ކެންސަރުގެ ގިނަ ހާލަތްތަކުން ސަލާމަތް ވެވޭނެ: ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ

Feb 5, 2026, 1:16 AM
ކެންސަރުގެ ގިނަ ހާލަތްތަކުން ސަލާމަތް ވެވޭނެ: ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ

ކެންސަރު ބަލީގެ ކޮންމެ ދިހަ ހާލަތަކުން ހަތަރު ހާލަތަކީ، ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ނުރައްކާތަކާ ދުރުހެލިވެގެން އުޅޭ ނަމަ، ބަލި ޖެހުމުގެ ކުރިން ސަލާމަތް ވެވިދާނެ ހާލަތްތަކެއް ކަމަށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާއިން ބުނެފިއެވެ. ކެންސަރު ޖެހުމަށް މަގު ފަހިކުރާ ނުރައްކާތަކުގެ ތެރޭގައި ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމާއި ބަނގުރާ ބުއިމާއި ވައި ތަޣައްޔަރުވުމާއި ބައެއް ބާވަތުގެ ބަލިތައް ހިމެނެއެވެ.

މި އަހަރުގެ ކެންސަރު ދުވަހާ ދިމާކޮށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ އިން އާންމުކުރި ދިރާސާ ރިޕޯޓެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، 2022 ވަނަ އަހަރު އަލަށް ކެންސަރު ޖެހުނު މީހުންގެ 38 އިންސައްތަ މީހުންނަކީ، ދުރާލައި ރައްކާތެރި ވެވުނު ނަމަ، ކެންސަރު ނުޖެހި ސަލާމަތްވެވިދާނެ ފަދަ ސަބަބުތައް މެދުވެރިވެގެން ކެންސަރު ޖެހުނު މީހުންނެވެ. އެ އަހަރު އަލަށް ކެންސަރު ޖެހުނު މީހުންގެ 38 އިންސައްތައަކީ 7.1 މިލިއަން މީހުންނެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާގެ ދަށުން ހިންގާ އިންޓަނޭޝަނަލް އޭޖެންސީ ފޯ ރިސާޗް އޮން ކެންސަރުގެ ސައެންސްވެރިން ވެސް ހިމެނޭހެން ގިނަ އަދަދެއްގެ ސައެންސްވެރިން ބައިވެރިވެގެން ކުރި މި ދިރާސާ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އަމާޒުކުރީ، ކެންސަރު ޖެހުމަށް މަގު ފަހިކުރާ 30 ކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ. ނޭޗާ މެޑިސިން ކިޔާ ޖާނަލްގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ އެ ދިރާސާ ރިޕޯޓްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ކެންސަރު ޖެހުމަށް މަގުފަހިކުރާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ގިނަ މީހުންނަށް ކެންސަރު ޖެހެނީ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމުންނެވެ.

Advertisement

ރިޕޯޓްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި 2022 ވަނަ އަހަރު އަލަށް ކެންސަރު ޖެހުނު ޖުމްލަ މީހުންގެ 15 އިންސައްތަ މީހުންނަށް ކެންސަރު ޖެހިފައިވަނީ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި 10 އިންސައްތަ މީހުންނަށް ކެންސަރު ޖެހިފައިވަނީ، ކެންސަރަށް މަގު ފަހިކުރުވާ ފަދަ ފާރުކޮޅެއް ނުވަތަ ބައްޔެއް ޖެހުމުންނެވެ. އަދި ތިން އިންސައްތަ މީހުންނަކީ އާދަވެގެން ބަނގުރާ ބޮއެ އުޅޭ މީހުންނެވެ.

ކެންސަރަށް މަގު ފަހިކުރާ އިތުރު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި، ހަށިގަނޑު އާދަޔާ ހިލާފަށް ފަލަވުން، ހަރަކާތްތެރިވެ އުޅުން މަދުވުން، އަލްޓްރާވައިލެޓް ރޭޑިއޭޝަންގެ އަސަރުކުރުން އަދި ފައިބަރުގައި އެކުލެވޭ އެސްބެސްޓޯސް (asbestos) ފަދަ ވިހަ މާއްދާތައް ހަށިގަނޑަށް ވާސިލުވުން ހިމެނެއެވެ. މި ދިރާސާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން މި ދިރާސާއަކީ، އަހަރެމެންނަށް ދުރާލައި ސަލާމަތްވެވިދާނެ ފަދަ ސަބަބުތައް މެދުވެރިގެން ކެންސަރު ޖެހެނީ ކިހާ ވަރަކަށް ކަން ދެނެގަތުމަށް މިހާތަނަށް ހެދި ހަމައެކަނި ދިރާސާއެވެ.

