ޑެމަގޯގެއް ދަންނަންތަ؟

ޑެމަގޯގެއް ދަންނަންތަ؟

ނޫނެކެވެ. މި ދައްކަނީ މަޝްހޫރު ސައި-ފައި ސީރީޒެއްގައި އުޅޭ ފުރޭތައެއްގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ލަފުޒަކީ ޑެމަގޯގް (demagogue) އެވެ. ލަފުޒު އުފަންވެފައިވަނީ ޤަދީމީ ގްރީސްގަ އެވެ. ލަފުޒީ މާނައަކީ "މީހުންގެ ތެރެއިން ލީޑަރެއް"، މިއެވެ. ގުރީކުގެ ޑިމޮކްރަޓިކް ހުވަފެނުގެ ތެރެއިން އުފަންވި އުއްމީދީ ލަފުޒެކެވެ. އޭރު އެ ލަފުޒަކާ އެއްވެސް ނައްސި މާނަކުރުމެއް ގުޅުވާފައެއް ނެތެވެ. އޭރު ވީ ގޮތަކީ އިންތިޚާބީ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަކާ ދިމާއަށް ދަތުރުކުރަމުންދިޔައިރު، ގުރީސްގެ ރައްޔިތުންނަށް ވަރަށް މުހިއްމު އެހެން ކަމެއް ފާހަގަކުރެވެން ފެށީއެވެ. އެއީ، އިންތިޚާބުތަކުގައި ކާމިޔާބު ހޯދަނީ ރަސްމަތިފުށުގެ ނަސަބުފަތް އޮންނަ މީހުން ކަމެވެ. މިކަން އެމީހުން މާނަކުރީ އަދިވެސް މަޤުބޫލުކަން އޮންނަނީ ރަސްމަތިފުށު އާދަކާދަތަކަށް ކަމުގައެވެ. މިކަން ކަމުނުދިޔަ މީހުންގެ ތެރެއިން، އާދައިގެ ޢާއްމު ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން އުފަންވި އާ ބާވަތެއްގެ ލީޑަރުންނަށް ކީ ނަމަކީ ޑެމަގޯގުންނެވެ. އެމީހުން ވަކާލާތު ކުރީ "ދަށު ފަންތީގެ" އާބާދީގެ ޙައްޤުތަކަށެވެ. އެ ކަންކަމަށް އަޑުއުފުލައި އެ ޙައްޤުތައް ހޯދަންކުރާ މަސައްކަތުގައި ހަމަނުޖެހުން އުފެއްދުމަކަށްވެސް، ފިތުނަ ފަސާދަ އާއި އަނިޔާވެރިކަން އިސްކުރާކަށްވެސް މި ބުނާ މީހުން ފަހެއް ނުޖެހެ އެވެ. އެމީހުންގެ މަޤްޞަދަކަށް ވެފައި އޮންނަނީ ވަގުތުން ވަގުތަށް ޙައްޤު ހޯދައިދިނުމެވެ. ފަހުން ވާނޭ ގޮތަކަށް، ބޮޑު މަންޒަރަކަށް ވިސްނާކަށް މި މީހުން އަހައްމިއްޔަތެއް ނުދެ އެވެ.

މިއަދުގެ ސިޔާސީ ދުނިޔޭގައި ޑެމަގޯގުންނަށް ދީފައި އޮންނަނީ ކުޑަކޮށް ތަފާތު މާނައެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުތަކަށް ވަކާލާތުކުރާ ލީޑަރެއްގެ ބަދަލުގައި މިއަދު ޑެމަގޯގުން މާނަކުރަނީ، ޢާއްމު ރައްޔިތުންގެ ކެކުޅުންތަކަކީ ތިމާގެ ސިޔާސީ ދުވެލި ބާރުކުރަން ގެންގުޅޭ ގިިރިސްކަމުގައި ހަދައިގެން، އެ މީހުންގެ ކެކުޅުންތަކާއި ޝަކުވާތަކުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ހޯދައިގެން ބާރު ހޯދައި ބާރު ދަމަހައްޓާ ސިޔާސީންގެ ގޮތުގަ އެވެ. މިއަދު މީހަކާ ދިމާއަށް އެއީ ޑެމަގޯގެކޭ ބުނެފިނަމަ، އޭގެ މާނަ، ފައްސިގޮތެއްގައި ނަގާނޭ ޖާގައެއް ނުދެ އެވެ.

