ގްރޭޓާ މާލެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންނަށް ގެދޮރު ހޯދުމަށް ހުރި ދަތިތަކާ ގުޅޭ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ މައްސަތައް ދަނެގަތުމަށް ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް (އެޗްއާރުސީއެމް) ދިރާސާއެއް ކުރުމަށް ނިންމައިފި އެވެ.
އެޗްއާރުސީއެމުން އެ ދިރާސާއަށް ބީލަން ހުށަހަޅަން ހުޅުވާލައި ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނީ އެ ދިރާސާގެ މައިގަނޑު މަގުސަދުތަކުގެ ތެރޭގައި މާލެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުން ގެދޮރު ހޯދުމަށް ހުރި ފުރުސަތުތަކާއި އެ ފުރުސަތުތަކަކީ އަތްފޯރާ ފަށުގައި ހުރި ފުރުސަތުތަކެއްތޯ ދަނެގަތުން ހިމެނޭ ކަމަށެވެ.
އޭގެ އިތުރުން ވެސް ސޯޝަލް ހައުސިން އަދި ޕްރައިވެޓް ހައުސިން ހޯދުމުގަ ހުރި ފުރުސަތުތަކަކީ ކޮބައިކަން ދަނެގަނެ، ސޯޝަލް ހައުސިން އަދި ޕްރައިވެޓް ހައުސިން ހޯދުމުގަ ހުރި ފުރުސަތުތަކާ އެ ފުރުސަތުތަކަކީ އަތްފޯރާފަށުގައި ހުރި ފުރުސަތުތަކެއްތޯ ދަނެގަތުމަކީ ވެސް އެ ދިރާސާގެ އަމާޒެއްކަމަށް އެޗްއާރުސީއެމުން ބުނެ އެވެ. އެ ދިރާސާއަކީ އޮންލައިންކޮށް އަދި ފޯނު މެދުވެރިކޮށް ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ދިރާސާއެކެވެ.
އެޗްއާރުސީއެމުން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި އެ ކޮމިޝަނަށް 2016 ވަނަ އަހަރު ގެދޮރާ ބެހޭ ޖުމްލަ 138 މައްސަލައާއި 2017 ވަނަ އަހަރު 11 މައްސަލައާއި 2018 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހާ ހަމައަށް 10 މައްސަލައެއް ހުށަހެޅިއިރު، 2019 ވަނަ އަހަރު 13 މައްސަލަ އަދި 2020 ވަނަ އަހަރު 16 މައްސަލައެއް ވަނީ ހުށަހަޅައިފައެވެ.
"ހުށަހެޅިފައިވާ މިފަދަ މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި ގޯތި ދޫކުރުމުގައި ގެންގުޅޭ އުސޫލްތަކާ ގުޅިގެން ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލަތަކާއި ގެދޮރު ކުއްޔަށް ދިނުމާއި ހިފުމުގައި ގެންގުޅޭ އެގްރީމެންޓާ ގުޅުންހުރި މައްސަލަތަކާއި ކައުންސިލުން ގޯތީގެ ރެޖިސްޓްރީގެ ކޮޕީ ނުލިބިގެން ފްލެޓައް އެދި ހުށަހަޅަންޖެހޭ ފޯމް ހުށަހެޅުމުގައި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވާ މައްސަލަތަކާއި ގޯތި ބެހުމުގެ މައްސަލަ އާއި ކާރިސާތަކުގެ ސަބަބުން ދިރިއުޅޭނެ ތަނެއް ނެތުމުން ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލަތަކާއި އަމިއްލަ ގޯތި ނުލިބުމާއި ގޯތީގެ ބަދަލު ނުލިބުމާއި،ފްލެޓް ދިނުމާ ގުޅުންހުރި މައްސަލަތައް ހިމެނޭ،" އެޗްއާރުސީއެމްގެ ބަޔާނުގައި ވެ އެވެ.
އެޗްއާރުސީއެމުން ބުނީ އެ މައްސަލަތަކަކީ އެންމެ ފަރުދެއްގެ ބަދަލުގައި ގިނަ ފަރުދުން ހިމެނޭ ގޭބިސީތަކާ ގުޅުންހުރި މައްސަލަތަކެއްކަމުން މައްސަލަތަކުގެ އަދަދަށްވުރެ، މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން އޭގެ އަސަރުކުރާ އާންމު ފަރުދުންގެ އަދަދު އިތުރުވާނެ ކަމަށެވެ.
"ރާއްޖޭގައި، ވަކިން ހާއްސަކޮށް މާލޭގައި ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައަކީ ގޯތިގެދޮރުގެ ދަތިކަމުގެ މައްސަލަކަން ރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ އަދި ރާއްޖޭގެ އިޖްތިމާއީ ހާލަތު ކުޑަކޮށްވެސް އެނގޭ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ގަބޫލުކުރާނެ،" އެޗްއާރުސީއެމުން ބުނެ އެވެ،
އެފަދަ މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި، ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް މާލޭގައި އިތުރުވަމުން އަންނަ އާބާދީ އާއި ގޯތި ދޫކުރަން އޮންނަ ބިން މަދުވުމާއި ބިމުގެ އަގު ބޮޑުވަމުން ދިއުމަކީ ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް ވެސް އާންމުކޮށް އެނގޭ މައްސަަލަތަކެއްކަން އެޗްއާރުސީއެމުން ފާހަގަކުރެ އެވެ.
އަދި އަގު މައްޗަށް އުފުލެމުން ދިއުމުގެ ސަބަބުން ދިރިއުޅޭނެ ތަނެއް ހޯދުމުގައި ދިމާވެފައިވާ ދަތިތަކާއި، ބައިބޯވުމާއި، ޒުވާން އާއިލާތަކަށް ގޯތިދެވޭނެ ގޮތެއް ނެތުމާއި މިނޫންވެސް ބޯހިޔާވަހިކަމާ ގުޅޭ ގޮންޖެހުންތައް ވެސް އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭކަމަށް އެޗްއާރުސީއެމުން ފާހަގަކުރެ އެވެ.
"އެހެންކަމުން، ކޮމިޝަނަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ގޯތިގެދޮރާ ގުޅުންހުރި މައްސަލަތަކަށާއި ބޯހިޔާވަހިކަމާ ގުޅިގެން މުޖްތަމައު ތެރޭގައި ހިނގާ ހަބަރުތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް، ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ހައްގުތަކުގެ ދާއިރާއަކީ އަދިވެސް ދިރާސާ ކުރުން މުހިއްމު ދާއިރާއެއްކަން ފާހަގަކުރެވޭ،" އެޗްއާރުސީއެމްގެ ބަޔާނުގައި ބުނެ އެވެ.
އެޗްއާރުސީއެމުން ބުނީ ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގައި އިގްތިސާދީ އަދި އިޖްތިމާއީ ގޮތުން ގިނަ ކުރިއެރުންތަކެއް ރާއްޖެއަށް ލިބެމުންދިޔަ ކަމަށެވެ. އެހެންމަަވެސް އެކަށީގެންވާ ބޯހިޔާވަހިކަން ނުވަތަ ގޯތިގެދޮރުގެ ހައްގު ލިއްބައިދިނުމުގައި ބޮޑެތި ދަތިތަކަކާ އަދިވެސް ކުރިމަތިވާ ކަމަށް އެ ކޮމިޝަނުން ބުނެ އެވެ. އަދި އެޗްއާރުސީއެމްގެ ތާރީހުގައި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ހައްގާއި ގުޅުންހުރި ގިނަ މައްސަލަތަކެއް އެ ކޮމިޝަނަށް ހުށަހަޅާފައިވާކަމަށް އެޗްއާރުސީއެމުން ފާހަގަކުރެ އެވެ.
އެޗްއާރުސީއެމުން ވަނީ މީގެ ކުރިން ހަދާފައިވާ ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި މާލެއާއި އަތޮޅުތަކުގައި ގެދޮރުގެ ދަތިކަމާއި ތަރައްގީވެފައިވާ ސަރަހައްދުތަކަށް ހިޖުރަކުރުމަށް ދިމާވާ ސަބަބުތަކާއި ގޯތިގެދޮރު ހޯދުމުގެ ފައިސާގެ ތަނަވަސްކަމާއި ކުލީގެ ބާޒާރުގެ މައުލޫމާތާއި ގޯތިގެދޮރުގެ ހައްގުތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހެދިފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތައް އަދި ސިޔާސަތުތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތަކުން ފާހަގަވާ ކަންތައްތައް ހޯދައި ބަދަލު ގެންނަން ޖެހޭ ކަންތައްތައް ދައުލަތުގެ ވުޒާރާތަކަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށް ވެސް އެ ބަޔާނުގައި ބުނެފަ އެވެ.
"ނަމަވެސް އަދިވެސް މި މައްސަލަތަކަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅުތައް އެޅެމުން ނުދާކަން އޭގެ އެތައް އަހަރެއް ފަހުންވެސް ކޮމިޝަނަށް ހުށަހެޅެމުންދާ މައްސަލަތަކުން މިދަނީ ފާހަގަކުރެވެމުން،" އެޗްއާރުސީއެމުން ބުނެ އެވެ.
އެޗްއާރުސީއެމުން ބުނީ މިފަހަރު ކުރިޔަށް ގެންދަން ނިންމާފައިވާ އެ ދިރާސާއަކީ އެހުރިހާ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި މާލެ ސަރަހައްދުގައި ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދުމުގައި އާންމުންނަށް ކުރިމަތިވާ މައްސަލަތަކާއި ގޮންޖެހުންތައް ހޯދައި ދެނެގަތުމަށް ކުރެވޭ ދިރާސާއެއް ކަމަށެވެ.
އޮންލައިންކޮށް އަދި ފޯނު މެދުވެރިކޮށް ކުރާ އެ ދިރާސާގައި މާލެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ 700 އެއްހާ އާންމުންގެ ފަރާތުން މައުލޫމާތު ހޯދާނެކަމަށް އެޗްއާރުސީއެމުން ބުނެ އެވެ. އެޗްއާރުސީއެމުން ބުނީ އެ ދިރާސާ ކުރިޔަށް ގެންދާނީ އެޗްއާރުސީއެމްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން އެމަސައްކަތްކުރުމުގެ ގާބިލުކަން ހުރި ޔުނިވާސިޓީ، ކޮލެޖެއް ނުވަތަ ކޮންސަލްޓެންޓުންތަކެއް މެދުވެރިކޮށް ކަމަށެވެ.
އެ ކޮމިޝަނުން މިހާރު ވަނި އެ ދިރާސާއާ ގުޅޭ ޓާމްސް އޮފް ރެފެރަންސް އެ ކޮމިޝަނުގެ ވެބްސައިޓުގައި އާންމުކޮށްފަ އެވެ. އަދި އެ މަސައްކަތަށްޓަކައި ޝައުގުވެރިކަން ހުރި ފަރާތްތަކުން ނޮވެމްބަރު 16 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން އެޗްއާރުސީއެމަށް ބީލަން ހުށަހެޅުމަށް ވެސް އެ ކޮމިޝަނުން މިހާރު ވަނީ ހުޅުވާލާފަ އެވެ.
