ހަތްވަނަ ގަރުނުގެ މެދުތެރޭގައި ދިވެހިރާއްޖެ އާއި ސީނުކަރަ (ޗައިނާ) އާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުމުގެ އެންމެ ކުރީގެ ތާރީހީ ހެކިތައް ފެންނަން އެބަ ހުއްޓެވެ. ޗައިނާގެ އެންމެ ދުވަސްވީ ރަސްމީ ލިޔެކިޔުންތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި މީލާދީން 658 ވަނަ އަހަރާއި 662 ވަނަ އަހަރު، މޯ ލާ ނަމަކަށް ކިޔާ ކަނޑުގެ ރަސްކަމެއްގެ ފަރާތުން ޗައިނާގެ އެމްޕަރާ ގައޯޒޮންގްގެ ދަރުބާރަށް ސަފީރުން ފޮނުވާފައިވެ އެވެ. މި މިޝަންތައް ފޮނުއްވީ ސްރީ ބާލާދިތްޔަގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ ރަސްކަލެކެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖެ އާއި ޗައިނާއާ ދެމެދު އޮތް ސިޔާސީ އަދި އިގުތިސާދީ ގުޅުމުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ފެށުމެވެ.
ޗައިނާގެ ތާރީހީ ފޮތެއް ކަމަށްވާ ސެފޫ ޔުއާންގުއީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، 658 ވަނަ އަހަރު ދެކުނު އިންޑިއާގެ ސަރަހައްދުތަކާ ގުޅުންހުރި ތިން ރަސްކަލަކު ޗައިނާއަށް ސަފީރުން ފޮނުއްވި އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް ރަސްކަލަކީ މޯ ލާގެ ރަސްގެފާނު ސްރީ ބާލާދިތްޔައެވެ.
މި ސަފީރުން މަސްތަކެއް ވަންދެން ކަނޑުމަތީގައި ދަތުރުކުރުމަށްފަހު މިހާރުގެ ވެއިޓްނާމަށް ދިޔައީ އެ ގައުމުގެ އުފެއްދުންތައް ހަދިޔާގެ ގޮތުގައި ހިފައިގެންނެވެ.
މޯ ލާ އަކީ ސީދާ ދިވެހިރާއްޖެތޯ ނުވަތަ އިންޑިއާ ސަރަހައްދުގައި އޮތް އެހެން ރާއްޖެއެއްތޯ އަދިވެސް ބަހުސްކުރެވެ އެވެ. ނަމަވެސް، ކޮންމެ މާނައެއްގައި ނެގިޔަސް، ޗައިނާގެ ޓޭންގް ސަރުކާރުން އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ދުރު ރާއްޖެއަކާއެކު ރަސްމީ ގުޅުން ބޭއްވިކަން މިކަމުން ސާބިތުވެ އެވެ. އަދި ގިނަ މުއައްރިޚުން ބުރަވަނީ އެއީ ދިވެހިރާއްޖެ ކަމަށެވެ.
ދިވެހި ތާރީހީ ރިވާޔަތްތަކުގައި، މި ރަސްކަލާ ގުޅުވައިއުޅެނީ ރާއްޖޭގެ ރާނީއަކާ ކައިވެނި ބެއްލެވި ކަލިންގާގެ އަރުވާލެވުނު އަމީރުއާ އެވެ. ނަމަވެސް ޓޭންގް ދަރިކޮޅުގެ ލިޔުންތަކާއި ފަހުގެ ނަސަބުނާމާތަކާ ދެމެދު ފަރަގުތަކެއް ހުއްޓެވެ.
މި ދުވަސްވަރުން ފެށިގެން ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އުފެދުނު ވިޔަފާރީގެ ގުޅުން ބިނާވެފައި އޮތީ މައިގަނޑު ދެ ބާވަތެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ ބޮއްޔާއި މާވަހަރެވެ. ޗައިނާގެ ލިޔުންތަކުގައި މާވަހަރަށް ނިސްބަތްކޮށްފައިވަނީ ޑްރެގަން ސްޕިޓް ނުވަތަ ކަނޑުގެ ހައިބަތު ދައްކުވައިދޭ އަގުބޮޑު އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
މާވަހަރަކީ ޗައިނާގެ ރަސްކަމުގެ ދަރުބާރުގައި ބޭސްވެރިކަމަށާއި، މީރުވަސް ދުއްވުމަށާއި، ހާއްސަ ރަސްމިއްޔާތުތަކުގައި ބޭނުންކުރި ވަރަށް އަގުބޮޑު މުދަލެކެވެ. ހަމައެއާއެކު، ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުކުރި ބޮއްޔަކީ އެ ދުވަސްވަރު އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކާއި އެފްރިކާގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުގައި ފައިސާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރި މުހިންމު ވަސީލަތެކެވެ.
މި ތާރީހީ ގުޅުމުގެ ހެކިތައް ދިވެހިރާއްޖެއިން ވެސް ވަނީ ފެނިފައެވެ. އެގޮތުން ކާށިދޫއިން ފެނިފައިވާ ޗައިނާގެ ފައިސާ ފޮއްޗާއި، އެކި ސަރަހައްދުތަކުން ފެނިފައިވާ ޗައިނާގެ އުފެއްދުންތަކުން ދޭހަވަނީ ދިވެހިރާއްޖެއަކީ އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ވިޔަފާރީގެ މައި މަރުކަޒެއްގެ ގޮތުގައި އޭރުވެސް އޮތް ގައުމެއް ކަމެވެ.
ޔުއާން ދަރިކޮޅުގެ ދުވަސްވަރު ޗައިނާގެ ދަތުރުވެރިޔާ ވަންގް ދަޔުއާން ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޮއްޔަކީ ޗައިނާގެ ޔުނާން ސަރަހައްދުގައި ފައިސާގެ ގޮތުގައި ވަރަށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ބޭނުންކުރި އެއްޗެކެވެ.
ސްރީ ބާލާދިތްޔަ ރަސްގެފާނު 658 ވަނަ އަހަރު ފެއްޓެވި މި ގުޅުމަކީ ދިވެހިރާއްޖެއާއި ޗައިނާއާ ދެމެދު އޮތް 1300 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވީ ގުޅުމުގެ ބިންގަލެވެ.
މިއީ ހަމައެކަނި ވިޔަފާރީގެ ގުޅުމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ވަސީލަތްތައް ކަމަށްވާ ބޮއްޔާއި މާވަހަރު މެދުވެރިކޮށް، ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ބާރުގެ ގޮތުގައި އޮތް ޗައިނާއާއެކު ގާއިމުކުރެވުނު އިގްތިސާދީ އަދި ސިޔާސީ ގުޅުމެކެވެ. މިއަދުވެސް މި ތާރީހީ ހެކިތަކުން ފެންނަން އޮތީ ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރީގެ ވިއުގައިގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރި ގައުމެއް ކަމެވެ.
