ނުސާފު ވައިން ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރުގެ ނުރައްކާ އިތުރުވޭ

Jan 19, 2026, 7:38 AM
ނުސާފު ވައިން ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރުގެ ނުރައްކާ އިތުރުވޭ

ވިހަ ދުމުން ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ވައިގެ ތެރެއަށް ނޭވާލުމަކީ، ފިރިހެނުންނަށް ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ އިތުރުވާ ކަމެއް ކަމަށް ދިރާސާއަކުން ދައްކައިފިއެވެ. ވައި ނުސާފުކުރާ ވިހަ މާއްދާތަކުގެ ތެރެއިން ވެސް އެންމެ ނުރައްކާތެރި އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވިފައިވަނީ ކާރުތަކާއި އެއްގަމު އުޅަނދުތަކުން ބޭރުވާ ދުމުގައި އެކުލެވޭ ނައިޓްރޭޓް ކިޔާ މާއްދާއެވެ.

އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ޑެއިލީ މެއިލް ނޫހުގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ދިރާސާ ރިޕޯޓެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ވިހަ ދުމުގެ ސަބަބުން ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ އެންމެ ބޮޑީ އާބަން (އާބާދީ ގިނަ އަދި އިމާރާތްތަކާއި އެއްގަމު އުޅަނދުތަކާއި ސިނާއީ މަސައްކަތްތައް ގިނަ) ސަރަހައްދުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ފިރިހެނުންނަށެވެ. އޭގެ އިތުރުން ރޭލު މަގުތަކާއި ހައިވޭތަކާއި ގިނައިން އެއްގަމު އުޅަނދު ދުއްވާ ބޮޑެތި މަގުތަކުގެ ކައިރީގައި ދިރިއުޅޭ ފިރިހެނުންނަށް ވެސް މި ނުރައްކާ އެހާމެ ބޮޑެވެ.

ދިރާސާތައް ދައްކާ ގޮތުން، ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހިގެން އިނގިރޭސި ވިލާތުން އެކަނި ވެސް އަހަރަކު 12000 ފިރިހެނުން މަރުވެއެވެ. އެހެންކަމުން، މި އައު ދިރާސީ ހޯދުމުގެ ނަތީޖާއަށް ބަލާއިރު، މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދުތަކުގެ ޖައްވު ނުސާފުވާ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް، ސައެންސްވެރިންނާއި ސިއްހީ މާހިރުން ވަނީ ގޮވާލައިފައެވެ.

Advertisement

މި ދިރާސާ ހަދާފައިވަނީ އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 220000 ފިރިހެނުންގެ ސިއްހީ ރެކޯޑްތަކުން ފެންނަންހުރި މައުލޫމާތުތައް ތަހުލީލުކޮށްގެންނެވެ. މި ދިރާސާއިން އެނގުނު ގޮތުގައި ފިރިހެނުންނަށް ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހޭ ނިސްބަތަށް ބަލާއިރު، ވައި ސާފު ސަރަހައްދުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ފިރިހެނުންނަށް ވުރެ، ވައި ނުސާފު ސަރަހައްދުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ފިރިހެނުންނަށް ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ 6.9 އިންސައްތަ އިތުރެވެ. އަދި އެ ބަޔަކު ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދެއްގައި ވައި ނުސާފުވެފައިވާ ނިސްބަތަކުން، އެ ސަރަހައްދެއްގެ ފިރިހެނުންނަށް ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވާ ކަމަށް ވެސް މި ދިރާސާއިން ދެއްކިއެވެ.

މި ކަމުގައި އެންމެ ނުރައްކާތެރި ދައުރެއް އަދާކުރާ މާއްދާއަކީ ކާރުތަކުގެ ދުމުގައި އެކުލެވޭ ނައިޓްރޭޓް އެވެ. ނައިޓްރޭޓްގައި ހިމެނޭ ނައިޓްރޯޖަން، ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ހަށިގަނޑަށް އެތެރެވެ، އެމީހެއްގެ ލޭގެ ތެރެއަށް ފޭދިގެން ދިޔުމުން ކެންސަރު ސެލް އުފެދި ބޮޑުވުމަށް އިތުރު އެހީއަކަށްވެއެވެ. އިނގިރޭސި ވިލާތުގައި ހެދި މި ދިރާސާގެ އަމާޒަކީ ވައި ނުސާފުވުމާއި ޕްރޮސްޓޭޓް ކެންސަރު ޖެހުމާ ދެމެދުގައިވާ ގުޅުން ދެނެގަތުމެވެ.

