އިނގިރޭސިވިލާތުން 1814 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ހިފައިގެން އުޅޭ އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ޗާގޯސް ރަށްތަކުގެ މައްސަަލައިގައި މޮރިޝަސްއާ އެކު މަޝްވަރާ ކުރަން އިނގިރޭސިވިލާތުން ނިންމައިފި އެވެ.
އިނގިރޭސި ފޮރިން ސެކެޓްރީ ޖޭމްސް ކްލެވެލީ ވިދާޅުވީ ޗާގޯސް ރަށްތަކުގެ މައްސަލައިގައި "ހައްލު ނުވެ ހުރި ހުރިހާ ކަމެއް ހައްލު ކުރަން" ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ.
"އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއިން ނިންމީ ހަރުދަނާ މަޝްވަރާކޮށް، އަންނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު އެއްބަސްވުމަކާ ހަމައަށް ދިޔުމަށް،" ކްލެވެލީ ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވި އެވެ.
"ކަމާ ގުޅުން ހުރި ގާނޫނީ މައްސަލަތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ބޭނުމަކީ ބައިނަލްއަގްވާމީ ގާނޫނާ އެއް ގޮތަށް ހުރިހާ މައްސަަލައެއް ހައްލު ކުރުން. އޭގެ ތެރޭގައި ޗާގޯސްގައި ކުރިން އުޅުނު މީހުންގެ މައްސަލަ ވެސް ހިމެނޭ."
އިނގިރޭސި ނޫސްތަކުން ބުނީ ލިޒް ޓްރަސް ބޮޑު ވަޒީރުކަމުގައި ހުންނެވި އިރު މޮރިޝަސްގެ ލީޑަރު ޕްރަވިންދު ޖުގްނައުތުއާ މިދިޔަ ސެޕްޓެމްބަރު މަހު އދ. ގެ އާއްމު މަޖިލީހުގައި ބައްދަލުކުރެއްވި ކަމަށެވެ.
ޗާގޯސް ރަށްތަކުގެ ކުރިމަގާ މެދު ގޮތް ނިންމާ އިރު، އެ ރަށްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެ ބޮޑު ރަށް، ޑިއޭގޯ ގާސިއާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒު އިނގިރޭސިންނާއި އެމެރިކާއަށް ދެމިއޮންނާނެ ގޮތަކަށް އެއްބަސްވުން އެކުލަވާލަން އިނގިރޭސިން ބޭނުންވެ އެވެ.
އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން ވަނީ 1970 ގެ އަހަރުތަކުގައި ޗާގޯސްގެ 2000 މީހުން ގަދަކަމުން އެ ރަށްތަކުން ފޮނުވާލައިފި އެވެ. އެނބުރި ރަށްތަކަށް ދިޔުމަށް އެ މީހުން ޑިމާންޑު ކުރެ އެވެ.
ޗާގޯސްގައި ހިމެނޭ 60 ރަށުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑީ ޑިއޭގޯ ގާސިއާ އެވެ. އެ ތަނުގައި އިނގިރޭސިންގެ އަަސްކަރީ މަރުކަޒެއް އެޅީ 1966 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއާއެކު އެ ރަށުގެ މީހުން ރަށުން ބޭލި އެވެ.
އިނގިރޭސިންގެ އަތްދަށުން 1968 ވަނަ އަހަރު މިނިވަންކަން ހޯދި މޮރިޝަސްއިން ދެކޭ ގޮތުގައި ޗާގޯސްގެ ހުރިހާ ރަށްތަކެއް އެއީ އެ ގައުމުގެ ބަޔެކެވެ.
އެ މައްސަަލަ ތަކުރާރުކޮށް ކޯޓަށް ވެސް ގެންގޮސްފައިވެ އެވެ. މީގެ ކުރިން އިންޓަނޭޝަނަލް ކޯޓް އޮފް ޖަސްޓިސްއިން ބުނީ އިނގިރޭސީން އެ ރަށްތައް ހިފައިގެން އުޅެނީ ގާނޫނާ ހިލާފަށް ކަމަށެވެ.
އެހެން ނަމަވެސް، މިއަދާ ހަމައަށް ވެސް މައްސަލައިގައި ދޫދޭން އިނގިރޭސީން ބޭނުމެއް ނުވެ އެވެ. އެ މީހުންގެ ވިސްނުން ބަަދަލު ކުރީ ޗާގޯސް މައްސަލައިގައި ރާއްޖެއިން ވެސް ވިސްނުން ބަދަލު ކުރުމުންނެވެ.
މައްސަލައިގެ ފަސްފަހަތް
މޮރިޝަސްއިން ޗާގޯސްގެ މައްޗަށް ސިޔާދަތީ ބާރު ހޯދުމަށް އިންޓަނޭޝަނަލް ކޯޓް އޮފް ޖަސްޓިސްގައި ކުރި ދައުވާ އެ ގައުމާ އެއްކޮޅަށް ނިމި 2019 ވަނަ އަހަރު އެ ކޯޓުން ވަނީ ޗާގޮސް ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުމަށް އިނގިރޭސިވިލާތަށް އަންގާފަ އެވެ. ނަމަވެސް މިހާތަނަށް އެ ނިންމުމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުން އިޖާބަދީފައެއް ނުވެ އެވެ.
މީގެ ކުރިން 2019 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި 22، ގައި އދ. އިން އެ ނިންމުމަށް ތާއީދުކޮށް ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޗާގޮސް މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރުމަށް 116 ގައުމުގެ ވޯޓާ އެކު ފާސްކުރި ގަރާރުގައި ރާއްޖެއިން ވޯޓުލީ ދެކޮޅަށެވެ.
އެ މައްސަލައިގައި ރާއްޖޭގެ ސްޓޭންޑް ބަދަލުވިކަން އެނގުނީ މިހާރު ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގެ މައްސަލައިގައި ރާއްޖެއިން މޮރިޝަސްއާ ދެކޮޅަށް ވަކާލާތުކުރައްވަމުން އެ ގަރާރާ އެއްކޮޅަށް ވޯޓުދޭން ނިންމާފައިވާ ކަމަށް ބަންޑާރަ ނައިބު ވިދާޅުވުމުންނެވެ.
ނަމަވެސް އެ މައްސަލައިގެ ސްޓޭންޑަށް އައި ބަދަލުގެ ސަބަބުން ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގެ މައްސަލައިގައި ޖަވާބުދާރީވަމުން އައިސްފައިވާ އެއްވެސް ކަމަކަށް ނުވަތަ ސްޓޭންޑަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނުގެންނާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ތަކުރާރުކޮށް ބުނެފަ އެވެ.
އޭގެ އިތުރުން، ޗާގޯސްގެ ސިޔާދަތީ ބާރު މޮރިޝަސް އަށް ލިބުމަށް ރާއްޖެއިން ތާއިދުކޮށް އެ ގައުމާ އެއްކޮޅަށް ވޯޓުލާން ނިންމީ، ރާއްޖެއަކީ އިސްތިއުމާރުކުރުމާ ދެކޮޅު ގައުމަކަށްވެފައި ގައުމުތަކުގެ ސިޔާދަތީ ބާރު އޮތުމަށް ތާއިދުކުރާ ގައުމަކަށް ވާތީ ކަމަށް ވެސް ސަރުކާރުން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.
