މީގެ 15 އަހަރު ކުރިން 2011 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހަކީ އދ. ގެ ހިއުމަން ރައިޓްސް ހައި ކޮމިޝަނަރެއްގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި ބޭފުޅަކު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދިވެހިރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރެއްވި މަހެވެ. ނަވީ ޕިއްލޭ ރާއްޖެ ވަޑައިގަތީ އޭރުގެ ސަރުކާރުގެ ދައުވަތަކަށެވެ.
އޭނާގެދަތުރުފުޅުގައި ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމަށް ބަދަލުވަމުންދާ ދިއުމަށް ތައުރީފު ކުރެއްވި ނަމަވެސް، ރާއްޖެއިން ފުރާވަޑައިގަތީ ދީނީ ކަންކަމާއި ހައްދު ޖެހުމާ ގުޅޭގޮތުން އުފެދުނު ބޮޑު ބަހުސެއްގެ ތެރެއިންނެވެ. އޭގެ މަސްދުވަސް ފަހުން މާލޭގައި ބޭއްވި ބޮޑު މުޒާހަރާގެ މައިގަނޑު އެއް ސަބަބަކަށް ވެސް ވީ އެ އޭނާގެ އެ ވާހަކަތަކެވެ.
ދައުވަތަކާއި ފުރަތަމަ ޒިޔާރަތް
ނަވީ ޕިއްލޭ ތިން ދުވަހުގެ ރަސްމީ ދަތުރުފުޅެއްގައި މާލެ ވަޑައިގަތީ ނޮވެމްބަރު 22، 2011، ގަ އެވެ. މި ދަތުރުފުޅު ނިންމަވާލެއްވީ އެ މަހުގެ 24 ވަނަ ދުވަހެވެ. ފޮރިން މިނިސްޓްރީން އޭރު ބުނެފައިވަނީ، މިއީ ސަރުކާރުގެ ދައުވަތަކަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅެއް ކަމަށާއި، މިއީ އިންސާނީ ހައްގުތަކުގެ ދާއިރާއިން ރާއްޖެ ހޯދަމުންދާ ކުރިއެރުންތަކުގެ ރަމްޒެއް ކަމަށެވެ. މިއީ އދ. ގެ ހިއުމަން ރައިޓްސް ހައި ކޮމިޝަނަރުގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި ބޭފުޅަކު ރާއްޖެއަށް ކުރެއްވި ފުރަތަމަ ޒިޔާރަތެވެ.
ދެކުނު އެފްރިކާގެ ތަމަޅަ ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ ފަނޑިޔާރެއް ކަމަށްވާ ޕިއްލޭ، އދ. ގެ މި މަގާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން އަށް އަހަރު ދުވަހު އިންޓަނޭޝަނަލް ކްރިމިނަލް ޓްރައިބިއުނަލް ފޯ ރުވަންޑާގެ ރައީސްކަން ކުރެއްވި އެވެ.
ރާއްޖެއަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގައި އޭނާ ވަނީ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދާއި، ސަރުކާރުގެ އިސް ވަޒީރުންނާއި، އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ފަރާތްތަކާއި، ފަނޑިޔާރުންނާއި ވަކީލުންގެ އިތުރުން މަދަނީ ޖަމިއްޔާތަކާއި ޑްރަގް ރިހެބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރެއްގެ އިސްވެރިންނާ ބައްދަލުކުރައްވާފަ އެވެ.
މި ދަތުރުފުޅުގެ ރަސްމީ އެޖެންޑާގައި އެންމެ އިސްކަމެއް ދީފައިވަނީ ދެ ކަމަކަށެވެ. އެއީ ސާކް ސަރަހައްދުގައި އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމަށް ރައީސް ނަޝީދު އެދިވަޑައިގަތް އެދިވަޑައިގަތުމާއި، ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމުގައި މިނިވަން ޝަރުއީ ދާއިރާއެއްގެ މުހިންމުކަމާ ގުޅޭގޮތުން ދެ ބޭފުޅުން ކުރެއްވި މަޝްވަރާތަކެވެ. ނަމަވެސް، މި ދަތުރުފުޅުގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކަށް ވެގެންދިޔައީ މި ދެ މައުލޫއެއް ނޫނެވެ.
މަޖިލީހުގައި ދެއްވި ތަގުރީރު
މި ދަތުރުފުޅުގެ އެންމެ މުހިންމު ވަގުތުކޮޅަކީ ނޮވެމްބަރު 24 ވަނަ ދުވަހު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ޕިއްލޭ ދެއްވި ތަގުރީރެވެ. "މިނިވަން ނިއުސް" އިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އޭނާގެ ތަގުރީރު ފެއްޓެވީ ރާއްޖެއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތައުރީފު ކުރައްވަމުންނެވެ. ރާއްޖޭގައި އޮތް އަމާން ޑިމޮކްރެޓިކް ބަދަލަކީ މުޅި އޭޝިއާ ޕެސިފިކް ސަރަހައްދަށް އޮތް ނަމޫނާއެއް ކަމަށް އެ އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
"އަރަބި ބަހާރު" އަށް އިޝާރާތް ކުރައްވައި، އިސްލާމްދީނުގައި ކަށަވަރުކޮށްދޭ ހައްގުތަކާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ އިންސާނީ ހައްގުތަކަކީ އެއް މިސްރާބަކަށް އަމާޒުވެފައިވާ ކަންކަން ކަމަށް ވަކާލާތު ކުރެއްވި އެވެ. ރާއްޖެއަކީ އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާ އެކު ޒަމާނީ ޑިމޮކްރެސީއެއް ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށި ގައުމެއް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.
ނަމަވެސް، އެއަށްފަހު އެ އޭނާ އަލިއަޅުވާލެއްވީ ރާއްޖޭގައި އަދިވެސް އިސްލާހުކުރަން ހުރި ކަމަށް އޭނާއަށް ފެނުނު ކަންކަމަށެވެ. އެގޮތުން، ކައިވެނިން ބޭރުން ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގާ އަންހެނުންގެ ހައްދު ޖެހުމަކީ އަންހެނުންނަށް ކުރެވޭ ވަރަށް ބޮޑު އަނިޔާއެއް ކަމަށާއި، ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމެއްގައި އެފަދަ ކަންކަމަށް ޖާގައެއް ނޯންނާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެ އެކަން ކުށްވެރިކުރެއްވި އެވެ.
ހައްދު ޖެހުން ހުއްޓާލުމަށް ގައުމީ ފެންވަރުގައި ބަހުސެއް ކުރުމަށް ޕިއްލޭ ގޮވާލެއްވި އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިއީ އަންހެނުންނާއި އަންހެން ކުދިންގެ ހައްގުތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށާއި ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ބަދަލުތައް ދެމެހެއްޓުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުން
އެ ދުވަހުގެ ހަވީރު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ޕިއްލޭގެ ވާހަކަތައް އިތުރަށް ހަރުކަށި ކުރެއްވި އެވެ. ވީއޯއޭ އިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ހައްދު ޖެހުން މުޅިން ހުއްޓާލެވެންދެން އެކަން މަޑުޖައްސާލުމަށް (މޮރަޓޯރިއަމްއެއް އިއުލާންކުރުމަށް) އޭނާ ސަރުކާރަށާއި ޝަރުއީ ދާއިރާއަށް ގޮވާލެއްވި އެވެ.
"މިނިވަން ނިއުސް" އިން ރިޕޯޓްކުރި ގޮތުގައި، ހައްދު ޖެހުމަކީ އަންހެނުންގެ ކަރާމާތް ގެއްލޭ ފަދަ ރަހުމްކުޑަ އަދަބެއް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި އިސްލާމީ ގިނަ ގައުމުތަކަކަށް އޭނާ ޒިޔާރަތްކުރެއްވި އިރު، ރާއްޖެއާއި ރަޖަމް ކުރާ އެއް ގައުމު ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ތަނަކުން މިފަދަ ކަންކަމަށް ހިތްވަރު ނުދޭ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ކޮންމެ ދިވެއްސަކީ މުސްލިމަކަށް ވާންޖެހޭނެ ކަމަށް ގާނޫނުއަސާސީގައި އޮންނަ އޮތުމަކީ ތަފާތުކުރުން ގެންގުޅުން ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އެ މާއްދާއާ މެދު އަލުން ބަހުސްކުރުމަށް ވެސް އެ ޕިއްލޭ ގޮވާލެއްވި އެވެ.
އިސްލާމްދީން ހިމާޔަތްކުރަން ލާޒިމްކުރާ ދައުލަތަކަށް މިފަދަ ކަންކަން ބަލައިގަނެވޭނީ ކިހިނެއްތޯ ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިއަކު ސުވާލުކުރުމުން، ޕިއްލޭ ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގެ ގާނޫނުއަސާސީގެ ގިނަ ކަންކަން މިހާރުވެސް ބައިނަލްއަގުވާމީ އިންސާނީ ހައްގުތަކާ އެއްގޮތް ކަމަށާއި، އެ ހައްގުތަކަކީ އިސްލާމްދީނާ ފުށުއަރާ ކަންކަން ނޫން ކަމަށެވެ.
ނަމަވެސް، ފަހުން "މިނިވަން ނިއުސް" އިން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، މީޑިއާތަކުން އެ އޭނާގެ ވާހަކަތައް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވަނީ އޮޅުން އަރާ ގޮތަށެވެ.
ހައްދު ޖެހުމުގެ އިތުރުން އެހެން ބައެއް ކަންކަމަށް ވެސް އޭނާ އަލިއަޅުވާލެއްވި އެވެ:
• ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިން: ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބަޔަކީ ބިދޭސީން ކަމަށާއި، އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކީ އޮޅުވާލައިގެން ރާއްޖެ ގެނެސްފައިވާ މީހުންކަން ފާހަގަކުރައްވައި، ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިންގެ ހައްގުތަކާ ބެހޭ އދ. ގެ މުއާހަދާގައި ރާއްޖެއިން ސޮއިކުރުމަށާއި، ގަވާއިދާ ހިލާފަށް އުޅޭ 60،000 އެއްހާ މީހުންގެ ކަންކަން ގަވާއިދުގެ ތެރެއަށް ފެއްތުމަށް ގޮވާލެއްވިއެވެ.
• ދީނީ މިނިވަންކަން: ނޫސްވެރިޔާ އިސްމާއިލް ހިލަތު ރަޝީދުގެ ވެބްސައިޓް ސަރުކާރުން ބަންދުކުރުމަކީ "ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ އަމަލެއް" ކަމަށް ސިފަކުރައްވައި، ރާއްޖޭގައި ދީނީ ގޮތުން ހަރުކަށި ފިކުރު އިތުރުވަމުންދާތީ އެކަމާ މެދު ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރެއްވިއެވެ.
އުފެދުނު ނުރުހުން
ޕިއްލޭގެ ވާހަކައާ ގުޅިގެން މަދު ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި ހުރިހާ ދިމާލަކުން ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވި އެވެ. އޭރުގެ އިސްލާމިކް އެފެއާޒް މިނިސްޓަރު ޑރ. އަބްދުލް މަޖީދު އަބްދުލް ބާރީ ވިދާޅުވީ "އިސްލާމްދީނުގެ އަސްލެއް ބަދަލު ނުކުރެވޭނެ" ކަމަށެވެ. އަދި ހައްދު ޖެހުމަކީ ގުރުއާނުގައި އޮތް ކަމެއް ކަމަށާއި، ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ގާނޫނެއްގެ އަސްލަކީ އިސްލާމްދީން ކަމަށް ގާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.
އަދާލަތު ޕާޓީން ބުނީ ޝަރީއަތުގެ އުސޫލުތަކަކީ އާންމު ބަހުސަކުން ބަދަލުކުރެވޭނެ ކަންކަން ނޫން ކަމަށެވެ. އަދި ޕިއްލޭގެ ވާހަކަތަކަކީ އައްޑޫ ސިޓީގައި ބެހެއްޓި ސާކް ބިނާތަކެކޭ އެއްގޮތަށް، އިސްލާމްދީން ބަލިކަށިކުރުމަށް ސަރުކާރުން ހިންގާ ރޭވުމެއްގެ ބައެއް ކަމަށް ތުހުމަތުކުރި އެވެ. އިދިކޮޅު ޑީއާރުޕީން ވެސް ވަނީ އެ ބަހުސަށް ސަރުކާރުން ފުރުސަތު ނުދިނުމަށް ގޮވާލާފަ އެވެ. ނަމަވެސް، ޕިއްލޭގެ ތަގުރީރަށްފަހު އެންމެ ފުރަތަމަ އެ އޭނާއާ ސަލާމްކުރެއްވީ އެ ޕާޓީގެ ލީޑަރެވެ.