މީގެ ކުރިން ހަދާފައިވާ ދިރާސާތަކުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އަމާޒުކޮށްފައިވަނީ ވައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ، ޕީއެމް2.5 (PM2.5) ކިޔާ ގެދަބުޅީގެ އެތިކޮޅުތަކުން އިންސާނުންގެ ސިއްހަތަށް ލިބޭ ގެއްލުންތައް ދެނެގަތުމަށެވެ. ޕީއެމް2.5 ކިޔަނީ ވައިގެ ތެރޭގައި އެކުލެވޭ ކުނޑީގެ ތެރެއިން 2.5 މައިކްރޯމީޓަރު ނުވަތަ އެއަށް ވުރެ ކުދި އެތިކޮޅުތަކަށެވެ. މިއީ އިންސާނުންގެ ބޮލުގެ އިސްތަށްޓަށް ވުރެ ހިމަ، އަދި ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ފަސޭހަކަމާއެކު ފުއްޕާގެ ތެރެއަށް އެތެރެވާ އެތިކޮޅުތަކެކެވެ.

އާންމު ގޮތެއްގައި މި ބާވަތުގެ ގެދަބުޅި ވައިގެ ތެރެއަށް ބޭރުވަނީ ކާރުތަކުގެ ދުންހޮޅިތަކުންނާއި ސިނާއީ ކާރުހާނާތަކާއި ދަނޑުވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ މެޝިންތަކާއި ގޭބިސީތަކުގައި ތެޔޮ އެންދުމުންނެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

ރޭގަނޑު ހަމަނިދި ހޯދުމުން ހިތުގެ ބަލިތަކުން ދުރުކޮށްދޭ

ހަމަނިދި ހޯދުމާއި، ގަވާއިދުން ކަސްރަތުކުރުމާއި، ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި ކެއުންބުއިމުގެ އާދަތައް ބެހެއްޓުމަކީ ހިތުގެ ބަލިތަކާއި ސްޓްރޯކް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަކޮށްދޭ ކަންކަމެވެ. ރޭގަނޑު އިތުރަށް ނިދުމަކީ ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްކޮށްދީ ލޭހޮޅިތަކުގެ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެއްކަން ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.

އެޑް ޝީރަން އާއްމުންގެ ކިބައިން މައާފަށް އެދެފި

ފަލަސްތީނަށް ތާއީދުކޮށް ވާހަކަދެއްކި މެކްލްމޯ ޓުއާއިން ވަކިކުރުމާ ގުޅިގެން ކުރިމަތިވި ފާޑުކިޔުންތަކާ ހެދި، އެޑް ޝީރަން އާންމުންގެ ކިބައިން މައާފަށް އެދިއްޖެއެވެ. ޝީރަން ބުނީ މެކްލްމޯ ވަކިކުރީ ޕްރޮމޯޓަރުން ކަމަށާއި، މި މައްސަލައިގައި އޭނާއަށް ގޯސްތަކެއް ހެދިފައިވާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، އޭނާގެ މިއުޒިކަކީ ސިޔާސީ ކަމަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް އެއްބައިވަންތަކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ހަދަން ބޭނުންވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ހާމަކުރިއެވެ.

ޑަޔާނާގެ މަޝްހޫރު "ރިވެންޖް ޑްރެސް" އަލުން ދައްކާލައި ނީލަމަށް

ޕްރިންސަސް ޑަޔާނާގެ މަޝްހޫރު "ރިވެންޖް ޑްރެސް" ނީލަން ކިޔުމުގެ ކުރިން ދުނިޔޭގެ އެކި ސިޓީތަކުގައި ދައްކާލުމުގެ ދަތުރު ލަންޑަނުން ފަށައިފިއެވެ. މި ހެދުން އަންނަ ޑިސެމްބަރު މަހު ނީލަން ކިޔުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާއިރު، މިއީ ޑަޔާނާ އަވަހާރަވުމާ ގުޅޭގޮތުން ކިންގް ޗާލްސްގެ މައްޗަށް އާ ތުހުމަތުތަކެއް ކުރެވިފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.

