ފަހުދިހައެއް ބަންދުކުރުމަށް ރުހެވެނީ ކަންނެތްކަމުންނެވެ.

ސައިފުއްދީން ޤުޠުޒުގެ ކަނޑިކޮޅާއި މުސްލިމް ލަޝްކަރުގެ ސާބިތުކަމާއެކު މޮންގޯލުންގެ މައްޗަށް ހޯދި ތާރީހީ ފަތަހަ ދައްކުވައިދޭން އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ތަސްވީރެއް. މި ހަނގުރާމަ ކުރެވުނީ ރަމަޟާން މަހެއްގައި.

ސައިފުއްދީން ޤުޠުޒުގެ ކަނޑިކޮޅާއި މުސްލިމް ލަޝްކަރުގެ ސާބިތުކަމާއެކު މޮންގޯލުންގެ މައްޗަށް ހޯދި ތާރީހީ ފަތަހަ ދައްކުވައިދޭން އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ތަސްވީރެއް. މި ހަނގުރާމަ ކުރެވުނީ ރަމަޟާން މަހެއްގައި.

ގުނަމުންދިޔައީ މީލާދީން ތޭރަވަނަ ގަރުނެވެ. މުސްލިމުންގެ މައި ޚިލާފަތު އޮތީ ބަގުދާދުގެ ވެރިރަށުގައެވެ. މައި ޚިލާފަތަށް ތަބާވާ ގިނަ އިސްލާމީ ވަރުގަދަ ދައުލަތްތަކެއް ވަކިން އޭރު އުފެދިފައި އޮތެވެ. ބާރުވެރިކަމުގެ ގޮތުން ފާހަގަވާ އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް ދައުލަތަކީ މިސްރުގައި އޮތް މަމްލޫކީންގެ ވެރިކަމެވެ. ވެރިއަކަށް ހުންނެވީ ސައިފުއްދީން ޤުޠުޒެވެ.

އެއް ދުވަހެއްގައި ކުއްލިއަކަށް ލިބިވަޑައިގަތީ، އޭރު މުޅި ދުނިޔެ ފަތަހަކުރުމަށް ފައި ނަގައިގެން ތިބި ވަރުގަދަ އެމްޕަޔަރ ގެ ވެރިޔާ ހުލޭގޫޚާންގެ ފަތްކޮޅެކެވެ. އިންޒާރުތަކުން ފުރިފައިވާ މި ލިޔުމުގައި ހުލޭގޫޚާން ވަނީ މިސްރުގެ އިސްލާމީ ދައުލަތާ ދެކޮޅަށް ސަރީހަ އިބާރާތުން ހަނގުރާމަ އިއުލާނުކޮށްފައެވެ. އަދި ހުލޭގޫޚާނަށް ކިޔަމަންވެ މޮންގޯލުންގެ ވެރިކަމުގެ ދަށަށް ނައީވިއްޔާ ބަގުދާދަށް ހެދިހެން ހަދާލާނެކަމުގެ އިންޒާރު ވަރަށް ހަޔާތްކުޑަކޮށް މިފަތްކޮޅުގައި މުސްލިމުންނަށް ދީފައިވެއެވެ.

ފަތްކޮޅުގައި ބަގުދާދަށް ހަދާލި ގޮތް ހަދާލާނެކަމަށް ބުނެފައި އެޔޮތީ، އޭގެ ދުވަސްތަކެއް ކުރިން މޮންގޯލުންގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި އޭރު ތިބި ތަތާރުން އަރާ ބަގުދާދު ތަޅާ ސުންނާފަތިކޮށްފައިވާތީއެވެ. ބަގުދާދު ސުންނާފަތިވެދިއުމާއެކު މޮންގޯލުންނަށް ހީވީ އިސްލާމީ ހުރިހާ ސަރަހައްދުތަކެއް ދާދި އަވަހަށް ދެން މޮންގޯލުންގެ އަތްދަށަށް ގެނެވިދާނެކަމަށެވެ. އިންޒާރުތަކުން ފުރިފައިވާ ހުލޭގޫޚާންގެ މިފަތްކޮޅު ސައިފުއްދީން ޤުޠުޒަށް ފޮނުވި މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ވެސް މިއެވެ.

