ޝެއިހް ޖައްރާގެ ގެތަކުން ފަލަސްތީނު އާއިލާތަކެއް ނެރުމާ ދެކޮޅަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި ކުރިއަށްދާ މައްސަލައިގެ ތެރެއަށް ނުވަންނާނެ ކަމަށް އިޒްރޭލުގެ ބަންޑާރަ ނައިބު އަވިޗައި މެންދެލްބްލިތް ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.
އިޒްރޭލް ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި ކުރިއަށްދާ މައްސަލައަކީ އިޒްރޭލުން ވެރިވެގަނެފައިވާ އިރުމަތީ ގުދުސްގެ ޝެއިހް ޖައްރާ ސަރަހައްދުގެ ގެތަކުން ފަލަސްތީނުގެ ހަތަރު އާއިލާއެއް ގަދަކަމުން ނެރި، ޔަހޫދީން އާބާދު ކުރުމާ ގުޅޭ މައްސަލަ އެވެ.
މެންދެލްބްލިތް ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވީ މައްސަލައިގެ ތެރެއަށް އޭނާ ވަންނާނެ ޖާގައެއް ނެތް ކަމަށެވެ. މިދިޔަ މަހު ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބަންޑާރަ ނައިބަށް އަންގާފައިވަނީ މައްސަލައާ މެދު ދެކޭ ގޮތެއް ޖޫން 8 ގެ ކުރިން އެންގުމަށެވެ.
ކޯޓަށް ފޮނުވި ސިޓީއެއްގައި މެންދެލްބްލިތް ވިދާޅުވީ ޝެއިހް ޖައްރާ މައްސަލާގައި މީގެ ކުރިން ހިނގާފައިވާ ޝަރީއަތްތަކަށް ބަލާއިރު، މިހާރު ހިނގަމުންދާ މައްސަލައިގެ ތެރެއަށް އޭނާ ވަންނަން ޖެހޭނެ ސަބަބެއް ނެތް ކަމަށެވެ.
އެފަދަ ގޮތަކަށް ބަންޑާރަ ނައިބުގެ ލަފާ އައުމުން މައްސަލާގައި ލަސްނުކޮށް ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ފުރުސަތު ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އެބަ އޮތެވެ. މީގެ ކުރިން ދަށު ކޯޓުތަކުން ނިންމާފައިވަނީ އާއިލާތަކުން ގެތަކުން ނުކުންނަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ. އެހެންވެ މައްސަލަ އިސްތިއުނާފު ކުރީ އާއިލާތަކުގެ ފަރާތުންނެވެ.
އެ ހަތަރު އާއިލާއަކީ ޝެއިހް ޖައްރާގެ ގެތަކުން ނިކުންނަން މަޖުބޫރުވެފައިވާ ފަލަސްތީނުގެ 28 އާއިލާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބަޔެކެވެ. އެ ހުރިހާ އާއިލާތަކުގައި 500 އަށް ވުރެ ގިނަ ފަލަސްތީނު މީހުން ހިމެނެ އެވެ.
އާއިލާތަކުން ބުނީ ކީކޭ؟
މައްސަލައިގެ ތެރެއަށް ނުވަންނާނެ ކަމަށް ބަންޑާރަ ނައިބު ވިދާޅުވުމުން އާއިލާތަކުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ އިޒްރޭލުގެ ސަރުކާރުން އުޅެނީ ފަލަސްތީނު މީހުން ބިކަކޮށް، ރެފިއުޖީންނަށް ހަދަން ކަމަށެވެ.
"ޝެއިހް ޖައްރާގެ ރައްޔިތުން މަގުމަތިކޮށް، ޔަހޫދީން އާބާދު ކުރުމަށް ހިންގާ މަސައްކަތަކީ ބައިނަލްއަގްވާމީ މުއާހަދާތަކާއި ދެކޮޅަށް އަދި އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ހިލާފަށް ހިންގާ އަމަލެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑުމެން ގަބޫލު ކުރަން. އަދި މި މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ބިމުގައި ދެމި ތިބުމަށް އޮތް އަޒުމަށް އެއްވެސް ގުޑުމެއް ނާރާނެ ކަމަށް ދަންނަވަން،" ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ޕޯސްޓު ކުރި ބަޔާނުގައި ވެ އެވެ.
ގާނޫނީ ވަކީލުން ބުނީ މި މައްސަލާގައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު މިހާރު އޮތީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ބަންޑާރަ ނައިބު ހާޒިރުކޮށް އިތުރަށް މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދާނީތޯ ނުވަތަ މިހާރު އޮތް ހިސާބުން މައްސަލަ ނިންމާލާނީތޯ ކަނޑައަޅާނީ ކޯޓުންނެވެ.
ރިޕޯޓުތައް ބުނާ ގޮތުން ކޯޓުގެ ނިންމުން އަންނާނީ ޔަހޫދީން އާބާދު ކުރުމާ އެއްކޮޅަށެވެ. މައްސަލައިގެ ތެރެއަށް ނުވަންނަން އިޒްރޭލު ބަންޑާރަ ނައިބު މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ، ބައިނަލްއަގްވާމީ ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް މައްސަލަ ގެންގޮސްފި ނަމަ އެކަމުން އިޒްރޭލް ސަލާމަތް ކުރަން ކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ބުނެ އެވެ.
އިޒްރޭލުގެ ސަރުކާރުން ކެނޑިނޭޅި މަސައްކަތް ކުރަނީ ޝެއިހް ޖައްރާ މައްސަލައަކީ ފަލަސްތީނުގެ އާއްމު ރައްޔިތުންނާއި އިޒްރޭލުގެ އާއްމު ރައްޔިތުންނާ ދެމެދު އުފެދިފައިވާ ބިމުގެ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ދެއްކުމަށެވެ.
ޝެއިހް ޖައްރާ މައްސަލައިގެ ތާރީހް
ޝެއިހް ޖައްރާގެ މައްސަލަ އުފެދުނީ 19 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގަ އެވެ. އޭރު ފަލަސްތީނުގެ ވެރިންނަކީ އުސްމާނީ ރަސްކަމުގެ ވެރިންނެވެ. ދެ ޔަހޫދީ ޓްރަސްޓަކުން ޝެއިހް ޖައްރާގެ ހިސާބުގަނޑެއް ގަތީ 1876 ގައި ކަމަށް ވެއެވެ.
އޭގެ ފަހުން 1948 ގެ އަރަބި އިޒްރޭލް ހަނގުރާމައިގައި އުރުދުންއިން ވަނީ އިރުމަތީ ގުދުސް ހިފާފަ އެވެ. އެއާއެކު ޝެއިހް ޖައްރާގައި ގިނަ ގެތަކެއް އެޅި އެވެ. އެ ގެތައް ހާއްސަ ކުރީ އިޒްރޭލުން ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި ފަލަސްތީނުގެ ބިންތަކަށް ވެރިވެގަތުމުން ރެފިއުޖީންނަށް ވި އެތައް ހާސް ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންނަށެވެ.
އަހަރުތަކެއް ފަހުން 1967 ގައި އިޒްރޭލުން އަނެއްކާ ވެސް އިރުމަތީ ގުދުސްއަށް ވެރިވެ ގަތެވެ. އަދި ޝެއިހް ޖައްރާގެ ގެތަކަކީ ޔަހޫދީންގެ މުދާ ކަމުގައި ކަނޑައެޅި އެވެ. މިހާރު އިޒްރޭލުން ރަސްމީކޮށް ދެކޭ ގޮތުގައި އެ ގެތަކުގެ ވެރިންނަކީ ކަނާއަތުގެ ފިޔައިގެ ގްރޫޕުތަކެވެ. ގެތަކުގައި އުޅޭ ފަލަސްތީނު މީހުން ބޭރު ކުރަން އުޅެނީ އެ ގްރޫޕުތަކުން ކޯޓަށް ގޮސްގެންނެވެ.
އޭގެ ފަހުން 1982 ގައި ފަލަސްތީނުގެ މީހުން ވަނީ އެއީ ޔަހޫދީންގެ މުދާ ކަމަށް ބުނާ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފަ އެވެ. އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ފަލަސްތީނު މީހުންނަށް އެ ތަނުގައި އުޅުމުގެ ހުއްދަ ލިބެ އެވެ. ނަމަވެސް ފަލަސްތީނު މީހުން މިހާރު ބުނަނީ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރުވީ އޮޅުވާލައިގެން ކަމަށެވެ.
ފަލަސްތީނު މީހުން ދެކޭ ގޮތުގައި ގެތަކަކީ ޔަހޫދީންގެ މުދަލެއް ނޫނެވެ. އަދި އުސްމާނީ ވެރިކަމުގައި އެ ގެތަކުގެ ވެރިންގެ ގޮތުގައި އެންމެ ކުރިން އުޅުނީ ފަލަސްތީން މީހުންކަން ބަޔާން ކުރާ ލިޔުންތައް ވެސް އެމީހުން ހޯދާފައި ވެއެވެ.
އެކަމަކު ޔަހޫދީން ބުނަނީ އޭގެ ފަހުން އެ ބިންތައް ގަތީ އެ މީހުންނަށް ވުމުން އެއީ އެ މީހުންގެ މުދާ ކަމަށެވެ. މިހާރު ވެސް ޝެއިހް ޖައްރާގެ ބައެއް ގެތަކުން ފަލަސްތީނު މީހުން ވަނީ ބޭރުކޮށްފަ އެވެ. އެއް ގޭގައި 2009 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ފަލަސްތީނު މީހުން ދިރިއުޅެން ޖެހެނީ ޔަހޫދީ އާއިލާއަކާ އެކު އެވެ.
ޕީސް ނައު ގްރޫޕުން އަންދާޒާ ކުރާ ގޮތުގައި 3000 އަށް ވުރެ ގިނަ ފަލަސްތީނު މީހުން ދިރިއުޅޭ 200 އެއްހާ ގެއިން މީހުން ނުކުންނަ ޖެހުމުގެ ބިރު އެބަ އޮތެވެ. އޭގެ އިތުރުން ފަލަސްތީނު މީހުން ދިރިއުޅޭ 20،000 ގެ ސުންނާފަތިކޮށްލުމުގެ ބިރު ވެސް އެބަ އޮތެވެ.
ފަލަސްތީނާއި އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތް ކުރާ މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި މި ގެތަކުން މީހުން ނެރުމުގެ ހަގީގީ މަގްސަދަކީ މުޅި ގުދުސްގައި އިޒްރޭލުގެ ބާރު ހިންގުމެވެ. ފަލަސްތީނުން ބޭނުން ވަނީ އިރުމަތީ ގުދުސްއަކީ އެ ދައުލަތުގެ ވެރިރަށަށް ހެދުމަށެވެ. އެކަމަކު އިޒްރޭލުން ދެކެނީ މުޅި ގުދުސް އަކީ އެ މީހުންގެ ވެރިރަށް ކަމަށެވެ.
އެހެންވެ އެ ތަނުގައި ޔަހޫދީން އާބާދު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށީ 2001 ގައެވެ. އިޒްރޭލުން ބޭނުންވަނީ ގުދުސްގެ އާބާދީގެ 70 ޕަސަންޓަކީ ޔަހޫދީންނަށް ހެދުމަށެވެ. އަދި އާބާދީގައި ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންގެ ނިސްބަތް އެންމެ ގިނަވެގެން 30 ޕަސަންޓަށް ކުޑަ ކުރުމަށެވެ.