އެޒްޓެކް ލިޔުމެއް 186 އަހަރަށްފަހު މެކްސިކޯއަށް

ސްޕޭނުގެ އިސްތިއުމާރީ ދުވަސްވަރުގެ އެޒްޓެކް ހަޟާރަތުގެ ތާރީޚު ކިޔައިދޭ "ކޯޑެކްސް އަޒްކަޓިޓްލާން" ކުރެހުން، 186 އަހަރަށްފަހު ފަރަންސޭސިވިލާތުން މެކްސިކޯއަށް ގެންގޮސްފިއެވެ. މި ލިޔުން މެކްސިކޯއަށް ދޫކުރީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ސިޔާސީ ގުޅުމަށް 200 އަހަރު ފުރުން ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުން، ދެ ގައުމުގެ އާސާރީ ދެ ލިޔުމެއް ވަގުތީގޮތުން ބަދަލުކުރުމަށް ވި އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުންނެވެ.

ކޮއްކޯފުޅުގެ ފޮތުގައިވާ ތުހުމަތުތައް ގަނޑުވަރުން ދޮގުކޮށްފި

ޕްރިންސަސް ޑަޔާނާގެ ކޮއްކޯފުޅު އާލް ޗާލްސް ސްޕެންސާ ނެރުއްވާ ފޮތެއްގައި، ޑަޔާނާގެ ޖަނާޒާގެ ކުރިން ރަސްގެފާނު ޗާލްސް ދެއްކެވި ކަމަށް ބުނާ ވާހަކަތަކެއް ބަކިންހަމް ޕެލެސްއިން ދޮގުކޮށްފިއެވެ. ގަނޑުވަރުން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ އާއިލާގެ މީހަކު ވަކިވުމުން ލިބޭ ހިތާމައިގެ ސަބަބުން ކަންކަން ހަނދާން ހުންނަ ގޮތަށް ބަދަލު އަތުވެދާނެ ކަމަށް ރަސްގެފާނު ގަބޫލުފުޅު ކުރައްވާ ކަމަށެވެ.

މީދަލުގެ ސިކުނޑީގެ ތެރޭގައި އިންސާނުންގެ ސެލް ހިމަނައިފި

އެމެރިކާގެ ސައިންސްވެރިން މީދަލުގެ ސިކުނޑީގައި އިންސާނުންގެ ސެލްތައް އަށަގަންނުވައިގެން ކާމިޔާބު ތަހުލީލެއް ކޮށްފިއެވެ. މި ދިރާސާގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ އިންސާނުންނަށް މެދުވެރިވާ ނަފްސާނީ އަދި ސިކުނޑީގެ ބަލިތައް ދެނެގަނެ، އެފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ހޯދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރުމެވެ.

އެޑް ދިފާއުކުރަން ނުކުތީ ކޮންސެޓް ބާއްވާ ތަނުގެ ޔަހޫދީ ވެރިޔާ

ފަލަސްތީނަށް ތާއީދުކުރާ ރެޕް ލަވަކިޔުންތެރިޔާ މެކްލްމޯ، އެޑް ޝީރަންގެ ކޮންސަޓުން ވަކިކުރުމާ ގުޅިގެން އަމާޒުވި ފާޑުކިޔުންތަކާ އެކު، ސްޓޭޑިއަމްގެ ވެރިޔާ ރޮބަޓް ކްރާފްޓް ވަނީ ޝީރަންގެ ދިފާއުގައި ވާހަކަދައްކާފައެވެ. ކްރާފްޓް ހާމަކުރި ގޮތުގައި ޝީރަން ވަނީ ފަލަސްތީނު ހިމެނޭ ސަރަހައްދަށް އިންސާނީ އެހީގެ ގޮތުގައި ދެ މިލިއަން ޑޮލަރު ހަދިޔާކުރުމަށް އެދިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، މެކްލްމޯ ވަކިކުރީ އޭނާ ނަފުރަތު އުފައްދާ ވާހަކަދައްކާތީ ކަމަށާއި، ޝީރަން އަކީ އެ ސަރަހައްދުގެ ސުލްހައަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތެއްކަން ކްރާފްޓް ފާހަގަކުރިއެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox