މީސްތަކުން ތިބޭނީ އެބައިމީހުންގެ ވެރިންގެ އުޅުމުގެ މަތީގައެވެ.

 --- ފޮޓޯ: އަދަދު ފައިލް

--- ފޮޓޯ: އަދަދު ފައިލް

"މީސްތަކުން ތިބޭނީ އެބައިމީހުންގެ ވެރިންގެ އުޅުމުގެ މަތީގައެވެ." މިއީ އަރަބި ގަދީމީ ޒަމާނުގައި ބުނެއުޅޭ އަދަބީ ބަހެކެވެ. މީގެ މާނައަކީ ރައްޔިތުންގެ އަހުލާގާއި, އުޅުމާއި, އަދި މީސްތަކުންގެ ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ ގޮތް ބިނާވާނީ އެބައިމީހުންގެ ވެރިންގެ ކިބައިގައި ހުންނަ ސިފަތަކެއްގެ މަތީގަ އެވެ. ވެރިންނަކީ ރައްޔިތުންނަށް ހުރި ނަމޫނާއެކެވެ.

މި އިބާރާތާ ބެހޭގޮތުން އިބްނު ޚަލްދޫން ވާހަކަ ދައްކަވާފައިވެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން އަލްއިމާމު އިބްނު ކަޘީރުގެ "އަލްބިދާޔާ ވައްނިހާޔާ" ފޮތުގައި އުމަވީ ދައުލަތުގެ ޚަލީފާއިންގެ ދުވަސްވަރުގެ ރައްޔިތުންގެ އުޅުން ހުރި ގޮތް ސިފަކުރައްވާފައިވެ އެވެ.

ޚަލީފާ ވަލީދު ބިން ޢަބްދުލްމަލިކްގެ ދުވަސްވަރު، އެކަލޭގެފާނަކީ ރޭނުމާއި އިމާރާތްކުރުމަށް ލޯބިކުރެއްވި ބޭކަލެކެވެ. އެ ދުވަސްވަރު މީސްތަކުން ބައްދަލުވެ އުޅޭއިރު ދައްކާ ވާހަކައަކީ؛ "މިވެނި ތަނެއްގައި ހެދީ ކޮން ކަހަލަ އިމާރާތެއް؟" ނުވަތަ ގޭގެ ބިނާކުރުން ހުރި ގޮތްތަކާ ބެހޭގޮތުންނެވެ.

ޚަލީފާ ސުލައިމާން ބިން ޢަބްދުލްމަލިކްގެ ދުވަސްވަރު، އެކަލޭގެފާނަކީ މީރު ކާނާއާއި ކައިވެނިކުރުން ފަދަ ކަންކަމަށް ޝައުޤުވެރިކަން ހުރި ބޭކަލެކެވެ. އެ ދުވަސްވަރު މީސްތަކުން ބައްދަލުވެ އުޅޭއިރު ދައްކާ ވާހަކައަކީ ކާބޯތަކެތީގެ މީރުކަމުގެ ވާހަކައާއި، އާ ކައިވެނިތަކުގެ ވާހަކައެވެ. އަދި ޚަލީފާ ޢުމަރު ބިން ޢަބްދުލްޢަޒީޒްގެ ދުވަސްވަރު، އެކަލޭގެފާނަކީ ވަރަށް އަޅުވެރި، ތަޤުވާވެރި، ޒާހިދު ބޭކަލެކެވެ. އެހެންކަމުން މުޅި މުޖުތަމައު ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ އެގޮތަށެވެ. އެ ދުވަސްވަރު މީސްތަކުން ބައްދަލުވެ އުޅޭއިރު ދައްކާ ވާހަކައަކީ ފަރުޟު ފަސްނަމާދުކުރުމުގެ މުހިންމުކަމުގެ ވާހަކައާއި، ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔެވުމުގެ ވާހަކައާއި، ސުންނަތް ރޯދަ ހިފުމުގެ ވާހަކައެވެ.

މިއަދަބީ ބަހުގެ އިޖުތިމާއީ ތަހުލީލަށް ބަލާއިރު، އާންމު ގޮތެއްގައި މީސްތަކުންގެ ތަބީއަތަކީ ވެރިކަމުގައި ތިބި މީހުންނާއި ދައުލަތުގެ އިސްވެރިންގެ އުޅުން ހުރި ގޮތް ކޮޕީކުރުމެވެ.

އެއީ ވެރިންގެ ރުހުން ހޯދުމަށްޓަކައި ނުވަތަ ވެރިންގެ ފަރާތުން އަމިއްލަ މަސްލަހަތަށް ކަންކަން ކުރުމާއި، ވެރިކަމުގެ ހިޔަލުގައި ތިމާގެ މުއްސަނދިކަމާއި ތަނަވަސްކަން ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. މީގެ އިތުރުން މުޖުތަމައުގެ ވިސްނުން ބައްޓަން ކުރާނެ ވަސީލަތްތައް ކަމަށްވާ ތައުލީމީ ނިޒާމު، މީޑިއާ، އަދި ގާނޫނުތަކުގެ ބާރުވެރި ފަރާތަކީ ދައުލަތުގެ ވެރިޔާ އެވެ. އަދި އެ ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީގައި މުޖުތަމަޢުގެ މިސްރާބު ވަކި އަގުތަކަކަށް، ނުވަތަ ވެރިމީހާ ބޭނުންވާ ގޮތަށް މުޅި މުޖުތަމަޢު ބައްޓަން ކުރެވޭނެއެވެ.

ވެރިމީހާގެ އަތްމަތީގައި މުޖުތަމައުގެ އަހުލާގު ރަނގަޅުކުރުމުގެ ބާރު އޮންނަނީ މައިގަނޑު ތިން ސަބަބަކާ ހުރެއެވެ. ފުރަތަމަ ސަބަބަކީ ނަމޫނާ ދެއްކުމެވެ. ވެރިމީހާއަކީ ތެދުވެރި، އަމާނާތްތެރި، ތެދުބަހުން ވާހަކަ ދައްކާ، އަދި އަޚްލާޤު ރަނގަޅު މީހަކަށް ވެއްޖެނަމަ، ވެރިމީހާގެ ދަށުން ތިބޭ މީހުންނާއި ރައްޔިތުން އެގޮތަށް ޢަމަލު ކުރާނެއެވެ. އަދި ރައްޔިތުންގެ ލޯބި އެމީހަކަށް ލިބޭނެއެވެ. ދެވަނަ ސަބަބަކީ ޤާނޫނީ ހަމަހަމަކަމެވެ. އަޚްލާޤީ ގޮތުން ނުބައި ކަންކަން ހުއްޓުވުމަށް ހަރުދަނާ ޤާނޫނުތައް ހަދައި، ވަކި ފަރާތަކަށް ނުޖެހި އެ ޤާނޫނުތައް ހިންގުމުގެ ބާރު އޮތީ ވެރިމީހާގެ އަތުގައެވެ. ޤާނޫނީ ބާރުވެރިކަން ލިބިފައިވާ މުއައްސަސާތައް ތެދުވެރިކަމާއި ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު ހިންގުމުގެ ބާރުވެރި ފަރާތަކީވެސް ވެރިމީހާއެވެ. ޢަދުލުވެރިކަމާއި ގާނޫނީ ހަމަހަމަކަން ނެތް ތަނެއްގައި އަހުލާގު ނުބައިވެ، އެތަނަކުން އަމާންކަން ގެއްލިދާނެ އެވެ. ތިންވަނަ ސަބަބަކީ ނިޒާމުތައް ބައްޓަންކުރުމެވެ. މީޑިއާއާއި، ތައުލީމީ ނިޒާމާއި، އަދި ދީނީ މުއައްސަސާތައް މެދުވެރިކޮށް މުޖުތަމައުގައި ރަނގަޅު އަހުލާގީ ސިފަތައް އާލާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ވެރިމީހާއަށް ލިބިގެންވެ އެވެ.

