އިންސާނީ ހަރަކާތް އިތުރުވެ، ދޫންޏެއްގެ އަޑާއި މުއާސަލާތު ކުރުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ބަދަލުތަކެއް

Oct 9, 2026, 10:05 AM
ފޮޓޯ: ރަޖީވް ލޯޗަން

ފޮޓޯ: ރަޖީވް ލޯޗަން

ހިމާލަޔާ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ ދޫންޏެއް ކަމަށްވާ "މޮނާލް" އުޅޭ މާހައުލަށާއި އެ ސަރަހައްދުގެ އިންސާނީ ހަރަކާތްތަކަށް އައި ބޮޑު ބަދަލުގެ ސަބަބުން، އޭގެ ދިރިއުޅުމަށާއި މުއާމަލާތްކުރުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރަމުންދާކަން އިންޑިއާގެ ދިރާސާވެރިން ބުނެފި އެވެ.

ހިމާލަޔާގެ ފަރުބަދަމަތީ ޖަންގަލިތަކަށް ނިސްބަތްވާ "ފެޒަންޓް" އާއިލާގެ މި ދޫންޏަކީ އެ ސަރަހައްދުގެ ސަގާފަތާއި، ފޯކްލޯރް އަދި އަމިއްލަވަންތަކަމާ ވަރަށް ބޮޑަށް ލާމެހިފައިވާ ދޫންޏެކެވެ. ފިރިހެން ދޫނީގެ ފަތްތަކުގައި ހުންނަ ފެހި، ނޫ އަދި ކޮޕާ ކުލަތަކުގެ ސަބަބުން ގިނަ ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ހޯދާފައިވާ މި ދޫންޏަކީ އިންޑިއާގެ އުއްތަރަކަންޑް ސްޓޭޓްގެ "ރަސްމީ" ދޫންޏެވެ. އަދި މިއީ ނޭޕާލްގެ ގައުމީ ދޫނި ވެސް މެއެވެ. މިއިން ދޭހަކޮށްދެނީ މުޅި ހިމާލަޔާ ސަރަހައްދުގައި މި ދޫންޏަށް ދެވިފައިވާ ސަގާފީ މުހިންމުކަމެވެ.

ނަމަވެސް، އެ ސަރަހައްދުގައި ކުރިއަށްދާ އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކާއި ފަތުރުވެރިކަން އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން މޮނާލް ދިރިއުޅޭ މާހައުލު ހަނިވަމުންދާކަން ދިރާސާތަކުން ދައްކަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިންސާނީ ހަރަކާތްތަކުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ އަޑުގަދަވުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ދޫނިތައް އެކަތި އަނެކައްޗާ މުއާމަލާތްކުރުމަށާއި ބައިވެރިން ހޯދުމަށް ބޭނުންކުރާ އަޑުތަކަށް ވެސް ބަދަލުތަކެއް އަންނަމުންދާކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފަ އެވެ.

އުއްތަރަކަންޑްގެ ދިރާސާވެރިން ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ކުރިއަށްގެންދިޔަ ދެ ދިރާސާއަކުން ވަނީ މި ދޫންޏަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ މައިގަނޑު ނުރައްކާތައް ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ.

މީގެ ތެރެއިން އެއް ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، ފަރުބަދަތަކުގެ މަތީގައި އިންސާނުން ގިނަވެ ބާރުބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން، މޮނާލް ދޫނިތަކަށް ވަނީ އޭގެ ގުދުރަތީ މާހައުލު ދޫކޮށް ފަރުބަދަތަކުގެ މާ މަތީ ހިސާބުތަކަށް ހިޖުރަކުރަން މަޖުބޫރުވެފަ އެވެ. ދެވަނަ ދިރާސާއިން ހާމަވި ގޮތުގައި، މީހުން ގިނަ ވާދީތަކުގައި އުފެދޭ އިންސާނީ އަޑުގަދަވުމުގެ ތެރެއިން އެކަތި އަނެކައްޗަށް އަޑު އިއްވުމަށްޓަކައި، މޮނާލް ދޫނިތައް މިހާރު ދަނީ އޭގެ އަޑުގެ "ޕިޗް" ނުވަތަ ރާގަށް ބަދަލު ގެންނަމުންނެވެ.

"މި ދެ ދިރާސާއަކީ ނެތިދިއުމުގެ ބިރު އޮތް އެހެން ދިރުންތަކާ ގުޅޭ މުހިންމު އިންޒާރެއް. މޮނާލް ފަދަ ދޫންޏަކަށް އޭގެ އަޑާއި ދިރިއުޅޭ ތަން ބަދަލުކުރަން މަޖުބޫރުވާނަމަ، މިއަށްވުރެ ނާޒުކު އެހެން ދިރުންތަކަށް ކުރާނެ އަސަރު އަންދާޒާކޮށްލެވޭނެ،" ހިމާލަޔާގެ ތިމާވެއްޓާއި މޫސުމީ ބަދަލުތަކާ ބެހޭ މާހިރެއް ކަމަށްވާ ވިޝާލް ސިންގް ވިދާޅުވި އެވެ.

ދިރާސާވެރިން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ބެލެހެއްޓުމެއް ނެތް ފަތުރުވެރިކަމާއި ހަލުވިކަމާއެކު ކުރިއަށްދާ އާބާދުވުމުގެ ސަބަބުން ނާޒުކު ފައްތަރެއްގައި އޮތް ހިމާލަޔާގެ ތިމާވެށީގެ ހާލަތު ދެނެގަތުމަށް މޮނާލް ދޫންޏަކީ ވަރަށް ރަނގަޅު މިސާލެކެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

ރޮހިންޔާ ގަތުލުއާންމުގައި މިޔަންމާ ކުށްވެރިވެއްޖެ

މި މައްސަލައިގައި ދަ ގެމްބިއާއަށް ތާއީދުކޮށް، ރާއްޖެއިން ވަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ވަކީލުންނާއެކު ކޯޓުގައި މިޔަންމާއާ ދެކޮޅަށް ވަކާލާތުކޮށް އިސް ދައުރެއް އަދާކޮށްފަ. ކޯޓުގެ ހުކުމުގައި މިޔަންމާ ކުށްވެރިކޮށް، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް އެކުލަވާލުމަށް ވެސް ވަނީ އަމުރުކޮށްފަ.

ޕެޓިންސަން ހަތްވަނަ ބޮންޑަށް ހޮވުމުގައި ބޭޒޯސްގެ ބޮޑު ދައުރެއް

އާ ޖޭމްސް ބޮންޑުގެ ރޯލަށް އެކްޓަރު ރޮބަޓް ޕެޓިންސަން ހަމަޖެއްސުމުގައި އެމެޒޯންގެ ޗެއާމަން ޖެފް ބޭޒޯސް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކޮށްފައިވާކަން އޭނާ ހާމަކުރައްވައިފިއެވެ. ޑެނިއަލް ކްރެއިގްގެ ފަހުން ހަތްވަނަ ބޮންޑުގެ ގޮތުގައި ޕެޓިންސަން ފެނިގެންދާ 26 ވަނަ ފިލްމު، ޑެނިސް ވިލެނޫވްގެ ޑައިރެކްޝަނުގެ ދަށުން 2028 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒްކުރުމަށް ވަނީ ތާވަލުކޮށްފައެވެ.

އެންތްރޮޕިކް އުފެއްދި 7 ބާނީން ބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓަށް

އޯޕަން އޭއައި އިން ވަކިވި ހަތް މީހަކު 2021 ވަނަ އަހަރު އުފެއްދި އެންތްރޮޕިކް ކުންފުނި ހިއްސާގެ ބާޒާރަށް ނެރުމާއެކު، އެ ކުންފުނީގެ ބާނީން ބިލިއަނަރުންގެ ލިސްޓަށް އެރުމަށް ވަނީ ތައްޔާރުވެފައެވެ. އޭއައިގެ ރައްކާތެރިކަމަށް އިސްކަންދޭ މި ޒުވާން ޓީމުގެ ކުންފުނިން އުފެއްދި "ކްލޯޑް" އާއެކު، އެންތްރޮޕިކް މިހާރު ވަނީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ދާއިރާގެ ބޮޑު ބާރަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ.

