އެކަހެރިކަމުގައި ހޭދަކުރި ތިން ގަރުނު؛ ޖަޕާނުގެ ތާރީހުން މި ޒަމާނަށް އިބުރަތެއް

އެކަހެރިކަމުގައި ހޭދަކުރި ތިން ގަރުނު؛ ޖަޕާނުގެ ތާރީހުން މި ޒަމާނަށް އިބުރަތެއް

މީލާދީން 1600 ވަނަ ގަރުނު ފެށުނު އިރު، ހުޅަނގުގެ ފާދިރީން ގެނައި އީސާއީ ދީނުގެ ކުލަވަރު އޭޝިއާ ބައްރަށް ފެތުރެން ފަށައިފި އެވެ. މިއާ އެކު، މި އަގީދާއެއް، ޖަޕާނަށް ވެސް ފެތުރިގެން ހިނގައިދާނެ ކަމުގެ ބިރާއި ހާސްކަން އެ ގައުމުގެ ސަރުކާރަށް ބޮޑުވެއްޖެ އެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، 1603 ވަނަ އަހަރު ފެށުނުއިރު، ރަށް އެކީ އެކަށް ބަންދުކޮށް، ދުނިޔެއާ މުޅިން ވަކިކޮށްލި އެވެ. އެތެރޭގެ މީހަކަށް ބޭރުނުވެވޭ ގޮތް ހަދައި، ބޭރު މީހުންގެ ތެރެއިން ހާއްސަ، މަދު ބަޔަކަށް މެނުވީ ގައުމަށް ނުވަދެވޭ ގޮތް ހެދި އެވެ. މިއީ ޖަޕާނުގެ 'އީޑޯ' ޕީރިއަޑްގެ ގޮތުގައި ތާރީހީ ފޮތްތަކުގައި ބުނެދީފައިވާ ޒަމާނެވެ. ގައުމުގެ ބޯޑަރުތައް އެ ބަންދުކުރި ގޮތަށް، ތިން ގަރުނު ވަންދެން އެގޮތުގައި ދެމިއޮތެވެ. ބޯޑަރު ހުޅުވައިލީ މީލާދީން 1868ގަ އެވެ.

ދުނިޔޭގެ އެހެން އެއްވެސް ގައުމަކުން ނުފެންނަ ފަދަ އިޖުތިމާއީ އަހުލާގާއި، ދެމެހެއްޓެނިވި ދިރިއުޅުމުގެ އުސޫލުތަކާއި އާދަކާދައާއި ބޭރުގެ ނުފޫޒު ވަދެފައި ނެތް ސަގާފަތެއް، މި އެކަހެރިކަމުގައި ދިރެމުން ފޮޅެމުން އައި ގޮތް، ޅެންވެރިކަމުގެ ތެރެއިންނާއި، ކަބުކި ތިއޭޓާ ފަންނު ފަދަ ފަންނުތަކުގައި މިއަދާ ހަމައަށް ގެނެސްދީފައިވެ އެވެ.

"އީޑޯ" ޒަމާނުގައި ޖަޕާނުގެ ރައްޔިތުން، ދިރިއުޅެމުން އައީ މިހާރުގެ ބަހުން ނަމަ "ލަސް ދިރިއުޅުމެއް"ގަ އެވެ. ދެމެހެއްޓެނިވި ދިރިއުޅުމެއްގެ ސިފަތައް އެކުލެވޭ، ވީހާވެސް އިސްރާފު މަދު ދިރިއުޅުމެކެވެ. އިގްތިސޯދީ ނިޒާމު ވެސް އެތައް ގޮތަކުން ދުނިޔެއާއި ތަފާތެވެ. ހަރަދުކުރުމުގައި ހިފެހެއްޓުންތަކެއް ގެންގުޅުމާއި، ގައުމުގައި ލިބެން ހުރި ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުމާއި އަމިއްލަ އުފެއްދުންތެރިކަމުން ނަފާ ލިބޭނެ މަގު ހޯދުމާއި، އަލުން ބޭނުންކުރުމުގެ ސީރިއަސް އަހުލާގުތަކަކަށް އަމަލުކުރި އެވެ. ނަތީޖާ އަކީ، ވިހަ ގޭސްތަކާއި، ކެމިކަލް ބޭނުންކުރުން މަދު، އަމިއްލަ އުފެއްދުންތެރިކަމެއްގެ މައްޗަށް ބަރޯސާވެގެން އުޅެން ދަންނަ ދުޅަހެޔޮ 30 މިލިއަން މީހުންގެ އާބާދީއެއް މި ތިން ގަރުނު ތެރޭގައި ބިނާކުރެވުމެވެ - މިއީ މިހާރު ޖަޕާނުގެ އާބާދީއެއް ނޫނެވެ. 'އީޑޯ' ޕީރިއަޑްގެ ފަހުކޮޅު، 1720 ވަނަ އަހަރު ކުރިއަށްގެންދިޔަ އެންމެ ފުރަތަމަ ބޯހިމެނުމުން ނަގާފައިވާ އާބާދީ އެވެ.

