އިޒްރޭލުން ވެރިވެގަނެގައިވާ އިރުމަތީ ގުދުސްގައި ދިރިއުޅޭ ފަލަސްތީނު މީހުން ގެތަކުން ނެރުމާ ދެކޮޅަށް ބޭއްވި ދުވުމަކަށް ފުލުހުން ހަމަލާ ދިނުމުން 23 މީހަކަށް އަނިޔާވެފައިވާ ކަމަށް ފަލަސްތީނުގެ ރެޑް ކްރެސެންޓުން ބުނެފި އެވެ.
އިއްޔެ ޝެއިހް ޖައްރާއިން ފެށި ދުވުމުގައި އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކު ބައިވެރިވި އެވެ. ދުވުން ނިންމާލީ ޝެއިހް ޖައްރާއާ 3.5 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައިވާ ސިލްވާން ސަރަހައްދުންނެވެ. ޝެއިހް ޖައްރާ އާއި ސިލްވާންގައި ދިރިއުޅޭ ފަލަސްތީނު މީހުން ގެތަކުން ނެރި، ޔަހޫދީން އާބާދު ކުރަން އިޒްރޭލުން ދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.
އެކްޓިވިސްޓުން އިސް ނަގައިގެން ބޭއްވި ދުވުމުގައި ބައިވެރިވި މީހުން ތިބީ 7850 ޖަހާފައިވާ ހުދު ޓީޝާޓު ލައިގެންނެވެ. އަލް ޖަޒީރާއިން ބުނީ އެ އަދަދަކީ ގެތަކުން ނެރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންގެ އަދަދު ކަމަށެވެ.
ދުވުމުގެ ބައިވެރިން ތިބީ ހުދު ޓީޝާޓް ލައިގެން.-- ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ
ސުލްހަވެރިކަމާއެކު ދުވުން ކުރިއަށް ދަނިކޮށް އިޒްރޭލް ފުލުހުން ވަނީ ސްޓަން ގްރެނޭޑާއި ކަރުނަ ގޭސް ބޭނުންކޮށްގެން ހަމަލާ ދީފަ އެވެ. ދުވުންތެރިންނަށް ހަމަލާ ދޭ މަންޒަރު ފެންނަ ވީޑިއޯ އާއި ފޮޓޯތައް ވަނީ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ޕޯސްޓުކޮށްފަ އެވެ.
ދުވުމުގައި ބައިވެރިވި ޖަލާލް އަބޫ ހާތިރް ޓްވިޓާގައި ކުރި ޕޯސްޓެއްގައި ބުނީ އިޒްރޭލް ފުލުހުން ހަ ފަހަރަށް އޭނާއަށް އަނިޔާ ކުރި ކަމަށެވެ.
ޝެއިހް ޖައްރާގެ ގެތަކުން ފަލަސްތީނު މީހުން ނެރުމާ ދެކޮޅަށް މިދިޔަ މޭ މަހު މުޒާހަރާ ކުރަން ފެށުމުން ވެސް އިޒްރޭލް ފުލުހުން ވަރަށް އަނިޔާވެރިވި އެވެ.
ފިއްތުންތަކާ ކުރިމަތިވެ އެ މައްސަލާގައި ގޮތެއް ނިންމުން އިޒްރޭލް ހައި ކޯޓުން އެންމެ ފަހުން ފަސްކުރި އެވެ. ޖޫން 9 ގެ ކުރިން މައްސަލަ ބާއްވާނެ ތާރީހެއް އިއުލާނު ކުރާނެ އެވެ.
އިޒްރޭލް ފުލުހުންގެ އަނިޔާވެރިކަން ގުދުސްގައި ބޮޑުވެ، އަލް އަގްސާ މިސްކިތަށް ރޯދަ މަހު ނަމާދަށް ދިޔަ މީހުންނަށް ވެސް ހަމަލާ ދީ އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކު ޒަހަމްކޮށްލި އެވެ.
ފަލަސްތީނު މީހުންނަށް އަނިޔާވެރިވާތީ ގާޒާގައި ވެރިކަން ކުރާ ހަމާސްއިން އިޒްރޭލަށް ރޮކެޓު ހަމަލާ ދޭން ފެށި އެވެ. އެއާއެކު އިޒްރޭލުން ގާޒާއަށް ބޮން އަޅަން ފެށި އެވެ. އެގާރަ ދުވަސް ވަންދެން ހަމަލާ ބަދަލު ކުރުމުގެ ސަބަބުން ފަލަސްތީނުގެ 66 ކުދިންނާއެކު 253 މީހުން މަރުވި އެވެ.
ޝެއިހް ޖައްރާ މައްސަލައިގެ ތާރީހް
ޝެއިހް ޖައްރާގެ މައްސަލަ އުފެދުނީ 19 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގަ އެވެ. އޭރު ފަލަސްތީނުގެ ވެރިންނަކީ އުސްމާނީ ރަސްކަމުގެ ވެރިންނެވެ. ދެ ޔަހޫދީ ޓްރަސްޓަކުން ޝެއިހް ޖައްރާގެ ހިސާބުގަނޑެއް ގަތީ 1876 ގައި ކަމަށް ވެއެވެ.
އޭގެ ފަހުން 1948 ގެ އަރަބި އިޒްރޭލް ހަނގުރާމައިގައި އުރުދުންއިން ވަނީ އިރުމަތީ ގުދުސް ހިފާފަ އެވެ. އެއާއެކު ޝެއިހް ޖައްރާގައި ގިނަ ގެތަކެއް އެޅި އެވެ. އެ ގެތައް ހާއްސަ ކުރީ އިޒްރޭލުން ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި ފަލަސްތީނުގެ ބިންތަކަށް ވެރިވެގަތުމުން ރެފިއުޖީންނަށް ވި އެތައް ހާސް ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންނަށެވެ.
އަހަރުތަކެއް ފަހުން 1967 ގައި އިޒްރޭލުން އަނެއްކާ ވެސް އިރުމަތީ ގުދުސްއަށް ވެރިވެ ގަތެވެ. އަދި ޝެއިހް ޖައްރާގެ ގެތަކަކީ ޔަހޫދީންގެ މުދާ ކަމުގައި ކަނޑައެޅި އެވެ. މިހާރު އިޒްރޭލުން ރަސްމީކޮށް ދެކޭ ގޮތުގައި އެ ގެތަކުގެ ވެރިންނަކީ ކަނާއަތުގެ ފިޔައިގެ ގްރޫޕުތަކެވެ. ގެތަކުގައި އުޅޭ ފަލަސްތީނު މީހުން ބޭރު ކުރަން އުޅެނީ އެ ގްރޫޕުތަކުން ކޯޓަށް ގޮސްގެންނެވެ.
އޭގެ ފަހުން 1982 ގައި ފަލަސްތީނުގެ މީހުން ވަނީ އެއީ ޔަހޫދީންގެ މުދާ ކަމަށް ބުނާ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފަ އެވެ. އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ފަލަސްތީނު މީހުންނަށް އެ ތަނުގައި އުޅުމުގެ ހުއްދަ ލިބެ އެވެ. ނަމަވެސް ފަލަސްތީނު މީހުން މިހާރު ބުނަނީ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރުވީ އޮޅުވާލައިގެން ކަމަށެވެ.
ފަލަސްތީނު މީހުން ދެކޭ ގޮތުގައި ގެތަކަކީ ޔަހޫދީންގެ މުދަލެއް ނޫނެވެ. އަދި އުސްމާނީ ވެރިކަމުގައި އެ ގެތަކުގެ ވެރިންގެ ގޮތުގައި އެންމެ ކުރިން އުޅުނީ ފަލަސްތީން މީހުންކަން ބަޔާން ކުރާ ލިޔުންތައް ވެސް އެމީހުން ހޯދާފައި ވެއެވެ.
އެކަމަކު ޔަހޫދީން ބުނަނީ އޭގެ ފަހުން އެ ބިންތައް ގަތީ އެ މީހުންނަށް ވުމުން އެއީ އެ މީހުންގެ މުދާ ކަމަށެވެ. މިހާރު ވެސް ޝެއިހް ޖައްރާގެ ބައެއް ގެތަކުން ފަލަސްތީނު މީހުން ވަނީ ބޭރުކޮށްފަ އެވެ. އެއް ގޭގައި 2009 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ފަލަސްތީނު މީހުން ދިރިއުޅެން ޖެހެނީ ޔަހޫދީ އާއިލާއަކާ އެކު އެވެ.
ޕީސް ނައު ގްރޫޕުން އަންދާޒާ ކުރާ ގޮތުގައި 3000 އަށް ވުރެ ގިނަ ފަލަސްތީނު މީހުން ދިރިއުޅޭ 200 އެއްހާ ގެއިން މީހުން ނުކުންނަ ޖެހުމުގެ ބިރު އެބަ އޮތެވެ. އޭގެ އިތުރުން ފަލަސްތީނު މީހުން ދިރިއުޅޭ 20،000 ގެ ސުންނާފަތިކޮށްލުމުގެ ބިރު ވެސް އެބަ އޮތެވެ.
ފަލަސްތީނާއި އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތް ކުރާ މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި މި ގެތަކުން މީހުން ނެރުމުގެ ހަގީގީ މަގްސަދަކީ މުޅި ގުދުސްގައި އިޒްރޭލުގެ ބާރު ހިންގުމެވެ. ފަލަސްތީނުން ބޭނުން ވަނީ އިރުމަތީ ގުދުސްއަކީ އެ ދައުލަތުގެ ވެރިރަށަށް ހެދުމަށެވެ. އެކަމަކު އިޒްރޭލުން ދެކެނީ މުޅި ގުދުސް އަކީ އެ މީހުންގެ ވެރިރަށް ކަމަށެވެ.
އެހެންވެ އެ ތަނުގައި ޔަހޫދީން އާބާދު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށީ 2001 ގައެވެ. އިޒްރޭލުން ބޭނުންވަނީ ގުދުސްގެ އާބާދީގެ 70 ޕަސަންޓަކީ ޔަހޫދީންނަށް ހެދުމަށެވެ. އަދި އާބާދީގައި ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންގެ ނިސްބަތް އެންމެ ގިނަވެގެން 30 ޕަސަންޓަށް ކުޑަ ކުރުމަށެވެ.
