އިންސާނީ ހަރަކާތް އިތުރުވެ، ދޫންޏެއްގެ އަޑާއި މުއާސަލާތު ކުރުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ބަދަލުތަކެއް

Oct 9, 2026, 10:05 AM
ފޮޓޯ: ރަޖީވް ލޯޗަން

ފޮޓޯ: ރަޖީވް ލޯޗަން

ހިމާލަޔާ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ ދޫންޏެއް ކަމަށްވާ "މޮނާލް" އުޅޭ މާހައުލަށާއި އެ ސަރަހައްދުގެ އިންސާނީ ހަރަކާތްތަކަށް އައި ބޮޑު ބަދަލުގެ ސަބަބުން، އޭގެ ދިރިއުޅުމަށާއި މުއާމަލާތްކުރުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރަމުންދާކަން އިންޑިއާގެ ދިރާސާވެރިން ބުނެފި އެވެ.

ހިމާލަޔާގެ ފަރުބަދަމަތީ ޖަންގަލިތަކަށް ނިސްބަތްވާ "ފެޒަންޓް" އާއިލާގެ މި ދޫންޏަކީ އެ ސަރަހައްދުގެ ސަގާފަތާއި، ފޯކްލޯރް އަދި އަމިއްލަވަންތަކަމާ ވަރަށް ބޮޑަށް ލާމެހިފައިވާ ދޫންޏެކެވެ. ފިރިހެން ދޫނީގެ ފަތްތަކުގައި ހުންނަ ފެހި، ނޫ އަދި ކޮޕާ ކުލަތަކުގެ ސަބަބުން ގިނަ ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ހޯދާފައިވާ މި ދޫންޏަކީ އިންޑިއާގެ އުއްތަރަކަންޑް ސްޓޭޓްގެ "ރަސްމީ" ދޫންޏެވެ. އަދި މިއީ ނޭޕާލްގެ ގައުމީ ދޫނި ވެސް މެއެވެ. މިއިން ދޭހަކޮށްދެނީ މުޅި ހިމާލަޔާ ސަރަހައްދުގައި މި ދޫންޏަށް ދެވިފައިވާ ސަގާފީ މުހިންމުކަމެވެ.

ނަމަވެސް، އެ ސަރަހައްދުގައި ކުރިއަށްދާ އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކާއި ފަތުރުވެރިކަން އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން މޮނާލް ދިރިއުޅޭ މާހައުލު ހަނިވަމުންދާކަން ދިރާސާތަކުން ދައްކަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިންސާނީ ހަރަކާތްތަކުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ އަޑުގަދަވުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ދޫނިތައް އެކަތި އަނެކައްޗާ މުއާމަލާތްކުރުމަށާއި ބައިވެރިން ހޯދުމަށް ބޭނުންކުރާ އަޑުތަކަށް ވެސް ބަދަލުތަކެއް އަންނަމުންދާކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފަ އެވެ.

އުއްތަރަކަންޑްގެ ދިރާސާވެރިން ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ކުރިއަށްގެންދިޔަ ދެ ދިރާސާއަކުން ވަނީ މި ދޫންޏަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ މައިގަނޑު ނުރައްކާތައް ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ.

މީގެ ތެރެއިން އެއް ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، ފަރުބަދަތަކުގެ މަތީގައި އިންސާނުން ގިނަވެ ބާރުބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން، މޮނާލް ދޫނިތަކަށް ވަނީ އޭގެ ގުދުރަތީ މާހައުލު ދޫކޮށް ފަރުބަދަތަކުގެ މާ މަތީ ހިސާބުތަކަށް ހިޖުރަކުރަން މަޖުބޫރުވެފަ އެވެ. ދެވަނަ ދިރާސާއިން ހާމަވި ގޮތުގައި، މީހުން ގިނަ ވާދީތަކުގައި އުފެދޭ އިންސާނީ އަޑުގަދަވުމުގެ ތެރެއިން އެކަތި އަނެކައްޗަށް އަޑު އިއްވުމަށްޓަކައި، މޮނާލް ދޫނިތައް މިހާރު ދަނީ އޭގެ އަޑުގެ "ޕިޗް" ނުވަތަ ރާގަށް ބަދަލު ގެންނަމުންނެވެ.