Advertisement

މިކަމެއް ހިނގިއިރު، މިސްރުގައި އޮތް މަމްލޫކީންގެ އިސްލާމީ ވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ވެސް އެތެރޭގެ ހަމަނުޖެހުންތައް އޮތީ ތިޔަހެނެއް ނޫނެވެ. އެތައް ސިޔާސީ ފިތުނައެކެވެ. ވެރިކަމަށް ދަހިވެ ތަޅާފޮޅަމުންދިޔަ އެތައް ގުރޫޕެކެވެ. މިސްރުގެ އިގުތިސާދީ ހާލަތާއި ދައުލަތުގެ ބަޖެޓް ވެސް އޮތީ ހަނގުރާމައަކަށް ތައްޔާރުވެވޭ ވަރަށްވުރެ މާ ބޮޑަށް ވެސް ދަށުގައެވެ.

މިއެންމެހާ ކަމެއް މިހެން ހުރުމާއެކު ވެސް ހުލޭގޫޚާންގެ އިންޒާރުގެ ފަތްކޮޅާ ގުޅިގެން ސައިފުއްދީން ޤުޠުޒް ވަގުތުން އެޅުއްވީ އާދަޔާ ހިލާފު ނަމޫނާ ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ. އަދިއަދަށް ދާންދެން ތާރީހުގައި ސައިފުއްދީން ޤުޠުޒުގެ ނަން ރަން އަކުރުން ލިޔެވިފައިވަނީ ވެސް މިހެންވެގެންނެވެ.

އެންމެ ފުރަތަމައަށް ކުރެއްވި ކަމަކީ، އެހާ ހަޔާތްކުޑަކޮށް އިސްލާމީ މި ވެރިކަން މުލުން ލުހެލައި ބަގުދާދު ސުންނާފަތިކުރި ފަދައިން މިސްރު ވެސް ސުންނާފަތިކުރާނެކަމަށް ލަދުހުތުރުކޮށް ފޮނުވާފައި އޮތް މިފަތްކޮޅު ހިފައިގެން އައި ހުލޭގޫޚާންގެ މެސެންޖަރުންތައް ވަގުތުން ގަތުލުކޮށް އެންމެންނަށް ފެންނާނެހެން މައިދާނުގައި ސޮލީބަށް އަރުވާފައި ބެހެއްޓީއެވެ.

އެއަށްފަހު އެންމެހާ ވަޒީރުންނާއި ބޮޑުން އެއްކުރައްވައި މަޖިލިސްކުރެއްވުމުން، މިތަނުގައި ތިއްބެވި ނިކަން ބޮޑެތި ބޭކަލުން ލަފާއެރުއްވީ މޮންގޯލުންނާ ހަނގުރާމަކުރުމަކީ މުސްލިމުންނާ އަރާއަރަފޯދިގެންވާ ކަމެއް ނޫންކަމަށެވެ. އެހެންވީމާ ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން މޮންގޯލުންނާ ސުލްހަނާމާއެއް ހެދޭތޯ ބެއްލެވުމަށެވެ. އާދޭހެވެ. ފިނޑިކަމާއި ކަންނެތްކަން ކުރިއަށް ނެރޭ ބޮޑުންނެވެ.

ދެން ސައިފުއްދީން ޤުޠުޒު ވިދާޅުވި އިބާރާތްކަމަށް ތާރީހު އިލްމުވެރިން ނަކަލުކުރައްވާފައިވަނީ "އޭ މުސްލިމުންގެ ބޮޑެއްޗަށް ތިބި މީހުންނޭވެ! ކަލޭމެންނަށް އައިސްފައި ތިއޮތީ މުސްލިމުންގެ ބައިތުލްމާލު ކެއުމުގެ ޒަމާނެކެވެ. ހަނގުރާމަކުރުމަށް ކަލޭމެން ނުރުހުންތެރިވެއެވެ. އަހަރެން މިދަނީ ކުރިމަތިލާށެވެ! ޖިހާދުކުރުން އިހުތިޔާރުކުރާ މީހާ އަހަންނާ ބައިވެރިވާށެވެ! އެގޮތް އިހުތިޔާރުނުކުރާ މީހާ ހަމަ މިހާރު ގެޔަށް ދާށެވެ! އޭނާއަށް ﷲ ބައްލަވާ ވޮޑިގެންވާނެއެވެ. މޮންގޯލުން އަރާ މުސްލިމުންގެ އަންހެން ކަނބަލުންގެ އިއްފަތްތެރިކަން ފޭރިހަދާއިރު އެކަމުގެ ފާފަ ވެސް އެޅޭނީ ހަމަ މުސްލިމުންގެ ކަނދުރާތަކުގައެވެ. އިސްލާމްދީނަށްޓަކައި އަހަރެމެން ނުވާނަމަ، އެދީނަށްޓަކައި ދެންތިބޭނީ ކޮން ބައެއްހެއްޔެވެ؟"

