ދިވެހިރާއްޖެ ނޫސްވެރިކަމުގެ ދިގު ތާރީހުގައި އިއްޔެއަކީ ކަޅު ދުވަހެކެވެ. ދައުލަތުގެ ވަލިއްޔުލްއަމުރާ ސުވާލެއް ކޮށްލުމުން، އެ ސުވާލުކުރި ނޫސްވެރިޔާގެ މައްޗަށް ވަގުތުން ދައުވާ އުފުލައި، ޖަލަށްލުމަށް ހުކުމް އިއްވުމާއި، ހަބަރެއް ލިޔުނު ނޫސްވެރިޔާ އަށް ދައުވާ އުފުލައި ވަގުތުން ޖަލަށް ލުމަށް ހުކުމް އިއްވުމެވެ. މިއީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށް އެޅުނު ވަރުގަދަ ހުރަހެކެވެ. ބިރު ދެއްކުމެވެ.
ކޯޓު ހުކުމާއި ސުވާލު އުފެދޭ ކަންކަން
'އަދަދު' ނޫހުގެ ނޫސްވެރިޔާ މުހައްމަދު ޝަހުޒާން އާއި ލީވާން އަލީ ނަސީރު އަށް ކުރި ހުކުމަކީ ގިނަ ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓުނު ކަމެކެވެ. ޝަހުޒާންގެ މައްޗަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އިއްޔެ ހުކުމް އިއްވުމުގެ ކުރިން، ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ އޮފީހުގެ ނޫސްވެރިންގެ މާލަމުގައި ޝަހުޒާނުގެ މައްޗަށް ހުކުމް ކަނޑައަޅާފައި ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
ކަން ހިނގައިދިޔަ ގޮތުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އިއްޔެ ކަނޑައެޅީ އަދަބުގެ މިންވަރު ކަމަށް ގަބޫލު ކުރަން އަހަރެންނަށް ފަސޭހަ އެވެ. މުއިއްޒުއާ ސުވާލެއް ކުރިކަމަށްޓަކައި ޝަހުޒާން 15 ދުވަހަށް، އަދި ހަބަރެއް ލިޔުނު ކަމަށްޓަކައި ލީވާން އެ އޮތީ 10 ދުވަހަށް މާފުށީ ޖަލުގަ އެވެ.
މި ދެ ނޫސްވެރިންނަށް ހުކުމް ޖެހީ ޖަވާބުދަރީވަން އެކަށީގެންވާ ފުރުސަތު ވެސް ދިނުމެއް ނެތި އެވެ. އެހެންވެ މިއީ ބޭއިންސާފު ޝަރީއަތެކެވެ.
މި މައްސަލަގަނޑު ފެށުނީ ރައީސް އޮފީހުގެ މުވައްޒަފަކަށް މުއިއްޒު ދަންވަރު ގުޅުއްވި ކަމަށް ބުނާ ކޯލް ލޮގްތަކަކާ ގުޅޭގޮތުން ޝަހުޒާން މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހު މުއިއްޒުއަ ސުވާލުކުރުމުންނެވެ. އެއާއެކު، އަނގަބަންދުކުރުމުގެ އަމުރާ ހިލާފުވި ކަމަށް ބުނެ ސިފައިން އޭނާ ރައީސް އޮފީހުން ބޭރުކުރިއެވެ. މިއީ ނޫސްވެރިޔަ އެފަދަ ހުތުރު ގޮތަކަށް ރާއްޖެގެ ރައީސް އޮފިހުން ބޭރުކުރި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.
އަދުލެއް އިންސާފެއް ނެތް
މި މުޅި މައްސަލައިގައި ވެސް އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކޮށްލެވެނީ، އިންސާފު ގާއިމުކުރުމުގައި ބޮޑެތި ތަފާތުތަކެއް ހުރުމެވެ. ގާނޫނު އަސާސީން އެންމެންނަކީ ހަމަހަމަ ބައެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައި އޮތް ނަމަވެސް، މި މައްސަލައިން ފެންނަނީ މުޅިން ތަފާތުކުރުމެވެ.