ލާން ބޭނުންކުރާ އަންނައުނު ގިނަ ދުވަހަށް ބޭނުންކުރުމާއި، އެއަށްފަހު އަނެއްކާވެސް އެ ހެދުން އަލުން ބޭނުންކުރުމަކީ ލަދުވެތިކަމެއް ކަމުގައި އޭރުގެ ޖަޕާނުގެ ރައްޔިތުންނަށް ނުވެ އެވެ. ގޭގައި އުފައްދާ އަޅި ގަސްކާނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރި އެވެ. އަލުން ބޭނުންކުރެވޭނެ ގާބިލުކަން ހުންނަ ތަކެތި އެއްކުރުމާއި އެތަކެތިން ވިޔަފާރިކޮށް ހެދި އެވެ.

ވަގުތު ބެލުމަށް ގަޑި ބޭނުމެއް ނުކުރެ އެވެ. ގުދުރަތީގޮތުން އިރުގެ ދައުރުވުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަކީ ވަގުތު ބުނެދޭން ބޭނުންކުރި ހަމަ އެވެ. އެއީ ކަންކަން ސިކުންތު ތަކާއި މިނިޓުތަކާއި ގަޑިއިރުތަކަށް ބަހާލެވިފައިވާ ދިރިއުޅުމެއް ނޫނެވެ. ދުވާލުގެ އެކި ވަގުތުތައް އެންމެ ފަސޭހައިން ދެނެގަންނަނީ ގަނޑުވަރުތަކާއި، ފައްޅިތަކުގައި ވަގުތު އަންގައިދިނުމަށް ޖަހާ ރަނގަބީލުގެ އަޑުންނެވެ.

"އީޑޯ" ޕީީރިއަޑްގެ މެދަކާ ހަމައިން ގައުމުގެ އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް ކާރުހާނާތައް ވުޖޫދަށް އައެވެ. މި ކާރުހާނާތަކުގައި، ކަފަ ނުވަތަ ކޮޓަން ފޭރާން އުފެއްދުމާއި، ފަށުވި އުފައްދާ ފަނި އާލާކުރުމާއި، ކަރުދާސް އުފެއްދުމާއި ތެޔޮ އުފެއްދުމާއި ރާ އުފެއްދުން ފަދަ މަސައްކަތަށް ފެށި އެވެ. އަދި މި މަސައްކަތްތަކުން އިގްތިސޯދުގައި އާރުލާން ފެށި އެވެ. އެކި ވައްތަރު ވައްތަރުގެ މޮޅު ކާތަކެތީގެ ސުފުރާތަކާއެކު ޗެރީ ބްލޮސޮމް އާއި އޯޓަމް ހާވެސްޓް ސީޒަން ފަދަ މުނާސަބާތައް ކުލަގަދަކޮށް ފާހަގަކޮށް އުފާ ފާޅުކުރި އެވެ. އެމީހުން ހާސިލުކުރަމުން ދިޔައީ ގުދުރަތީ މާހައުލާ މެހިފައިވާ އުފާވެރި، އުފެއްދުންތެރި ދިރިއުޅުމެކެވެ.

