ދައުލަތަކުން ގަތުލުއާންމެއް ހިންގި ކަމަށް އދ. ގެ އެންމެ މަތީ ކޯޓުން ކަނޑައެޅި ފުރަތަމަ މައްސަލައިގެ ގޮތުގައި، މިޔަންމާގެ މުސްލިމް ރޮހިންޔާ ދަރިކޮޅު ނައްތާލަން އެ ގައުމުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ގަތުލުއާންމު ހިންގާފައިވާ ކަމަށް އިންޓަނޭޝަނަލް ކޯޓް އޮފް ޖަސްޓިސް (އައިސީޖޭ) އިން މިއަދު ތާރީހީ ހުކުމެއް ކޮށްފި އެވެ.
އައިސީޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ އަގުލަބިއްޔަތުން ނެރުނު މި ހުކުމުގައި މިޔަންމާ ކުށްވެރިކުރުމުގެ އިތުރުން، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް އެކުލަވާލައި ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކޯޓަށް ރިޕޯޓް ހުށަހެޅުމަށް ވެސް ވަނީ އަމުރުކޮށްފަ އެވެ.
އޮގަނައިޒޭޝަން އޮފް އިސްލާމިކް ކޯޕަރޭޝަން (އޯއައިސީ) ތަމްސީލުކޮށް ދަ ގެމްބިއާއިން ނޮވެމްބަރު 11، 2019 ގައި މި މައްސަލަ ހުށަހެޅީ މިޔަންމާގެ ރަހީން ސްޓޭޓްގައި 2017 ވަނަ އަހަރު ހިންގި އަނިޔާވެރި އޮޕަރޭޝަންތަކާ ގުޅިގެންނެވެ. އެ ހަމަލާތަކުގައި 10،000 އެއްހާ ރޮހިންޔާ މީހުން މަރާލައި، 700،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ އަވަށްޓެހި ބަންގްލަދޭޝަށް ފިލަން މަޖުބޫރުކުރުވާފަ އެވެ. ދިގު އަޑުއެހުންތަކަކަށް ފަހު ކޯޓުން ނިންމީ މިޔަންމާގެ އަމަލުތަކަކީ 1948 ވަނަ އަހަރުގެ ގަތުލުއާންމު ހުއްޓުވުމާ ބެހޭ ބައިނަލްއަގުވާމީ މުއާހަދާއާ ކަނޑައެޅިގެން ހިލާފު ކަންކަން ކަމަށެވެ.
މި މައްސަލައިގައި ބައިނަލްއަގުވާމީ ރާއްޖެއިން ވަނީ ވަރަށް އިސް އަދި ނަމޫނާ ދައުރެއް އަދާކޮށްފަ އެވެ. އެ ގޮތުން ފެބްރުއަރީ 2020 ގައި ރާއްޖެ ވެގެންދިޔައީ، ގެމްބިއާގެ ދިފާއުގައި މި މައްސަލައިގެ ތެރެއަށް ވަންނާނެކަން އިއުލާންކުރި ގްލޯބަލް ސައުތު (ތަރައްގީވަމުން އަންނަ ގައުމުތައް) ގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ގައުމަށެވެ. އަދި އައިސީޖޭގެ ގަވާއިދުގެ 63 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، މި މައްސަލައިގެ ތެރެއަށް ރަސްމީކޮށް ވަނުމަށް ރާއްޖެއިން ހުށަހެޅީ ނޮވެމްބަރު 16، 2023 ގައި އެވެ.
މިޔަންމާއިން ދެކޮޅު ހެދި ނަމަވެސް، ޖުލައި 3، 2024 ގައި އައިސީޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ އިއްތިފާގުން ރާއްޖެއަށް މި މައްސަލައިގައި ބައިވެރިވުމުގެ ހުއްދަ ދިނެވެ. އެއަށް ފަހު ބަންޑާރަނައިބު އަހުމަދު އުޝާމް އިސްކޮށް ހުންނަވައި، އަމާލް ކްލޫނީ ފަދަ ބައިނަލްއަގުވާމީ ތަޖުރިބާކާރު ވަކީލުންނާ އެކު ރާއްޖޭގެ ފަރާތުން ފެބްރުއަރީ 28، 2025 ގައި ކޯޓަށް ލިޔުމުން ހުށަހެޅުންތައް ފޮނުވި އެވެ. ރާއްޖޭގެ ވާހަކަތަކުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބާރުއެޅީ، ގަތުލުއާންމު ހިންގާ ފަރާތްތަކާ ދެކޮޅަށް ފިޔަވަޅު އަޅައި އަދަބު ދިނުމަކީ ކޮންމެ ދައުލަތަކަށް ވެސް މަޖުބޫރު ގާނޫނީ ވާޖިބެއް ކަމަށެވެ.
އައިސީޖޭގެ މިއަދުގެ ތާރީހީ ނިންމުމުގައި ރާއްޖެއިން ހުށަހެޅި ގާނޫނީ ނުކުތާތަކަށް ކޯޓުން ވަނީ ސީދާ ރިއާޔަތްކޮށްފަ އެވެ. މި ހުކުމާ ގުޅިގެން ރައީސް މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވަނީ މަރުހަބާ ދަންނަވައި، މިއީ ރޮހިންޔާ ރައްޔިތުންނަށް އިންސާފު ހޯދައިދިނުމަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވާފަ އެވެ. އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނުގައި އަނިޔާ ލިބޭ މީހުންގެ ހައްގުގައި އަޑުއުފުލުމުގައި ރާއްޖެއިން އަބަދުވެސް ސާބިތުކަމާ އެކު ދެމިއޮންނާނެ ކަމަށް އެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވި އެވެ.