ކޯޓުން ނެރުނު އަނގަބަންދުކުރުމުގެ އަމުރާ ކަނޑައެޅިގެން ހިލާފުވެ، އެކި މަންސަތަކުގައި ވާހަކަ ދެއްކި ސިޔާސީ ލީޑަރުންނާއި، އެކްޓިވިސްޓުން އަދި ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ނުފޫޒުގަދަ ފަރާތްތައް މަދެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެއިން އެއްވެސް މީހަކާ މެދު ފިޔަވަޅެއް އެޅި ތަނެއް ނުފެނެއެވެ.
މިހާތަނަށް މި މައްސަލައިގައި ތަހުގީގު ހިންގައި، ދައުވާ އުފުލައި، އަދި އަވަސް އަރުވާލައިގެން ހުކުމް އިއްވާފައިވަނީ ހަމައެކަނި 'އަދަދު' ނޫހުގެ ނޫސްވެރިންނަށެވެ. މިއީ ވަކި ބަޔަކު ނައްތާލުމަށް ނުވަތަ ބިރު ދެއްކުމަށް ހިންގާ ސިޔާސީ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގަބޫލު ކުރެވެނީ މިފަދަ ކަންކަން ފެންނަން ހުރުމުންނެވެ.
ޝަހުޒާންގެ ސުވާލު ކޯޓު އަމުރާ ހިލާފުވާނަމަ، އެ ސުވާލު ބްރޯޑްކާސްޓްކުރި އެހެން ޓީވީތަކާއި މީޑިއާތަކުގެ ވެރިން، އެޑިޓަރުން ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލްގައި ތިބި މުވައްޒަފުން ވެސް އެ ކުރީ ކުށެކެވެ. އެކަމެއް މުއިއްޒުއަކަށް ނުފެނެ އެވެ. ޕީޖީއަކަށް ނުފެނެ އެވެ.
އެ މަންޒަރު ދުރަށް ފޮނުވިކަން ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި ތިއްބެވި މީހުންނަށް އެނގިފައި އޮވެދާެނެ އެވެ. ޝޯޝަލް މީޑިއާގައި ދައުރުވަމުންދާ ސްޓޭޓަސްތަކާއި ވީޑިއޯތައް ވެސް ފެންނާނެވެ. ކޯޓުގެ ހުރުމަތް ކެނޑިކަމަށް ފަނޑިޔާރުން އަމިއްލަ އިސްނެގުމަށް ބެލޭނެ ކިތަންމެ ކަމެއް ގައުމު ވެސް އެހެން އެންމެންނަށް އެބަފެނެ އެވެ.
އަހަރެންނަށް ވިސްނޭ ގޮތުގައި މިއުޅެނީ ދައުލަތުން އެވޯޑު ލިބުނު ސްކީލާން ޑޮކިއުމެންޓްރީން ފޮރުވިފައި ހުރި ހަގީގަތްތަކެއް ތިލަކުރި ހިސާބުން ފެށިގެން އަދަދާމެދު އޮތް ޒާތީ ހަސަދައެއް ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވެ އެވެ.
މިފަދަ އެތައް ކަމެއް މަޒީން ފެންނަން ހުރުމުން، މިއަދު ޝަހުޒާނާއި ލީވާން ޖަލަށް ލީ، އަދި އަހަރެންނާއި ހަސަންގެ މައްސަލަ ބަލަނީ މިއީ ހަމައެކަނި މައްސަލައެއް ބެލުމުގެ ބޭނުމުގައި ކުރާ ކަމަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް، މި ނޫހުގެ މަސައްކަތްތައް ހުއްޓުވައި، ނޫސްވެރިކަމަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ނުބައި ނިޔަތުގައި ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެ އެވެ.
އަހަރެމެން ބަންދުކުރިޔަސް، ޖަލަށް ލިޔަސް އަދަދުގެ އަޒުމެއް ނުގުޑަނެކަން ކަށަވަރެވެ. އެ ހިތްވަރު މިހާރު ޖަލުގައި އޮތް ދެ ނޫސްވެރިން އެންމެ ފަހު ވަގުތު ވެސް ދެއްކި އެވެ.
އިއްޔެ ޖަލަށް ދިޔުމުގެ ކުރިން ޝަހުޒާން އާއި ލީވާންގެ އެންމެ ފަހު މެސެޖަކީ ވެސް މިއެވެ؛ "ބިރެއް ނުދެއްކޭނެ، ބިރެއް ނުވެސް ގަނޭ، އެނބުރި އަންނާނީ މާގަދަކޮށް،"
ލީވާން: ތަޖުރިބާކާރު އަދި ހީވާގި ނޫސްވެރިއެއް
ލީވާނަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މަސައްކަތުގައި ޖަލުގެ ތަޖުރިބާ ކުރިންވެސް ހުރި، މަސައްކަތަށް ނުހަނު ވަގުތުދޭ ގާބިލް ނޫސްވެރިއެކެވެ.. ވީޑިއޯ ހެދުމާއި، ސޯޝަލް މީޑިއާ ބެލެހެއްޓުމުގައި އޭނާއަކީ ނަމޫނާ އެކެވެ.
ނޫސްވެރިކަމުގެ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން އޭނަ ޖަލަށްލި މިއީ ފުރަތަމަ ފަހަރެއް ނޫނެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ މީގެ 10 އަހަރު ކުރިން ބަންދުކުރީ އަހަރެންނާއެކު އެވެ. އޭރު ވެސް، މިހާރު ވެސް ލީވާނުގެ މަސައްކަތުގެ އަޚުލާގާއި ހީވާގި ކަމާއި ކެރުމަށް ބަދަލެއް ނާދެ އެވެ.
ޝަހުޒާން: ޖެހިލުންކުޑަ ސުވާލުކުރުންތެރިޔާ
ނޫސްވެރިކަމުގެ ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމަކުން ފާހަގަވި ޝަހުޒާނަކީ ކުޅަދާނަ ވާހަކަދެއްކުންތެރިއެކެވެ. އޭނާއަކީ ތަހުގީގީ ނޫސްވެރިކަމުގެ އުކުޅުތައް ދަންނަ، ސުވާލުކުރަން ޖެހިލުންނުވާ ހުނަރުވެރިއެކެވެ. 'އަދަދު' ނޫހުގެ ވަރުގަދަ މޫނަކަށް އޭނާ ވީ ކުޑަދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައެވެ.
މިފަދަ ނޫސްވެރިންގެ ދެކެ ސިޔާސީ ވެރިންޖެހިލުވެ އެވެ. އެހެންވެ އެފަދަ ނޫސްވެރިންނާއި ސަރުކާރު ޖަވާބުދަރީ ކުރުވަން މަސައްކަތް ކުރާ ނޫސްތަކާމެދު ވެރިން ޖެހިލުވެ އެވެ. ނަމަވެސް މިފަދަ ޒަމާނެއްގައި ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން ބަންދުކުރަން ވެސް ހުދުމުހުތާރު ވެރިޔަކު މަސައްކަތް ކުރިޔަސް، އެއީ އަމުދުން ވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ގާނޫނުއަސާސީން އިމްތިޔާޒު ލިބިފައިވާ ނޫސްވެރިކަން ވެސް މިހާރު މިވަނީ ކުށަކަށް ހަދައިފަ އެވެ. ޝަހުޒާން އާއި ލީވާން ތިބީ މާފުށީ ޖަލުގެ ޔުނިޓު 12 ގައެވެ. އެކަމަކު އެމީހުންގެ އަޒުމަކީ ބަންދުކުރެވޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. މިއީ ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި ކުރާ މަސައްކަތެކެވެ.
