މީގެ ކުރިން އެއީ ކުނި އެންދުމަށް ހާއްސަ ރަށެކެވެ. މި ސަރަހައްދުގެ ކުނި ޖަމާ ކުރާ މައި ގޮނޑެވެ. ނަމަވެސް މިއަދާ ހަމައަށް ވެސް އެ ރަށުން، ހާއްސަކޮށް މި ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންނަށް އެތައް ލާބައަކާއި މަންފާ ލިބެމުންދެ އެވެ. ދޭތެރެއަކުން ވަޔާ އެކު މާލެ މައްޗަށް ޖަމާވާ ވިހަ ދުންގަނޑުން ނޫނީ އެރަށުން މުޅީން ވެސް ވީ ފައިދާ އެވެ.
ނަމަވެސް ޒާމާނާ އެއްވަރަށް ހާލަތު ބަދަލު ކުރުމުގެ ޒިންމާ ކޮނޑުއަޅައިގެން އަހަރުމެން ތިބޭ ކަމުގައިވާ ނަމަ މި ސަރަހައްދުގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު ފަޅުގެ ބޭނުން ހިފާނީ ހަމައެކަނި ކުނި ގޮނޑެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫންކަން ކަށަވަރެވެ. ޒަމާނީ ވަސީލަތްތަކާ އެކު ކުނި މެނޭޖު ކުރެވޭނެ އެތައް ބައިވަރު ގޮތްތަކެއް މިހާރު ދުނިޔެއަށް ވުޖޫދުވެފައި ހުރުމާ އެކު އެ ތިލަފަޅު އިތުރަށް ހިއްކައިގެން މުޅި ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ނަފާ ކުރާނެ ކަންތައްތަކަށް އެތަން ބޭނުން ކުރުން އެއީ އެންމެ ބުއްދިވެރި ގޮތްކަން، ހައުސިން ޑިވެލޮޕްމެންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އެޗްޑީސީ)ގެ މިހާރުގެ މެނޭޖްމެންޓަށް އެނގުނެވެ.
ބުރާސްފަތި ދުވަހު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު، ފައްޔާޒު އިސްމާއިލް ތިލަފުށި މާސްޓަ ޕްލޭން އިފްތިތާހުކޮށް ދެއްވަނީ -- ފޮޓޯ: މުހައްމަދު ޝާބިން / އަދަދު
ދަރުބާރުގޭގައި ފެށި ލިވިން އެކްސްޕޯގެ ތެރެއިން މި ސަރުކާރުގެ ވިސްނުމާ އެއްގޮތަށް ތިލަފުށި ތަރައްގީ ކުރުމަށް އެޗްޑީސީން އެކުލަވާލާފައިވާ މާސްޓާ ޕްލޭން ރަސްމީކޮށް އިފްތިތާހުކޮށްދެއްވުމަށް ފަހު އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު، ފައްޔާޒު އިސްމާއިލް ވެސް ފާހަގަ ކުރެއްވީ އެކަމެވެ. އެ ޕްލޭނުގައިވާ ގޮތަށް ކުނި އެންދުމުގެ ބަދަލުގައި ޒަމާނީ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ކުނި މެނޭޖު ކުރަން ފެށުމުން އެރަށަކީ ވެސް ހިތްފަސޭހަ ތަނަކަށް ބަދަލު ވެގެންދާނެ ކަމެވެ. އެ ރަށް ތަރައްގީ ކުރުމަށް އެޗްޑީސީގެ ތަސައްވުރާ އެއްގޮތަށް އެތަން ތަރައްގީވެގެން ދިޔުމަކީ މުޅި ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ވެސް ސީދާ ގޮތެއްގައި އެކަމުގެ މަންފާ ވާނެ ކަމެއް ކަމެވެ.
އެޗްޑީސީން ތައްޔާރުކުރި ތިލަފުށީގެ މާސްޓާ ޕްލޭނުގައިވާ ގޮތުން ތިލަފަޅުގެ ނުހިއްކާ ބާކީ އޮތް ބައިން އިތުރު 151 ހެކްޓަރުގެ ބިން ހިއްކުމަށް ހަމަޖެހިފައިވެ އެވެ. އަދި ތިލަފުއްޓަކީ ހަމައެކަނި ކުނި މެނޭޖު ކުރަން އޮންނަ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް އޮތުމުގެ ބަދަލުގައި އެއީ ރާއްޖޭގެ "ސިނާއީ މައި ހަބު" ކަމުގައި އެ ހެދުމަށް އެ ކުންފުނިން އޮތީ ނިންމާފަ އެވެ.
އެގޮތުން އަލަށް ހިއްކަން ނިންމާފައިވާ، ތިލަފުށީ ދެވަނަ ފިޔަވަހި ހާއްސަ ކުރާނީ މައިގަނޑު ހަ ކަމަކަށް ކަމަށް އެ ޕްލޭނުގައިވެ އެވެ. އެއީ ޕަވާ ޕްލާންޓަކާއި، ތެޔޮ ރައްކާކުރާ ސްޓޮރޭޖުތަކާއި، އޮފީސް ހިންގުމަށް ދޫކުރާ ބިންތަކާއި، ތަނަވަސް ވިޔަފާރި ބަނދަރަކާއި، ރެކްރިއޭޝަން އަށް ހާއްސަ ބިންތަކުގެ އިތުރުން ސިނާއީ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށް ދޫކުރާ ބިންތަކެވެ.
އޭގެއިތުރުން ޒަމާނާ އެއްގޮތަށް ތިލަފުށި ތަރައްގީވެގެން ދާއިރު، އެތަނުގައި މީހުންނަށް ދިރިއުޅެވޭނެ ފަދަ މާހައުލެއް ގާއިމުކޮށް މާލެ ސަރަހައްދަށް ކުރިމަތިވެފައި އޮތް ބޯހިޔާވަކިކަމުގެ މައްސަލައަށް ވެސް ހައްލު ހޯދައިދިނުމަށް ޕްލޭނުގައި ލިޔެފައިވެ އެވެ.
އެޗްޑީސީގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު، އަހުމަދު އާތިފް ފާހަގަ ކުރެއްވި ގޮތުގައި، ތިލަފުށި ތަރައްގީވެގެން ދިޔުމާ އެކު މާލެ ސަރަހައްދުގައި ސިނާއީ މަސައްކަތްތަކަށް ބޭނުން ކުރަމުން އައި ބިންތައް ހުސްވެ މާލޭގެ ތޮއްޖެހުން ކުޑަވާނެ އެވެ. އޭގެއިތުރުން މިހާރު ސިނާއީ ދާއިރާގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ކުންފުނިތަކުން ބިމު ކުލީގެ ގޮތުގައި ދައްކަމުން އަންނަ ބޮޑެތި އަދަދުތައް ކޮންޓުރޯލް ކުރެވި އާންމުންނަށް ވިއްކާ މުދަލުގެ އަގަށް އޭގެ ސަބަބުން ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
މާލެ އަތޮޅު ތިލަފުށި. މާލެ ސަރަހައްދަށް ކުރިމަތިވެފައި އޮތް ކުނީގެ މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް އެ ރަށް ހިއްކީ 1991، ވަނަ އަހަރު -- ފޮޓޯ: ފައިލް
ރާއްޖެ ކަހަލަ ބިމުގެ ދަތިކަން ބޮޑު ގައުމެއްގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ފަޅު، ހަމައެކަނި ކުނި ގޮނޑެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރުމަށް ވުރެ އެރަށް ޒަމާނަށް ފައްތައި އެންމެ އެކަށޭނެ ގޮތަކަށް އެތަނުގެ ބޭނުން ހިފުމަކީ ކުރިމަގަށް ވެސް އެކަމުގެ ސަބަބުން ގިނަގުނަ ފައިދާތަކެއް ވާނެ ކަމެކެވެ. މުޅިއަކު ތިން ބަޔަކަށް ބަހާލައިގެން ތިލަފުށި ތަރައްގީ ކުރުމަށް އެޗްޑީސީން ނިންމައި އިފްތިތާހު ކުރި މާސްޓަ ޕްލޭނުގައި ކުރަހާފައި އޮތް މަގު ޗާޓަކީ ހަމައެކަނި މި ވަގުތަށް ފުއްދާފައި އޮތް އެއްޗެއް ނޫނެވެ.
ތިލަފުށި މާސްޓާ ޕްލޭން ތައްޔާރުކޮށްފައި ވަނީ އެ ރަށަށް އަންނާނެ ކަމަށް އެ ކުންފުނިން ލަފާ ކުރާ ކުރިއެރުމާއި ތަރައްގީގެ ސަބަބުން މުސްތަގުބަލުގައި ކައިރީގައި އޮތް ގިރާވަރު ފަޅު ހިއްކައި އެތަނަށް ފާލަމެއް އަޅައި ގުޅާލަން ޖެހުނު ކަމުގައި ވީނަމަވެސް އެކަން ވެސް ކުރެވޭނެ ގޮތަށެވެ.
ރާއްޖޭގައި ބޭނުން ކުރާ މުދަލުގެ ބޮޑު އިންސައްތައަކީ އިމްޕޯޓު ކުރާ މުދަލަށް ވާއިރު، ތިލަފުށީގައި ތަރައްގީ ކުރާ ޒަމާނީ ބަނދަރާ އެކު އެ ތަކެތި ރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓު ކުރާ ފަރާތްތަކަށް އިތުރު ފަސޭހަތަކެއް ލިބި، ތިލަފުށީގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ވަޒީފާ ވެސް އުފެދިގެން ދާނެ ކަމަށް އެޗްޑީސީގެ އިސްވެރިން ލަފާ ކުރައްވަ އެވެ.
ހަމަ ޔަގީނުން ވެސް މި ބަދަލަކީ މުޅި ގުރޭޓާ މާލެ ސަރަހައްދަށް ކުރިމަތިވެފައި އޮތް އެތައް މައްސަލަތަކެއްގެ ހައްލު ކަމުގައި ވާނެ އެވެ. ތިލަފުއްޓަކީ ކުނި ގޮނޑެއްގެ ގޮތުގައި ދުށް ޒަމާން މާޒީގެ ތެރެއަށް ދޫކޮށްލައި އެތަނަކީ އެއީ ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދާ ސީދާ ގުޅިފައި އޮތް ސިނާއީ މައި މަރުކަޒަށް ހެދުމުގެ މަގު ޗާޓަކީ ބިޔަ ޕްލޭނެކެވެ. ކާމިޔާބު ކުރަން މުހިންމު ޕްލޭނެކެވެ.
