އިޒްރޭލުން ހިފައިގެން އުޅޭ ފަލަސްތީނުގެ ގުދުސްގައި ހުންނަ އަލް އަގްސާ މިސްކިތުގެ ގޯތިތެރޭގައި ހުކުރު ދުވަހު އިޒްރޭލް ފުލުހުންނާއި ފަލަސްތީނުގެ އާއްމުންނާ ދެމެދު ހަމަނުޖެހުންތައް ހިނގައި 150 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް އަނިޔާވި އެވެ.
ގުދުސްގެ އޯލްޑް ސިޓީގައި ހުންނަ މިސްކިތުގެ ގޯތިތެރެއަކީ ވަރަށް ނާޒުކު ތަނެކެވެ. އަދި އެއީ އިސްލާމް ދީނާއި ޔަހޫދީ ދީނަށް ވެސް މުހިއްމި ތަނެކެވެ.
އިޒްރޭލުން ވެރިވެގަނެގެން އުޅޭ ފަލަސްތީނުގެ ހުޅަނގު އައްސޭރި އާއި އިޒްރޭލް ފުލުހުންނާ ދެމެދު ހަމަނުޖެހުންތައް ހިނގާތާ ތިން ހަފްތާ ފަހުން އަގްސާ މިސްކިތުގައި ހަމަނުޖެހުން ހިނގި އިރު، ޔަހޫދީން ފާހަގަކުރާ "ޕާސްއޯވާ" ފެސްޓިވަލާއި، ނަސާރާއީންގެ އީސްޓާ މި މަހު އަންނާނެ އެވެ. އެހެންކަމުން، ތިން މައި ދީނުގެ މުހިއްމު އަޅުކަންތައް އެއް މަހަކަށް ދިމާވުމުން، ހަމަނުޖެހުމުގެ ބިރު ކުރިން ވެސް އޮތެވެ.
އިސްރާ އާއި މިއުރާޖު އަދި ގަދީމީ ދެ ފައްޅި
އޯލްޑް ސިޓީގެ އިރު ދެކުނު ކަނުގައި ހުންނަ 14 ހެކްޓަރުގެ ބިންކޮޅު އިޒްރޭލުން ހިފީ 1967 ވަނަ އަހަރުގެ ހަ ދުވަހުގެ ހަނގުރާމައިގަ އެވެ. އޭގެ ފަހުން އިރުމަތީ ގުދުސް ވެސް އެއްކޮށް ހިފި އެވެ. ނަމަވެސް ބައިނަލްއަގްވާމީ މުޖުތަމައިން މިހާތަނަށް ވެސް އިޒްރޭލުގެ އެ އަމަލު ބަލައެއް ނުގަނެ އެވެ. އެހެންކަމުން، އިޒްރޭލުން ގުދުސް އާއި ފަލަސްތީނުގެ އެހެން ބިންތަކަށް އަރައިގެން އުޅެނީ ގާނޫނާ ހިލާފަށެވެ.
އިޒްރޭލުން ދެކޭ ގޮތުގައި ގުދުސްއަކީ ޔަހޫދީ ދައުލަތުގެ ވެރިރަށެވެ. ނަމަވެސް ފަލަސްތީނުން ބޭނުން ވަނީ މުސްތަގުބަލުގައި ފަލަސްތީނު ދައުލަތުގެ ވެރިރަށަކަށް އިރުމަތީ ގުދުސް ހެދުމަށެވެ.
އަލް ހަރަމް އަލް ޝަރީފްގެ ގޮތުގައި މުސްލިމުން ކިޔާ، އަގްސާ މިސްކިތުގެ ގޯތިތެރޭގައި މަޝްހޫރު ރަން "ޑޮމް އޮފް ދަ ރޮކް" އާއި އަލް އަގްސާ މިސްކިތް ހުރެ އެވެ. މިއީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ އިސްރާ އާއި މިއުރާޖުގެ ދަތުރުފުޅު ކުރެއްވި ތަނެވެ. މިއީ މައްކާގެ ގެފުޅާއި، މަދީނާގައި ހުންނަ ރަސޫލާގެ މިސްކިތަށް ފަހު މުސްލިމުންނަށް އެންމެ މާތް ބިމެވެ.
މިހާރު އެ ބިން އެ ހުރި ގޮތަށް ބިނާ ކުރެއްވީ ހަތް ވަނަ ގަރުނުގައި މުސްލިމުންގެ ދެ ވަނަ ހަލީފާ އުމަރުގެފާނެވެ.
އެ ބިން ޔަހޫދީންނަށްމމުހިއްމު ވަނީ އެ މީހުންގެ ފުރަތަމަ އަދި ދެ ވަނަ ފައްޅި ހުރީ އެ ތަނުގައި ކަމަށް ވާތީ އެވެ. ހިބްރޫ ބަހުން އެ ތަނަށް ކިޔަނީ ހާރް ހަބާޔިތް އެވެ. ނުވަތަ ޓެމްޕަލް މައުންޓެވެ.
ހަމަނުޖެހުމުގެ ދިގު ތާރީހެއް
އަގްސާ މިސްކިތުގެ ގޯތިތެރެއަށް ވަނުމަށް ޔަހޫދީންނަށް ހުއްދަ އޮތް ނަމަވެސް، ހަމަނުޖެހުން އުފެދިދާނެތީ އެ ތަނުގައި ޔަހޫދީން އަޅުކަން ކުރުން މަނަ އެވެ.
އިޒްރޭލުގެ އެންމެ އިސް ފާދިރީ ބުނާ ގޮތުން ނަމަ، އެތަނުގައި މިހާރު "ނުތާހިރުކަމެއް ހުރުމުން" ޔަހޫދީ ގާނޫނުގެ ދަށުން ވަނުން މަނާ ވާނެ އެވެ. އެހެންވެ، ގިނަ ޔަހޫދީން ނުވަދެ އެވެ. އޭގެ ސަބަބުން އެ ސަރަހައްދުގައި ޔަހޫދީންނަށް އަޅުކަން ކުރަން ހާއްސަވެފައި އޮންނަނީ ހުޅަނގު ފާރެވެ. އެއީ ދެ ވަނަ ފައްޅީގެ ބަޔެކެވެ.
ނަމަވެސް ޔަހޫދީންގެ ތެރެއިން ހަރުކަށި ފިކުރު ހުންނަ މީހުން ބޭނުން ވަނީ އެ ބިމުގައި ތިން ވަނަ ފައްޅިއެއް ވެސް ބިނާ ކުރުމަށެވެ. އެ މީހުން ގޯތިތެރެއަށް ވަދެ، ސިއްރުން އަޅުކަން ވެސް ކުރެ އެވެ.
އެ މީހުންގެ އަމަލުތަކާ ހެދި، ގޯތިތެރެއާ ގުޅޭ އުސޫލު އިޒްރޭލުން ބަދަލުކުރަން އުޅެދާނެތީ މުސްލިމުންގެ މެދުގައި ނުތަނަވަސްކަން އޮވެ އެވެ. ހަމަނުޖެހުން އުފެދެނީ އޭގެ ސަބަބުންނެވެ. މިހާރު މިސްކިތުގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓަނީ ފަލަސްތީނާ ގުޅިގެން އުރުދުން އިންނެވެ.
މުސްލިމް ނޫން މީހުންނަށް ގޯތިތެރެއަށް ވަދެވޭނީ މުގްރަބީ ގޭޓުންނެވެ. އެ ތަން ބަލަހައްޓަނީ އިޒްރޭލް ފުލުހުންނެވެ. ނަމަވެސް އިޒްރޭލް ފުލުހުން ވެސް ވަނީ މީގެ ކުރިން އެތައް ފަހަރަކު ގޯތި ތެރެއަށް ވަދެ، މުސްލިމުން ރުޅި އަރުވާފަ އެވެ.
އެ ފަދަ ހާލަތެއް އޮތުމާ އެކު، އަގްސާ މިސްކިތުގެ ބިމަކީ އަބަދުވެސް ހަމަނުޖެހުން ހިނގާ ތަނެކެވެ.
އެގޮތުން 1929 ވަނަ އަހަރު އިނގިރޭސިވިލާތުން ފަލަސްތީނު ހިފައިގެން އުޅުނު އިރު، އެ ތަން ހިމާޔަތް ކުރަން އުޅުނު މުސްލިމުންނާ ދެމެދު ހަމަނުޖެހުން ހިނގި އެވެ.
އޭގެ ފަހުން 1996 ވަނަ އަހަރު އެ ތަނުގެ ހުޅަނގުން އާ ގޭޓެއް ހަދަން އިޒްރޭލުން ނިންމުމުން ހަމަނުޖެހުން ހިނގައި، ތިން ދުވަސް ތެރޭ 80 މީހުން މަރުވި އެވެ.
ދެހާސް ވަނަ އަހަރު އިޒްރޭލުގެ އޭރުގެ އިދިކޮޅު ލީޑަރު އަރިއެލް ޝެރޯން އެ ބިމަށް ވަޑައިގެންނެވުމުން ވެސް ހަމަނުޖެހުން ހިނގި އެވެ. ފަލަސްތީނުގެ ދެ ވަނަ އިންތިފާދާ ނުވަތަ މިނިވަންކަމަށް ކުރި މަސައްކަތް އޭރުން ފަށަިގެން 2005 އާ ހަމައަށް އޮތެވެ.
ޖުލައި 2017 ގައި އިޒްރޭލުގައި ދިރިއުޅޭ ތިން އަރަބިން އިޒްރޭލް ފުލުހުންގެ ގަޔަށް ބަޑި ޖެހީ އެ ބިމާ ކައިރިންނެވެ. ހަމަލާގައި ދެ ފުލުހުން މަރުވި އެވެ. ހަމަލާ ދިން ތިން މީހުން ފިލަން ވަނީ މިސްކިތުގެ ގޯތިތެރެއަށެވެ. އެ ތަނުގައި އެ މީހުންގެ ގަޔަށް ބަޑި ޖަހައި މަރާލީ އެވެ.
އޯގަސްޓް 2019 ގައި އިޒްރޭލް ފުލުހުންނާއި ފަލަސްތީން މީހުންނާ މެދު ރޯދަ މަހު ހަމަނުޖެހުން ހިނގި އެވެ.
ވިހިވިހި ވަނަ އަހަރު ކޮވިޑާ ހެދި ކަމަށް ބުނެ، ރޯދަ މަހު މިސްކިތަށް ވަނުން ބަންދުކުރި އެވެ. އަލުން ހުޅުވީ ވަދެވޭނެ މީހުންގެ އަދަދު ލިމިޓުކޮށްގެންނެވެ.
ވިހި އެކާވީސް ވަނަ އަހަރު، އިޒްރޭލް ފުލުހުންނާއި މުސްލިމުންނާ ދެމެދު ރޯދަ މަހު ހަމަނުޖެހުން ހިނގައި ގާޒާގައި ވެރިކަން ކުރާ ހަމާސް އާއި އިޒްރޭލާ ދެމެދު 11 ދުވަހުގެ ހަނގުރާމައެއް ކުރި އެވެ.