ގިނަ ބަޔަކު އިއްތިފާޤުވާ ގޮތުން ޑެމަގޯގުންގެ ކިބައިން ޚާއްޞަ ބައެއް ސިފަތަކެއް ފެނެ އެވެ. އެމީހުން ނަގާނީ "ޖަޒުބާތީ" ސްޓޭންޑެކެވެ. އަޑުއުފުލާނީ ޖަޒުބާތީ މައްސަލަތައް ކުރިއަށް ނެރެގެންނެވެ. އެމީހުން އުޅޭނޭ "ރައްޔިތުންގެ" މީހެއްކަމަށް ދައްކަންވެގެންނެވެ. މީހުންނާ އެކުގައި ޢާއްމު ޙާލަތްތަކުގައި އޭނާ ފެންނާނެ އެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އިޚުލާސްތެރި ލީޑަރުންނާ ޚިލާފަށް، ޑެމަގޯގެއްގެ މި ދެއްކުންތެރިކަމުގެ ހަމައެކަނި ބޭނުމެއްކަމުގައިވާނީ ރައްޔިތުންގެ ލޭކައްކުވާލާނޭ ޖަޒުބާތީ ކަންކަން ދެނެގަނެ، އޭގެން ނާޖާއިޒު ފައިދާ ހޯދުމެވެ. ވަރަށް ގިނަ ޙާލަތްތަކުގައި މި މީހުންނަކީ، ޙައްޤު ހޯދުމުގެ ނަމުގައި، ޢާއްމު އިޖުތިމާޢީ މިންގަނޑުތަކާއި، ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާއިދުތަކާ ޖަދަލުކުރާނޭ މީހުންނެވެ.

Advertisement

އެހެންނަމަވެސް، މި މައުޟޫއައިގެން ކުރިއަށްދާއިރު، އެއްކަމެއް ހަނދާނުގައި ބަހައްޓާން އެބަޖެހެ އެވެ. ޑެމަގޯގަރީ ނުވަތަ އެ ސިފަތައް ފެންނަ ވާހަކަތައް ޕޯޑިއަމްދޮށުގައި ދައްކާ ކޮންމެ މީހަކު އެއީ ޑެމަގޯގަކަށް ނުވެދާނެ ކަމެވެ. އެ ފަދަ ވާހަކަ ދައްކާ ބައެއް މީހުންނަކީ ހަމަ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް އެފަދަ ޖަޒުބާތީ މައްސަލަތަކަށް ޙައްލު ހޯދައިދޭން ޢަމަލޫގޮތުން މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނެވެ. އަދި, ނަތީޖާ ދައްކުވައިދޭ މީހުންނެވެ.

ޖޫލިޔަސް ސީޒަރގެ ޒަމާނުއްސުރެ ޑިމޮކްރަސީއާ އެކުއެކީ ޑެމަގޯގަރީ ފެންނަމުން މިއަދާ ހަމައަށް އައިއިރު، ޑިމޮކްރެޓިކް ވެއްޓެއްގައި ޑެމަގޯގުން ނުއުފެދި ނުދާނެކަމަށް މިހާރު ވަނީ ބަލައިގަނެވިފަ އެވެ. އިންތިޚާބެއްގެ ޒަރިއްޔާއިން ވެރިކަން ލިބެން އޮންނަ ވެއްޓެއްގައި، މަޤުބޫލުކަން ހޯދުމަށް އެކި މީހުން ކުރާނީ އެކި ކަންތަކެވެ. އަހަރެމެން ރައްޔިތުންނަށް އޮތް ޒިންމާއަކީ، ވެރިންގެ-ހަނޑޫ ދޮލަނގަކަށް އަޅައިގެން ހޮވައި ކަޅުހަނޑުލާއި ވީ ވަކިކުރުމެވެ. ޑިމޮކްރަސީ ނަގަހައްޓަން ބޭނުންވާ މީހުންނަށް އޮތީ، ވޯޓުލާ ގިނަ މީހުންނަށް ލީޑަރުންނާއި ޑެމަގޯގުން ވަކިކުރަން އެނގޭނޭކަމަށް އުއްމީދުކުރުމެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، މި އުއްމީދުތައް ޙަޤީޤަތަށް ވަނީ މަދުފަހަރެއްގައިކަން އިހާއި ފަހުގެ ތާރީޚު ހެކިވެ އެވެ.