ދެމެހެއްޓެނިވި ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިތަކަށް ބޭނުންޖެހިފަވާ މިޒަމާނުގައި ޖަޕާނުގެ 'އީޑޯ' ޒަމާނުން އެތައް ފިލާވަޅެއް ނެގިދާނެ އެވެ. މީހުންގެ ދުރުވިސްނުމާއި ތޫނުފިލި އުޅުމާއި އަހުލާގުން އިބުރަތްތަކެއް ހާސިލުކުރެވިދާނެ އެވެ. މުސްތަގުބަލަށް ދެމެހެއްޓެނިވި ހައްލުތަކެއް ހޯދާނެ އިރުޝާދުތަކެއް ނެގިދާނެ އެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

ޕެޓްރިކް ސްޓެވާޓް އުމުރުން 86 އަހަރުގައި މަރުވެއްޖެ

'ސްޓާ ޓްރެކް' އަދި 'އެކްސް-މެން' ފަދަ ފިލްމުތަކުން މަގުބޫލުކަން ހޯދި އިނގިރޭސި އެކްޓަރު ސަރ ޕެޓްރިކް ސްޓެވާޓް، އުމުރުން 86 އަހަރުގައި ލޮސް އެންޖެލިސްގައި މަރުވެއްޖެއެވެ. އޭނާ ނިޔާވީ އަލްޒައިމާ އަދި ޑިމެންޝިއާ ބަލީގައި އުޅުމަށްފަހު ކަމަށްވާއިރު، އޭނާއަކީ ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ކޮށްދިން ޚިދުމަތްތަކަށް "ސަރ" ގެ ލަގަބުވެސް އަރުވާފައިވާ ފަންނާނެކެވެ.

ހޭޑަން ޕެނެޓިއޭ މަރުވީ މަސްތުވާތަކެތި އޯވަޑޯޒްވެގެން

އެމެރިކާގެ މަޝްހޫރު އެކްޓްރެސް ހޭޑަން ޕެނެޓިއޭ މަރުވީ މަސްތުވާތަކެތި އޯވަޑޯޒްވެގެން ކަމަށް ފުލުހުންގެ ތަހުގީގުން ކަނޑައަޅައިފިއެވެ. މެޑިކަލް ރިޕޯޓުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި އޭނާގެ ހަށިގަނޑުން ފެންޓަނީލް އާއި ޒެނެކްސް ފަދަ ނުރައްކާތެރި ބާވަތްތައް ފެނިފައިވާއިރު، އޭނާގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ޖިސްމާނީ އަނިޔާއެއް ލިބިފައިވާކަމުގެ ނިޝާނެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ.

ޖޯޖް މައިކަލްގެ ތަކެތި ނީލަން ކިޔުމުން ހިޔާލު ތަފާތުވެއްޖެ

މަޝްހޫރު ލަވަކިޔުންތެރިޔާ ޖޯޖް މައިކަލްގެ ބައެއް އަމިއްލަ ތަކެތި ނީލަން ކިޔަން ނިންމުމާ ގުޅިގެން، އޭނާގެ އެސިސްޓެންޓް ސިއޯބާން ބެއިލީގެ އާއިލާއާއި ސިއޯބާންގެ ކުރީގެ ފިރިމީހާއާ ދެމެދު ބޮޑު ހިޔާލުތަފާތުވުމެއް ވަނީ އުފެދިފައެވެ. ސިއޯބާންގެ އާއިލާއިން ބުނާ ގޮތުގައި މި ތަކެތި ވިއްކާލުމަކީ އޭނާގެ ހަނދާނަށް ކުރެވޭ އިހުތިރާމް ކުޑަ އަމަލެއް ކަމަށާއި، ސިއޯބާން ބޭނުންވީ އެ ތަކެތި އާއިލާގެ ކުދިންނަށް ދިނުމަށެވެ.