ސަލާމަތްވެވިދާނެ ފަދަ ސަބަބުތައް މެދުވެރިވެގެން އެންމެ ގިނައިން ޖެހުނު ކެންސަރުގެ ބާވަތްތަކުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވެނީ ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރު، ބަނޑުގެ ކެންސަރު އަދި ސާވިކްސް (cervix) ނުވަތަ ރަހިމުގެ ދޮރަށް ޖެހޭ ކެންސަރެވެ. މީގެ ތެރެއިން ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރު ގުޅިފައިވަނީ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމާއި ވައި ތަޣައްޔަރުވުމާ އެވެ. އަދި ބަނޑުގެ ކެންސަރުގެ ގިނަ ހާލަތްތައް މެދުވެރިވެފައިވަނީ ހެލިކޮބެކްޓަރ ޕައިލޮރީ (Helicobacter pylori) ކިޔާ ބެކްޓީރިޔާއެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި ރަހިމުގެ ދޮރަށް ކެންސަރު ޖެހުނު ގިނަ ހާލަތްތަކުގައި ސަބަބަކަށް ވެފައިވަނީ (human papillomavirus (HPV)) ކިޔާ ވައިރަހެވެ. މިއީ ޖިންސީ ގުޅުމުގެ ޒަރީއާއިން އެކަކުގެ ގައިން އަނެކަކުގެ ގަޔަށް ނަގުލުވާ ވައިރަހެކެވެ.

ދުރާލައި ފިޔަވަޅު އެޅުމުން ރައްކާތެރިވެވިދާނެ ފަދަ ކެންސަރުގެ ބާވަތްތައް އެންމެ ގިނައިން ޖެހިފައިވަނީ ފިރިހެނުންނަށެވެ. ދިރާސާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން 2022 ވަނަ އަހަރު، ދުރާލައި ރައްކާތެރިވެވިދާނެ ފަދަ ސަބަބުތައް މެދުވެރިވެގެން ކެންސަރު ޖެހުނު މީހުންގެ 45 އިންސައްތައަކީ ފިރިހެނުންނެވެ. އަންހެނުންގެ ނިސްބަތަކީ 30 އިންސައްތައެވެ.

ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން ހަތަރު ބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުންނަށް ކެންސަރު ޖެހިފައިވަނީ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދުންފަތުގެ ސަބަބުން ކެންސަރު ޖެހުނު އަންހެނުންގެ ނިސްބަތަކީ 11 އިންސައްތައެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

އުމުރުން 70 އަށް ދުޅަހެޔޮކޮށް ދިއުމަށް ސައިންސްވެރިން އިރުޝާދު

އުމުރުން 30 ގެ އަހަރުތަކަކީ ހަށިގަނޑަށް ބަދަލުތައް އަންނަ ދުވަސްވަރަކަށް ވުމުން، މި އުމުރުގައި ކަސްރަތުކުރުމާއި ނިދުމުގެ އާދަތައް ރަނގަޅުކުރުމަކީ އުމުރުން ދުވަސްވާއިރު ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ ހުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަނގަޔާއި ދަތްތަކުގެ ސިއްހަތަށް ސަމާލުކަން ދިނުމާއި ނުރަނގަޅު އާދަތަކާ ދުރުހެލިވުމަކީ މުސްކުޅިވުމުން ކުރިމަތިވާ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދީ އުމުރު ދިގުކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ.

ޖީޓީއޭ 6 ރެކޯޑް މާކްސްއަކާއެކު ނެރެފި

ތޭރަ އަހަރުގެ ދިގު އިންތިޒާރަކަށްފަހު ނެރުނު ޖީޓީއޭ 6 އަށް ރެކޯޑް މާކްސްއެއް ލިބި، ގޭމިން ދާއިރާއަށް އިންގިލާބީ ބަދަލެއް ގެނުވައިފިއެވެ. މި ގޭމުގެ ގްރެފިކްސް އާއި ވާހަކަ ކިޔައިދޭ ގޮތް ފުރިހަމަވުމުގެ އިތުރުން، މިއީ މި ސިލްސިލާގައި އަންހެން ކެރެކްޓަރަކަށް މައިގަނޑު ދައުރެއް ދިން ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

މަސް ނުކައިވެސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ދަގަނޑު ހޯދިދާނެ!

މަހުގެ ބާވަތްތަކުގެ އިތުރުން ފަތްޕިލާވެއްޔާއި ގޮވާމުގެ ބާވަތްތަކުން ވެސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ދަގަނޑުގެ މާއްދާ ހޯދިދާނެކަން ސިއްހީ މާހިރުން ފާހަގަކުރެއެވެ. މިގޮތުން ކާނާ ތައްޔާރުކުރާ ގޮތަށް ބަދަލު ގެނައުމާއި، ވިޓަމިން ސީ އެކުލެވޭ ތަކެއްޗާއެކު ކެއުމަކީ ގަސްގަހާގެހިން ލިބޭ ދަގަނޑު ހަށިގަނޑަށް ދަމައިގަންނަ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ.

އާ ޖޭމްސް ބޮންޑަކަށް ރޮބަޓް ޕެޓިންސަން

ޖޭމްސް ބޮންޑުގެ ރޯލު ކުޅޭނެ އާ އެކްޓަރަކަށް އިނގިރޭސި އެކްޓަރު ރޮބަޓް ޕެޓިންސަން ހަމަޖައްސައި، 2028 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒްކުރާ ބޮންޑު ސިލްސިލާގެ 26 ވަނަ ފިލްމު ޑެނިސް ވިލެނޫވް ޑައިރެކްޓްކުރާ ގޮތަށް އެމެޒޯން އެމްޖީއެމް އިން ވަނީ އިއުލާންކޮށްފައެވެ. މި ރޯލު ލިބުމަކީ ބޮޑު ޝަރަފެއް ކަމަށް ޕެޓިންސަން ބުނެފައިވާއިރު، މިއީ ޑެނިއަލް ކްރެއިގަށް ފަހު މި މަޝްހޫރު ޖާސޫސީ ރޯލުން ފެންނާނެ ހަތްވަނަ އެކްޓަރެވެ.

އަނދިރީގައި ފެންވެރުން ނިދި އައުން ފަސޭހަވޭތަ؟

ނިދުމުގެ ކުރިން އަނދިރީގައި ފެންވެރުމަކީ ހަށިގަނޑުން މެލަޓޯނިން އުފައްދައިދީ، ސިކުނޑި ހަމަޖައްސައިދީ އަވަހަށް ނިދި އައުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެއް ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ބުނެއެވެ. މިގޮތަށް ފެންވެރުމުން ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން ދަށްވެ، ދުވަހުގެ ސްޓްރެސް ކުޑަކޮށްދީ ނަފްސާނީ ގޮތުން އަރާމު ލިބިގެންދެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ނިދުމުގެ ބޮޑެތި ބަލިތަކަށް އޮތް ދާއިމީ ހައްލެއް ނޫންކަމަށް މާހިރުން ފާހަގަކުރެއެވެ.

ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރަށް ގަވާއިދުން ސްކްރީން ކުރަން ބުނެފި

ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވަމުންދާތީ، އެމެރިކަން ކެންސަރ ސޮސައިޓީން ވަނީ އުމުރުން 50 އަހަރާއި 69 އަހަރާ ދެމެދުގެ ފިރިހެނުން ގަވާއިދުން ސްކްރީން ކުރުމަށް އާ އިރުޝާދުތަކެއް ނެރެފައެވެ. މި ބަދަލުގެ ދަށުން ބަލީގެ ނުރައްކާ ބޮޑު މީހުން އުމުރުން 45 އަހަރުން ފެށިގެން ކޮންމެ އަހަރަކު ޓެސްޓުކުރަން ލަފާދީފައިވާއިރު، މީގެ މަގުސަދަކީ ބަލި ކުރީކޮޅު ދެނެގަނެ މަރުވާ މިންވަރު މަދުކުރުމެވެ.

ޓޭލާ ސުވިފްޓަކީ ފޭކު ސަޕޯޓަރެއް ކަމަށް ކުޅުންތެރިން ބުނެފި

ނިއުޔޯކް ނިކްސްގެ ބައެއް ކުޅުންތެރިން ޓޭލާ ސުވިފްޓަކީ ދެއްކުންތެރިކަމަށް މެޗުތަކަށް އަންނަ "ފޭކު" ސަޕޯޓަރެއް ކަމަށް ބުނުމުން، އެ ޓީމުން އޭނާގެ ދިފާއުގައި ވާހަކަދައްކައިފިއެވެ. ޓީމުގެ ތަރުޖަމާނު ވަނީ ސުވިފްޓަކީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ޓީމަށް ސަޕޯޓްކުރާ ވަފާތެރިއެއްކަން ފާހަގަކޮށް، ކުޅުންތެރިންގެ ވާހަކަތައް ދޮގުކޮށްފައެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox