ސިޔާމް ވޯލްޑް ރިސޯޓު ތަރައްގީކުރުމުގެ 150 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ މަޝްރޫއާ ގުޅިގެން، ޗައިނާ ކޮމިއުނިކޭޝަންސް ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކޮމްޕެނީ (ސީސީސީސީ) އިން ދައްކަން ޖެހޭ ކަމަށް މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (މީރާ) އިން ބުނާ 85.1 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ޖީއެސްޓީ ހޯދުން، މަޑުޖައްސާލަން ހައިކޯޓުން އިއްޔެ އަމުރުކޮށްފި އެވެ.
މި މައްސަލައިގެ ތަފުސީލުތަކުގައިވާ ގޮތުގައި، ސީސީސީސީ އާއި ވީގޯ މޯލްޑިވްސް ކިޔާ ކުންފުންޏަކާ ދެމެދު 2016 ގައި ވެވުނު ކޮމާޝަލް އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ނ. ދިގުރަށުގައި 509 ކޮޓަރީގެ ރިސޯޓެއް ޑިޒައިންކޮށް، ތަރައްގީކުރަން ސީސީސީސީން ހަވާލުވި އެވެ. މީރާއިން ނިންމީ، އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ސީސީސީސީން ދީފައިވާ ހިދުމަތްތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދީފައިވާ ހިދުމަތްތަކަކަށް ވާތީ، އެ ހިދުމަތްތަކަށް ޖީއެސްޓީ ދައްކަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.
އެ ނިންމުމާ މެދު ސީސީސީސީން އިއުތިރާޒު ހުށަހެޅި ނަމަވެސް، މީރާއިން ނިންމީ ކުރިން ނިންމި ނިންމުން ބަދަލުކުރަން ޖެހޭ އެއްވެސް ސަބަބެއް ނެތް ކަމަށެވެ. އެ އިދާރާއިން ޑިސެމްބަރު، 2022 އާއި އޮކްޓޫބަރު، 2023 ގައި މީރާއިން ނެރުނު ޓެކްސް އެސެސްމަންޓްތަކުގައި ވަނީ، ސީސީސީސީން 85.1 މިލިއަން ރުފިޔާގެ އިތުރު ޖީއެސްޓީ އާއި، އެ ފައިސާއާ ގުޅިގެން އަރަމުންދާ ޖޫރިމަނާ ދައްކަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.
މީރާގެ މި ނިންމުމާ ދެކޮޅަށް ސީސީސީސީން ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުން، ޓްރައިބިއުނަލުން ވެސް މައްސަލަ ނިންމީ މީރާ ކޮޅަށެވެ.
ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރަމުން ސީސީސީސީން ބުނީ ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގެ ކުރިން، ގާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ދައްކަން ޖެހޭ 25 ޕަސެންޓު، އެއީ 21.3 މިލިއަން ރުފިޔާ، ދައްކާފައިވާ ކަމަށް އެވެ. އަދި، ބާކީ ހުރި 63.8 މިލިއަން ރުފިޔާ އާއި ޖޫރިމަނާ، މައްސަލަ ނިމުމުގެ ކުރިން ތަންފީޒުކޮށްފިނަމަ އެ ކުންފުންޏަށް ގިނަ އުނދަގޫތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ.
ސީސީސީސީން ބުނި ގޮތުގައި، މިއީ އެ ކުންފުނީގެ ވިޔަފާރީގެ ރައުސުލްމާލު ކުޑަވެ، ހިނގަމުންދާ މަޝްރޫއުތަކާއި، މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަ އާއި، ސަޕްލަޔަރުންނަށް ދައްކަން ޖެހޭ ފައިސާއަށް ސީދާ އަސަރުކޮށް، ކުންފުނީގެ ވިޔަފާރީގެ އަމަލިއްޔާތު ހުއްޓުމަކަށް އަންނާނެ އެވެ. މިއާ ހިލާފަށް، އެ ކުންފުނިން ބުނީ، ބާކި ހުރި ފައިސާ ނެގުން ފަސްކުރިޔަސް މީރާއަށް ނޫނީ ދިވެހި ސަރުކާރަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނުލިބޭނެ ކަަމަށެވެ.
ސީސީސީސީއިން އެދުނީ، ބޭންކް އެކައުންޓްތައް ފްރީޒްކުރުމާއި، ލިބެންހުރި ފައިސާއިން ކެނޑުން ފަދަ ފިޔަވަޅުތައް ފަސްކުރުމާއި، އިތުރު ޖޫރިމަނާ ކަނޑައެޅުން ފަސްކުރުމާއި، ޓެކްސް ނުދައްކާ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ކުންފުނީގެ ނަން އާންމުނުކުރުމަށް މީރާއަށް އަމުރުކުރުމަށް އެވެ.
މި މައްސަލައިގައި މީރާއިން ދިން ޖަވާބުގައި އެ އިދާރާއިން ބުނީ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެން ޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތް ކަމަށެވެ.
މިދިޔަ ހަފްތާގައި ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅި ޖަވާބުގައި މީރާއިން ބުނީ، ކުރިން ނެކްސްބިޒް މައްސަލައިގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ އުސޫލުތަކުގެ މައްޗަށް މި މައްސަލަ ނިންމަން ޖެހޭނެ ކަމަށް އެވެ. އަދި ދެ ފަރާތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުން ވަޒަންކުރާއިރު މީރާއަށް ލިބޭނެ ގެއްލުން ބޮޑު ކަމަށާއި، ސީސީސީސީއަށް ލިބިދާނެ ކަމަށް ބުނާ ގެއްލުމަކީ އިއާދަ ނުކުރެވޭ ފަދަ ގެއްލުމެއް ނޫން ކަމަށް ވެސް އެ އިދާރާއިން ބުންޏެވެ.
މައްސަލައިގެ ރިޔާސަތު ފަނޑިޔާރު ދީބާނާޒް ފަހުމީ ދެއްވި، އަދި ފަނޑިޔާރު އިސްމާއީލް ޝަފީއު ތާއީދު ކުރެއްވި، ރައުޔުގައި ނިންމެވީ، މަސްލަހަތުގެ ތިލަފަށް ބުރަ ވަނީ ސީސީސީސީ ކޮޅަށް ކަމަށެވެ.
އެ ރައުޔުގައި ވަނީ، ދެ ފަރާތުގެ ހުށަހެޅުންތައް މީޒާންކޮށް ބަލާއިރު، ސީސީސީސީގެ މަސްލަހަތަށް ގެއްލުން ހުރިކަމަށް ބެލެވޭ ސަބަބުތައް ހުރި ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެންމެ އަދުލުވެރި އަދި ރައްކާތެރި ގޮތަކީ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ތަންފީޒުކުރުން ފަސްކުރުން ކަމަށް ފަނޑިޔާރު ނިންމެވި އެވެ.
މި މައްސަލައިގައި ތަފާތު ރައުޔެއް ދެއްވި ފަނޑިޔާރު އަބްދުއްރައޫފް އިބްރާހީމް ވިދާޅުވީ، މި ފައިސާ ދައްކަން ޖެހުމުން ސީސީސީސީއަށް ލިބިދާނެ ކަމަށް ބުނާ ގެއްލުމަކީ އިއާދަ ނުކުރެވޭ ފަދަ ގެއްލުމެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭ ކަމަށެވެ. އަދި ވިދާޅުވީ، ނިންމުން ތަންފީޒުކުރުން ފަސްކުރުމުން ރައްކާތެރިކުރެވޭ މަސްލަހަތަށް ވުރެ، ތަންފީޒުކުރުން ފަސްނުކުރުމުން ރައްކާތެރިކުރެވޭ މަސްލަހަތު ބޮޑު ކަމަށެވެ.
މިހެން ނަމަވެސް ތާއީދު ލިބުނީ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ފަސްކުރަން ކަމަށް ވާތީ، ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު މައްސަލަ ނިމެންދެން، ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ތަންފީޒުކުރުމުގެ ހުރިހާ ފިޔަވަޅުތަކެއް މަޑުޖައްސާލުމަށް، އެ ކޯޓުން ވަނީ އަމުރުކޮށްފަ އެވެ.
ސިޔާމް ވާލްޑް ތަރައްގީކުރީ ދިވެހި ސަރުކާރުން ސޮވްރިން ގެރެންޓީ ދީގެން ޗައިނާގެ އެގްޒިމް ބޭންކުން ދިން 127.5 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލޯނެއް ނަގައިގެންނެވެ. ސީސީސީސީއަށް މި ޕްރޮޖެކްޓު ލިބުނު މައިގަނޑު ސަބަބަކީ، އެގްޒިމް ލޯނުތަކުގެ ޝަރުތުތަކުގެ ދަށުން އެ ބޭންކެއް ނިސްބަތްވާ ގައުމެއްގެ ކޮންޓްރެކްޓަރުން ނަގަން ޖެހޭ ގޮތަށް ބަނދެވިފައި އޮންނާތީ އެވެ.
