ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރީގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު ފަޟީލަތުއްޝައިޚް އަބްދުﷲ ޖަލާލުއްދީން ގެ ކިބައިން ދަރިވަރުވެވަޑައިގެން، އަތޮޅުތެރޭގެ ތައުލީމަށް، ވަކިން ހާއްސަކޮށް ނ. ހޮޅުދޫ މޭނާ ސްކޫލަށް އެތައް ހިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވާފައިވާ ކުޅަދާނަ ޅެންވެރިޔާ ޅ. ނައިފަރު މުހައްމަދު ހުސެއިން (މުހައްމަދުފުޅު) ރޭ އުމުރުން 93 އަހަރުގައި އަވަހާރަވެއްޖެ އެވެ.
މުހައްމަދު ހުސެއިންގެ ޖަނާޒާ މިއަދުގެ މެންދުރުނަމާދަށް ފަހު ވަނީ ބާއްވައިފަ އެވެ. އަވަހާރަވިއިރު އަންބަކާއި ނުވަ ބޭފުޅުން ދުނިޔޭގައި އެބަތިއްބެވި އެވެ.
މުހައްމަދު ހުސެއިން ނިސްބަތްވަނީ ނައިފަރުގެ އިލްމީ އާއިލާއެއް ކަމަށްވާ ތަންހަޅި އާއިލާ އަށެވެ. އޭނާ އަކީ، ދިވެހިބަހުގެ ލިޔުންތެރިކަމުގެ ރޮނގުން 1985 ވަނަ އަހަރު އާއްމު ހިދުމަތުގެ އިނާމް ހާސިލްކުރައްވާފައިވާ އަދި "ރަށްފުށުގެ ދިރިއުޅުން" ލިޔުއްވި ކުޅަދާނަ ވާހަކަ ލިޔުންތެރިޔާ އަލީ ހުސެއިން ނައިފަރީއާ އެއްބަނޑުއެއްބަފާ ބޭފުޅެކެވެ.
އަލީ ހުސެއިން ފަދައިން މުހައްމަދު ހުސެއިން އަކީ ވެސް އަދަބީ ތަރިއެކެވެ. ހާއްސަކޮށް ޅެންވެރިކަމުގަ އެވެ. އޭނާގެ ޅެންތައް ވަނީ ދިވެހިބަހާއި ތާރީހަށް ހިދުމަތްކުރާ ގައުމީ މަރުކަޒުން 1990 ވަނަ އަހަރު ނެރުނު ޅެން ފޮތް "އަބާރަނަ 2" ގައި ޝާއިއުކޮށްފަ އެވެ. އޭނާގެ އެންމެ މަޝްހޫރުވި ޅެމަކީ، ރީހުއްސަބާ އިބްރާހިމް ހަސަން ނެރުއްވި "މަޖައްލަތުލް އިސްލާހު" ގައި "މަމްދޫން" ގެ ގަލަމީ ނަމެއްގެ ދަށުން ޝާއިއުކުރެއްވި "މުސްކުޅިކަމާ، މަރާ" އެވެ. އޭނާ ވަނީ އެނޫނަސް ހިޔާލީ، ދީނީ، އަދަބީ، އަހުލާގީ، އިޝްގީ އަދި ތަފާތު މުނާސަބަތުތަކާ ގުޅޭ ގޮތުން މޮޅެތި އެތައް ޅެމެއް ހައްދަވައިފަ އެވެ.
އެކަމަކު މުހައްމަދު ހުސެއިންގެ އެންމެ ހާއްސަ ދާއިރާއަކީ އުނގަންނައިދިނުމެވެ. އޭނާ މަދަރަސީ ތައުލީމު ހޯއްދެވީ އޭނާގެ އެންމެ ފުރަތަމަ މުދައްރިސް ކުޅަދާނަ އަދީބު ޝައިޚުލްއިސްލާމް ޖަލާލުއްދީން އުފެއްދެވި ނައިފަރު މަދަރަސަތުލް އިފްތިތާހުންނެވެ. މާލޭން ބޭރުގައި ހުޅުވި ފުރަތަމަ ޒަމާނީ މަދަރަސާ އިން ކަމަށްވާ އިފްތިތާހުން ކިޔަވާ ވިދާޅުވި ވަރަށް ގިނަ ދަރިވަރުންތަކެކޭ އެއްގޮތަށް މުހައްމަދު ހުސެއިން މިސްރާބު ޖެއްސެވީ އަތޮޅުތެރެއަށް ތައުލީމު ފެތުރުއްވުމަށެވެ. އެގޮތުން ހޮޅުދޫގެ އިތުރުން އެ އަތޮޅު ކުޑަފަރީ މަދަރަސުލް ޢުއްލިއްޔާ އާއި ރ. ރަސްމާދޫ މަދަރުސަތުލް ޖިހާދާއި އެ އަތޮޅު ކަނދޮޅުދޫ މަދަރުސާގައި ވަނީ ކިޔަވައިދެއްވައިފަ އެވެ. ނަންގަވައިދެއްވީ ގުރުއާން، ތަޖުވީދު، ދިވެހި ބަސް އަދި ހިސާބު އިލްމުގެ މާއްދާތަކެވެ.
މުހައްމަދު ހުސެއިންގެ ހަޔާތުގައި ބޮޑުބައި ހޭދަކުރެއްވި ހޮޅުދޫ އަށް ވަޑައިގެން އެންމެ ފުރަތަމަ ކިޔަވައިދެއްވީ އެ ރަށު މަކުތަބުގަ އެވެ. އޭރު ތިބީ 80 ވަރަކަށް ދަރިވަރުންނެވެ. ފަހުން އެ މަކުތަބު، މަދަރަސަތުލް ސަގާފަތުގެ ނަމަށް ބަދަލުވެ ދަރިވަރުންގެ އަދަދު 200 އަށް މަތިވި އެވެ. ފަހުން އެ ރަށުގައި ވަޒަންވެރިވި އެ ރަށު މޭނާ ސްކޫލަށް ރަސްމީކޮށް ހިދުމަތްކުރައްވަން ފެށްޓެވީ އެވެ. އެކަމަކު އުފަންރަށް މަތިން ހަނދާން ނައްތަލައެއް ނުލައްވަ އެވެ. ހޮޅުދޫގައި ބިނާކުރި ގެޔަށް ދިނީ "ނައިފަރީގެ" މި ނަމެވެ.
މޭނާ ސްކޫލަށް މުހައްމަދު ހުސެއިން ކޮށްދެއްވި ހިދުމަތަށް ދެއްވި އިނާމާ އޭނާ ހަވާލުވެވަޑައިގަންނަވަނީ.
ކިޔަވައިދެއްވުމުގެ އިތުރުން ދަރިވަރުންގެ މެދުގައި މަޖައްލާ ނެރުއްވައި ލިޔުންތެރިކަމާއި އަދަބީ ފަންނުތައް ދަސްކޮށްދެއްވި އެވެ. އެފަދަ ބައެއް މަޖައްލާތަކުގައި އޭނާގެ ޅެންތައް ވެސް ޝާއިއުކުރެއްވި އެވެ.
"ރަށުގެ އެންމެން ލޯބިވާ އިހުތިރާމުކުރާ މުދައްރިސް އެއީ،" މުހައްމަދު ހުސެއިންއާ ބެހޭގޮތުން ހޮޅުދޫ ޒުވާނަކު ބުންޏެވެ.
ދިވެހި ތައުލީމަށް ހިދުމަތްކުރުމުގެ ރޮނގުން 1984 ވަނަ އަހަރު ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމުގެ ވެރިކަމުގައި މުހައްމަދު ހުސެއިނަށް ވަނީ އާއްމު ހިދުމަތުގެ އިނާމް ދެއްވައިފަ އެވެ. ހަމަ އެ އަހަރު ދިވެހި ލަވަކިޔުމުގެ ރޮނގުން އިނާމު ހާސިލްކުރެއްވި ކުޅަދާނަ ލަވަކިޔުންތެރިޔާ އަލްމަރުހޫމް އަބްދުﷲ މޫސާ (ނައިފަރު ދޮހޮއްކޮ) އާ މުހައްމަދު ހުސެއިންއާ މިއީ ތިމާގެ ދެ ބޭފުޅުންނެވެ. ދޮހޮއްކޮ ވެސް ހޮޅުދޫ މީހަކާ ކައިވެނިކޮށްގެން ދިރިއުޅުނީ މުހައްމަދު ހުސެއިންއާ އެކު އެ ރަށުގަ އެވެ.
