ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް ވެސް އެންމެ ބޮޑަށް އިތުބާރު ކުރެވޭނެ ފަރާތަކީ އެ ކުއްޖެއްގެ މަންމަ އެވެ. ކުއްޖަކަށް ބިރުވެރިކަމެއް ނުވަތަ ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވާ ހިނދު، އެ ކުއްޖަކަށް އޯގާތެރިކަމާއި ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭނެ ކަމަށް ބެލެވެނީ އެ ކުއްޖެއްގެ މަންމަ އެވެ.
ނަމަވެސް، އުތުރުގެ ރަށެއްގައި ކުޑަ އަންހެން ކުއްޖަކަށް ދިމާވީ މީގެ މުޅިން އިދިކޮޅު ހާދިސާ އެކެވެ. އެ ކުއްޖާ ރައްކާތެރިކޮށްދޭން ހުރި މަންމަ، އައިޝަތު [އަސްލު ނަމެއް ނޫން] ވެގެންދިޔައީ އެ ކުއްޖާއަށް ކުރިމަތިވި ޖިންސީ ގޯނާގެ އަމަލުތަކަށް މަގުފަހިކޮށްދިން މީހަކަށެވެ. އަމިއްލަ ދަރިފުޅަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމަށް ހިތްވަރުދީ، އެކަމަށް އެހީތެރިވިކަމުގެ ކުށް ސާބިތުވެ، އައިޝަތުގެ މައްސަލަ ސުޕްރީމް ކޯޓާ ހަމައަށް ދިޔައީ 10 އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ފަހުންނެވެ.
މި ޖިންސީ ގޯނާގެ އަމަލުތައް ފެށުނީ 2014 ވަނަ އަހަރު އެ އަންހެން ކުއްޖާ ކުޑަކުއްޖެއްގެ ގޮތުގައި ހުއްޓާ އެވެ. ކޯޓުގެ އިޖުރާއަތްތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، އަހުމަދު [އަސްލު ނަމެއް ނޫން] ނަމަކަށް ކިޔާ މީހަކު އެކި ފަހަރު މަތިން އެ ކުއްޖާއަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރިއިރު، ކުއްޖާގެ މަންމަ ދިޔައީ އެކަމަށް ހިތްވަރުދީ މަގުފަހިކޮށްދެމުންނެވެ. މި މައްސަލަ އެންމެ ބޮޑަށް ހިތާމަވެރިވަނީ، މިއީ ހަމައެކަނި ދަރިފުޅަށް ލިބެމުންދިޔަ އަނިޔާ މަންމައަށް ނޭނގުމުގެ މައްސަލައަކަށް ނުވާތީ އެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެ ކުއްޖާ ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގާނޫނީ އަދި އަހުލާގީ ޒިންމާ ބޮލުގައި އެޅިފައިވާ މަންމަ، ގަސްދުގައި އެހެން ފިރިހެނަކަށް އެ ކުއްޖާ ޖިންސީ ގޮތުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް އެހީތެރިވެފައިވާތީ އެވެ.
މިފަދަ ހާލަތެއްގައި ކުޑަކުއްޖަކު އިހުސާސް ކުރާނެ ނިކަމެތިކަން ތަސައްވަރު ކޮށްލުމަކީ ވެސް ދަތި ކަމެކެވެ. މީހަކު ނޭދެވޭ އަމަލެއް ހިންގައިފިނަމަ، މައިންބަފައިންގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަށް ކުދިންނަށް އަބަދުވެސް ނަސޭހަތްތެރިވެ އެވެ. ނަމަވެސް، އެހީއަށް އެދި ދާން ހުރި މީހާ އަމިއްލައަށް އެ އަނިޔާގައި ބައިވެރިވާ ހާލަތުގައި ކުއްޖަކު ކުރާނީ ކީއް ހެއްޔެވެ؟ މި މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ހިޔާނާތަކީ ހަމައެކަނި ހިންގާފައިވާ ޖިންސީ ކުށްތަކެއް ނޫނެވެ. މިއީ ކުއްޖަކާއި މަންމައަކާ ދެމެދު އޮންނަންޖެހޭ އެންމެ އަސާސީ އިތުބާރުގެ ގުޅުމަށް ދީފައިވާ ވަރުގަދަ ހަމަލާ އެކެވެ.
މި މައްސަލަ 2016 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހު އެ ރަށުގެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ހުށަހެޅީ ޕްރޮސިކިއުޓާ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުންނެވެ. އައިޝަތުގެ މައްޗަށް ދައުލަތުން އުފުލީ އިތުބާރު ކުރެވޭ މަގާމެއްގައި ހުރެ ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ އަމަލެއް ހިންގުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމުގެ ދައުވާ އާއި، ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާކަން އެނގި ހުރެ އެކަން ފުލުހުންނަށް ރިޕޯޓްނުކުރުމުގެ ދައުވާ އެވެ. ދައުލަތުން ވަކާލާތު ކުރީ އައިޝަތު އޭނާގެ މަންމައެއްގެ ޒިންމާ އަދާނުކުރުމުގެ އިތުރުން، ދަރިފުޅަށް ލިބެމުންދިޔަ އަނިޔާގައި އަމަލީ ގޮތުން ބައިވެރިވެފައިވާ ކަމަށެވެ.
ޝަރީއަތަށް ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކަށް ބެލުމަށްފަހު، މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނިންމީ އައިޝަތުގެ މައްޗަށް އެ ދެ ދައުވާ ސާބިތުވާ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން، ޖިންސީ ގޯނާއަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމުގެ ކުށުގައި 18 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އަދި ރިޕޯޓްނުކުރުމުގެ ކުށުގައި ހަ މަސް ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އޭނާގެ މައްޗަށް އިއްވި އެވެ. މި ހުކުމާއެކު ކަނޑައެޅިގެންދިޔައީ، ދަރިން ރައްކާތެރިކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އަހުލާގީ ޒިންމާއެއް ނޫން ކަމާއި، އެ ޒިންމާއާ ގަސްދުގައި ހިލާފުވުމަކީ ބޮޑެތި އަދަބުތައް ކަނޑައެޅިފައިވާ ޖިނާއީ ކުށެއް ކަމެވެ.
ނަމަވެސް، މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ހުކުމާއެކު މި މައްސަލަ ނިމުމަކަށް ނައެވެ. އައިޝަތުގެ ފަރާތުން މި ހުކުމް ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރީ، ދިފާއުވުމަށް ބޭނުންވާ ލިޔެކިޔުންތައް ލިބިފައިނުވާތީ ޝަރީއަތް ކުރިއަށްދިޔައީ އިންސާފުވެރިކޮށް ނޫން ކަމަށް ބުނެ އެވެ. ހައިކޯޓުން މި އިޖުރާއީ މައްސަލަތަކަށް ރިއާއަތްކޮށް، މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ހުކުމް ބާތިލުކޮށް، އައިޝަތުގެ މައްޗަށް އިއްވި ޖަލު ހުކުމްތައް ނިމުމަކަށް ގެނަ އެވެ.
ހައިކޯޓުގެ މި ނިންމުން ޕްރޮސިކިއުޓާ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރި އެވެ. ރާއްޖޭގެ އެންމެ މަތީ ކޯޓުގައި ދެން ބަހުސް ކުރެވުނީ ހަމައެކަނި ކުއްޖާއަށް ލިބުނު އަނިޔާގެ މައްޗަކަށް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ޝަރީއަތް ކުރިއަށްދިޔައީ އިންސާފުވެރިކޮށްތޯ އާއި، ހުކުމް ބާތިލުކުރުމުގައި ހައިކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމަކީ ގާނޫނީ ގޮތުން ސައްހަ ނިންމުމެއްތޯ ބެލުމަށެވެ.
2026 ނޮވެމްބަރު 4 ވަނަ ދުވަހު، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ތިން ފަނޑިޔާރުންގެ އިއްތިފާގުން ނިންމެވީ ދައުލަތާ އެއްކޮޅަށެވެ. ހައިކޯޓުގެ ދެ ނިންމުން ވެސް ބާތިލުކޮށް، މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އަސްލު ހުކުމް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ދެމެހެއްޓި އެވެ. ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުން ކަނޑައެޅުއްވީ، މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ހުކުމް ބާތިލުކުރުމަށް ހައިކޯޓުން ދެއްކި ސަބަބުތަކަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއް ނޫން ކަމަށެވެ. މިއާއެކު، އަމިއްލަ ދަރިފުޅަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިން ކުށުގައި އައިޝަތުގެ މައްޗަށް އިއްވި 18 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމާއި، ރިޕޯޓްނުކުރުމުގެ ކުށުގައި އިއްވި ހަ މަހުގެ ޖަލު ހުކުމް ތަންފީޒުކުރުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން އަމުރުކުރި އެވެ.
މި ހުކުމާއެކު، 2014 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ހިނގަމުންދިޔަ ގާނޫނީ ދިގު މަރުހަލާ ނިމުމަކަށް އައީ އެވެ. ކޯޓުތަކުން މަންމަގެ ޖިނާއީ ޒިންމާ ކަނޑައެޅި ނަމަވެސް، މި މައްސަލައިން އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ، ރައްކާތެރިކަން ދޭން ތިބޭ ބޮޑެތި މީހުންގެ ފަރާތުން އަނިޔާ ލިބޭ ކުދިންގެ ނާޒުކު ހާލަތެވެ. ޖިންސީ ގޯނާ ލިބޭ ކުއްޖަކަށް އެވަގުތު ހިނގަމުންދާ ކަންކަން ދެނެގަތުމަކީ ވެސް ދަތި ކަމަކަށް ވާއިރު، އެކަން ރިޕޯޓްކުރުމުގެ ހިތްވަރު ހޯދުމަކީ މާ އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. އެފަދަ ހާލަތެއްގައި މަންމަ ނުވަތަ ބައްޕަ އެ އަނިޔާގައި ބައިވެރިވުމުން، އެ ކުއްޖަކަށް ލިބެން އޮތް އެންމެ ބޮޑު ރައްކާތެރިކަން ގެއްލިގެންދެ އެވެ.
އަމިއްލަ ދަރިފުޅު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އެހެން މީހަކަށް އެ ކުއްޖާ ގޯނާކުރުމަށް އެހީތެރިވާ މަންމައެއްގެ އަމަލަކީ އިންތިހާއަށް ބިރުވެރި ކަމެކެވެ. މުޖުތަމައުން މައިންބަފައިންނަށް ބޮޑު އިތުބާރެއް ކުރަނީ، ކުދިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ ކަމެއްގައި އެމީހުންނަށް ބަރޯސާވާން ޖެހޭތީ އެވެ. ނަމަވެސް، މައިންބަފައިން އެ ބާރުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފުމަކީ ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. ބޮޑެތި މީހުންނާ ހިލާފަށް، ކުޑަކުދިންނަށް އަމިއްލައަށް އާއިލާ ދޫކޮށް ދިއުމެއް ނުވަތަ އަމިއްލައަށް ރައްކާތެރިކަން ހޯދުމުގެ ގާބިލުކަމެއް ލިބިގެންނެއް ނުވެ އެވެ.
އެހެންކަމުން، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މި ނިންމުމަކީ ހަމައެކަނި އައިޝަތުއަށް އިއްވި ޖަލު ހުކުމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ކުއްޖަކާ އެންމެ ގާތް މީހުންގެ ފަރާތުން ވެސް އެ ކުއްޖާގެ ހައްގުތަކަށް އުނިކަން ލިބިދާނެކަމާއި، މައިންބަފައިންގެ މަގާމަކީ ޖިނާއީ ޒިންމާއިން ރެކުމަށް އޮތް އައްޑަނައެއް ނޫންކަން ހަނދާންކޮށްދޭ ނިންމުމެކެވެ. ގާނޫނުން މިފަދަ އަމަލުތަކަށް އަދަބު ދިން ނަމަވެސް، އާއިލާތަކާއި މުޖުތަމައު އަދި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު ޒިންމާއަކީ ކުއްޖަކަށް އަނިޔާ ލިބުމުގެ ކުރިން އެ ނުރައްކާ ދެނެގަނެ، އެކަން ހުއްޓުވުމެވެ.
މި މައްސަލައިގެ މަރުކަޒުގައި ހުރި އަންހެން ކުއްޖާއަށް ބަލާއިރު، ޝަރުއީ މަރުހަލާގައި 10 އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ހޭދަވެއްޖެ އެވެ. ކޯޓުން މިއަދު އޭނާގެ މަންމައާ ދެކޮޅަށް ފަހުގެ ހުކުމް އިއްވި ނަމަވެސް، އެ ކުއްޖާގެ ކިބައިން ފޭރިގަނެވުނު ކުޑަކުދިންގެ ދުވަސްތަކެއް އެއްވެސް ހުކުމަކުން އަނބުރާ ނުހޯދޭނެ އެވެ. މި މައްސަލައިގެ އެންމެ ހިތްދަތި ކަމަކީ ހަމައެކަނި ފިރިހެނަކު ކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެކަން ހުއްޓުވަން ހުރި އަމިއްލަ މަންމަ، އެ އަނިޔާވެރި އަމަލަށް އެހީތެރިވިކަން ކޯޓުން ސާބިތުވުމެވެ.
އެޑިޓަރުގެ ނޯޓު: އަނިޔާ ލިބުނު ކުއްޖާގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި، މި ލިޔުމުގައި ރަށާއި މީހުންގެ އަސްލު ނަންތައް ބޭނުންކޮށްފައި ނުވާނެ އެވެ.
