ތުރުކީވިލާތާއި އިސްރާއީލާ ދެމެދު އުފެދިފައިވާ ނުތަނަވަސްކަމަކީ ހަމައެކަނި "ބަހުގެ ހަމަލާތަކެއް" ކަމަށް ސިފަކުރައްވައި، ސަލާމަތީ އަދި ހަކަތައިގެ މަޝްރޫއުތަކުގައި ދެ ގައުމުގެ މެދުގައި ސަރަހައްދީ އެއްބާރުލުން އިތުރުކުރުމަށް އެމެރިކާގެ މަންދޫބު ޓޮމް ބަރަކް ބާރުއަޅުއްވައިފި އެވެ.
އަންޓާލިއާ ޑިޕްލޮމަސީ ފޯރަމްގެ ޕެނަލްއެއްގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން ބަރަކް ވަނީ، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ދެ ގައުމުގެ މެދުގައި ކުރިމަތިލުމެއް ހިނގައިފާނެ ކަމަށް ބުނެ ދެ ގައުމުގެ ބައެއް އޮފިޝަލުން ދައްކަވާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ރައްދު ދެއްވާފަ އެވެ.
"އަޅުގަނޑު ދެކޭ ގޮތުގައި ތުރުކީއަކީ އެ ގައުމަކާ ކުޅެލެވޭނެ ފަދަ ގައުމެއް ނޫން،" ބަރަކް ވިދާޅުވި އެވެ.
ބަރަކް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ދެ ގައުމަކީ ވެސް ފުޅާވަމުންދާ ބާރުތަކެއްގެ ގޮތުގައި މީޑިއާތަކުން ސިފަކުރަމުންދާތީ، ދެ ގައުމަށް ވެސް ހަގީގަތް އޮޅިފައިވާ ކަމަށެވެ.
"ތެލް އަވީވްގައި ހުރެފައި ހެނދުނު ހޭލައިގެން ނޫސް ބަލައިފިނަމަ ފެންނަނީ ކޮން އެއްޗެއް؟ ނޫހުގައި އޮންނަނީ ވިއެނާއިން ފެށިގެން ދިވެހިރާއްޖެއާ ހަމައަށް ފެތުރިފައިވާ އޮޓޯމަން އެމްޕަޔާ 2.0 (އުސްމާނީ ހިލާފަތު) ގެ ކުރެހުމެއް."އެމެރިކާގެ މަންދޫބު ޓޮމް ބަރަކް.
"އިސްތަންބޫލްގައި ހުރެފައި ހޭލައިގެން ނޫސް ކިޔާއިރު ފެންނަނީ 'ގްރޭޓަރ އިސްރާއީލް' (ބޮޑު އިސްރާއީލް) ގެ ވާހަކަ."
ތުރުކީވިލާތަކީ 1949 ވަނަ އަހަރު އިސްރާއީލް ދައުލަތް ބަލައިގަތް މުސްލިމް އަޣުލަބިއްޔަތު އޮތް ފުރަތަމަ ގައުމެވެ. އަދި އެ ގައުމުގެ ޒަމާނީ ތާރީޚުގެ ބޮޑު ބަޔެއްގައި ސަލާމަތީ އަދި ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން ގާތް ގުޅުމެއް ދެ ގައުމުގެ މެދުގައި އޮތެވެ.
ނަމަވެސް، 2010 ވަނަ އަހަރު ގާޒާއަށް އެހީ ހިފައިގެން ދިޔަ ތުރުކީގެ 'މާވީ މަރުމަރާ' އުޅަނދަށް އިސްރާއީލް ސިފައިން ހަމަލާދީ އޭގައި ތިބި 10 މީހަކު މަރާލި ހާދިސާއަށް ފަހު، ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން ވަނީ ގޯސްވެ ފައެވެ. އަދި ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނާ މެދު އިސްރާއީލުން އަމަލުކުރާ ގޮތަށް ތުރުކީ ސަރުކާރުން ދަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުކިޔަމުންނެވެ.
'ދެވަނަ އީރާން'؟
ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން އިއާދަކުރުމަށް 2023 ސެޕްޓެމްބަރު މަހު އެންމެ ފަހުން ކުރި މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން، ތުރުކީގެ ރައީސް ރަޖަބް ތައްޔިބް އުރުދުޣާން އާއި އިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ނިއުޔޯކުގައި ބައްދަލުކުރައްވައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ސަލާމްކުރެއްވި އެވެ. ނަމަވެސް، އޮކްޓޯބަރު 7 ގައި ހަމާސްއިން އިސްރާއީލަށް ދިން ހަމަލާ އާއި އޭގެ ފަހުން ގާޒާގައި ހިންގަމުންދާ ގަތުލުއާންމާ ގުޅިގެން ޖެހިގެން އައި މަހު އެ ގުޅުން ވަނީ މެދުކެނޑިފަ އެވެ.
އޭގެ ފަހުން ދެ ގައުމުގެ ސިޔާސީ ބޭފުޅުންގެ މެދުގައި ބަހުގެ ހަމަލާތައް ވަނީ ވަރުގަދަވެފަ އެވެ. އެގޮތުން މިދިޔަ މާޗު މަހު އިސްރާއީލުގެ ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަފްތާލީ ބެނެޓް ވަނީ ތުރުކީއަކީ ކުރިމަގުގައި "ދެވަނަ އީރާނަށް" ވެދާނެ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވާފަ އެވެ.
އެމެރިކާ ސަރުކާރުން ދަނީ އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމައިގައި ބައިވެރިވުމާއި، މުޅި ސަރަހައްދުގައި އިސްރާއީލުން ހިންގާ އަސްކަރީ ހަރަކާތްތަކަށް ފުރިހަމައަށް ތާއީދުކުރަމުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ތުރުކީއަކީ ނޭޓޯގެ މެންބަރަކަށް ވުމާއި، އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އުރުދުޣާނަށް ކުރައްވާ އިހުތިރާމުގެ ސަބަބުން، ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން އިއާދަކުރުމަށް އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން ދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.
އަންޓާލިއާގައި ބޭއްވި ފޯރަމްގައި ބަރަކް ވިދާޅުވީ، އީރާން ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ހަކަތައިގެ އަގުތަކަށް އައި ލޮޅުންތަކުން އެނގިގެންދިޔައީ، ހަކަތައިގެ ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ސަރަހައްދީ އެއްބާރުލުން އޮތުމުގެ މުހިންމުކަން ކަމަށެވެ.
"ހުރިހާ އެއްޗެއްވެސް އަންނަނީ ތުރުކީ މަގުން. އެއީ ފައިބަރ އޮޕްޓިކްސް ކަމަށްވިޔަސް. އަޅުގަނޑުމެން މި ދައްކަނީ އަޒަރުބައިޖާނާއި އަރުމީނިއާގެ ވާހަކަ، އެތަންތަނުން ތެލާއި، ގޭހާއި، މައުލޫމާތާއި، ޑޭޓާ އަދި ތަކެތި ދަނީ ދައުރުވަމުން. އެ ތަކެތި ދަނީ ކޮންތާކަށް؟ ކޮން މަގަކުން؟" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.
"އެހެންކަމުން، އިސްރާއީލުން އަބޫދާބީއާ ގުޅުނު ފަދައިން ތުރުކީއާ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް. ސައުދީ އަރަބިއްޔާއަށް ވެސް އިސްރާއީލާ ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރެވިދާނެ. އިސްރާއީލުގެ ރައްޔިތުންގެ ފާގަތިކަމަށްޓަކައި އޮތް ހައްލަކީ މިއީ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެން."
ތުރުކީގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ހާކާން ފިދާން ވެސް ވަނީ ހޯމަ ދުވަހު ބަރަކްއާ ބައްދަލުކުރައްވާފައެވެ. ދެ ބޭފުޅުންވެސް ސިފަކުރެއްވި ގޮތުގައި މިއީ ވަރަށް "ކާމިޔާބު" ބައްދަލުވުމެކެވެ.