މުޖުތަމައުގެ އަހުލަގީ ބިންގާ ސީދާވުން އޮތީ ވެރިންގެ އަމަލާއި ސުލޫކުގެ މަތީގައެވެ. "މީސްތަކުން ތިބޭނީ އެބައިމީހުންގެ ވެރިންގެ އުޅުމުގެ މަތީގައެވެ." މިއީ ހަމައެކަނި ތާރީހީ ބަހެއް ނޫނެވެ. ބާރުވެރިކަމުގެ ނަމޫނާއިން މުޅި ގައުމުގެ މިސްރާބު ބަދަލުކޮށްލެވޭނެކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ދިރިހުރި ހަގީގަތެކެވެ.

ވެރިންނަކީ ރައްޔިތުންގެ ލޯގަނޑެވެ. ލޯގަނޑުން ރީތި ސޫރައެއް ފެންނަން އެދޭނަމަ، އެންމެ ފުރަތަމަ ސީދާވާންވީ ވެރިންގެ އުޅުމާއި އަޚްލާޤެވެ. މި ޙިކުމަތްތެރި ބަހުން ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ފިލާވަޅަކީ، ރައްޔިތުން އިޞްލާޙުކުރުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ބާރާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އޮތީ ވެރިންގެ އަތްމަތީގައި ކަމެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑު ހިފެހެއްޓުމުގައި ވެރިންގެ ދައުރު އަދާނުކޮށް، ހަމައެކަނި ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ހެޔޮ ބަދަލަކަށް އިންތިޒާރުކުރުމަކީ ބާތިލު ވިސްނުމެކެވެ. މި ބަސްފުޅުގައިވާ ފަދައިން، ވެރިންގެ ކިބައިން ފެންނަންޖެހޭ ތެދުބަހުން ވާހަކަދެއްކުމާއި، އަމާނާތްތެރިކަމާއި، ޢަދުލުވެރިކަމަކީ، މުޅި ރައްޔިތުންގެ ސުލޫކު ބައްޓަންކުރާ މައިގަނޑު ބާރެވެ. ގައުމެއްގެ އަހުލާގީ ދިރުން ގުޅިފައިވަނީ ވެރިންގެ އިސްލާހީ ހިތްވަރާއެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

ކޮލަމް: ރައީސް މުއިއްޒު ހުވަޔާ ހިލާފުވެވަޑައިގެންފި

ރައީސް މުއިއްޒު ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށް ކުރެއްވި ހުވަޔާ ޚިލާފުވެ، ގައުމުގެ މިސްރާބު ހަލާކުގެ ތެރެއަށް އުކާލާފައިވާ ކަމަށް މި ލިޔުމުގައި ތުހުމަތުކޮށްފައިވެއެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް، ސަމޯއާ އެގްރީމެންޓުގައި ސޮއިކުރުމާއި ޒަޔަނިސްޓުންނަށް ފުރުސަތު ދިނުން ފަދަ ކަންކަމަކީ އިސްލާމްދީނަށް ހުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތުމުގެ ހުވަޔާ ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފު އަމަލުތަކެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

ވިކެމުންދާ ގޮފަޅުން ގިނަވެއްޖެނަމަ، ދީނެއް ގައުމެއް ނުއޮންނާނެ!

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނާޒުކު ކުޑަކުޑަ އެހެނަސް އަގުހުރި ބިމުގެ ފައްސަތޭކަ ހެކްޓަރު ޔަހޫދީންގެ މިތުރަކަށް ދިނުމަށްވުރެ ވަކީން ބޮޑީ ކޮން ޚިޔާނާތެއްތޯ އެވެ؟ އަދި އެޔަށްވުރެ ދަށު ދަރަޖައިގެ އެހެން އަމަލަކީ ވެސް ކޮބާތޯ އެވެ؟ ޒަޔަނިސްޓުންނާ އެޔަށްވުރެ ކައިރިއަށް އެޅޭނެ އެހެން ފިޔަވަޅަކީ ވެސް ފަހެ ކޮބާތޯ އެވ

ރަސްމާލެ މައްސަލަ؛ ގައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލަކަށް

ރަސްމާލެ މަޝްރޫއާ ދެކޮޅަށް ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ހިންގަން ގޮވާލި މީހަކު ހައްޔަރުކުރުމާ ގުޅިގެން، މި މަޝްރޫއާ މެދު އޮތް ހިތްހަމަނުޖެހުންތައް އަނިޔާވެރި އަމަލުތަކަކަށް ބަދަލުވުމުގެ ބިރު ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ. ސަރުކާރުގެ ނިންމުންތަކާ މެދު އޮތް ސިޔާސީ ހިޔާލުތަފާތުވުންތައް، ގައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ ހަރުކަށި ފިކުރުގެ އަމަލުތަކަށް މަގުފަހިވެދާނެތީ އެކަމަށް ސަމާލުވާން ޖެހެއެވެ.

ރަސްކަމުގައި ދެމިހުރުމަށް ކުޅުނު ނުރައްކާތެރި ސިޔާސީ ކުޅިގަނޑު

އިންޑިއާ ކަނޑުތެރޭ ފެތުރިފައިވާ ނާޒުކު މުރަކަ ފަރުތަކުގެ ނަލަ ނަލަ ރަށްތަކެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ މި ގައުމަކީ އެޒަމާނުގައި މުހިންމު ބޭނުންތައް ހިފޭ ވަރަށް އަގުހުރި ތަކެތި ލިބޭ އުފެއްދުންތެރި ޖަޒީރާތަކެކެވެ.

އަނިޔާގެ ވާހަކަތައް ސިއްރުކުރުމުގެ ސަގާފަތް ހުއްޓާލަން ޖެހޭ

ހުވަދު އަތޮޅުގެ ރަށެއްގައި އަންހެނަކަށް ދިން ލާއިންސާނީ އަނިޔާތަކާ ގުޅިގެން ނުވަ މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފައިވާއިރު، މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އަނިޔާ ލިބުނު މީހާ ކުށްވެރިކޮށް ފާޑުކިޔުން ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. ޖިންސީ އަނިޔާގެ ޒިންމާ އަނިޔާ ލިބޭ މީހާގެ ބޮލުގައި އެޅުވުމުގެ މި ނުރައްކާތެރި ސަގާފަތް ހުއްޓާލައި، ކުށް ކުރާ މީހުން ޒިންމާދާރުކުރުވުމަށް އިސްކަންދޭން ޖެހެއެވެ.

މުއިއްޒުގެ ޝަހުސިއްޔަތާއި، ނަފުސިއްޔަތު އަދި ޒާތީ މައްސަލަތައް

މި ލިޔުމުގައި އަލިއަޅުވާލާފައިވަނީ ރައީސް މުއިއްޒުގެ ވެރިކަމުގައި އެމަނިކުފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން ސާޖިދާ މުހައްމަދުގެ ނުފޫޒު އިންތިހާއަށް ގަދަވެފައިވާ ކަމަށާއި، މިއީ ގައުމަށް އޮތް ގޮންޖެހުމެއް ކަމަށެވެ. އަދި ރައީސްގެ ކިބައިގައި ހިކުމަތްތެރިކަމާއި ސިޔާސީ ގާބިލުކަން ކުޑަވުމުގެ ސަބަބުން، ފަސްޓް ލޭޑީގެ ދައުރު އޮންނަންޖެހޭ މިންވަރަށް ވުރެ ބޮޑުވެ، ދައުލަތުގެ ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަމުންދާކަން މި ލިޔުމުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

ޖަމިއްޔަތުއްސަލަފުގެ ބަޔާން ލަސްވަނީ ކީއްވެތޯ އެވެ؟

ޖަމިއްޔަތުއްސަލަފް ބަދަލުވެފައިވާ މިންވަރަށް ބަލާއިރު، ރަސްމާލެ ޕްރޮޖެކްޓާމެދު އައު ތަނަވަސް ވިސްނުމެއް އޮތުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އެކަން ހާމަކުރުމުގެ ޒިންމާ އަދާކުރުމުގައި ފަހަތަށް ޖެހެނީ ކީއްވެތޯ އެވެ؟

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox