ދުނިޔޭގެ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ނުކުރާ ދުވަހާ ގުޅިގެން 2026 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުން ވަނީ ދުންފަތުން ސަލާމަތްވެފައިވާ މުޖުތަމައެއް ބިނާކުރުމަށް އަމާޒުކޮށް ފަސް އަހަރުގެ ކެމްޕޭނެއް ފަށާފަ އެވެ. މި މަސައްކަތުގެ ދަށުން ސްކޫލްތަކުގެ ތައުލީމާއި، މުޖުތަމައުގެ ބައިވެރިވުމާއި، ސިއްހީ އާ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ގާއިމުކުރުން ހިމެނެ އެވެ.
މިހާރު ވެސް ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް އެހީތެރިވުމަށް ތަމްރީނުކޮށްފައިވާ 494 ސިއްހީ މާހިރުން ހުރިހާ އަތޮޅެއްގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުންދާއިރު، ގައުމީ ފެންވަރުގެ "ކުއިޓްލައިން" އެއްގެ އެހީތެރިކަން ވެސް ދަނީ ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ. މި އާ މަސައްކަތްތައް ފަށާފައިވަނީ ދުންފަތް ކޮންޓްރޯލްކުރުމާ ބެހޭ ގައުމީ އޮނިގަނޑަށް ގެނައި ދެވަނަ އިސްލާހާ ގުޅިގެންނެވެ. އެ އިސްލާހުގެ ދަށުން 2007 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުން އުފަންވާ އެއްވެސް މީހަކަށް ދުންފަތުގެ ބާވަތްތައް ގަތުން މަނާކުރާ "ޖެނެރޭޝަނަލް ބޭން" އެއް ވަނީ ތައާރަފުކޮށްފަ އެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ބޭނުންކުރާ ނިކޮޓިން ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީ ފަދަ ތަކެތި ހޯދުމަށް ހުރި ހުރަސްތައް ނައްތާލުމަށްޓަކައި، އެފަދަ ތަކެތިން ނަގާ އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީ ވެސް މި އިސްލާހުގެ ދަށުން ވަނީ އުނިކޮށްފަ އެވެ.
ރައީސް މުހައްމަދު މުއިއްޒު މި ފިޔަވަޅުތައް ސިފަކުރެއްވީ "އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމައަކީ ދުޅަހެޔޮ މުޖުތަމައަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް އަމާޒުކޮށްގެން އެކުލަވާލާފައިވާ ފުރިހަމަ ސިއްހީ ސިޔާސަތެއްގެ" މުހިންމު ބައެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ނަމަވެސް، މި ފިޔަވަޅުތަކާ އެކުއެކީގައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް ސިނގިރޭޓުން ނަގާ އިމްޕޯޓް ޑިއުޓީ ގާތްގަނޑަކަށް 50 އިންސައްތަ ވަނީ ދަށްކޮށްފަ އެވެ. މީގެ ސަބަބުން އާންމު ސިނގިރޭޓުގެ އަގު ވަރަށް ބޮޑަށް ހެޔޮވެ، އާންމުންނަށް އެ ތަކެތި ލިބުން ވަނީ ފަސޭހަވެފަ އެވެ. އަގުތަކަށް ގެނައި މި ފުށުއަރާ ބަދަލުގެ ސަބަބުން ވަރަށް ފުން ސުވާލެއް އުފެދެ އެވެ. މިހާރު އޮތް ދުންފަތް ހުއްޓުވުމުގެ އޮނިގަނޑަކީ ހަގީގަތުގައި ކިހާ ފައިދާހުރި އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟
ސަރުކާރުން ވަނީ ކުއިޓްލައިން އާއި ތަމްރީނުލިބިފައިވާ ސިއްހީ މާހިރުން މެދުވެރިކޮށް ދޭ ފަރުވާއަކީ ރައްޔިތުންނަށް އޮތް މައިގަނޑު ރައްކާތެރިކަމުގެ ވަސީލަތް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފަ އެވެ. އެކަމަކު އަމަލީ ގޮތުން ބަލާއިރު، ދުންފަތަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހަކަށް، "ހުއްޓާލުން ނޫނީ ފެއިލްވުން" ފަދަ ހަރުކަށި އުސޫލެއްގެ ތެރެއިން ކާމިޔާބު ހޯދުމަކީ ހަގީގަތުގައި ވެދާނެ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ ހޯދުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ގިނަ މީހުންނަށް ފުރަތަމަ ފަހަރުން ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން ހުއްޓައެއް ނުލެވެ އެވެ. މީހަކު އަލުން ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރަން ފަށާ ހާލަތެއްގައި، މި އޮނިގަނޑުގެ ތެރެއިން އެމީހަކަށް އޮތް އެހީތެރިކަމަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟
މީގެ އިތުރުން، ބޭސްފިހާރަތަކުން ލިބޭ ފަރުވާތަކުން ޑިއުޓީ ކަނޑާލާފައިވީ ނަމަވެސް، އެފަދަ ތަކެތި ހުންނަކަން ނުވަތަ ބޭނުންކުރާނެ ގޮތް އާންމު ދިވެހިންނަށް އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟ ކަރުދާހުގައި ލިޔެފައި އޮންނަ ރަނގަޅު ސިޔާސަތަކީ އަމަލީ ހޭލުންތެރިކަމަށް އަބަދު ބަދަލުވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއަށްވުރެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ، ވޭޕް ކުރާ ތަކެތި މަނާކުރުމަށް ނިންމި ނިންމުމާއެކު، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި އެންމެ ގިނައިން ބޭނުންކުރާ ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެހީގައި ހޯދާ ބަދަލުތަކުގެ ފުރުސަތު ސަރުކާރުން ބަންދުކޮށްފައިވުމެވެ.
ދުންފަތުގެ ދުމުން ސަލާމަތްކޮށްދޭ ޓެކްނޮލޮޖީއަކީ ކުށަކަށް ހަދައި، އާންމު ސިނގިރޭޓުން ޓެކްސް ކުޑަކުރުމުން، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާ މީހުންނަށް އޮތް އިހްތިޔާރުތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހަނިވެފަ އެވެ. އެމީހުންނަށް މަޖުބޫރުވެފައިވަނީ ސިއްހީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ކާމިޔާބު ހޯދުމަށް ނުވަތަ އަގުހެޔޮކޮށް ލިބެން ހުރި ސިނގިރޭޓު ގަތުމަށެވެ. މި ކެމްޕޭނުގެ އަސްލު ބޭނުމަކީ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމާއި ގައިންގަޔަށް ނާރާ ބަލިތައް މަދުކުރުން ކަމުގައިވާނަމަ، ރާއްޖެއިން ވެސް ދުނިޔޭގައި ގަބޫލުކުރާ، ގެއްލުން ކުޑަ އަދި ރެގިއުލޭޓް ކުރެވިފައިވާ އިތުރު ގޮތްތަކަކަށް ވިސްނަން ނުޖެހޭ ހެއްޔެވެ؟ ސަރުކާރުން މި ގެނައި ދެވަނަ އިސްލާހު ތަންފީޒުކުރަމުންދާއިރު، އުފެދޭ ސުވާލަކީ، މި ބަދަލުގެ ސަބަބުން އާންމުކޮށް ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާ މީހާގެ ހާލަތު ކުރިއަށްވުރެ ރަނގަޅުވެގެންދާނެ ހެއްޔެވެ؟
