ބޮޑެތި ކަންކަން ލައިގަތުމުން ރަށުގައި ދަމު ހިނގުން

ބ. ތުޅަދޫގެ ރޭގަނޑު މަންޒަރެއް. މި ކުލަ ފޮޓޯ އެ ވަނީ ކަޅާއި ހުދުގެ ފޮޓޯއަކަށް ބަދަލުކޮށްފަ. -- ފޮޓޯ: އަދަދު

ބ. ތުޅަދޫގެ ރޭގަނޑު މަންޒަރެއް. މި ކުލަ ފޮޓޯ އެ ވަނީ ކަޅާއި ހުދުގެ ފޮޓޯއަކަށް ބަދަލުކޮށްފަ. -- ފޮޓޯ: އަދަދު

ދަމުހިނގުމަކީ ވެސް ރަށުތެރެ ނާމާންވެ ރޯގާ ބާރުވެ ދަރަހިލުމުން ކޮށްއުޅޭ ކަމެކެވެ. ދަމުހިނގުމަކީ މި ފަދަ ކަންކަމުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި އެދި، ކުރާ ދުއާވެރިކަމެކެވެ. ނަމަވެސް މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ނޫނަސް ދަމުހިނގާ އުޅެނެވެ.

ދަމުހިނގަން ޖެހޭވަރުގެ ކަމެއް ދިމާވެ ދަމުހިނގަންވުމުން، އަވަށް ވަށައިގެން ހުންނަ މަގުތައް ދިލާ ސާފުކޮށް ހަދަ އެވެ. އަދި ރަށުގެ މުހިންމު ހަތަރު އަނގޮޅިތަކުގައި މަންގަނޑު ޖަހައެވެ. މި ކޮންމެ މަންގަނޑެއް ކައިރީގައި ކާޅިވައްޖަހައި މި ކާޅިވައްތައް ނިވުނަނުދީ ބަލަހައްޓާ މީހުން ތިބެން ޖެހެ އެވެ. މި ކަންތައްތައް ކުރަނީ މުރީދު މީހާ ހަވާލު ކުރާ ބައެކެވެ.

ދަމު ހިނގާ ރޭ ފިރިހެން ވެރިން އިޝާ ނަމާދަށް ދަނީ ހުދު މުންޑެއް ނުވަތަ ހުދު ފޮށައެއް އަނދެގެން، ގައިގައި ހުދު ފޮށައެއް އޮޅައިގެންނެވެ. ޢިޝާ ނަމާދުކޮށް ނިމިގެން ސުންނަތްތައް ކުރުމަށްފަހު ޞަލަވާތް ކިޔެވުމަށްފަހު ދަމުހިނގަން ބޭރަށް ނުކުމެ، އެއްސަފަކަށް މީހުން އަތުރާލާނެ އެވެ. އެންމެ ކުރިއަށް ހުންނަނީ މިކަމުގެ މުރީދު މީހާ އެވެ. ދެން އިސްވެރިންނެވެ. ފަހަތަށް ކުޑަކުދިންނެވެ. އަދި ސަފު ފެންނަނުފެންނަ ހިސާބުގައި ފަސް ބަލަހައްޓާ މީހާ ހުންނާނެ އެވެ. ދަމުހިނގައި ނިމޭންދެން ވެސް ފަސްބަލަހައްޓާ މީހާ ހުންނަނީ އެ ދުރުމިނުގަ އެވެ. އަދި ދަމުހިނގަން ފެށީއްސުރެ ދަމުހިނގައި ނިމެންދެން މިސްކިތުގައި އެކަކު އިންނަން ޖެހެ އެވެ. މިސްކިތުގައި އިންނަ މީހާވެސް މެދުނުކަނޑައި ކިޔަވަންޖެހޭ ކިޔެވެލި ކިޔަވަން ޖެހޭނެ އެވެ.

Advertisement

ފަސްބެލެހެއްޓުމާއި މިސްކިތުގައި ކިޔަވަން ތިބޭ މީހުންނަކީ، ބިރުކުޑަ ޖެހިލުން ކުޑަ މީހުންނެވެ. މި ކަންކަމަކީ ކޮންމެ ކޮންމެ މީހަކަށް ކުރެވޭ ކަންތައްތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ މިކަމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑުކަމުންނެވެ. މިކަން އާންމުކޮށް މިރަށުގައި (ށ. ކަނޑިތީމު) ކޮށްއުޅުނު މީހުންނަކީ ދޮން ހުސޭނާއި ބޮޑު އާދަންބެ އާއި އަދި ކަޅު އައްޔެވެ. އެ ދުވަސްވަރު މިސްކިތްތައް ހުންނަނީ އަވަށާ މާދުރުގައި ގަބުރުސްތާނުތަކުގެ ތެރޭގަ އެވެ.

ދަމުހިނގަން ނިކުތުމުގެ ކުރީގައި މަންގަނޑުތަކުގެ އިތުރުން ކޮންމެ ގެއެއްގެ ކައިރީގައި އަލިފާން ގަނޑެއް ޖަހަން ޖަހާނެ އެވެ. އެ އަލިފާން ގަނޑު ނިވުނަނުދީ ދަމުހިނގާ ނިމެންދެން ހުރިހާ ގެއަކުން ވެސް ބަލަހައްޓާނެ އެވެ. ރޭގަނޑުގެ ކަނުއަނދިރީގައި, ދަމުހިނގާ މީހުން ހުދު ހެދުމުގައި އަންނައިރު އަލިފާންގަނޑުގެ އަލިއެޅުމުން ފެންނާނީ ވަރަށް ބިރުވެރި ސިފައެއްގައެވެ.

މިސްކިތް ދޮށުން ފެށިގެން ތަކުބީރު ކިޔަމުން ހިނގަމުން އައިސް އަވަށު ވަށައިގެން އޮންނަ މަގު ނިންމާލުމަށްފަހު އަވަށުތެރެއަށް ވަދެ ހަތަރު އަނގޮޅިތަކުގައި ހުރި މަންގަނޑުތަކުގެ ކައިރީގައި މަޑުކޮށް ބަންގި ގޮވާނެ އެވެ. އެއަށްފަހު ތަކުބީރު ކިޔަމުން ދާނީ މިސްކިތް ދޮށަށެވެ. މިސްކިތްދޮށަށް ދެވުމުން އެރޭގެ ދަމުހިނގުން ނިމުނީ އެވެ. މި ގޮތަށް ތިން ރޭ ދަމުހިނގާނެ އެވެ. ތިންވަނަ ރޭ ދަމުހިނގުން ނިންމާލުމަށްފަހު، އަނެއް ދުވަހު ހަވީރު ކަންޒޫރި ދިޔުން އޮންނާނެކަން އަންގަ އެވެ.

ރަށުތެރޭގައި ދަމުހިނގުމުން ރަށުތެރެއިން ރޯގާ ބަލިމަޑުކަން ފިލައިދެ އެވެ. ނާމާންކަމާއި ބިރުވެރިކަންފިލައި އަމާންވެ އެވެ. މި ގޮތަށް ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް ދަމުހިނގަމުންއަ އެވެ. ޒަމާނުގެ އޮއިވަރުގައި ދަމުހިނގާ އުޅުނު އުޅުން މިއަދު ވަނީ މި ރާއްޖެ ދޫކޮށް ގޮސް އޮބާލައިފަ އެވެ.

---

ތިޔަ ރަށުގައި ދަމުހިނގި ހެއްޔެވެ؟ އެކަން ކުރީ ކޮން ގޮތަކަށް ހެއްޔެވެ؟ ދިވެހިންނާއި ގުޅިފައިވާ މިފަދަ އާދަކާދަތައް ހިއްސާކޮށް ދެއްވާށެވެ. ދަމު ހިނގުމާ ގުޅޭ ގޮތުން ޝުއޫރެއް އޮތް ނަމަ މި ލިޔުމަށް ކޮމެންޓު ކުރާށެވެ. އަދި މިފަދަ ލިޔުމެއް ހިއްސާ ކުރައްވަން ބޭނުން ވާނަމަ info@adhadhu.com އަށް އީމެއިލް ކުރާށެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

ސިޓީބިޓީ: އިހުތިރާމާ ގުޅޭ ގޮތުން ރައީސް މުއިއްޒަށް ސުވާލެއް!

ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒު "އިހުތިރާމް އަދާކުރުމުގެ ގައުމީ މަޝްރޫއު" އިފްތިތާހު ކުރެއްވި ނަމަވެސް، އެ މަޝްރޫއުގެ ތަފްސީލާއި އިހުތިރާމުގެ މާނަ ސާފުކޮށްދެއްވާފައި ނުވާތީ މި ލިޔުމުގައި ވަނީ ފާޑުކިޔާފައެވެ. އަދި މުޅި ގައުމަށް ނަސޭހަތް ދެއްވުމުގެ ކުރިން، ރައީސްގެ އަރިހުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންގެ އަމަލުތަކާއި ބަސްމަގު ހުރި ގޮތުން އެ ބޭފުޅުންނަށް އިހުތިރާމް ކުރަން ދަސްކޮށްދެއްވާފައިވޭތޯ ލިޔުމުގައި ސުވާލު އުފައްދާފައިވެއެވެ.

ރިންގު ހުސްވަންދެން ދިހަ ބާރަފަހަރަށް ގުޅުމުގެ ދީނީ ހުކުމް

ތިމާގެ އެކުވެރިޔާގެ ހާލަތްތަކާއި އުޒުރުތަކެއް ހުރެދާނެކަމަށް ބެލުމެއް ނެތި އެކުވެރިޔާއަށް އުނދަގޫވާނެހެން ދިހަބާރަ ފަހަރަށް ރިންގު ހުސްވަންދެން ފޯނުކޮށްކޮށް ހުރުމަކީ އެކުވެރިޔާގެ ޑިޖިޓަލް ޕާރސަނަލް ސްޕޭސްއަށާއި ބައުންޑަރީއަށް އަރައިގަތުމެވެ. އެކަމަކީ ދީނީގޮތުން ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

ތަދުވަނީތަ ހިތަށް؟ ތިއީ ދެން ކޮންކަމެއް؟

މި ލިޔުމަކީ ފަރެސް އާމިރުގެ ޅެންތަކުގެ ތެރެއިން، 'ހުސްވަތެއް ދުޅައަށް ގުނުން މަކަރަށް ވެދާށި' މި ޅެމުގެ މައްޗަށް ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެކެވެ. މި ލިޔުމުގައި ބަލާލާފައިވަނީ އެ ޅެމުގެ ވަކިވަކި ބައިތުތަކުގެ މާނައަށެވެ.

އަހަރެން ވެސް ތަރައްގީ ދެކެން ބޭނުން... އެކަމަކު

1977 ވަނަ އަހަރު ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަނުން އައްޑޫ ގަން ކުއްޔަށް ހިފަން ހުށަހެޅި ބޮޑު އަގު، ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި ވަކިފަރާތަކަށް ނުޖެހޭ ސިޔާސަތު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ރައީސް ނާސިރު ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ވޯރާ ވިޔަފާރިވެރިން ރާއްޖެއިން ފޮނުވާލައި، ގައުމީ މަސްލަހަތަށް އިސްކަންދެއްވައިގެން މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއް އެމަނިކުފާނު އެޅުއްވިއެވެ.

ސިންގަޕޫރާއި ދެކުނު ކޮރެއާގެ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާ އަޅާކިޔުން

ރާއްޖެއަށް ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް މުހިންމު ނަމަވެސް، ބިން ދޫކުރުމުގައި ދައުލަތަށް ލިބޭ ދާއިމީ ފައިދާއާއި ނުރައްކަލަށް ވިސްނަންޖެހެއެވެ. ސިންގަޕޫރު ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނަށް ބިން ދޫކުރަނީ ހާމަކަންބޮޑު ބީލަމުގެ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން، ވަކި މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ކަމަށްވާއިރު، ބިމުގެ މިލްކިއްޔާތާއި ބަނދަރު ފަދަ މުހިންމު ވަސީލަތްތައް ބާއްވަނީ ދައުލަތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖޭގެ މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށްގެންދާއިރު މިފަދަ ކާމިޔާބު ނަމޫނާތަކަށް ބަލައި، ދައުލަތުގެ މަންފާ އިސްކުރުން މުހިންމެވެ.

އީގަލް ހިލްސްއާ ނުލައި ވެސް ރަސްމާލެއިން ދާއިމީ ނަފާ ހޯދިދާނެ

ރަސްމާލެ ޓޫރިޒަމަށް އީގަލް ހިލްސްއަށް ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ދިވެހިންގެ ފުރިހަމަ މިލްކުވެރިކަން އޮންނަ "ރަސްމާލެ ހިއްސާ" ކުންފުނިން ބިމުގެ ކޮންޓްރޯލް ހިފަހައްޓައި، ދައުލަތް އެންމެ ލޯނެއް ވެސް ނުނަގައި، ވަޒީފާތަކަށް އަމާޒުކޮށް އަމިއްލަ ހަރަދު އަމިއްލައަށް ބަލަހައްޓާ ދިރުންހުރި ސިޓީއެއް ބިނާކުރަންވީ.

ރައްޔިތުންގެ 'އިހުތިރާމު އަތުލުމުގެ' މަޝްރޫއު

ރާއްޖޭގައި އަހުލާގާއި އިހުތިރާމު ކުރުމުގެ ސިފަ އާލާކުރުމަށްޓަކައި، ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ ގައުމީ ކެމްޕޭނެއް ރަސްމީކޮށް އިފްތިތާހުކޮށްދެއްވާފަ. މި ކެމްޕޭނަކީ ދުނިޔޭގެ ބައެއް ޑިކްޓޭޓަރުން ރައްޔިތުންގެ އަހުލާގު ބައްޓަންކުރަން ހިންގި ފަދަ ހަރަކާތްތަކާ އެއްގޮތް ކަމެއް.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox