ރާއްޖެއަށް މިހާރު ކުރިމަތިވެފައިވާ އާދަޔާ ހިލާފަށް ހޫނުގަދަ ދުވަސްތަކުގައި ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި، ގިނައިން ފެން ބުއިމާއި، މެންދުރުގެ ހޫނުގަދަ ވަގުތުތަކުގައި ސީދާ އަވީގައި އުޅުން މަދުކުރުމުގެ އިތުރުން، ވައި ދައުރުވާ ފަދަ މަޑު ކުލަތަކުގެ ފޭރާން ބޭނުންކުރުން މުހިންމެވެ.
މުޅި ރާއްޖެއަށް މިހާރު ކުރިމަތިވެފައިވާ މި ހޫނާ ގުޅިގެން، މޯލްޑިވްސް މީޓިއޮރޮލޮޖިކަލް ސާވިސް (މެޓް އޮފީސް) އާއި ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން ވަނީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށް އިލްތިމާސްކޮށް ކުއްލި އިއުލާނެއް ނެރެފަ އެވެ.
"އެލް ނީނޯ"ގެ ބާރު ގަދަވުމުގެ ސަބަބުން، ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ސަރަހައްދެއްގައި ވެސް ފިނިހޫނުމިން ހުރީ އާންމުކޮށް ހުންނަ މިންވަރަށް ވުރެ މަތީގަ އެވެ. މީގެ ސަބަބުން އާންމު ރައްޔިތުންނާއި ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ފަތުރުވެރިންނަށް ވެސް ވަނީ އާދަޔާ ހިލާފު ގަދަ ހޫނަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފަ އެވެ.
އާންމު ގޮތެއްގައި ސެޕްޓެމްބަރު މަހަކީ ހުޅަނގު މޫސުމުގެ ވިއްސާރަ ކުރާ ދުވަސްވަރެއް ނަމަވެސް، ސަރަހައްދީ މޫސުމަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތަކާއެކު މިއަހަރުގެ "ފީލްސް-ލައިކް" ޓެމްޕަރޭޗާ ނުވަތަ ހަށިގަނޑަށް އިހުސާސްކުރެވޭ ހޫނުމިން ވަނީ ނުރައްކާތެރި މިންވަރަކަށް މަތިވެފަ އެވެ.
މި ހޫނުގަދަ ދުވަސްވަރު ސިއްހީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުންނާއި، ހޫނުވުމުގެ ސަބަބުން ހީޓް ސްޓްރޯކް ފަދަ ކަންކަމުން އަމިއްލަ ނަފްސާއި އާއިލާ ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެޅިދާނެ ބައެއް ފިޔަވަޅުތައް ތިރީގައި އެވަނީ އެވެ.
1. ފެން ބުއިމުގެ އާދަ އަށަގެންނެވުން
ފިނިހޫނުމިން މަތިވުމުން، ހަށިގަނޑު ފިނިކުރުމަށްޓަކައި ދާހިއްލުން އިތުރުވެ، ހަށިގަނޑުން ފެނާއި މުހިންމު އިލެކްޓްރޯލައިޓްސްތައް ވަރަށް އަވަހަށް މަދުވެ އެވެ. އެހެންކަމުން، ކަރުހިއްކައިގަންނަންދެން މަޑުނުކޮށް، ހަށިގަނޑުން ފެން މަދުވިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި އަބަދުވެސް ފެންފުޅިއެއް އަތްފޯރާ ފަށުގައި ބެހެއްޓުން މުހިންމެވެ. ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މާއްދާތައް އިއާދަކުރުމަށްޓަކައި، ޕޮޓޭސިއަމް އާއި އިލެކްޓްރޯލައިޓްސް ގިނަ ކުރުނބާ ފެން ބުއިމަކީ ވަރަށް ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ. އަދި ބޭރުތެރޭގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުން އޯއާރުއެސް (ލޮނުޕެކެޓް) ބޭނުންކުރުން ރަނގަޅެވެ. މީގެ އިތުރުން، ހަށިގަނޑުން ފެން ބޭރުކޮށްދޭ ބާވަތްތައް ކަމަށްވާ ކޮފީ، ސައި އަދި ކެފެއިން އާއި ހަކުރު ގިނަ ސޮފްޓް ޑްރިންކްސް ބުއިން މިދުވަސްވަރު މަދުކުރަން ޖެހެ އެވެ.