މަޝްހޫރު ޢިލްމުވެރިޔާ ޢިއްޒު ބިން ޢަބްދުއްސަލާމްގެ ޓެކްސް ފަތުވާ ނެރުއްވީ މި ދުވަސްވަރުއެވެ. އެ ފަތުވާގައި ބުނަނީ، މުސްލިމުންނާ ހަނގުރާމަކުރުމަށް އަދާވާތްތެރިންގެ ބަޔަކު އަންނައިރު، ހަނގުރާމައަށް ތައްޔާރުވުމަށް އެކަށީގެންވާ މިންވަރު ދައުލަތުގެ ބަޖެޓްގައި ނެތްނަމަ ޒަކާތުގެ އިތުރުން އެކަމަށް އެކަށީގެންވާ ޓެކްސް އެއް ނެގުން ހުއްދަވާނެކަމަށެވެ.

ޢިއްޒު ބިން ޢަބްދުއްސަލާމްގެ މި ފަތުވާއަށް ބޮޑެތި ގިނަ އިލްމުވެރިންވެސް ތާއީދުކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޖިހާދުގެ މަތިވެރިކަމުގެ މައްޗަށް ހޭލުންތެރި ހަރާކާތްތައް ހިންގުނެވެ. ސިޔާސީ އެތައް ކުށްވެރިންނަކަށް މާފުދެވިއްޖެއެވެ. އިސާހިތަކު މުސްލިމުންގެ ހަނގުރާމަވެރި ލަޝްކަރު އެއްކުރެވި ބަދަހިކުރެވިއްޖެއެވެ.

މުސްލިމުން މޮންގޯލުންގެ ލަޝްކަރުގެ މައްޗަށް ކާމިޔާބު ހޯދި އެ ތާރީހީ ހަނގުރާމަކުރެވުނީ ޢައިނު ޖާލޫތު އޭ ކިޔުނު ސަރަހައްދެއްގައެވެ. މިހަނގުރާމައިގައި މުސްލިމުން ބޭނުންކުރި އުކުޅުތަކުގެ ތެރޭގައި އެސަރަހައްދުގައި ދެން އޮތް ބޮޑު އެއް ބާރުކަމަށްވާ ސަލީބީންނާ އެކު ވަގުތީ މުއާހަދާއެއް ހެދުމާއި ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރު މަދުކަމަށް ހީވާ ގޮތަށް ލަޝްކަރުގެ ރުކުރުވާލުންތައް ގެންގުޅުނު ގެންގުޅުން ހިމެނެއެވެ. މޮންގޯލުންގެ ހުނަރުވެރި ކޮމާންޑަރު ކިޓްބުގާ ލަޝްކަރާއެކު ބިރުން ފިލީއެވެ. މިއީ މޮންގޯލުންގެ ދައުލަތުގެ ބާނީ ޖެންކީޒްޚާންގެ ދައުރުން ފެށިގެން ބަޔަކާ ހަނގުރާމަކޮށް މޮންގޯލުން ބަލިވި ފުރަތަމަ ފަހަރުވެސްމެއެވެ.

ސައިފުއްދީން ޤުޠުޒްގެ މި ފަތަހައާއެކު މިސްރާއި މުޅި ޝާމްކަރައިގެ ސަރަހައްދު މިސްރުގައި އޮތް އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ ދަށަށް އެއްކުރެވިގެންދިޔައެވެ. މި ބުރަ މަސައްކަތާއި މަތިވެރި ކާމިޔާބު މުސްލިމުން ހޯދީ، ރޯދަ މަހެއްގައެވެ. ހަނގުރާމަ ހިނގީ މީލާދީން ބާރަސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސް ވަނަ އަހަރުގެ ރޯދަ މަހު ފަންސަވީސް ވަނަ ދުވަހުގައެވެ. އެހެންވީމާ ހަނގުރާމައަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ބުރަ މަސައްކަތްތައް ކުރެވިފައި އޮންނާނީ އެ ރޯދަ މަހުގެ ފުރަތަމަ ދެ ދިހައެއްގައެވެ.