ކްރައިމިއާ ބްރިޖަށް ހަމަލާދީ ބޮޑު ބައެއް ވައްޓާލައިފި

ރަޝިއާއިން ހިފާފައިވާ ކްރައިމިއާއާ ގުޅުވައިދޭ މުހިންމު ބްރިޖަށް ޔޫކްރޭނުން ވަރުގަދަ ހަމަލާއެއްދީ، ބްރިޖުގެ ބޮޑު ބައެއް ކަނޑަށް ވައްޓާލައި ރަޝިއާގެ ސިފައިންނަށް ބޭނުންވާ މައިގަނޑު ސަޕްލައި މަގަށް ބޮޑު ހުރަހެއް ކުރިމަތިކުރުވައިފިއެވެ. މި ހަމަލާއާ ގުޅިގެން ރަޝިއާއިން ބަދަލުހިފުމުގެ ގޮތުން ޔޫކްރޭނުގެ ވެރިރަށް ކީވްގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރަށް އަމާޒުކޮށް ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ދީފައިވާއިރު، މިއީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ހަނގުރާމަ އިތުރަށް ވަރުގަދަވެގެންދިޔަ ކަމެކެވެ.

ޓްރަމްޕް ފިލިޕީންސަށް ވަޑައިގެންފި

އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އޭޝިއާއަށް ކުރައްވާ ދަތުރުފުޅުގައި ފިލިޕީންސަށް ވަޑައިގެން، އިންޑިއާ، ޖަޕާން އަދި އޮސްޓްރޭލިއާ ހިމެނޭ ކުއަޑް ގްރޫޕުގެ ލީޑަރުންނާ ބައްދަލުކުރައްވައިފިއެވެ. މި ބައްދަލުވުމުގައި އިންޑޯ-ޕެސިފިކް ސަރަހައްދުގެ އަމާންކަމާއި ގުޅުން ބަދަހިކުރުމާ ގޮތުން މަޝްވަރާކުރެއްވިއިރު، އެމެރިކާގެ އަމާޒަކީ ޗައިނާގެ ނުފޫޒު ކުޑަކޮށް މި ގައުމުތަކާއެކު އޮންނަ އިގްތިސާދީ އަދި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ގުޅުން ވަރުގަދަކުރުމެވެ.

ހަގިން ފޭސްއަށް ދިން ހަމަލާއާ ގުޅިގެން ދައުވާކޮށްފި

އެކަށީގެންވާ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތަކެއް ނެތި އޭއައި މޮޑެލްތައް ތަރައްގީކޮށް އާންމުން ނުރައްކަލަށް ހުށަހެޅި ކަމަށް ބުނެ، ކެލިފޯނިއާގެ އެޓާނީ ޖެނެރަލް އޯޕަންއޭއައިއާ ދެކޮޅަށް ދައުވާ އުފުލައިފިއެވެ. މި ދައުވާގެ މައިގަނޑު އަސާސަކީ އޯޕަންއޭއައިގެ އެޖެންޓުންތަކެއް "ހަގިން ފޭސް" ގެ ނިޒާމަށް ވަދެ ދިން ހަމަލާއަކަށްވާއިރު، މިއީ އެމެރިކާގެ ސްޓޭޓަކުން އޭއައި ކުންފުންޏަކާ ދެކޮޅަށް ކުރި ފުރަތަމަ ދައުވާއެވެ.

އިންޑިއާ: އޭއައި ބޭނުންކޮށް ބިމާއި މަގުގެ މައްސަލަތަކަށް ހައްލު

އިންޑިއާގެ ސްޓާޓްއަޕްތަކުން އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން ބިމުގެ ރެކޯޑުތައް ބެލެހެއްޓުމާއި، މަގުތަކުގައި ހުންނަ ވަޅުގަނޑުތައް ދެނެގަތުން ފަދަ އިޖުތިމާއީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކަށް އަންނަނީ ހައްލު ހޯދައިދެމުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ސިއްހީ ދާއިރާގައި ލެބް ރިޕޯޓުތައް ތަރުޖަމާކުރުމާއި ބަލިމަޑުކަން ދެނެގަތުމަށް ވެސް މި ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެހީގައި ލުއިފަސޭހަ ނިޒާމުތަކެއް ވަނީ ގާއިމުކޮށްފައެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox