މިދިޔަ ހަފުތާ އަޅުގަނޑު އެންމެ ބޮޑަށް ސިއްސައިގެންދިޔައީ ރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދާ ނޫސް އިދާރާއަކަށް ފުލުހުން ވަދެ އެތަން ބަލައިފާސްކޮށް އެތަނުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ސާމާނު ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދިޔަ ހަބަރުންނެވެ. ވެގެންއުޅޭ ގޮތް އެންމެންނަށް ވެސް ސާފެވެ. އަދަދު ނޫހުން ގެނެސްދިން ޑޮކިއުމަންޓްރީއެއްގައި ގަޒުފުގެ ކުށަށް ތުހުމަތުވާ ބާވަތުގެ ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަމަށް ފުލުހުންނަށް ފެނިގެން އެމައްސަލަ ތަހުގީކުރަން ފެށީއެވެ.
އަޅުގަނޑުގެ މި ލިޔުމުގައި އަލިއަޅުވާލަން ގަސްދުކުރަނީ ގަޒުފުގެ މައްސަލައެއް ބަލައި ތަހުގީގުކުރުމުގައި މުސްލިމުން އަމަލުކުރަމުންދާ ގޮތަށެވެ. އެގޮތާއި ދިވެހި ފުލުހުން އަމަލުކުރި ގޮތާ ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ތަފާތުތަކެއް ހުރީތީއެވެ.
ގަޒުފުކުރުމަކީ ކޮބާތޯއެވެ! ގަޒުފުކުރުމަކީ އިއްފަތްތެރި އިންސާނެއްގެ ބޮލުގައި ޒިނޭގެ ތުހުމަތު އަޅުވައިގެން މުޖުތަމައުގައި ވާހަކަދެއްކުމެވެ. އެއީ ސަރީހަ އިބާރާތުން އެމީހަކަށް ޒިނޭގެ ތުހުމަތުކުރުން ކަމަށް ވިޔަސް ސަރީހަ ނޫން އިބާރާތަކުން މީހަކަށް ޒިނޭގެ ތުހުމަތުކުރުން ކަމަށް ވިޔަސްވެހެވެ. ގަޒުފު ކުރުމަކީ ގަޒުފުކުރާ މީހާގެ މައްޗަށް އެކުށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، އިސްލާމްދީނުގައި ހައްދުކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެކެވެ. މީހަކު އެހެން މީހަކާ ދިމާއަށް އޭނާ އެހެރީ ޒިނޭކޮށްފައިކަމަށް ބުނެ ތުހުމަތުކޮށް މީހެއްގެ އަބުރަށް އަރައިގަނެއްޖެ ނަމަ އެކަމުގައި ތުހުމަތު ލިބި އަބުރަށް ގެއްލުންވީ ފަރާތަށް އެ މައްސަލައެއް ޝަރުއީ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.
އަދި ޒިނޭގެ ތުހުމަތު ރައްދުވީ ފަރާތުން އެއީ ދޮގެއްކަމަށް ބުނެ ތުހުމަތަށް އިންކާރު ކުރާ ނަމަ، ތުހުމަތުކުރި ފަރާތަށް އޮތީ ހެކި ދެއްކުމެވެ. ހެކި ނުދެއްކޭނަމަ ތުހުމަތުކުރި ފަރާތަކީ ގަޒުފުގެ ކުށް ކުރި ފަރާތެއްކަމަށް ބެލެވިދާނެއެވެ.
މީހަކާ މެދު ޒިނޭގެ ތުހުމަތުކޮށް ވާހަކަ ދެއްކުމާއި އެގޮތަށް ތުހުމަތުކޮށް ވާހަކަ ދައްކާ މީހާގެ ވާހަކަ އެމީހާއާ ހަވާލާދީ ފެތުރުމާއި މިއީ ޝަރުއީ ގޮތުން ބަލާއިރު ދެކަމެކެވެ. ގަޒުފުކުރުމަށް ވަނީ ޒިނޭގެ ތުހުމަތުކުރުމަށެވެ. އަދި ގަޒުފުކުރި މީހަކަށްވާނީ ނުވަތަ ބަޔަކަށްވާނީ ސީދާ މިވެނި މީހަކު ޒިނޭކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް އެވާހަކަ ދައްކާ މީހާއެވެ. ގަޒުފުކުރި މީހާއާ ހަވާލާދީ އެމީހާގެ ވާހަކަ ފަތުރާ މީހާއަކީ ޝަރުއީ ގޮތުން ގަޒުފުކުރާ މީހާއާ އެއްފަދަ މީހަކަށް ނުވެއެވެ.
ޝައްކެތް ނެތެވެ. ގަޒުފުކުރާ މީހާގެ ގަފުޒުގެ ތުހުމަތު ފަތުރައިދިނުމަކީ ހަރާން ކަމެކެވެ. އެހެނަސް އެއީ ގަޒުފުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެފަދަ މީހަކަށް ތުހުމަތުކުރާނީ ގަޒުފުކުރީކަމުގައެއް ނޫނެވެ. މީސްމީހުންގެ އަބުރު ވެއްޔާ މޮޑެވޭ ކަހަލަ ވާހަކަ ފަތުރައިދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަކީ ހަމަބޮޑުސިންގާ ފާފައެކެވެ. އަދި އަދަބު ދެވިދާނެ ކަމެކެވެ. އެކަމަކު އެއީ ޝަރުޢީ ގޮތުން ގަޒުފުކުރުންކަމުގައި ހަދައިގެން ތުހުމަތުކުރާނަމަ އެކަން އެކުރެވެނީ އިސްލާމްދީނާ އެއްގޮތަކަށް ނޫނެވެ.
އެއްގޮތަކަށްވެސް ޒިނޭގެ ތުހުމަތުކުރާ މީހުންގެ ވާހަކަތައް ފެތުރުން ހުއްދަވާނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދަންނަވަނީކީ ނޫނެވެ. އެއީ ކަނޑައެޅިގެން ހުރި ހަރާން ކަމެކެވެ. އެކަމަކު އަޅުގަނޑު މިދަންނަވަނީ ގަޒުފުކުރުމާއި ގަޒުފުކުރާ މީހާގެ ވާހަކަ ފެތުރުމާއި މިއީ ޝަރުއީ ގޮތުން މުޅިން ދެފާފައަކަށްވާތީ އެވާހަކައެވެ. އެއްފާފައަކީ ހައްދުކަނޑައެޅިފައިވާ ފާފައެކެވެ. އަނެއް ފާފައަކީ ވެސް އޭގެ ފާފަ ނިކަންބޮޑުކަމުގައި ބަޔާންވެފައިވާ އެހެނަސް ހައްދުގެ ކުށެއް ނޫނެވެ.
ގަޒުފުކުރުމުގެ ފާފައަކީ ސިއްރުން ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގައި މީހެއްގެ އަބުރު ކަތިލެވުން ހިމެނެނީ ވެސް އެޔަކީ ފާޅުގައި މުޖުތަމައުގެ ތެރޭގައި މީހަކު އެހެން މީހެއްގެ މައްޗަށް ކުރާ ތުހުމަތަކަށްވާތީއެވެ. އެތުހުމަތުކުރަނީ ކާކުކަން އެންމެންނަށް އެނގޭތީއެވެ. ގަޒުފުކުރުމަކީ އެއީއެވެ. ގަޒުފުގެ ކުށެއް ހިނގާއިރު، އެކުށްކުރީ ކާކުކަން އެއީ އެންމެންނަށް އެނގެން އޮންނާނެ ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ އެއީ ވައްކަންހެން ސިއްރުން ކުރެވޭނެ ފާފައަކަށް ނުވާތީއެވެ. އެހެންވީމާ ގަޒުފުގެ މައްސަލައެއް ބެލުމުގައި ވައްކަންކުރީ ކާކުތޯ ހޯދަން އުޅޭހެން ގަޒުފުކުރި މީހެއް ހޯދަން ފުލުހުން ކުރަންޖެހޭނެ މަސައްކަތެއް ނޯންނާނެއެވެ.
ގަޒުފުގެ މައްސަލައެއް ބަލަން ކަމަށް ބުނެ ނޫސް އިދާރާއަކަށް ވަދެ ބަލައިފާސްކުރުމަކީ ގަޒުފުގެ ފާފައާ ގުޅިގެން އަންނާނެ ހާލަތެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ ގަޒުފުކުރީ ކާކުކަން ނޭނގި ގަޒުފުގެ މައްސަލައެއް އުފަންވެފައި ނޯންނާނެއެވެ. ވައްކަމުގެ މައްސަލައަކާއި ގަޒުފުގެ މައްސަލައަކާ ތަފާތުވެއެވެ. އެފާފަތަކުގެ ތަބީއަތާއި ކުރާގޮތާއި އެކަން ހިނގާގޮތުންނެވެ.
ގަޒުފުގެ މައްސަލައެއް ފެންމަތިވަނީ ފާޅުގައި މީހަކު އެހެން މީހަކަށް ޒިނޭގެ ތުހުމަތުކުރާ ހިސާބުންނެވެ. އެމައްސަލަ ބެލުމުގައި މުސްލިމުން އަމަލުކުރަމުން އައި ގޮތަކީ، އެ ތުހުމަތު ރައްދުވީ ފަރާތުން އެ ތުހުމަތަށް އިންކާރުކުރާނަމަ، ތުހުމަތުކުރި ފަރާތަށް ހެކި ދެއްކުމަށް އެންގުމެވެ. އޭނާއަށް ހެކި ނުދެއްކޭނަމަ، އޭނާ ކުރީ ދޮގު ތުހުމަތެއްކަމަށް ބަލައި އެމީހަކަށް ގަޒުފުގެ ހައްދުގެ އަދަބު ދޭނީއެވެ. އޭގައި އިތުރަށް ބަލަން އޮންނަ ކަމަކީ، އެމީހަކު ބޭނުންކުރި އިބާރާތަކީ ޒިނޭގެ ތުހުމަތުވާ އިބާރާތެއްތޯ ބަލައި ތަހުގީގުކުރުމާއި ގަޒުފުގެ ހައްދު ކަނޑައެޅުމުގައި ބަލަންޖެހޭ އިތުރު ކަމެއް ހުރިނަމަ އެކަމެއް ބަލައި ދިރާސާކުރުމެވެ.
ގަޒުފުގެ ކުށުގެ ތަބީއަތަށް ބަލާއިރު، އެކުށް ތަހުގީގުކުރުމަށް ނޫސް އިދާރާއަކަށް ވަދެ އެތަނުގައި ހުރި ހިފާގެންގުޅޭ ސާމާނުތައް ގެންދަންޖެހޭނެ ޝަރުއީ އެއްވެސް ސަބަބެއް ނާންނާނެއެވެ. އިސްލާމީ ތާރީހުގައި ގަޒުފުގެ ކުށެއްގެ ތަހުގީގަކަށް ގަޒުފުކުރި މީހެއްގެ ގެ ބަލައިފާސްކުރިކަން ފެންނާކަށް ނޯންނާނެއެވެ. ސަބަބަކީ މީގައި ބަލަންޖެހެނީ މީހަކު މީހަކަށް ޒިނޭގެ ތުހުމަތު ފާޅުގައިކުރީމާ، އެމީހަކު އެކުރި ތުހުމަތު އެއީ ތެދެއްތޯ ނުވަތަ ދޮގެއްތޯ އެމީހަކަށް ސާބިތުކޮށްދެވޭތޯއެވެ.
އެކަން ބެލުމަށް ނޫސް އިދާރާއެއްގައި ހުރި ހުރިހާ ކޮމްޕިއުޓަރަކާއި ލެޕްޓޮޕަކާއި އަތުޖެހުނުހާ ބައެއްގެ ފޯނު ގެންދިއުމަކީ ގަޒުފުގެ ފާފައާ އެއްވެސް ގުޅުމެއް ހުރި ކަމެއްނޫނެވެ. ކިއެއްތަ އެއީ ހަމަކަނޑައެޅިގެން މާތް ﷲ މަނާކުރައްވާފައިވާ އަނިޔާވެރިކަމުގެ އަމަލުތަކެކެވެ.
ދީނީގޮތުން ބަލާއިރު ފުލުހުން ކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ ގަޒުފުކުރި މީހާ އެކިޔަނީ ކީކޭތޯ ބެލުމާއި، އެ ތުހުމަތު ރައްދުވީ ފަރާތުގެ ބަސް ހޯދުމާއި، ތުހުމަތުކުރި ފަރާތަށް ހެކިދެއްކޭތޯ ބަލައި ތަހުގީގުކުރުމެވެ. އެކަން ކުރުމަށްޓަކައި އެވާހަކަ ފެތުރި ބަޔަކު ތަހުގީގަށް ހާޒިރުކޮށް ސުވާލުކުރުމަކީ ވެސް ފުލުހުންނަށް ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. އެޔަކު މައްސަލައެއް ނެތެވެ. އެކަމަކު ގަޒުފުކުރި މީހާގެ ވާހަކަ ފެތުރި މީހުންނަކީ ގަޒުފުކުރި މީހުންކަމަށް ބަލައިގެން އެމީހުންގެ މައްޗަށް ގަޒުފުގެ ތުހުމަތުކުރުމަކީ ޝަރުޢީގޮތުން އެކަން އޮތްގޮތެއް ނޫނެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ލެޕްޓޮޕްތަކާއި ފޯނުތައް ނެގުމަކީ ގަޒުފުގެ ތަހުގީގަކާ ގުޅުމެއް ހުންނާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
އަލްމާއިދާ ސޫރަތުގެ އަށްވަނަ އާޔަތް ބައްލަވާށެވެ! "...އަދި ބަޔަކުމީހުންދެކެ ތިޔަބައިމީހުންގައި އުފެދިފައިވާ ރުޅިވެރިކަމެއް އެއީ، ތިޔަބައިމީހުން އަދުލުވެރި ނުވުމުގެ މައްޗަށް ބާރުއަޅާކަމެއް ކަމުގައި ނަހަދާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުން އަދުލުވެރިވާށެވެ! އެގޮތް ތަގުވާވެރިކަމާ ގާތްކަން ބޮޑެވެ..."
ގަޒުފުގެ މައްސަލައެއް ބެލުމުގައި ފުލުހުން ހަދާން ނައްތާލައިގެން ނުވާނެ އަނެއް ކަމަކީ، މި ޒަމާނަކަށް އައިސް ޖިންސީ އަނިޔާވެރިކަމުގެ އަމަލުތަކާ ކުރިމަތިވާ ފަރާތްތަކަށް އެފަދަ މައްސަލަތައް ހުށަހެޅުމުގެ މަގު ބަންދުވެގެން ނުދާނެ ގޮތަކަށް ފުލުހުންގެ އުސޫލުތައް ބައްޓަންކުރުމެވެ. އެހެނީ އަނިޔާ ލިބޭ މީހާއަށް އެވާހަކަ ދެއްކުން އިސްލާމްދީން ވަނީ ހުއްދަކުރައްވާފައެވެ. އެއީ ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ވިޔަސް ނުވަތަ އެނޫން ބާވަތަކުގެ އަނިޔާއެއްވިޔަސް އަނިޔާއެއްގެ ވާހަކަ ނަމައެވެ. ސިއްރުން ލިބޭ އަނިޔާއަކީ އަނިޔާލިބޭ ފަރާތަށް ފުލުހުންގެ އެހީތެރިކަމާ ނުލައި ހެކިދެއްކެން ހުންނާނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ.
އަންނިސާއު ސޫރަތުގެ 148 ވަނަ އާޔަތް ބައްލަވާށެވެ! "އަނިޔާ ލިބިގެންވާމީހާ މެނުވީ، ނުބައިބަސްބުނެ، ފާޅުކުރުމަކަށް ﷲ ލޯބިވެވޮޑިގެނެއް ނުވެއެވެ. އައްސަވާވޮޑިގެންވާ، މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަލަކު ކަމުގައި ﷲ ވޮޑިގެންވެއެވެ."
