އޮތް ޒަމާންވީ ގުޅުމާއި އެކުވެރިކަމެކެވެ.

މާރްތަބާން ރުނބާ ރާއްޖެ އައި ގޮތާއި ތާރީހު

މާރްތަބާން ރުނބާއަކީ 17 ވަނަ ގަރުނުން ފެށިގެން ސިއާމްކަރަ އާއި ބަރުމާ ސަރަހައްދުން ކަނޑުމަގުން ރާއްޖެއަށް ތައާރަފުވި، މުދާ އުފުލުމަށާއި ފެނާއި ކާބޯތަކެތި ރައްކާކުރުމަށް ބޭނުންކުރި މުހިންމު އާލާތެކެވެ. މި ރުނބާތައް ރާއްޖެއަށް އައީ އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ވިޔަފާރި ރޫޓުތަކުގެ މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ރާއްޖެ އޮތުމުން ކަމަށާއި، މިއީ އޭރުގެ ދަތުރުވެރިންނާއި ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމުގައި ވަރަށް ބޮޑު ބޭނުމެއް ހިފި ތަކެއްޗެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox