ގުދުސް (ޖެނުއަރީ 19) - އިރުމަތީ ގުދުސްގެ ޝެއިހް ޖައްރާ ހިސާބުގަނޑުގައި ދިރިއުޅޭ ފަލަސްތީނުގެ އާއިލާއެއް މަގުމަތިކޮށް، އެ މީހުންގެ ގެ ބިމާ ހަމަކޮށްލައިފި އެވެ.
ޝެއިހް ޖައްރާގެ ގެތަކުން ފަލަސްތީން މީހުން ނެރެން މަސައްކަތް ކުރާ މައްސަލަ ހޫނުވެ، މިދިޔަ އަހަރު އިޒްރޭލާއި ފަލަސްތީނާ ދެމެދު 11 ދުވަހުގެ ހަނގުރާމައެއް ގާޒާގައި ކުރި އެވެ.
ބުދަ ދުވަހު ފަތިސްވުމުގެ ކުރިން އިޒްރޭލް ފުލުހުން ބަނީ ސަލްހިޔާ އާއިލާ ދިރިއުޅޭ ގެޔަށް ގޮސްފަ އެވެ. އެ އާއިލާ ގެއިން ނުކުތުމަށް އެންމެ ފުރަތަމަ އަމުރު ކުރީ 2017 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
ފުލުހުން އެ ގެޔަށް ދިޔަތާ އިރުކޮޅެއް ފަހުން ގެ ސުންނާފަތި ކުރަން ފެށި މަންޒަރު ނޫސްވެރިންނަށް ފެނުނެވެ. ފުލުހުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ އެކަން ކުރީ އަމުރު ތަންފީޒު ކުރަން ކަމަށެވެ.
ފުލުހުން ބުނީ އެ ގެޔަކީ ގާނޫނާ ހިލާފަށް ބިނާކޮށްފައިވާ ގެޔެއް ކަމަށާއި އެ ގެ ހުންނަ ބިމުގައި ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ ކުދިންގެ ސްކޫލެއް އަޅަން ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ.
އޭގެ އިތުރުން ސުލްހަވެރިކަމާ އެކު ގެ ދޫކޮށް ދާން އާއިލާއަށް ގިނަ ފުރުސަތުތަކެއް ދިން ކަމަށް ވެސް ބަޔާނުގައި ވެ އެވެ. ފުލުހުންގެ އޮޕަރޭޝަނުގައި އެ އާއިލާގެ މެމްބަރުންނާ އެކު 18 މީހުން ހައްޔަރު ކުރި އެވެ.
ގެ ބިމާ ހަމަކުރަމުން ދިޔަ ވަގުތު އެއްވެސް ހަމަނުޖެހުމެއް ނުހިނގި ނަމަވެސް ހައްޔަރު ކުރި އެންމެންނަށް ފުލުހުންތުހުމަތު ކުރެވެނީ އަމަންއަމާން ކަމަށް ހުރަސް އަޅައި ކޯޓު އަމުރަކާ ހިލާފުވި ކަމަށެވެ.
ކޯޓު އަމުރު ތަންފީޒު ކުރަން ފުލުހުން އެންމެ ފުރަތަމަ އެ ގެޔަށް ދިޔައީ މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހު އެވެ. އެ ދުވަހު އެ ގޭގެ މީހުން ވަނީ ފުރާޅު މައްޗަށް އަރައި، ރޯކޮށް އަމިއްލައަށް މަރުވުމުގެ އިންޒާރު ދީފަ އެވެ.
އެކަން ފެންމަތިވުމާ އެކު ޔޫރަޕްގެ ޑިޕްލޮމެޓުންތަކެއް އެ ހިސާބުގަނޑަށް ދިޔަ އެވެ. މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހު އީޔޫގެ އިސް އޮފިޝަލަކު ބުނީ އިޒްރޭލުން ފަލަސްތީން މީހުން ގެތަކުން ނެރެނީ ގާނޫނާ ހިލާފަށް ކަމަށެވެ.
އިޒްރޭލުން ގާނޫނާ ހިލާފަށް ހިފައިގެން އުޅޭ އިރުމަތީ ގުދުސްގެ ޝެއިހް ޖައްރާ ހިސާބުގަނޑުގައި ހުންނަ ގެތައް ހުސްކުރަން މީގެ ކުރިން އެތައް ފަހަރަކު އަންގާފައި ވެ އެވެ.
ޝެއިހް ޖައްރާ މައްސަލައިގެ ތާރީހް
ޝެއިހް ޖައްރާގެ މައްސަލަ އުފެދުނީ 19 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގަ އެވެ. އޭރު ފަލަސްތީނުގެ ވެރިންނަކީ އުސްމާނީ ރަސްކަމުގެ ވެރިންނެވެ. ދެ ޔަހޫދީ ޓްރަސްޓަކުން ޝެއިހް ޖައްރާގެ ހިސާބުގަނޑެއް ގަތީ 1876 ގައި ކަމަށް ވެއެވެ.
އޭގެ ފަހުން 1948 ގެ އަރަބި އިޒްރޭލް ހަނގުރާމައިގައި އުރުދުންއިން ވަނީ އިރުމަތީ ގުދުސް ހިފާފަ އެވެ. އެއާއެކު ޝެއިހް ޖައްރާގައި ގިނަ ގެތަކެއް އެޅި އެވެ. އެ ގެތައް ހާއްސަ ކުރީ އިޒްރޭލުން ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި ފަލަސްތީނުގެ ބިންތަކަށް ވެރިވެގަތުމުން ރެފިއުޖީންނަށް ވި އެތައް ހާސް ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންނަށެވެ.
އަހަރުތަކެއް ފަހުން 1967 ގައި އިޒްރޭލުން އަނެއްކާ ވެސް އިރުމަތީ ގުދުސްއަށް ވެރިވެ ގަތެވެ. އަދި ޝެއިހް ޖައްރާގެ ގެތަކަކީ ޔަހޫދީންގެ މުދާ ކަމުގައި ކަނޑައެޅި އެވެ. މިހާރު އިޒްރޭލުން ރަސްމީކޮށް ދެކޭ ގޮތުގައި އެ ގެތަކުގެ ވެރިންނަކީ ކަނާއަތުގެ ފިޔައިގެ ގްރޫޕުތަކެވެ. ގެތަކުގައި އުޅޭ ފަލަސްތީނު މީހުން ބޭރު ކުރަން އުޅެނީ އެ ގްރޫޕުތަކުން ކޯޓަށް ގޮސްގެންނެވެ.
އޭގެ ފަހުން 1982 ގައި ފަލަސްތީނުގެ މީހުން ވަނީ އެއީ ޔަހޫދީންގެ މުދާ ކަމަށް ބުނާ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފަ އެވެ. އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ފަލަސްތީނު މީހުންނަށް އެ ތަނުގައި އުޅުމުގެ ހުއްދަ ލިބެ އެވެ. ނަމަވެސް ފަލަސްތީނު މީހުން މިހާރު ބުނަނީ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރުވީ އޮޅުވާލައިގެން ކަމަށެވެ.
ފަލަސްތީނު މީހުން ދެކޭ ގޮތުގައި ގެތަކަކީ ޔަހޫދީންގެ މުދަލެއް ނޫނެވެ. އަދި އުސްމާނީ ވެރިކަމުގައި އެ ގެތަކުގެ ވެރިންގެ ގޮތުގައި އެންމެ ކުރިން އުޅުނީ ފަލަސްތީން މީހުންކަން ބަޔާން ކުރާ ލިޔުންތައް ވެސް އެމީހުން ހޯދާފައި ވެއެވެ.
އެކަމަކު ޔަހޫދީން ބުނަނީ އޭގެ ފަހުން އެ ބިންތައް ގަތީ އެ މީހުންނަށް ވުމުން އެއީ އެ މީހުންގެ މުދާ ކަމަށެވެ. މިހާރު ވެސް ޝެއިހް ޖައްރާގެ ބައެއް ގެތަކުން ފަލަސްތީނު މީހުން ވަނީ ބޭރުކޮށްފަ އެވެ. އެއް ގޭގައި 2009 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ފަލަސްތީނު މީހުން ދިރިއުޅެން ޖެހެނީ ޔަހޫދީ އާއިލާއަކާ އެކު އެވެ.
ޕީސް ނައު ގްރޫޕުން އަންދާޒާ ކުރާ ގޮތުގައި 3000 އަށް ވުރެ ގިނަ ފަލަސްތީނު މީހުން ދިރިއުޅޭ 200 އެއްހާ ގެއިން މީހުން ނުކުންނަ ޖެހުމުގެ ބިރު އެބަ އޮތެވެ. އޭގެ އިތުރުން ފަލަސްތީނު މީހުން ދިރިއުޅޭ 20،000 ގެ ސުންނާފަތިކޮށްލުމުގެ ބިރު ވެސް އެބަ އޮތެވެ.
ފަލަސްތީނާއި އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތް ކުރާ މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި މި ގެތަކުން މީހުން ނެރުމުގެ ހަގީގީ މަގްސަދަކީ މުޅި ގުދުސްގައި އިޒްރޭލުގެ ބާރު ހިންގުމެވެ. ފަލަސްތީނުން ބޭނުން ވަނީ އިރުމަތީ ގުދުސްއަކީ އެ ދައުލަތުގެ ވެރިރަށަށް ހެދުމަށެވެ. އެކަމަކު އިޒްރޭލުން ދެކެނީ މުޅި ގުދުސް އަކީ އެ މީހުންގެ ވެރިރަށް ކަމަށެވެ.
އެހެންވެ އެ ތަނުގައި ޔަހޫދީން އާބާދު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށީ 2001 ގައެވެ. އިޒްރޭލުން ބޭނުންވަނީ ގުދުސްގެ އާބާދީގެ 70 ޕަސަންޓަކީ ޔަހޫދީންނަށް ހެދުމަށެވެ. އަދި އާބާދީގައި ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންގެ ނިސްބަތް އެންމެ ގިނަވެގެން 30 ޕަސަންޓަށް ކުޑަ ކުރުމަށެވެ.