2. ބޭރުގައި އުޅޭ ވަގުތުތަކަށް ސަމާލުވުން
ރާއްޖޭގެ އިރުގެ ދޯދިތައް ދުވާލުގެ މެދުތެރޭގައި ހުންނަނީ ވަރަށް ބާރުގަދަކޮށެވެ. އެހެންކަމުން، ހެނދުނު 11:00 އިން ހަވީރު 4:00 އާ ދެމެދު ސީދާ އަވީގައި އުޅުން މަދުކުރުމަށް އެޗްޕީއޭ އިން ބާރުއަޅަ އެވެ. ކަސްރަތު ކުރުމާއި، މޫދަށް އެރުމާއި ނުވަތަ ބޭރުތެރޭގެ ޒަރޫރީ ކަންކަން ނިންމުމަށް، ބިންގަނޑާއި ވައިގެ ތެރެ ކުޑަކޮށް ފިނިވާ ހެނދުނުގެ ކުރީކޮޅު ނުވަތަ ހަވީރުގެ ވަގުތުތައް ހިޔާރުކުރާށެވެ. ބޭރަށް ނުކުންނަން ޖެހިއްޖެ ހާލަތެއްގައި، ހިޔާ ލިބޭ މަގުތަކުން ހިނގުމަށާއި، އަވިން ސަލާމަތްވުމަށް ކުޑަ ނުވަތަ ތޮފި ބޭނުންކުރުމަށް ސަމާލުކަން ދޭންވާނެ އެވެ.
3. ހެދުން އެޅުމުގައި ސަމާލުވުން
ރާއްޖެއަކީ ވައިގެ ތެރޭގައި ހިއުމިޑިޓީ މަތި ގައުމަކަށް ވުމުން، ގޯސް ފޭރާމެއް ބޭނުންކޮށްފިނަމަ ހަށިގަނޑުގެ ހޫނުމިން ބޭރުވިޔަނުދީ ހިފަހައްޓަ އެވެ. އެހެންކަމުން، ކޮޓަން ނުވަތަ ލިނެން ފަދަ ގުދުރަތީ ފޭރާމުން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ، ވައި ދައުރުވާ ފަދަ ދޫ ހެދުން ބޭނުންކުރާށެވެ. ދާހިއްލުމުން ހަށިގަނޑުގައި ތަތްވާ ފަދަ ސިންތެޓިކް ފޭރާމުގެ ހެދުން ބޭނުން ނުކުރާށެވެ. އަދި ކަޅު ނުވަތަ ގަދަ ކުލަތަކުގެ ބަދަލުގައި ހުދު ނުވަތަ މަޑު ކުލަތަކުގެ ހެދުން ހިޔާރުކުރާށެވެ. ސަބަބަކީ ގަދަ ކުލަތަކުން ހޫނު ދަމައިގަންނައިރު، މަޑު ކުލަތަކުން އަވީގެ ދޯދިތައް ރިފްލެކްޓްކޮށްދޭތީ އެވެ.
4. ދިރިއުޅޭ ތަންތަން ފިނިކޮށް ބެހެއްޓުން
އޭސީ ބޭނުންކުރާ މިންވަރު އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން ކަރަންޓު ނެޓްވޯކްތަކަށް ބާރުބޮޑުވަމުންދާއިރު، ހަކަތަ އިސްރާފުނުވާނެހެން ގޭތެރެ ފިނިކޮށް ބެހެއްޓުން މުހިންމެވެ. ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައި އިރުގެ އަލި ސީދާ ވަންނަ ކުޑަދޮރުތަކުގައި ފަރުދާ ނުވަތަ ބްލައިންޑްސް ބޭނުންކޮށްގެން ގޭތެރެ ހޫނުވިޔަނުދީ ހިފަހައްޓާށެވެ. އަދި ހެނދުނުގެ ކުރީކޮޅާއި ހަވީރުގެ ވަގުތުތަކުގައި ދޮރުތައް ހުޅުވައިގެން ވައި ދައުރުކުރަން ފުރުސަތު ދޭށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބޭނުން ނުކުރާ ބޮކިތަކާއި، ކޮމްޕިއުޓަރު އަދި އެހެނިހެން އިލެކްޓްރޯނިކް ސާމާނުތައް ނިއްވާލާފައި ބަހައްޓާށެވެ. ސަބަބަކީ މިފަދަ ތަކެތިން ބޭރުކުރާ ހޫނުގެ ސަބަބުން ގޭތެރޭގެ ފިނިހޫނުމިން މަތިވާތީ އެވެ.
5. ހޫނުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ މައްސަލަތަކުގެ އަލާމާތްތައް ދެނެގަތުން
އާދަޔާ ހިލާފަށް ހޫނުގަދަވުމަކީ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވެދާނެ ކަމެކެވެ. އެޗްޕީއޭ އިން ވަނީ ހޫނުގެ ސަބަބުން ވަރުބަލިވުމާއި، ހީޓް ސްޓްރޯކް ޖެހުމުން ފެންނާނެ އަލާމާތްތަކަށް ސަމާލުވުމަށް އިލްތިމާސްކޮށްފަ އެވެ.
| ސިއްހީ މައްސަލަ | އަލާމާތްތައް | އެޅޭނެ ފިޔަވަޅުތައް |
| ހޫނުގެ ސަބަބުން ވަރުބަލިވުން | ބޯ އެނބުރުން، ބޮލުގައި ރިއްސުން، މާބޮޑަށް ދާހިއްލުން، ވަރުދެރަވުން އަދި މޭނުބައިކުރުން. | މިފަދަ އަލާމާތެއް ފެނިއްޖެނަމަ، ވަގުތުން ހިޔާލިބޭ ނުވަތަ ފިނި ތަނަކަށް ބަދަލުވެ، ހެދުން ދޫކޮށްލައި، ފެން ބޮއެ، ތެތް ފޮތިގަނޑަކުން ހަށިގަނޑު ފިނިކުރަންވާނެ. |
| ހީޓް ސްޓްރޯކް | ލޯ ފުސްވުން، ވާނުވާ ނޭނގޭ ގޮތްވުން، ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން އާދަޔާ ހިލާފަށް މަތިވުން، ހިތުގެ ވިންދު އަވަސްވުން އަދި ހަބަރު ހުސްވުން. | މިފަދަ ހާލަތެއްގައި ވަގުތުން ހޮސްޕިޓަލަށް ގުޅައި ސިއްހީ އެހީތެރިކަން ހޯދަންވާނެ. އެމީހަކު ހިޔާ ތަނަކަށް ބަދަލުކޮށް، ތެތް ފޮތިގަނޑަކުން ހަށިގަނޑު ފިނިކޮށްދޭން ވާނެ. ނަމަވެސް، ހޭނެތިފައި ނުވަތަ ވާނުވާ ނޭނގޭ ހާލަތުގައި ހުރި މީހަކަށް ދިޔާ އެއްޗެއް ބޯން ދިނުން ގޯސް. |
އެލް ނީނޯގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެފައިވާ މި މޫސުމީ ބަދަލުތައް ކުރިއަށްދާއިރު، ތުއްތު ކުދިންނާއި، މާބަނޑު މީހުން އަދި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުން ފަދަ ނާޒުކު ފަރާތްތަކުގެ ހާލު ބަލައި އެހީތެރިވުމަކީ އެންމެންގެ ޒިންމާއެކެވެ. މެޓް އޮފީހުން ނެރޭ މޫސުމީ އިންޒާރުތަކަށް ސަމާލުވެ، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއެކު މި ހޫނުގަދަ ދުވަސްވަރު ސިއްހަތު ސަލާމަތުން ތިބުމަށް މަސައްކަތް ކުރާށެވެ.