ދެން އަހަރެމެންނަށް ކުރެވޭނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ ކުޑަ އެހެންނަމަވެސް މުހިއްމު މަސައްކަތަކެވެ. ޕޯޑިއަމްތަކުގައި އެ ގޮވާ ގޮވެލި އަޑުއަހާށެވެ. އޭގެ ތެދު ދޮގު އޮޅުންފިލުވާށެވެ. އެ ވާ ވަޢުދުތަކުގައި ހުރީ ކިހާ ބަރުދަނެއްތޯ ބަލާށެވެ. ބޮޑެތި ވަޢުދުތަކެއް ވާ ހިނދު، އެ ދައްކާ ތަޞައްވަރު ޙަޤީޤަތަކަށް ހަދަން ރައްޔިތުންގެ ކިބައިން ބޭނުންވާނޭ މަސައްކަތާއި ވާންޖެހިދާނޭ ޤުރުބާނީގެ ވާހަކަ ނުދައްކަނީނަމަ، އެއީ ހަމަ ވެދާނޭ ކަންކަންތޯ ސުވާލު އުފައްދާށެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަންފާއަށް، ހިލޭ ސާބަހަށް ކަމެއް ކޮށްދޭނަމޭ ބުނާ ނަމަ، އެކަންކުރަން އޭނާ ގަސްދުކުރަނީ ކޮން ގޮތަކަށްތޯ، ފަންޑުކުރާނީ ކިހިނެއްތޯ ސުވާލުކުރާށެވެ. ތިމާެގެ ޖަޒުބާތުތަކާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކުގައިވެސް ޢަަމަލީގޮތުން ދެކޮޅު ނުޖެހޭ ވާހަކަ ދައްކާ މީހާ ދެނެގަނެ، އޭނާ އެދައްކަނީ ހޮޅިވާހަކަ ކަންވެސް ދެނެގަންނާށެވެ. ތިމާގެ ކޮންމެ ޙައްޤަކަށް އަޑުއުފުލާ ލީޑަރުން، އެ ޙައްޤު ހޯދައިދިނުމަށް ކުރާނޭކަމަށް ބުނާ މަސައްކަތުގައި ތިމާ އަދާކުރަން ޖެހޭ ޒިންމާ ދައްކަން އެދޭށެވެ. ތިމާ ވާންޖެހޭ ޤުރުބާނީވެސް ބުނެދޭން ބުނާށެވެ.

އަހަރެމެން ޑިމޮކްރަސީ އިޚުތިޔާރުކުރީ ޤައުމުގެ ވެރިކަން އަހަރެމެންނާ ހިސާބަށް ތިރިކުރުމަށެވެ. ބަސްބުނާނޭ އިޚުތިޔާރު ހޯދުމަށެވެ. އަހަރަމެންގެ މަސްލަޙަތު އިސްކުރުމަށެވެ. މިނިވަންކަމާއެކު ލިބިފައިވާ މި ޒިންމާ، ޖެހިލުމެއް ނުވެ ބޭނުންކުރާށެވެ. ވަގުތު ކުޑަތަންވަނީއެވެ. ހެޔޮ ވެރިއެއް އިޚުތިޔާރުކުރާއިރު، ރައްޔިތެއްގެ ޒިންމާ އަދާކުރާށެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

ސިޓީބިޓީ: އިހުތިރާމާ ގުޅޭ ގޮތުން ރައީސް މުއިއްޒަށް ސުވާލެއް!

ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒު "އިހުތިރާމް އަދާކުރުމުގެ ގައުމީ މަޝްރޫއު" އިފްތިތާހު ކުރެއްވި ނަމަވެސް، އެ މަޝްރޫއުގެ ތަފްސީލާއި އިހުތިރާމުގެ މާނަ ސާފުކޮށްދެއްވާފައި ނުވާތީ މި ލިޔުމުގައި ވަނީ ފާޑުކިޔާފައެވެ. އަދި މުޅި ގައުމަށް ނަސޭހަތް ދެއްވުމުގެ ކުރިން، ރައީސްގެ އަރިހުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންގެ އަމަލުތަކާއި ބަސްމަގު ހުރި ގޮތުން އެ ބޭފުޅުންނަށް އިހުތިރާމް ކުރަން ދަސްކޮށްދެއްވާފައިވޭތޯ ލިޔުމުގައި ސުވާލު އުފައްދާފައިވެއެވެ.

ރިންގު ހުސްވަންދެން ދިހަ ބާރަފަހަރަށް ގުޅުމުގެ ދީނީ ހުކުމް

ތިމާގެ އެކުވެރިޔާގެ ހާލަތްތަކާއި އުޒުރުތަކެއް ހުރެދާނެކަމަށް ބެލުމެއް ނެތި އެކުވެރިޔާއަށް އުނދަގޫވާނެހެން ދިހަބާރަ ފަހަރަށް ރިންގު ހުސްވަންދެން ފޯނުކޮށްކޮށް ހުރުމަކީ އެކުވެރިޔާގެ ޑިޖިޓަލް ޕާރސަނަލް ސްޕޭސްއަށާއި ބައުންޑަރީއަށް އަރައިގަތުމެވެ. އެކަމަކީ ދީނީގޮތުން ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

ތަދުވަނީތަ ހިތަށް؟ ތިއީ ދެން ކޮންކަމެއް؟

މި ލިޔުމަކީ ފަރެސް އާމިރުގެ ޅެންތަކުގެ ތެރެއިން، 'ހުސްވަތެއް ދުޅައަށް ގުނުން މަކަރަށް ވެދާށި' މި ޅެމުގެ މައްޗަށް ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެކެވެ. މި ލިޔުމުގައި ބަލާލާފައިވަނީ އެ ޅެމުގެ ވަކިވަކި ބައިތުތަކުގެ މާނައަށެވެ.

އަހަރެން ވެސް ތަރައްގީ ދެކެން ބޭނުން... އެކަމަކު

1977 ވަނަ އަހަރު ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަނުން އައްޑޫ ގަން ކުއްޔަށް ހިފަން ހުށަހެޅި ބޮޑު އަގު، ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި ވަކިފަރާތަކަށް ނުޖެހޭ ސިޔާސަތު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ރައީސް ނާސިރު ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ވޯރާ ވިޔަފާރިވެރިން ރާއްޖެއިން ފޮނުވާލައި، ގައުމީ މަސްލަހަތަށް އިސްކަންދެއްވައިގެން މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއް އެމަނިކުފާނު އެޅުއްވިއެވެ.

ސިންގަޕޫރާއި ދެކުނު ކޮރެއާގެ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާ އަޅާކިޔުން

ރާއްޖެއަށް ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް މުހިންމު ނަމަވެސް، ބިން ދޫކުރުމުގައި ދައުލަތަށް ލިބޭ ދާއިމީ ފައިދާއާއި ނުރައްކަލަށް ވިސްނަންޖެހެއެވެ. ސިންގަޕޫރު ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނަށް ބިން ދޫކުރަނީ ހާމަކަންބޮޑު ބީލަމުގެ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން، ވަކި މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ކަމަށްވާއިރު، ބިމުގެ މިލްކިއްޔާތާއި ބަނދަރު ފަދަ މުހިންމު ވަސީލަތްތައް ބާއްވަނީ ދައުލަތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖޭގެ މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށްގެންދާއިރު މިފަދަ ކާމިޔާބު ނަމޫނާތަކަށް ބަލައި، ދައުލަތުގެ މަންފާ އިސްކުރުން މުހިންމެވެ.

އީގަލް ހިލްސްއާ ނުލައި ވެސް ރަސްމާލެއިން ދާއިމީ ނަފާ ހޯދިދާނެ

ރަސްމާލެ ޓޫރިޒަމަށް އީގަލް ހިލްސްއަށް ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ދިވެހިންގެ ފުރިހަމަ މިލްކުވެރިކަން އޮންނަ "ރަސްމާލެ ހިއްސާ" ކުންފުނިން ބިމުގެ ކޮންޓްރޯލް ހިފަހައްޓައި، ދައުލަތް އެންމެ ލޯނެއް ވެސް ނުނަގައި، ވަޒީފާތަކަށް އަމާޒުކޮށް އަމިއްލަ ހަރަދު އަމިއްލައަށް ބަލަހައްޓާ ދިރުންހުރި ސިޓީއެއް ބިނާކުރަންވީ.

ރައްޔިތުންގެ 'އިހުތިރާމު އަތުލުމުގެ' މަޝްރޫއު

ރާއްޖޭގައި އަހުލާގާއި އިހުތިރާމު ކުރުމުގެ ސިފަ އާލާކުރުމަށްޓަކައި، ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ ގައުމީ ކެމްޕޭނެއް ރަސްމީކޮށް އިފްތިތާހުކޮށްދެއްވާފަ. މި ކެމްޕޭނަކީ ދުނިޔޭގެ ބައެއް ޑިކްޓޭޓަރުން ރައްޔިތުންގެ އަހުލާގު ބައްޓަންކުރަން ހިންގި ފަދަ ހަރަކާތްތަކާ އެއްގޮތް ކަމެއް.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox