މިއަޑަކީ މިފަހުން ވަރަށް ގިނައިން ދަރިންނާއި ދަރިވަރުން ގާތުގައި ބުނާތީ އިވޭ އަޑެކެވެ. ދުވަހަކަށް ފަހު ދުވަހެއް މިއަޑު އިވޭލެއް ގިނަވުމުން އައިސް ބޮލަށް އުނދަގޫވާވަރުވުމުން މިކަމާއިމެދު ވިސްނާ ފިކުރު ހިންގަން ފެށުމުން އެނގުނީ މިގޮތަށް މި ލަފުޒު ބޭނުންކޮށް ނޫޅޭ ތަނެއް ބޭނުންނުކުރާ ބައެއް ނެތްކަމުގަ އެވެ. ވާހަކަ ދެއްކުމާއި ބަސް ބޭނުންކުރުމުގައި ބަދަލު ނައިހެއް ނުދާނެ އެވެ. އެކަމަކު އޭގައި ވެސް ވަކި ހުދޫދެެއް، ހައްދެއް އޮންނަން ޖެހޭނެ އެވެ.
ބަދަލުވީ ކޮންއިރަކު ކީއްވެ؟
ޒަމާނާއެކު ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ތެރެއަށް އަންނަ ބަދަލުވަމުން އަންނަ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ތެރެއިން ނުތޮޅޭނެ, ނުބޯނެ އަދި ނުބުނާނެ ފަދަ ލަފުޒުތައް މިއަދުގެ ދިވެހިން ބޭނުންކޮށް އުޅެނީ ތޮޅެގެން ނުވާނެ! ބޮއިގެން ނުވާނެ! ބުނެގެން ނުވާނެ! ބޭނުންކޮށް އުޅުނު ހާލަތްތަކަށެވެ.
ބަޔަކު މީހުން ކުރާކަމެއް ހުއްޓުވަން ކުރާ އަމުރެއްގެ ގޮތުން ބޭނުންކޮށް އުޅުނު މިލަފުޒުތައް މީގެ މާނަ އަރާރުންވާ ގޮތަށް ބޭނުން ކުރަންފެށީ ވަކިމިވެނި ހިސާބަކުންނެކޭ އަޅުގަނޑަށް ބުނަން ނޭނގުނެއް ކަމަކު, މިކަން ފާހަގަ ކުރެވެން ފެށީ މީގެ ދެތިން އަހަރު ކުރިން ކުލާސްތަކުގެ ތެރޭގައި މުދައްރިސުން ބޭނުން ކުރާއަޑު އިވެން ފެށި ހިސާބުންނެވެ.
ނުތޮޅާނެ, ނުބުނާނެ, ނުބޯނެ މި ބަސް ބޭނުން ކުރެވޭނެ ހާލަތްތަކަކީ ކޮބާ؟
ނުތޮޅޭނެ, ނުބޯނެ, ނުބުނާނެ ފަދަ ލަފުޒުތައް ބޭނުން ކުރެވޭނީ ކޮން ހާލަތްތަކަކަށްތޯ ބަލައިލާއިރު މި ލަފުޒު ބޭނުން ކުރެވޭނީ މީހަކު ކަމެއް ކުރަން އުޅޭއިރު އެކަމަކު ހަގީގަތް ދެނެ ހުރި މީހާ އަނެކަކަށް އެކަމުގެ މައުލޫމާތު ދޭ ހާލަތެއްގަ އެވެ.
މިސާލަކަށް، ފާތުމަދައިތަ މަގުމަތީގައި ހިނގައިފައި އަންނަނިކޮށް އައިމިނަގެ ދެދަރިންކަމުގައިވާ އަލީ އާއި އަހުމަދާ ދެ ކުދިން ކޮންމެ ވެސް ކަމާދެބަސްވެ މަގުމަތީގައި ތަޅާފޮޅައިގަނެގެން އުޅޭތަން ފެނިއްޖެ އެވެ. މި ތަންފެނިފައި ފާތުމަދައިތަ ދުވެފައި ގޮސް, ގޭތެރެއަށް ވަދެ އައިމިނަ ގާތު މިވާހަކަ ބުނެފި އެވެ. ހަމަ ބުނުމާއެކު އައިމިނަ ނުރުހިފައި ހުރި ގޮތަކަށް މޫނު ހަދާލައިފައި "އެ ކުދިން ނުތޮޅޭނެ" ބުނެލި އެވެ. އައިމިނަ މިހެން ބުނުމުން ފާތުމަދައިތަ ބުނާނެ އެއްޗެއް ވެސް ނޭނގިގެން ހުރެފައި އަވަހަށް އެތަނުން ނުކުމެއްޖެ އެވެ.
ކަމުގެ ހަގީގަތް ބަލައިވެސް ނުލައި އައިމިނަ މިހެން ބުނީ އައިމިނައަކީ އަބަދުވެސް ދަރިން ދޮންފުތު ކޮށްގެން ގެންގުޅޭ މީހަކަށް ވާތީ އެވެ. ދަރިން ދޮންފުތު ނުކުރާ މީހަކަށް ވެސް އަދި އެހެން މީހަކަށްވެސް އެތަން ބަލައިފައި ވެސް އަދި ނުބަލާވެސް, ދިވެހި ބަހުގެ ހަމަތަކުގެ މަތިން "އެކުދިން ނުތޮޅޭނެ" ބުނެވޭ އެއްވެސް ހަމައެއް އޮންނާނެ ކަމެއް އަޅުގަނަޑަކަށް އެނގިފައެއް ނެތެވެ.
ބަސްބުނާ ޒަމާން
ހައްވަދައިތަ ގޭތެރެއަށް ވަދެ ބުނެދިން ވާހަކައަށް ބަލައި, އައިމިނަ "ނުތޮޅޭނެ" މިލަފުޒު ބޭނުން ކުރި ޒަމާނަށް ބަލާއިރު ނުތޮޅާނެ އެ ބޭނުންކުރީ އަންނަން އޮތް ޒަމާނަށް ފެތޭގޮތަށެވެ. އެކަމަކު ހައްވަދައިތަ އެބަސް ބޭނުން ކުރީ ވޭވޭ ހުރިކަމަކަށް އިސާރާތް ކޮށްފައެވެ. އެހެންކަމުން އައިމިނަ އެބުނި އެއްޗަކީވެސް ފާތުމަދައިތަ ބުނި އެއްޗާ ގުޅޭ ލަފުޒެއް ވެސް ނޫނެވެ. އެއީ "ނުތޮޅާނެ" އަކީ އަންނަން އޮތް ޒަމާނަށް ބޭނުން ކުރެވޭނެ ލަފުޒަކަށް ވާތީއެވެ.
ދެން މި ހާދިސާގެ އެހެން ފަރާތަކުން ބަލައިލާނަމެވެ. ހައްވަ ދައިތަ ދުވެފައި ގެއަށް ވަދެ އެކުދިން ތަޅިނިއްޔޭ ބުނުމުން އައިމިނަ ދުވެފައި ބޭރަށް ނުކުމެއްޖެއެވެ. ފަހަތުން ހައްވަދައިތަ ވެސް ނުކުތެވެ. އޭރު މަގުމަތީގައި ހިރަފުސް ނަގައިފައި އަހައްމަދާއި އަލީ ތަޅާފޮޅަނީއެވެ. އައިމިނަ ބަލާކަށް ނުހުރެ ކައިރިއަށް ލެފިލައިފައި އިނގިލި ދިއްކޮށްފައި ދެރަވާގޮތަކަށް މޫނު ހަދާލައިފައި "ތިކުދިން ނުތޮޅޭނެ" ބުނެލިއެވެ. އައިމިނަ މިހެންބުނުމުން މިފަހަރުވެސް ފާތުމަދައިތަ ބުނާނެ އެއްޗެއް ވެސް ނޭނގިގެން ފާޑަކަށް އަނގަ ހުޅުވިފައި ހުއްޓެވެ.
މި ހާދިސާގައި އައިމިނައަށް އެބުނެވުނީ މިހާރު އެކުދިން ތަޅަންތިބި ތަޅާލުންގަނޑުގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެހެން ވަގުތަކުން ނުވަތަ އެހެން ދުވަހަކުން އެކުދިން ރާވާފައިއޮތް ތަޅާލުންގަނޑެއްގެ ވާހަކަ އެވެ. އެ ތަޅާލުންގަނޑުގައި ނުތަޅާނެ ވާހަކައެވެ. އެހެން ވީމާ އަސްލު މިހާރު ކުރިޔަށް ދާ ތަޅާލުންގަނޑެއްގެ ކުރިޔަށް ގެންގޮސް ނިންމާލީމާ އެއޮތީ ނިމިފައެވެ.
ތަޅާފޮޅާ ކުދިބައެއްގެ ގާތަށް ގޮސް "ތިކުދިން ނުތޮޅޭނެ" ބުނުމުން ދެހަވަނީ; ޒަމާނުން ފެށިގެން ކޮށްއުޅުނު އަމުރެއްގެ ބާރުކަނޑުވާލާ ބަހުގެ ޤަދަރު ވެއްޔާ މޮޑެވިގެން ދާކަމެވެ. އަދި އެބުނާ މީހާ އެކުދިންގެ ކުރިމަތީގައި އެއްވެސް އުރައްޕެއް ނެތްކަމެވެ. ނުވަތަ އޭނާގެ ފިނޑިކަމެވެ.
ތަޅާލުންގަނޑު ކުރިޔަށް ދިޔަސް, ނިމިފައި އޮތް ތަޅާލުންގަނޑަކަށް ވިޔަސް، އަދި ރާވާފައި އޮތް ތަޅާލުންގަނޑަކަށް ވިޔަސް, އެކުދިންނަށް ބުނެދޭ މީހަކު ބުނެދޭން ޖެހޭނީ "ތިކުދިން ތަޅައިގެން ނުވާނެ" ކަމެވެ. އެއީ އަމުރެކެވެ. ލޯބިންވިޔަސް, ޖެހިލުންވިޔަސް , ޖެއްސުމަށް ވިޔަސް އެނޫން ގޮތަކަށް ބުނެފިނަމަ އެބުނުން ނުބައިވާނެއެވެ.
ބޭނުން ކުރަނީ ކީއްވެ؟ އަދި ނަތީއްޖާ އަކީ ކޮބައި؟
މި ގޮތަށް މިބަސް ބޭނުންކުރަނީ ކީއްވެގެންތޯ ބައެއް މުދައްރިސުންނަށް ސުވާލުކޮށް ލުމުން ބުނަނީ އެއީ ދަރިވަރުންނާ ދިމާއަށް ނުވާނެ! ބޭނުން ކުރުމަކީ ހުތުރު ގޮތެއްކަމާ އަދި އެގޮތަށް އެެބަސް ބޭނުން ކުރުމުން ވަރަށް ދުރުވާހެން ހީވާ ކަމަށެވެ. ބައެއް ބެލެނިވެރިން ނުވަތަ މައިންނާ ވާހަކަ ދައްކާލުމުން އެނގުނީ އެ ބޭފުޅުން ހޭލުންތެރިކުރުމަށް ބާއްވާ ބައްދަލުވުންތަކަށް ވަޑައިގަންނަވާ ބޭބޭފުޅުންވެސް ބުނުއްވަނީ ދަރިންނާ ވާހަކަ ދައްކަން ޖެހޭނީ ލޯބިންކަމާ އެނޫން ގޮތްގޮތަށް ވާހަކަ ދެއްކުމުން ދަރިވަރުންނަށް ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރާކަމުގައެވެ. އަދި ބައެއް ފަރާތްތަކުން ބުނެދީފައި ވާ ގޮތުގައި އެކުދިންނާ ވާހަކަ ދައްކާއިރު އެއްވެސް ވަރަކަށް "ނ ގައި އުބުފިލި" ޖަހައިގެން ބޭނުން ކުރުމަކީ އެއްވެސް ވަރަކަށް ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫންކަމުގައެވެ.
މި ގޮތަށް މި އަމުރުގެ ބާރު ކަނޑުވާލައިގެން ބަހުގެ މާނަ އޮޅޭ ގޮތަށް ބޭނުންކުރަން ފެށުމުން ކުދިންގެ ދިރިއުޅުމަށް ވަކިބަދަލެއް އާދޭތޯ ސުވާލުކުމުން ގިނަ ފަރާތްތަކުން ބުނަނީ އެކަމުން އަދި ވަކި ހެޔޮ ބަދަލެއް ފެނިގެން ނުދާކަމުގަ އެވެ.
އަޅުގަނޑު ހިތަށް އަރަ އެވެ. މި އަމުރު މިހެންގޮސް އާންމުވުމުން, އަޅުގަނޑުމެން ޑޮކުޓަރަށް ދިޔާމާ ރަނގަޅަށް ބަލައިފައި "ކަލޭ ގެ ފުއްޕާމޭ ތިހިރީ އެއްބައި ހަލާކުވެފަ! ދެން ތީނަ ސިނގިރެޓެއް ނުބޯނެ!" މިހެން ބުނެފާނެ ބާ އެވެ. މަގުމަތީގައި އެއްކަލަ އަލީ އާއި އަހައްމަދު ބޮޑެތިވެގެން މާރާމާރީ ހިންގާ އެކަކު ފުރާނަ ދިޔުމުން އެތަނަށް ޕޮލިސް އައިސް "ހޯހޯ, ތިހެނެއް ނޫޅޭނެ. މަގުމަތީގައި ވަޅިއެއް ނަހަރާނެ" މިހެން ބުނެފާނެ ބާއެވެ.
ނިންމާލުން
ދަރިވަރުންނަށްވެސް އަދި ދަރިންނަށްވެސް އަޅުގަނޑުމެން ކަންތައްތައް ކޮށްދޭން ޖެހެނީ ހިތްހެޔޮ ކަމާއިއެކު ލޯބިންނެވެ. ކަންތައްތައް ދަސްކޮށްދޭން ޖެހޭނީ ވެސް މަކަރާ ހީލަތަކުން ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ނ ގައި އުބުފިލި ޖެހިބަހެއް ނީއްވާ ގެންގުޅުމުން، އާހިރުގައި އެކުދިންނަށް ވާނެ ގެއްލުންތަކަށް ވިސްނާލާން ޖެހޭނެ އެވެ. ދިރިއުޅުމަށް އެކުދިން ނުކުތުމުން ނ އުބުފިލީ ގެ އަޑު ނާހާ އުޅެވިދާނެބާ އެވެ. ޅައިރުންސުރެ ދިރިއުޅުމާ ބީރައްޓެހި ގޮތްގޮތަށް ގެންގުޅޭނަމަ ވައިމަތިންދާ މީހަކު "ނުގޮތަކަށް ކަރުކެހިލިޔަސް" އެއީ ގަނާކުރުން ނޫން ކަމަށް އެކުދިންނަށް ވެދާނެތޯ އެވެ.
ދިރިއުޅުމަށް ތައްޔާރުކުރާ ކުދިބަޔަކަށް, ދުނިޔޭގައި އަބަދު އަންނާނީ އުފަލާއި ހިތްހަމަ ޖެހުން ނޫން ކަމާއި، ހިތާމަޔާއި ހިތްދަތިކަމާއި އާޑަ ފުރައްސާރައިން ސަލާމަތް ނުވާނެކަން އެނގެން ޖެހޭނެވެ. ކުދިއެއްޗިއްސަށް ކުދިރާޅުކަމާ ބޮޑެތި އެއްޗިއްސަށް އަންނާނީ ބޮޑެތި ރާޅުކަން ދަސްކޮށްދޭން ޖެހޭނެއެވެ. ރެކެން ޖެހޭ ރާޅުން ރެކުމާއި ކަފާލަންޖެހޭ ރާޅު މެދުން ކަފާނުލެވޭނަމަ ހަޔާތުގެ އައްސޭރިއަށް ވާސިލުވެވޭވަރު މާލިމީއަކަށް ނުވެވޭނެކަން އަންގައިނުދީއެއް ނުވާނެއެވެ. މިތަނުގައި އަޅުގަނޑު މި ދެމި ހާސަރު, ތާކުންތާކު ނުޖެހިގެން ތިޔަ ބޭފުޅުން "ނ ގައި އުބުފިލި ޖައިގެން އަޅުގަނޑަށް އެއްޗެއް ނުބުނާނެ" އެކޭ އަޅުގަނޑު ނުބުނާނަމެވެ.