ހުއްދަނެތި ލަވަ ބޭނުންކުރުމުން ޓްރަމްޕްގެ ޓީމްއާ ދެކޮޅަށް ކޯޓަށް

ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ ކެމްޕޭން ރެލީއެއްގައި ފަންނާނު ނީލް ޔަންގްގެ ލަވައެއް ހުއްދަނެތި ބޭނުންކުރި މައްސަލައިގައި، ކޮޕީރައިޓަށް އަރައިގަތްކަމަށް ބުނެ 10 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ދައުވާއެއް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިފިއެވެ. މި ދައުވާގައި ބުނެފައިވަނީ އޯހިއޯގައި ބޭއްވި ސިޔާސީ ހަރަކާތެއްގައި އެ ލަވަ ޖަހާފައިވަނީ ގާނޫނީގޮތުން ހޯދަންޖެހޭ "ޕަބްލިކް ޕާފޯމަންސް ލައިސަންސް" ނުވަތަ ފަންނާނުގެ ހުއްދަ ނެތި ކަމަށެވެ.

އާ ބާވަތެއްގެ ޑައިނަސޯއެއްގެ ކަށިގަނޑު 47 މިލިއަން ޑޮލަރަށް

ކުރިން ޓީ-ރެކްސްގެ ބާވަތެއް ކަމަށް ހީކުރެވުނު، ނަމަވެސް އާ އާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ "ޖޯޑީ" ނަމަކަށް ކިޔާ ޑައިނަސޯއެއްގެ ކަށިގަނޑު 47.3 މިލިއަން ޑޮލަރަށް ނިއުޔޯކްގައި ވިއްކާލައިފިއެވެ. މިއީ އަންދާޒާކުރި އަގަށްވުރެ މާ ބޮޑު އަގަކަށް ވިއްކާލި، ސައިންސްވެރިންނަށް މިހާތަނަށް ފެނިފައިވާ "ނެނޯޓައިރަނަސް" އާއިލާގެ މަދު ކަށިގަނޑުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފުރިހަމަ އެކައްޗެވެ. މިފަދަ ތާރީޚީ ތަކެތި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކަށް ވިއްކުމާ މެދު ސައިންސްވެރިންގެ މެދުގައި ބަހުސްތަކެއް ކުރެވެމުންދާއިރު، މި ކަށިގަނޑު ގަތް ފަރާތެއް ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.

މެކްލްމޯގެ "ފްރީ ޕަލެސްޓައިން" ޝޯތައް ފަށައިފި

ފަލަސްތީނަށް ތާއީދުކޮށް ވާހަކަދެއްކުމުން އެޑް ޝީރަންގެ ޓުއާއިން އުނިކުރި ރެޕް އާޓިސްޓް މެކްލްމޯ، އޭނާގެ އަމިއްލަ "ފްރީ ޕަލެސްޓައިން" ޓުއާ އަޔަލޭންޑްގެ ޑަބްލިންގައި ކާމިޔާބުކަމާއެކު ފަށައިފިއެވެ. ގިނަ ފަންނާނުންތަކަކާއެކު ބޭއްވި މި ޝޯއިން ލިބޭ ހުރިހާ ފައިސާއެއް ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް ހަދިޔާކުރުމަށް އޭނާ ވަނީ ނިންމާފައެވެ.

ރަސަލް ބްރޭންޑް އަންހެން ސަޕޯޓަރުންގެ ފޯނު ނަންބަރު ހޯދި

ރަސަލް ބްރޭންޑްގެ މައްޗަށް އުފުލާފައިވާ ޖިންސީ ގޯނާގެ މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން، އޭނާގެ ކުރީގެ އެސިސްޓެންޓަކު ވަނީ އަންހެން ސަޕޯޓަރުންގެ ފޯނު ނަންބަރު ހޯދުމަށް ބްރޭންޑް އަންގާފައިވާ ކަމަށް ކޯޓުގައި ހެކިބަސް ދީފައެވެ. ބްރޭންޑަކީ ޖިންސީ ކަންކަމަށް ދަހިވެތިވެފައިވާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރަމުން، އޭނާގެ އަމަލުތައް ހުންނަ ގޮތުން ވަޒީފާއިން ވަކިވި ކަމަށްވެސް އެސިސްޓެންޓް ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް، ބްރޭންޑް ވަނީ އޭނާގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ރޭޕް އަދި ޖިންސީ ގޯނާގެ ހުރިހާ ދައުވާތަކަކަށް އިންކާރުކޮށްފައެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox