ދުނިޔޭގެ ކަނޑުތައް ހިމާޔަތް ކުރަން މަޝްވަރާ ކުރާތާ 10 އަހަރު ފަހުން ގައުމުތަކުން ތާރީހީ އެއްބަސްވުމަކަށް ހިނގައްޖެ އެވެ.
"ހައި ސީޒް ޓްރީޓީ" އެއްބަސްވުމުގައި ބުނީ 2030 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރިން ކަނޑުތަކުގެ 30 ޕަސެންޓު ރައްކާތެރި ކުރާނެ ކަމަށެވެ.
އެއްބަސްވުމަކާ ހަމައަށް ދިޔައީ އެމެރިކާގެ ނިއު ޔޯކްގައި ހުންނަ އދ. ގެ މައި މަރުކަޒުގައި 38 ގަޑިއިރު ވަންދެން މަޝްވަރާކޮށް، ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ރޭގެ ވަގުތެއްގަ އެވެ.
ގިނަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން މަޝްވަރާ ކުރި ނަމަވެސް އެއްބަސްވުމަކާ ހަމައަށް ނުދެވި އޮތީ މަސް ބޭނުމުގެ ހައްގާއި ފައިސާއާ ގުޅޭ ކަންކަމުގައި ގައުމުތަކުގެ ހިޔާލު ތަފާތުވުމުންނެވެ.
ކަނޑުތައް ހިމާޔަތް ކުރުމާ ބެހޭ ބައިނަލްއަގްވާމީ އެއްބަސްވުމެއްގައި އެންމެ ފަހުން ސޮއިކުރީ މީގެ 40 އަހަރު ކުރިން 1982 ގަ އެވެ.
އދ. ގެ "ކޮންވެންޝަން އޮން ދަ ލޯ އޮފް ދަ ސީ" މުއާހަދާގެ ދަށުން "ހައި ސީޒް"ގެ ގޮތުގައި ކަނޑުތަކުން ސަރަހައްދެއް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ކަނޑައެޅި އެވެ.
"ހައި ސީޒް" އަކީ ބައިނަލްއަގްވާމީ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދެވެ. އެ ތަނުގައި ހުރިހާ ގައުމަކަށް ވެސް މަސް ބޭނުމާއި، ދަތުރު ކުރުމާއި، ދިރާސާ ކުރުމުގެ ހައްގު ލިބޭނެ އެވެ.
އެހެން ނަމަވެސް، "ހައި ސީޒް" ސަރަހައްދުން ހިމާޔަތް ކުރީ އެންމެ 1.2 ޕަސެންޓެވެ. ހިމާޔަތް ކުރި ސަރަހައްދު ނޫން އެހެން ހިސާބުތަކުގަައި އުޅޭ ކަނޑުގެ ދިރުންތަކަށް ނުރައްކާ ބޮޑެވެ.
އެގޮތުން މާ ގިނައިން މަސް ބޭނުމުން ދިރުންތައް މަދުވުމާއި، ކަނޑުގައި ޓްރެފިކް ބޮޑުވުމާއި، ތަގައްޔަރުވުމާއި، މޫސުމީ ބަދަލުގެ އަސަރުތައް ބޮޑަށް ކުރެ އެވެ.
ދުނިޔޭގެ ކަނޑުގެ ދިރުންތަކުގެ އެންމެ ފަހުގެ ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި ދިރުންތަކުގެ 10 ޕަސެންޓް ނެތިދިޔުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ.
ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ރޭ އެކުލަވާލި އާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން "ހައި ސީޒް" ގައި ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ ހިސާބުތަކުގައި މަސް ބޭނޭ މިންވަރު ލިމިޓްވާނެ އެވެ.
އޭގެ އިތުރުން ބޯޓު ދަތުރު ކުރާނެ ރޫޓު ކަނޑައަޅައި، ކަނޑުގެ އަޑިން މައިން ކުރުމުގައި ވެސް ލިމިޓް ހުންނާނެ އެވެ.
އެއްބަސްވުމަކާ ހަމައަށް އާދެވިފައިވާ އިރު، އެ އެއްބަސްވުން ރަސްމީކޮށް ބަލައިގަތުމަށް ނުވަތަ "އެޑޮޕްޓް ކުރުމަށް" ހުރިހާ ގައުމުތަކުން ފަހުން ބައްދަލުކުރަން ޖެހޭނެ އެވެ.