މުސްލިމުންގެ ކާބަފައިން ރޯދަ މަސް ހޭދަކުރީ މި ގޮތަށެވެ. އެއީކީ ކުރިއެރުމާއި އާރާސްތުކުރުން ހުއްޓާލަންޖެހޭ މައްސަރެއް ކަމުގައި ހަދައިގެންނެއް މުސްލިމުން އުޅެފައި ނުވެއެވެ. ރޯދަ މަހަކީ އަތްއުރާލައިގެން ހުރިހާ ކަމަކުން ޗުއްޓީ ނަގައިގެން ތިބެންޖެހޭ މަހެއްގެ ގޮތުގައި މުސްލިމުންގެ ކާބަފައިން ބަލާފައި ނުވާކަން އިސްވެ ދެންނެވުނު ފަދަ ތާރީހީ އެތައް ފަތްފުއްތަކެއް ހެކިދެއެވެ.

ކޮންމެ ރޯދަ މަހަކާއެކު ސަރުކާރުގެ އޮފީސްތަކުގެ ގަޑިތައް ފުރަތަމަ ވިހި ދުވަހު ބޮޑުތަނުން ކުރުކުރެވެއެވެ. ފަހު ދިހަ އެކީގައި ސަރުކާރު ބަންދުކުރެވެއެވެ. އެޔާ ވިދިގެން އަންނަ އީދު ޗުއްޓީ ގިނަ އިއްޒަތްތެރި ބޭފުޅުން ދަންމާލާއިރު، ރޯދަމަހާ ގުޅިގެން ސިޔާސީ ބޭފުޅުންނާއި ސަރުކާރުގެ ވެރިންނާއި މިހެން ގޮސް ގައުމު ހިންގާން ތިއްބެވި އެންމެބޮޑެތި ބޭފުޅުން މަސައްކަތަކާ ނުލައި ރީތިކޮށް ދެ މަސްދުވަސް ހޭދަކޮށްލައެވެ. ސަރުކާރުގެ އިދާރަތަކާއި ދައުލަތުގެ އެހެން މުއައްސަސާތަކާއި ކޯޓުތަކުގެ ހިދުމަތް ލަސްކަމުގެ ޝަކުވާވެސް ކުރަނީ ހަމަ އަހަރެމެން އެންމެންނެވެ. ގައުމު މިހާ ދުވަހަށް ހުއްޓާލަން ރުހިގެން އަތްޖަހަން މިތިބެނީ ވެސް ހަމަ އަހަރެމެން އެންމެންނެވެ.

އާއެކެވެ. އެގޮތް ހުރިހާ ދިވެހިންނަށްވެސް ރަނގަޅުވަނީއެވެ. ދިވެހިންނަށް ރަނގަޅުވާ ގޮތް، ފަޟީލަތުއްޝައިޚް ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީން ސިފަކުރައްވާފައިވާ ގޮތް އޭރަށްވުރެ މަންޒަރު ސާފުކޮށް ކުލަރީތިކޮށް ފެންނަނީ އަދި މިހާރުހެންވެސް ހީވެއެވެ.

ކަންނެތެއް ކަމަކު އަޖައިބެއް ފަދަ ކަންނެތްކަމުގައި،

ވަންހަ ނިމިދާއިރުވެސް ސޮހޮލުވެ ތިބުމޭ ރަނގަޅީ

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

ސިޓީބިޓީ: އިހުތިރާމާ ގުޅޭ ގޮތުން ރައީސް މުއިއްޒަށް ސުވާލެއް!

ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒު "އިހުތިރާމް އަދާކުރުމުގެ ގައުމީ މަޝްރޫއު" އިފްތިތާހު ކުރެއްވި ނަމަވެސް، އެ މަޝްރޫއުގެ ތަފްސީލާއި އިހުތިރާމުގެ މާނަ ސާފުކޮށްދެއްވާފައި ނުވާތީ މި ލިޔުމުގައި ވަނީ ފާޑުކިޔާފައެވެ. އަދި މުޅި ގައުމަށް ނަސޭހަތް ދެއްވުމުގެ ކުރިން، ރައީސްގެ އަރިހުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންގެ އަމަލުތަކާއި ބަސްމަގު ހުރި ގޮތުން އެ ބޭފުޅުންނަށް އިހުތިރާމް ކުރަން ދަސްކޮށްދެއްވާފައިވޭތޯ ލިޔުމުގައި ސުވާލު އުފައްދާފައިވެއެވެ.

ރިންގު ހުސްވަންދެން ދިހަ ބާރަފަހަރަށް ގުޅުމުގެ ދީނީ ހުކުމް

ތިމާގެ އެކުވެރިޔާގެ ހާލަތްތަކާއި އުޒުރުތަކެއް ހުރެދާނެކަމަށް ބެލުމެއް ނެތި އެކުވެރިޔާއަށް އުނދަގޫވާނެހެން ދިހަބާރަ ފަހަރަށް ރިންގު ހުސްވަންދެން ފޯނުކޮށްކޮށް ހުރުމަކީ އެކުވެރިޔާގެ ޑިޖިޓަލް ޕާރސަނަލް ސްޕޭސްއަށާއި ބައުންޑަރީއަށް އަރައިގަތުމެވެ. އެކަމަކީ ދީނީގޮތުން ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

ތަދުވަނީތަ ހިތަށް؟ ތިއީ ދެން ކޮންކަމެއް؟

މި ލިޔުމަކީ ފަރެސް އާމިރުގެ ޅެންތަކުގެ ތެރެއިން، 'ހުސްވަތެއް ދުޅައަށް ގުނުން މަކަރަށް ވެދާށި' މި ޅެމުގެ މައްޗަށް ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެކެވެ. މި ލިޔުމުގައި ބަލާލާފައިވަނީ އެ ޅެމުގެ ވަކިވަކި ބައިތުތަކުގެ މާނައަށެވެ.

އަހަރެން ވެސް ތަރައްގީ ދެކެން ބޭނުން... އެކަމަކު

1977 ވަނަ އަހަރު ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަނުން އައްޑޫ ގަން ކުއްޔަށް ހިފަން ހުށަހެޅި ބޮޑު އަގު، ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި ވަކިފަރާތަކަށް ނުޖެހޭ ސިޔާސަތު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ރައީސް ނާސިރު ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ވޯރާ ވިޔަފާރިވެރިން ރާއްޖެއިން ފޮނުވާލައި، ގައުމީ މަސްލަހަތަށް އިސްކަންދެއްވައިގެން މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއް އެމަނިކުފާނު އެޅުއްވިއެވެ.

ސިންގަޕޫރާއި ދެކުނު ކޮރެއާގެ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާ އަޅާކިޔުން

ރާއްޖެއަށް ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް މުހިންމު ނަމަވެސް، ބިން ދޫކުރުމުގައި ދައުލަތަށް ލިބޭ ދާއިމީ ފައިދާއާއި ނުރައްކަލަށް ވިސްނަންޖެހެއެވެ. ސިންގަޕޫރު ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނަށް ބިން ދޫކުރަނީ ހާމަކަންބޮޑު ބީލަމުގެ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން، ވަކި މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ކަމަށްވާއިރު، ބިމުގެ މިލްކިއްޔާތާއި ބަނދަރު ފަދަ މުހިންމު ވަސީލަތްތައް ބާއްވަނީ ދައުލަތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖޭގެ މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށްގެންދާއިރު މިފަދަ ކާމިޔާބު ނަމޫނާތަކަށް ބަލައި، ދައުލަތުގެ މަންފާ އިސްކުރުން މުހިންމެވެ.

އީގަލް ހިލްސްއާ ނުލައި ވެސް ރަސްމާލެއިން ދާއިމީ ނަފާ ހޯދިދާނެ

ރަސްމާލެ ޓޫރިޒަމަށް އީގަލް ހިލްސްއަށް ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ދިވެހިންގެ ފުރިހަމަ މިލްކުވެރިކަން އޮންނަ "ރަސްމާލެ ހިއްސާ" ކުންފުނިން ބިމުގެ ކޮންޓްރޯލް ހިފަހައްޓައި، ދައުލަތް އެންމެ ލޯނެއް ވެސް ނުނަގައި، ވަޒީފާތަކަށް އަމާޒުކޮށް އަމިއްލަ ހަރަދު އަމިއްލައަށް ބަލަހައްޓާ ދިރުންހުރި ސިޓީއެއް ބިނާކުރަންވީ.

ރައްޔިތުންގެ 'އިހުތިރާމު އަތުލުމުގެ' މަޝްރޫއު

ރާއްޖޭގައި އަހުލާގާއި އިހުތިރާމު ކުރުމުގެ ސިފަ އާލާކުރުމަށްޓަކައި، ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ ގައުމީ ކެމްޕޭނެއް ރަސްމީކޮށް އިފްތިތާހުކޮށްދެއްވާފަ. މި ކެމްޕޭނަކީ ދުނިޔޭގެ ބައެއް ޑިކްޓޭޓަރުން ރައްޔިތުންގެ އަހުލާގު ބައްޓަންކުރަން ހިންގި ފަދަ ހަރަކާތްތަކާ އެއްގޮތް ކަމެއް.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox