ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު އަވަހާރަކޮށްލަން ބޮމުގެ ހަމަލާއެއް ދިން މައްސަލާގައި މިހާރު ޝަރީއަތް ހިނގަމުންދާ މީހުންނާ ދެކޮޅަށް، ދައުލަތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ހެކިތައް ބަލައިގަނެ ދައުލަތުން އެދުނު ވަރަށް ސިއްރުކޮށްދޭން ޝަރީއަތުން ނިންމަވައިފި އެވެ.
މީގެ އަހަރެއްހާ ދުވަސް ކުރިން ނަޝީދު އަވަހާރަކޮށްލަން ސައިކަލެއްގައި ބޮމެއް ހަރުކޮށްލައިގެން ގޮއްވާލި ބޮމުގެ މައްސަލާގައި މިހާރު ޝަރީއަތް ކުރިއަށް ދަނީ، ޓެރަރިޒަމްގެ އެކި ދައުވާ އުފުލިފައިވާ ތަހުމީން އަހުމަދާއި، މުޖާޒް އަހްމަދާއި، އަލީ ހައިޝަމާއި، މުހައްމަދު ނާޒިމާއި، އިސްހާގައި، ފަހުމީ އަލީގެ ބައެވެ.
ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި ތިން ގާޒީންގެ ބެންޗަކުން ބައްލަވާ މި މައްސަލާގައި އެ ގޮތަށް ނިންމެވީ އެ ތިން ގާޒީންގެ ވެސް އިއްތިފާގުންނެވެ. އެއ،ީ ގާޒީ ސޮފްވަތު ހަބީބާއި ގާޒީ މުހައްމަދު މިސްބާހުގެ އިތުރަށް ބެންޗުގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓެވި ގާޒީ އާދަމް މުހައްމަދެވެ.
ދައުލަތުގެ މައިގަނޑު ހުށަހެޅުމަކީ ވެސް މީގެ ކުރިން ޝަރީއަތުން ނެރެފައިވާ ވަގުތީ އަމުރެއް ދާއިމީ އަމުރަކަށް ބަދަލުކޮށް ދިނުމެވެ. އެއީ، ހެކި ރައްކާތެރި ކުރުމަށާއި ބައެއް ކިތާބީ ހެކި ވަކި ވަރަކަށް ހާމަކުރާ ގޮތަށް ނެރެދިން އަމުރެކެވެ.
އެ އަމުރު ދާއިމީ ކޮށްދޭން ނިންމެވިއިރު، ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ސިއްރު ހެކިންނަށް ހިމާޔަތް ލިބިދެވޭނެ ގޮތަކަށް އޯޑިއޯ ކޮންފަރެންސް މެދުވެރިކޮށް އެހެން ތަނެއްގައި ބައިތިއްބައިގެން ހެކިބަސް ނަގާ ގޮތަށް ނިންމި އެވެ. އަދ،ި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ވަސީލަތްތައް މެދުވެރިކޮށް އަޑު ބަދަލުކޮށްގެން ހެކިބަސް ނަގާ ގޮތަށް ވެސް ނިންމި އެވެ.
ސިއްރުން ހެކިބަސް ނަގާނެ އިޖުރާއަތެއް ގާނޫނަކުން ގަވާއިދަކުން ފެންނަން ނެތް ކަމަށް ބައެއް ދިފާއީ ވަކީލުން ފާހަގަކުރި ނަމަވެސް އެއީ ގާނޫނީ ގޮތުން ބުރަދަން ދެވޭ ވާހަކައެއް ނޫން ކަމަށް ޝަރީއަތުން ނިންމެވި އެވެ. އަދި، އާންމު އުސޫލުން ސިއްރު ހެކިބަސް ނަގަން ވެސް ނިންމި އެވެ.
ސިއްރު ހެކިބަސް ނަގަންވީ މައްސަލަތަކުގައި ބަންޑާރަ ނައިބުގެ އޮފީހުން ކަނޑައަޅާފައި އޮތް ސިޔާސަތަށް ވެސް ގާޒީން އިޝާރާތް ކުރެއްވި އެވެ. އޭގައި އޮންނަ ގޮތުން، ސިއްރު ހެކިބަސް ނެގޭނީ މަރުގެ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކާއި ގޭންގު ލެވެލް ކުށްތަކާއި ޓެރަރިޒަމްގެ މައްސަލަތަކުގަ އެވެ.
އޭގެ އިތުރަށް މި މައްސަލާގައި ހުކުމް އިއްވާފައިވާ ފަރާތެއް ނޫނީ ގާނޫނީ ގޮތުން ދޭން ޖެހޭ އިނާޔަތްތައް ފިޔަވައި އެެހެން ހާއްސަ އިނާޔަތެއް ލިބިދޭ މީހަކު ދައުލަތުގެ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭތޯ ބެލިއިރު އެފަދަ މީހަކު ނެތް ކަމަށް ވެސް ޝަރީއަތުން ބުންޏެވެ.
މި މައްސަލާގައި މިހާތަނަށް ހުކުމް އިއްވާފައިވަނީ އަދުހަމްގެ މައްޗަށް އެކަންޏެވެ. އަދުހަމަކީ ނަޝީދު އަވަހާރަކޮށްލަން ބޮން ގޮއްވާލުމަށް ރިމޯޓު ހިފައިގެން އެ ސަރަހައްދުގައި ހުރި މީހާ އެވެ.
ދައުލަތުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ހެކި ހުށަހެޅިއިރު އޭގެ ތެރޭގައި ހަތަރު ބާވަތެއްގެ ހެކި ހިމެެނެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، ބޮން ގޮއްވާލި ސަރަހައްދު އޮތް ގޮތް ސާބިތުކޮށްދިނުމަށާއި ބަޔަކަށް އަނިޔާވިކަން ސާބިތުކުރަން ހުށަހެޅި ހެކިތައް ހިމެނެ އެވެ. އަދި، ދައުވާ ރައްދުވާ މީހުން އެކަކު އަނެކަކު ދަންނަ ކަމާއި ބައްދަލުވެ އުޅޭކަން ސާބިތުކުރުމަށާއި ބައިވެރިވިކަން ސާބިތު ކުރަން ހުށަހެޅި ހެކިތަކެވެ.
މާ ގިނަ ހެކިތައް ހުރުމުން އެތަނުން ކޮންމެހެން ބޭނުން ނުވާ ހެކިތަކެއް ހުރިތޯ ބެލުމަށް ދައުވާ ރައްދުވާ ފަރާތްތަކުގެ ދިފާއީ ވަކީލުންނާއި ދައުލަތުން މަޝްވަރާކުރުމަށް ޝަރީއަތުން އެދުނެވެ. އަދި، އެއްބަސްވެވޭ ގޮތްތަކެއް ހޯދުމަށް ފަހު ދެން އޮންނަ އަޑުއެހުމަކަށް އަންނަން އެދުނެވެ.
ބައެއް ދިފާއީ ހެކި ބަލައިގަނެ ބައެއް ހެކި ބަލައިނުގަތް
ހާދިސާ ހިނގި ތަނުގައި ނެތް ކަމުގެ ދިފާއު ބިނާ ކުރަން ގިނަ ބަޔަކު ހެކި ހުށަހެޅި އެވެ. މީގެ ދިފާއު ނަގަން ޖެހޭނީ ތަހުގީގު މަރުހަލާގައި ކަމަށް ގާނޫނުގައި ބުނެ އެވެ. އެކަން ފާހަގަނުވާތީ ކަމަށް ބުނެ ދައުލަތުން އެދުނީ އެ ހެކިތައް ބަލައިނުގަތުމަށެވެ.
ނާޒިމްގެ ފަރާތުން ދެ ހެއްކެއް ހުށަހެޅިއިރު އެއިން އެއް ހެކި ޝަރީއަތުން ބަލައިގަތެވެ. އެއީ ތަހުގީގު މަރުހަލާގައި ވެސް އެ ފަރާތާއެކު އުޅުނު ކަމަށް އޭނާ ބުނިއިރު އެ މީހެއްގެ ބަޔާން ވެސް ފުލުހުން ނަގާފައި އޮތުމުންނެވެ. ނަމަވެސް، ދެން ހުށަހެޅި ހެކީގެ ނަން އޭރު ބުނެފައި ނެތުމުން އެ ހެކި ބަލައެއް ނުގަތެވެ.
ހައިޝަމްގެ ފަރާތުން ހަތް ހެކި ހުށަހެޅިއިރު އެ ހެކިންނަކީ މެއި މަހުގެ ތިންވަނަ ދުވަހު އޭނާ ހުރި ތަނެއް ސާބިތު ކުރަން ހުށަހެޅި ހެކިތަކެކެވެ. ހައިޝަމްގެ ފަރާތުން ފާހަގަކުރި ކަމަކީ މެއިމަހުގެ ތިންވަނަ ދުވަހާ ގުޅޭ ގޮތުން ތަހުގީގު މަރުހަލާގައި ސުވާލު ކުރެވިފައި ނުވާ ކަމުގަ އެވެ. ޝަރީއަތަށް ވެސް އެ ކަން ފާހަގަވުމުން ނިންމީ އެ ހެކިތައް ބަލައިގަނެ ހެކިބަސް ނެގުމަށެވެ.
އެ ހަތް ހެކިންގެ ތެރޭގައި 2017 ވަނަ އަހަރު ސީރިއާ އަށް ހަނގުރާމައަށް ދަނިކޮށް ތުރުކީން އަތުލައިގަތް ތިން މީހެއް ވެސް ހިމެނެ އެވެ. އެއީ އަހުމަދު އަފްޒަލާއި، މުހައްމަދު ނަބީހާއި، އާދަމް ފަރުހާނެވެ. ޓެރަރިޒަމްގެ ދައުވާ ވެސް އުފުލި ނަމަވެސް ޝަރީއަތަށް ދައުވާ ސާބިތެއް ނުވެ އެވެ.
އެހެން ފަރާތްތަކުން އެ ކަމަށް ހުށަހެޅި ހެކިތައް ބަލައިނުގަންނަން ނިންމި އެވެ. އެކަމަކު ކަމާ ގުޅުން ނެތް ހެކިތަކެއް ކަމަށް ބުނެ ދައުލަތުން ފާހަގަކުރި ބައެއް ހެކިތައް ނުގުޅޭ ގޮތެއް ދައުލަތަށް ބުނެދެވިފައި ނުވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި އެ ހެކިތައް ބަލައިގަންނަން ނިންމި އެވެ.
ތަހުމީންގެ ފަރާތުން ދިފާއީ ހެކި ހުށަހެޅީ ދިން މުއްދަތަށް ވުރެ މާ ފަހުންނެވެ. އޮކްޓޯބަރު މަހު ބޭއްވި އަޑުއެހުމެއްގައި 15 ދުވަހުގެ ފުރުސަތެއް ދިންއިރު، ތަހުމީންގެ ދިފާއީ ވަކީލު ފަހުން ބަދަލުވިއިރު ލިޔުންތައް ލިބުން ލަސްވެގެން ހެކި ހުށަހެޅުން ލަސްވާނަމަ ލިޔުމުން އަންގަން ޝަރީއަތުން އޮތީ ބުނެފަ އެވެ. އެކަމަކު އެހެންވާ ކަމަށް ލިޔުމުން ވަކީލު އަންގައިދީފައެއް ނުވެ އެވެ.
މައްސަލައިގެ ފަސްފަހަތް
ފަހުމީއަށް ތުހުމަތު ކުރެވެނީ ގޮއްވާލި ސައިކަލުގައި ބޮން ހަރުކުރި ވަގުތު ފާރައަށް ހުރި ކަމަށެވެ. ނާޒިމަށް ތުހުމަތު ކުރެވެނީ ބޮން ގޮއްވި އަދުހަމް އަހުމަދަށް ބޮން ގޮއްވަން ބޭނުން ކުރި ރިމޯޓު ދިން ކަމަށެވެ. އަދި އިސްހާގަށް ތުހުމަތު ކުރެވެނީ އެކި ފަހަރުމަތިން ނަޝީދަށް ފާރަލި ކަމަށެވެ. މުޖާޒްގެ މައްޗަށް ދައުވާ ކުރަނީ އައިއީޑީ ގޮއްވާލުމަށްފަހު އަދުހަމް ފިލުވަން މަސައްކަތް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކޮށެވެ. އަދި ތަހުމީނުގެ މައްޗަށް ގޮވާތަކެތި އެހެން ތަނަކަށް ގެންދިއުމަށް އެހީތެރިވެދިން ކަމެވެ.
ޓެރެރިޒަމްގެ ދައުވާ އުފުލާފައިވާ އެ އެންމެންވެސް ވަނީ ހާއްސަ ގާނޫނުގެ ދަށުން ޝަރީއަތް ނިމެންދެން ބަންދު ކޮށްފަ އެވެ.
އަތަމާ ޕެލަސް އިމާރާތުގެ އެތެރޭގަ ހުރެ ރިމޯޓެއް ބޭނުންކޮށްގެން ބޮން ގޮއްވާލި މައްސަލާގައި ނުވަ މީހަކަށް ދައުވާ އުފުލާފައި ވާއިރު މިހާތަނަށް ހުކުމަކާ ހަމައަށް ވާސިލްވެފައި ވަނީ އަދުހަމަށް ކުރި ދައުވާތަކުގަ އެވެ. އޭނާގެ މައްސަލަ އަވަސް ނިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި ގެންގޮސް, ހުކުމް އަވަހަށް އިއްވީ ކުށަށް އިއުތިރާފުވުމުންނެވެ.
މިދިޔަ އަހަރުގެ މެއި މަހުގެ ހަވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ ހިންގި ޓެރަރިޒަމް އަމަލާ ގުޅިގެން ހައްޔަރު ކުރި މީހުންގެ ތެރެއިން މުހައްމަދު ތަސްލީމާއި، އަލި މަނިކުގެ މައްޗަށް އުފުލީ ޓެރަރިޒަމް ޖަމާއަތަކަށް ތާއީދު ކުރުމުގެ ދައުވާ އެވެ. ހަމަލާއާ ގުޅޭ އެއްވެސް ދައުވާއެއް އަދި އުފުލާފައި ނެތް އިރު، ދައުލަތުން ބުނަނީ ހެކި ލިބުނު މިންވަރަކުން އެ މީހުންގެ މައްޗަށް ވެސް އަދި ދައުވާ ކުރެވެން ފުރުސަތު އެބަ އޮތް ކަމަށެވެ.
އެ މައްސަލާގައި ޕްރޮސެކިއުޓާ ޖެނެރަލް އޮފީހުން ދައުވާ ނުކުރަން ނިންމީ އަހުމަދު ފާތިހުގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ އޭނާގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކުރެވޭ ވަރަށް ހެކި ނެތުމުން ކަމަށް އެ އޮފީހުން ބުނެ އެވެ.
މިއީ ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ގޮއްވާލި އެންމެ ބާރުގަދަ އައިއީޑީ ކަމަށް ރަސްމީ އިދާރާތަކުން ބުނާއިރު، މި ބޮން ހަދާފައި ވަނީ ބާޒާރުން އާންމުކޮށް ލިބެން ހުރި ބާވަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. އޭގެއިން ދޭ ގެއްލުން ބޮޑުކުރަން އަޅާފައި ހުރީ ރޭޒާ ފުއްތަކެކެވެ.