ތަގުރީރަށްފަހު އައި ފުރަތަމަ ހުކުރު ދުވަހު، މާލޭގައި ހުންނަ އދ. ގެ އޮފީސް ދޮށަށް މީހުން އެއްވެ ޕިއްލޭ ހައްޔަރުކުރުމަށް ގޮވާލި ކަމަށް "މިނިވަން ނިއުސް" އިން ރިޕޯޓްކުރި އެވެ. މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ގެންގުޅުނު ބޯޑުތަކުގައި އދ. ރާއްޖެއިން ބޭރުވުމަށާއި، ޕިއްލޭއަށް ހައްދު ޖެހުމަށް ގޮވާލާފައިވެ އެވެ.
މި މައްސަލަ ފަހުން ބޮޑު ސިޔާސީ ހަނގުރާމައަކަށް ބަދަލުވި އެވެ. ދީނީ ޖަމިއްޔާތަކާއި އިދިކޮޅު ޕާޓީތައް ގުޅިގެން، ކުރީގެ ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމްގެ ޕީޕީއެމް ވެސް ހިމެނޭ ގޮތަށް، "އިސްލާމްދީން ހިމާޔަތްކުރުމަށް" ޑިސެމްބަރު 23 ގައި ބޮޑު މުޒާހަރާއެއް ބޭއްވި އެވެ.
އެ މުޒާހަރާގެ ފަސް ޑިމާންޑުގެ ތެރެއިން އެއް ކަމަކީ ޕިއްލޭގެ ވާހަކަތައް ރައީސް ނަޝީދު ކުށްވެރިކުރެއްވުން ނުވަތަ އެކަމަށް މައާފަށް އެދިވަޑައިގަތުމެވެ. މާލޭގައި އެތައް ހާސް ބަޔަކު ބައިވެރިވި މި މުޒާހަރާއާ ދެކޮޅަށް، ނަޝީދުގެ އެމްޑީޕީން ވެސް "މެދުމިނުގެ އިސްލާމްދީނަކަށް" ތާއީދުކޮށް މުޒާހަރާއެއް ބޭއްވި ކަމަށް "މިނިވަން ނިއުސް" އިން ރިޕޯޓްކުރި އެވެ.
ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން އެކަމަށް މައާފަކަށް ނޭދުނެވެ. ރައީސްގެ ޕްރެސް ސެކްރެޓަރީ ވިދާޅުވީ، ޕިއްލޭގެ ވާހަކަތަކާ ދެކޮޅު ހަދަންޖެހޭ ފަދަ ސަބަބެއް މަޖިލީހުގެ އިސްވެރިން ދައްކަވައިފި ނަމަ ނޫނީ ރައީސް އެކަމަށް ރައްދު ނުދެއްވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި މައުމޫން ވެސް ހައްދުޖެހުމާ ގުޅޭ ގޮތުން ކުރިން އެފަދަ ވާހަކަތަކެއް ދައްކަވާފައިވާކަން ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.
އެމްޑީޕީގެ އެއްވުމެއްގައި ނަޝީދު ވިދާޅުވީ، އިސްލާމީ ޝަރީއަތުގެ މަތިވެރިކަން ދައްކައިދޭން ލިބުނު ފުރުސަތެއް ރާއްޖެއިން ބޭކާރުކޮށްލީ ކަމަށާއި، އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ދީން ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަނީ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، އިދިކޮޅު އިއްތިހާދުގެ އެހެން ބައެއް ޑިމާންޑުތަކަށް ސަރުކާރުން ދޫދިނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އައްޑޫގައި ހުރި ސާކް ބިނާތައް ނެގުން ހިމެނެ އެވެ.
ޕިއްލޭގެ ދަތުރުފުޅަށްފަހު
ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު އޭގެ ފަހުން ވަރަށް ބާރަށް ބަދަލުވެގެން ދިޔަ އެވެ. 2012 ފެބްރުއަރީގައި، މިއަދާ ހަމައަށް ވެސް ބަހުސް ކުރެވެމުންދާ ބަދަލެއްގެ ތެރެއިން ރައީސް ނަޝީދު އިސްތިއުފާ ދެއްވި އެވެ. "މިނިވަން ނިއުސް" އިން ހުލާސާކޮށްފައިވާ އެމެރިކާގެ ސްޓޭޓް ޑިޕާޓްމަންޓުގެ ދީނީ މިނިވަންކަމާ ބެހޭ ރިޕޯޓެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ވެރިކަން ބަދަލުވި ފަހުން ރާއްޖޭގައި ދީނީ ގޮތުން ހަރުކަށި އުސޫލުތަކަށް ތަބާވުމަށް ކުރާ ބާރު ބޮޑުވެފައިވާ ކަމަށެވެ.
ހައްދު ޖެހުން މަޑުޖައްސާލުމަށް ޕިއްލޭ ކުރެއްވި އިލްތިމާސަށް އަމަލީ ސިފައެއް ނައެވެ. އޭނާގެ ޒިޔާރަތަށް އަހަރެއްހާ ދުވަސް ފަހުން، ކައިވެނިން ބޭރުން ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގި ކަމަށް ސާބިތުވި 16 އަހަރުގެ އަންހެން ކުއްޖެއްގެ ގައިގައި 100 އެތިފަހަރުން ހައްދު ޖެހުމަށް ރާއްޖޭގެ ކޯޓަކުން ހުކުމްކުރި އެވެ. ކުޑަކުދިންގެ ހައްގުތަކާ ބެހޭ ޖަމިއްޔާއަކުން އިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެ ހުކުމް ތަންފީޒުކުރަން އޮތީ އެ ކުއްޖާ ބޮޑުވުމުންނެވެ.
އދ. ގައި ފަހުން ބޭއްވި ރިވިއުއެއްގައި، ރާއްޖޭގެ އޮފިޝަލުން ވަނީ ހައްދު ޖެހުމަކީ އިސްލާމީ ޝަރީއަތުގެ ތެރެއިން ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ބުނެ އެކަން ދިފާއުކޮށްފަ އެވެ. ނަމަވެސް ޕިއްލޭ އާއި އެމްނެސްޓީ އިންޓަނޭޝަނަލް ފަދަ ޖަމާއަތްތަކުން ދިޔައީ އެކަން ހުއްޓާލުމަށް ގޮވާލަމުންނެވެ.
މި ހުރިހާ ކަމަކާ އެކު ވެސް، އދ. އާއި ރާއްޖޭގެ ގުޅުން މުޅިން ގޯހެއް ނުވެ އެވެ. ދެހާސް ސާދަ ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހު ޕިއްލޭގެ ދައުރު ހަމަވިއިރު، އދ. ގެ ހިއުމަން ރައިޓްސް ކައުންސިލަށް ދެއްވި ފަހު ބަޔާނަށްފަހު، ރާއްޖޭގެ ވަފުދުން ވަނީ އޭނާ ހަ އަހަރު ދުވަހު ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅަށް ޝުކުރު އަދާކޮށްފަ އެވެ. އޭރު ކައުންސިލްގެ ދެވަނަ ދައުރެއް ފުރިހަމަކުރަމުންދިޔަ ރާއްޖެއިން ބުނީ، ޕިއްލޭއަކީ ރާއްޖެއާ ގާތުން މަސައްކަތްކުރެއްވި ބޭފުޅެއް ކަމަށެވެ.
ނަވީ ޕިއްލޭ ރާއްޖެއަށް ދޫކުރެއްވީ ވަކި ސިޔާސަތަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް، ސުވާލެކެވެ. އޭނާ މަޖިލީހުގައި ވިދާޅުވީ، އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާއި އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް އިހުތިރާމްކުރާ ޑިމޮކްރެސީއަކަށް ވުމަށް ރާއްޖެއަށް ލިބުނު ފުރުސަތު ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، އޭނާއަށް ރާއްޖެއިން ކީ މަރުހަބާއިން އެނގިގެންދިޔައީ އެއީ ކިހާ ބޮޑު ބަހުސެއް އޮތް ކަމެއް ކަމެވެ. އަދި ބޭރުގެ އޮފިޝަލަކު ދައްކަވާ ވާހަކައެއް، ގައުމުގެ އެތެރޭގެ ސިޔާސީ ހަނގުރާމައެއްގައި ހަތިޔާރަކަށް ބަދަލުވެގެންދާލެއް ކިހާ އަވަސްކަން ވެސް އެ ދަތުރުން ސާފުވެގެންދިޔަ އެވެ.
