ރާއްޖޭގައި އިގުތިސޯދީ އަދަދުތަކާއި ލަފާކުރުންތައް ރެކޯޑް ކުރަން ފެށި ފަހުން މިދިޔަ އަހަރަކީ މި ގައުމުގެ އިގުތިސޯދަށް އެންމެ ގޮންޖެހުން ބޮޑު އަހަރެވެ.
އަހަރުން އަހަރަށް ގައުމީ އުފެއްދުންތެރިކަން 32 ޕަސެންޓު ހީނަރުވި އެވެ.
މިހެން ދިމާވީ ކޮވިޑު ބަލިމަޑުކަމުގެ ސަބަބުން ޓޫރިޒަމް ސިނާއަތަށާއި، އެ ސިނާއަތާ ގުޅުންހުރި ކޮންސްޓްރަކްޝަން އަދި ރީޓެއިލް އާއި ހޯލްސޭލް ވިޔަފާރި ދަށަށް ދިޔުމުންނެވެ.
ރާއްޖޭ މަރުކަޒީ ބޭންކު، މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (އެމްއެމްއޭ)އިން މިހާރު އާއްމުކޮށްފައިވާ މިދިޔަ އަހަރުގެ އަހަރީ ރިޕޯޓުގައި ގައުމުގެ މާލީ އަދި އިގުތިސޯދީ ހާލަތު ވަރަށް ސާފުކޮށް ތިލަވެގެންދެ އެވެ.
ތިރީގައި އެވަނީ އެ ރިޕޯޓުން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަދަދުތަކެވެ.
24.7 ބިލިއަން ރުފިޔާ
މިދިޔަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ އިގުތިސޯދަށް އައި ހީނަރުކަމުގެ ސަބަބުން ގައުމީ އުފެއްދުންތެރިކަމުން އުނިވި ފައިސާ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރު އިގުތިސޯދު 7.5 ޕަސެންޓު ކުރިއަރާނެ ކަމަށް ކުރިން ލަފާކުރި އެވެ. ނަމަވެސް ބަލިމަޑުކަމުގެ ހާލަތުގައި އަޅަން ޖެހުނު ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން، ހާއްސަކޮށް ފަތުރުވެރިންނަށް ބޯޑަރު ބަންދުކުރަން މަޖުބޫރު ވުމުން، ގިނަ އިގުތިސޯދީ ހަރަކާތްތަކެއް ހުއްޓުނެވެ.
އަދި މިއީ 2013 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2019 ވަނަ އަހަރަށް ޖީޑީޕީގައި އިތުރުވީ ފައިސާއާ ދާދީ އެއްހަމަ އަދަދެކެވެ. ވާލްޑް ބޭންކުން އަންދާޒާކުރަނީ ޖީޑީޕީން ގެއްލިގެން ދިޔަ އަދަދު އިޔާދަވާން ދެ އަހަރު ދުވަސް ނަގާނެ ކަމަށެވެ.
86.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ
މިއީ ދިވެހި ދައުލަތުގެ ދަރަންޏެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ސީދާ ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ނަގާފައިވާ ލޯނުތަކާއި ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކަށާއި އަމިއްލަ ވިޔަފާރިތަކަށް ގެރެންޓީ ދީގެން ދޫކޮށްފައިވާ ލޯނު ހިމެނެ އެވެ. ޖީޑީޕީގެ ނިސްބަތުން ބަލާ ނަމަ ރާއްޖޭގެ ދަރަނި ހުރީ 149 ޕަސެންޓުގަ އެވެ.
މިދިޔަ އަހަރު ދަރަނި އިތުރުވީ ކޮވިޑް-19 ބަލިމަޑުކަމުގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ ހަރަދުތައް ހަމަޖައްސަން ބޮންޑާއި ޓީ-ބިލް ވިއްކުމުގެ އިތުރުން ބޮޑެތި ލޯނު ނެގުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދަރަނި މެނޭޖުކުރުމުގެ މައްސަލައަކީ ރާއްޖޭގެ އިގުތިސޯދީ ވިލުންވެރިކަމަށާއި ދެމެހެއްޓެނިވި މުސްތަގުބަލަށް ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުން ކަމަށް ބައިނަލްއަގްވާމީ މާލީ އިދާރާތަކުން ފާހަގަ ކުރެ އެވެ.
984.9 މިލިއަން ޑޮލަރު
މިއީ ސެންޓްރަލް ބޭންކުގައި ހުރި އޮފިޝަލް ރިޒާވު ފައިސާގެ އަދަދު އެވެ. ދިވެހި ފައިސާއިން ބަލާނަމަ ގާތްގަނޑަކަށް 15.2 ބިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ.
މި ރިޒާވު ފައިސާއަކީ ގައުމުތަކުގެ ސެންޓްރަލް ބޭންކުތަކުގެ މެދުގައި ބަދަލު ކުރާ ފައިސާ އާއި އެހެނިހެން މާލީ ވަސީލަތްތަކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ފޮރިން އެކްސްޗޭންޖް ވެލިއު، ސްޕެޝަލް ޑްރޮވިން ރައިޓްސް އަދި އައިއެމްއެފްގެ ރިޒާވުގައި ހުރި ފައިސާ އާއި ރަނުގެ ރިޒާވު ހިމެނެ އެވެ.
11.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ
މިއީ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުން ނެގި ލޯނުތަކުގެ އަގު ދިވެހި ރުފިޔާއިން އެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ގިނައީ ކޮވިޑް-19 ބަލިމަޑުކަމުގެ ސަބަބުން ދިމާވި ކަންކަމުން އަރައި ގަންނަން އެކި ގައުމުތަކާއި މާލީ އިދާރާތަކުން ނަގާފައިވާ ލޯނުތަކެވެ. އެ ލޯނުތަކުގެ އަގު ދެ ބިލިއަނެއްހާ ރުފިޔާއަށް އަރަ އެވެ.
މިދިޔަ އަހަރު އެންމެ ބޮޑު ލޯނެއް ނެގީ ގްރޭޓާ މާލެ ކަނެކްޓިވިޓީ ބްރިޖް މަޝްރޫއަށެވެ. އިންޑިއާގެ އެގްޒިމް ބޭންކުން ނެގި ލޯނަކީ 400 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ ލޯނެކެވެ.
14.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ
މިއީ މިދިޔަ އަހަރު ދައުލަތަށް ލިބުނު އާމްދަނީ އެވެ. މިއީ އެ އަހަރަށް ފާސްކުރި ބަޖެޓުގައި އަންދާޒާކުރި ވަރަށް ވުރެ 10.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ ދަށް އަދަދެކެވެ. ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ ދަށަށް ދިޔަ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ޓޫރިޒަމް ޖީއެސްޓީ ހީނަރުވުމާ، އެތެރޭގެ އިގުތިސޯދީ ހަރަކާތްތައް މަޑުޖެހުމުގެ ސަބަބުން ޖެނެރަލް ޖީއެސްޓީ, އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީ އަދި ބީޕީޓީ އާމްދަނީ ހީނަރުވުން ހިމެނެ އެވެ.
އަދި ދައުލަތަށް ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ވަންނަ ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުން ލިބުނު އާމްދަނީ ހީނަރުވުން ހިމެނެ އެވެ.
554،494
މިދިޔަ އަހަރު ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތް ކުރި ޓޫރިސްޓުންގެ އަދަދު އެވެ. މިއީ 2005 އަހަރުގެ ފަހުން ރާއްޖެއަށް އެންމެ މަދުން ޓޫރިސްޓުން އައި އަހަރެވެ. މިދިޔަ އަހަރު ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރި ޓޫރިސްޓުންގެ ތެރެއިން 67 ޕަސެންޓަކީ ބޯޑަރު ބަންދު ކުރުމުގެ ކުރިން ޒިޔާރަތްކުރި ޓޫރިސްޓުންނެވެ. މާޗު މަހު ބޯޑަރު ބަންދު ކުރުމަށް ފަހު ޖުލައި މަހުގެ މެދު ތެރޭގައި ބޯޑަރު އަލުން ހުޅުވާލި ފަހުން ރާއްޖެ އައީ 181،732 ޓޫރިސްޓުންނެވެ.
އޭގެ ކުރީ އަހަރާ އަޅާ ބަލާނަމަ، ރާއްޖެއަށް މިލިއަނަކަށް ވުރެ ގިނަ ޓޫރިސްޓުންގެ ވިޔަފާރި ގެއްލުނެވެ.
4.4 ބިލިއަން ރުފިޔާ
މިއީ ރާއްޖޭގެ އެކްސްޕޯޓް އާމްދަނީ އެވެ. އަހަރުން އަހަރަށް ބަލާ ނަމަ މިދިޔަ އަހަރު ރާއްޖޭއިން އެކްސްޕޯޓް ކުރި މުދަލުގެ އަގު ވަނީ 74.9 މިލިއަން ޑޮލަރު ދަށަށް ގޮސްފަ އެވެ. ދިވެހި ފައިސާއިން މިއީ ބިލިއަނަކަށް ވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ އެވެ.
ނަމަވެސް މިދިޔަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ މަސް އެކްސްޕޯޓް އިތުރުވި ކަން ފާހަގަ ކުރެވެ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރު މަސް ބޭރު ކުރި އަދަދު 13 ޕަސެންޓު އިތުރުވެ، 66،000 މެޓްރިކް ޓަނުގެ މަސް ބޭރު ކުރި އެވެ. އަދިވެސް ގިނައީ ޕްރޮސެސް ނުކޮށް ރާއްޖެއިން ބޭރުކުރާ ގަނޑުކުރި މަހެވެ.
3.9 ބިލިއަން ރުފިޔާ
މިއީ އިގުތިސޯދުގައި ދައުރުވަމުންދާ ނަގުދު ފައިސާގެ އަގެވެ. މީގެ ތެރެއިން ނޫޓުގެ ގޮތުގައި ދައުރުވާ ފައިސާގެ އަގުގެ 83 ޕަސެންޓަކީ 500ރ. ގެ ނޫޓެވެ. އަދި ދައުރުކުރަމުންދާ ވަކި ލާރީގެ އަގަކީ 76.3 މިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރު އިގުތިސޯދުގައި ދައުރުވާ ނަގުދު ފައިސާ 10 ޕަސެންޓު އިތުރުވި އެވެ. ވަކި ލާރީގެ އަދަދު އިތުރުވީ އެންމެ ޕަސެންޓެކެވެ.
6.04 ބިލިއަން ރުފިޔާ
މިއީ އެމްއެމްއޭގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ޑައިރެކްޓް ކްރެޑިޓް ޓްރާންސެކްޝަންސް (އޮންލައިން ޒަރިއްޔާއިން ސީދާ އެކައުންޓުން އެކައުންޓަށް) ގެ އަގެވެ. މިއީ އޭގެ ކުރީ އަހަރާ އަޅާ ބަލާ އިރު 50 ޕަސެންޓު އިތުރު އަދަދެކެވެ. އެގޮތަށް މެދުވެރުވީ ކޮވިޑް-19 ގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގައި ޑިޖިޓަލް ޓްރާންސެކްޝަންތައް ބޮޑުތަނުން އިތުރުވުމުންނެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ވިޔަފާރިތަކުން ޑިޖިޓަލް ވަސީލަތްތަކުން ފައިސާ ބަލައިގަންނަ މިންވަރު ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވި އެވެ. މި އަދަދު މިހާ ބޮޑަށް އިތުރުވީ ޑިޖިޓަލް ވިޔަފާރިއަށް އިސްކަން ދޭން ކުރެވުނު މަސައްކަތުގެ ކާމިޔާބީގެ ސަބަބުންނެވެ.
1.5 ޓްރިލިއަން ރުފިޔާ
މިއީ ރާއްޖޭގެ ބޭންކުތަކުން އެއް ބޭންކު އަނެއް ބޭންކުގެ މެދުގައި އަދި ބޭރުގެ ބޭންކުތަކާ އެކު ކޮށްފައިވާ މާލީ މުއާމަލާތްތަކުގެ އަގެވެ. އެމްއެމްއޭގެ އެމްއާރްޓީޖީއެސް ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ބަދަލު ކުރެވުނު ފައިސާގެ އަގަކީ ރާއްޖޭގެ ޖީޑީޕީއަށް ވުރެ 300 އެތައް ގުނައެއް އިތުރު އަދަދެކެވެ. މިދިޔަ އަހަރު އިގުތިސޯދީ ހަރަކާތްތައް ހުއްޓުނު ނަމަވެސް، މާލީ މުއާމަލާތްތަކާއި ބޭންކިން ދާއިރާގެ އަދަދުތަކުން ފެންނަނީ މާލީ ދާއިރާ ހަރުދަނާކޮށެވެ.