"މި ދެ ދިރާސާއަކީ ނެތިދިއުމުގެ ބިރު އޮތް އެހެން ދިރުންތަކާ ގުޅޭ މުހިންމު އިންޒާރެއް. މޮނާލް ފަދަ ދޫންޏަކަށް އޭގެ އަޑާއި ދިރިއުޅޭ ތަން ބަދަލުކުރަން މަޖުބޫރުވާނަމަ، މިއަށްވުރެ ނާޒުކު އެހެން ދިރުންތަކަށް ކުރާނެ އަސަރު އަންދާޒާކޮށްލެވޭނެ،" ހިމާލަޔާގެ ތިމާވެއްޓާއި މޫސުމީ ބަދަލުތަކާ ބެހޭ މާހިރެއް ކަމަށްވާ ވިޝާލް ސިންގް ވިދާޅުވި އެވެ.

ދިރާސާވެރިން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ބެލެހެއްޓުމެއް ނެތް ފަތުރުވެރިކަމާއި ހަލުވިކަމާއެކު ކުރިއަށްދާ އާބާދުވުމުގެ ސަބަބުން ނާޒުކު ފައްތަރެއްގައި އޮތް ހިމާލަޔާގެ ތިމާވެށީގެ ހާލަތު ދެނެގަތުމަށް މޮނާލް ދޫންޏަކީ ވަރަށް ރަނގަޅު މިސާލެކެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

ހަނދަށް ކުރި ދަތުރުގެ ސޮފްޓްވެއާ އިންޖިނިއަރު މަރުވެއްޖެ

ނާސާގެ އެޕޯލޯ މިޝަންތަކުގެ ސޮފްޓްވެއާ އިންޖިނިއަރިން ޓީމު އިސްވެ ބަލަހައްޓަވައި، ހަނދަށް އިންސާނުން ފޮނުވުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި މާގްރެޓް ހެމިލްޓަން އުމުރުން 90 އަހަރުގައި މަރުވެއްޖެއެވެ. އޭނާއަކީ "ސޮފްޓްވެއާ އިންޖިނިއަރިން" މި ލަފުޒު އުފެއްދެވި، އަދި އެޕޯލޯ 11 ހަނދަށް ތިރިކުރި ވަގުތު ދިމާވި ކޮމްޕިއުޓަރު މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގައި އެންމެ އިސްކޮށް ހުންނެވި ސައިންޓިސްޓެވެ. އޭނާގެ މި ތާރީޚީ ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން އެމެރިކާގެ އެންމެ މަތީ މަދަނީ ޝަރަފު ކަމަށްވާ "ޕްރެޒިޑެންޝަލް މެޑަލް އޮފް ފްރީޑަމް" ވެސް ވަނީ ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.

އިންސާނިއްޔަތާ ހިލާފު ޖަރީމާ ހިންގި މީހަކަށް އެމެރިކާގެ އެހީ

އިންސާނިއްޔަތާ ޚިލާފު ޖަރީމާތަކެއް ހިންގާފައިވާ ސީރިޔާގެ ކުރީގެ ޖެނެރަލް ބައްސާމް އަލް ހަސަންއަށް، އެމެރިކާ އާއި ލުބުނާނުން ޚަރަދުކޮށް ހިމާޔަތް ދެމުންދާކަން ތަހުގީގަކުން ވަނީ ފަޅާއަރާފައެވެ. އޭނާއަށް މި ހިމާޔަތް ދެނީ ވަގަށް ނަގާފައިވާ އެމެރިކާގެ ނޫސްވެރިޔާ އޮސްޓިން ޓައިސްއާ ގުޅޭ ޖާސޫސީ މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެއްބަސްވުމުން ކަމަށްވާއިރު، ސީރިޔާގެ އާ ސަރުކާރުން ދަނީ އޭނާ ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

ޗިޕްތަކުގެ ޑިމާންޑާއެކު ސެމްސަންގްގެ ފައިދާ ނުވަ ގުނަ އިތުރު

އޭއައި ޗިޕްތަކަށް އޮތް ޑިމާންޑު ބޮޑުވުމާ ގުޅިގެން، ސެމްސަންގް ކުންފުނީގެ މިދިޔަ ކުއާޓަރުގެ ފައިދާ ނުވަ ގުނަ އިތުރުވެ 80 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާނެ ކަމަށް އެ ކުންފުނިން އަންދާޒާކުރެއެވެ. މިއީ އެ ކުންފުނިން ޖެހިޖެހިގެން ރެކޯޑް ފައިދާއެއް ހޯދި ހަތަރުވަނަ ކުއާޓަރަށް ވާއިރު، ޗިޕްތަކުގެ އިތުރުން އަލަށް ބާޒާރަށް ނެރުނު ފަތްޖަހާލެވޭ ފޯނުތަކުގެ ސަބަބުން ވެސް ކުންފުންޏަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ވަނީ ލިބިފައެވެ.

ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައިގެ ރަމްޒަކަށްވި މީހާ މަރުވެއްޖެ

ސްޕެއިންގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައިގެ ރަމްޒަކަށްވި އުމުރުން 87 އަހަރުގެ މަރީކާމެން އަބަސްކަލް، އޭނާ 70 އަހަރު އުޅުނު ގެއިން މަޖުބޫރުން ބޭރުކޮށްލާފައި ވަނިކޮށް މަރުވެއްޖެއެވެ. އޭނާގެ މަރާ ގުޅިގެން ގައުމުގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ނިޒާމަށް ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވެ، ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ އޭނާގެ ހަނދާނުގައި މުޒާހަރާކޮށް އިހުތިރާމް އަދާކުރަމުންނެވެ.

ކެންޔާގެ ފުރަތަމަ އެބޯލާ ކޭސްއާ އެކު މީހުން އެކަހެރިކުރަނީ

ކެންޔާއިން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އެބޯލާ ޖެހިފައިވާ މީހަކު ފެނި، އެ ބަލީގައި އޭނާ މަރުވުމާ ގުޅިގެން އެ ގައުމުގައި ކަންބޮޑުވުން ވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ. ޑީއާރު ކޮންގޯއިން ދަތުރުކުރި މި މީހާއާ ބައްދަލުވި 10 މީހަކު މިހާރު އެކަހެރިކޮށްފައިވާއިރު، އިތުރު ބަޔަކު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން އެ ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކުގެ ބޯޑަރުތަކުގައި ބަލި ދެނެގަތުމަށް ގާއިމުކޮށްފައިވާ ނިޒާމުގެ ފެންވަރާ މެދު ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފަ އެވެ.

އެންމެ ގިނަ ޕެންގުއިން އުޅޭ ރަށުން އާބާދީގެ ބޮޑުބައެއް ނެތިގޮސްފި

ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން ޕެންގުއިން އުޅޭ ޒަވޮޑޮވްސްކީ އައިލެންޑުގެ "ޗިންސްޓްރެޕް" ޕެންގުއިންގެ އާބާދީ 63 އިންސައްތަ މަދުވެފައިވާކަން އާ ދިރާސާއަކުން ދައްކައިފިއެވެ. މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ކާނާ ލިބުން ދަތިވެ، މި ބާވަތުގެ ޕެންގުއިން ނެތިދިއުމުގެ ބިރު އޮތްއިރު، އެ ރަށުގައި އުޅޭ "މެކަރޯނީ" ޕެންގުއިންގެ އާބާދީ ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.

އިންޑިއާ މުޒާހަރާ ހޫނުވެ ރާހުލް ގާންދީ ގަދަކަމުން ގެންދަން އުޅެފި

އިންޑިއާގެ އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނުން ވޯޓުލާ މީހުންގެ ދަފުތަރަށް ބަދަލު ގެންނަ ކަމަށް ބުނެ އިދިކޮޅު ލީޑަރު ރާހުލް ގާންދީ އިސްވެ ހުންނަވައި ކުރި މުޒާހަރާ ފުލުހުން ހުއްޓުވައި، އޭނާ ގަދަކަމުން ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންގޮސްފިއެވެ. މި ހަމަނުޖެހުންތަކާ ގުޅިގެން ނިއު ދިއްލީގެ މަސްލަހަތު ގޯސްވެފައިވާއިރު، އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ތުހުމަތު ކުރަނީ އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނުން އަމަލުކުރަނީ ވެރިކަންކުރާ ބީޖޭޕީއަށް ފައިދާވާ ގޮތަށް ކަމަށެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox