ފެކްޓު ޗެކް: ރައީސް ހެއްދެވީ ދޮގެއް، ރަސްމާލެއިން އިއުލާނުކުރި 15،000 ގޯތީގެ އިތުރަށް އެއްވެސް ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ދެން ނުދެވޭނެ!

މާލެ ސަރަހައްދުގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ "ޓޯޓަލް ސޮލިއުޝަން" ގެ ގޮތުގައި މި ސަރުކާރުން ސިފަކުރި ރަސްމާލޭގެ އެއްބައި އީގަލް ހިލްސް ކުންފުންޏަށް 99 އަހަރަށް ދިން ނަމަވެސް، އެއްވެސް ރައްޔިތެއްގެ ބޯހިޔާވަހިކަމަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް ނޭޅޭނެ ކަމަށް މިދިޔަ ހުކުރު ދުވަހު ރައީސް މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.

ޕީއެސްއެމްއިން ގެނެސްދޭ ނޭޝަން ޗެޓް ޕްރޮގްރާމުގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ ރަސްމާލޭގައި ކުރިއަށް ގެންދަން ނިންމާފައިވާ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ޕްލޭނަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނާންނަ ކަމަށެވެ.

"ރައްޔިތުންގެ އުއްމީދުތައް ހަމަ ވަރަށް ރަނގަޅަށް ހާސިލުވެގެން ދާނެ މި މަޝްރޫއުގެ ތެރެއިން، އެއްވެސް ބަދަލެއް ނާދޭ، އެންމެ ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމައަށް ވެސް މި ދަނީ ހަމަ އެ ޕްލޭންއާ އެއްގޮތަށް، އިނގޭތޯ؟" މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.

"އަޅުގަނޑަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ހަމަ ވަރަށް ގިނަ ރައްޔިތުންނަށް ނޫނިއްޔާ ހަމަ އެކި ކެޓެގަރީތައް އެއްކޮށްކަހަލަ ގޮތަކަށް [މިހާރު ހުޅުވާލައިފާ 15،000] ގޯތި ވެސް ދެވޭނެ، އަދި ފްލެޓް އަޅަން ޖެހޭ ސަރަހައްދުގައި ފްލެޓު އަޅަން ވެސް ޖާގަ ހަމަ އޮންނާނެ."

އީގަލް ހިލްސްއަށް ރަސްމާލެ ދިނަސް އެއްވެސް މީހެއްގެ ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ހުރަސްނޭޅޭނެ ކަމަށް މުއިއްޒު ވިދާޅުވެއްޖެ

ރަސްމާލެއިން ބޮޑު ބިމެއް އީގަލް ހިލްސް ކުންފުންޏަށް ދޫކުރި ނަމަވެސް، ރައްޔިތުންގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫއުތަކަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް ނޭޅޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ރައީސް މުއިއްޒު ދެއްވައިފިއެވެ. ނަމަވެސް، ބިދޭސީންނަށް ޚާއްސަކޮށްގެން ހިންގާ މި މަޝްރޫއަށް ބޮޑު ބިމެއް ދިނުމުން، ސަރުކާރުން ވައުދުވި ގޯއްޗާއި ފްލެޓްތައް އެޅުމަށް ބޭނުންވާ ޖާގައާ މެދު ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފައެވެ.

ރަސްމާލޭގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި އީގަލް ހިލްސް ކުންފުންޏަށް ދޭން ނިންމުމާ ދެކޮޅު ހަދަނީ ގައުމީ ވިސްނުމާ ދެކޮޅު މީހުން ކަަމަށް މުއިއްޒު ތުހުމަތުކުރެއްވި އެވެ. އަދި، އެ މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން ރަސްމާލޭގައި ސަރުކާރުން ހިންގަން ނިންމާފައިވާ ބޯހިޔާވަހިކަމުން އެއްވެސް ކަމަށް ހުރަހެއް ނޭޅޭނެކަމަށް ވަރަށް ޔަގީންކަމާއެކު މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.

"އެއްވެސް ރައްޔިތެއްގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ އެއްވެސް ކަމަކަށް ހުރަހެއް ނޭޅޭ. ހަމަ ވަރަށް ކާމިޔާބުކަމާއެކީ ކުރިއަށްދާނެ މަޝްރޫއުއެއް މިއީ،" މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.

މުއިއްޒު އެހެން ވިދާޅުވިއިރު، ރަސްމާލޭގެ ބިމުން 500 ހެލްޓަރުގެ ބިން އީގަލް ހިލްސް ޑިވެލޮޕާސްއަށް ދިނުމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ. އެގޮތަށް އެކަން ކޮށްފިނަމަ، ސަރުކާރުގެ ވައުދު ފުއްދުމަށް ރަސްމާލޭގައި ބާކީ އޮންނާނީ 510 ހެކްޓަރުގެ ބިމެވެ.

މުއިއްޒުގެ ވައުދު ފުއްދަން މަދުވެގެން 1042 ހެކްޓަރުގެ ބިން ބޭނުންވާނެ!

މާލެ ސަރަހައްދުގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ "ޓޯޓަލް ސޮލިއުޝަން" ގެ ގޮތުގައި ސިފަކޮށް ޑިސެމްބަރު 18، 2023 ގައި ފުށިދިއްގަރުފަޅުން ހިއްކަން ފެށީ 1153 ހެކްޓަރުގެ ބިމެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރު ވަނީ ރަސްމާލޭގެ ޕްލޭނަށް ބަދަލުގެނެސް، ފުށިދިއްގަރުފަޅުން ހިއްކާ ބިމުގެ ސައިޒު 1010 ހެކްޓަށް ކުޑަކޮށްފަ އެވެ. އެ ތަނަށް މުއިއްޒު ދެއްވި ނަމަކީ ރަސްމާލެ އެވެ.

ރަސްމާލެ އަކީ ހައުސިން ޑިވެލޮޕްމެންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އެޗްޑީސީ) ގެ މަޝްރޫއު އެކެވެ. އެ ކުންފުނިން ނިންމާފައި އޮތީ 325،000 ރައްޔިތުންގެ އާބާދީއަކަށް ރަސްމާލޭގައި ދިރިއުޅެވޭ ގޮތަށް އެ ތަނުގައި 65،000 ބޯހިޔާވަހިކަން ތަރައްގީކުރުމަށެވެ. މި ސަރުކާރުގެ ވައުދަކީ އެއީ އެވެ.

"އިއްޒަތްތެރި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު އިފުތިތާހުކޮށްދެއްވި ރަސްމާލެ ޕްރޮޖެކްޓަކީ ކުރިއަށް އޮތް ޖީލުތަކަށް ބިނާވެގެން އަންނަ ނުވަތަ ބިނާ ކުރެވިގެންދާނޭ ވަރުގަދަ ރަސްމާލެއެއް،" ރަސްމާލެ ތަރައްގީ ކުރުމުގެ ޕްލޭން އިއުލާނުކުރި ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން އެޗްޑީސީގެ އޭރުގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު، އިބްރާހިމް ފަޒުލް ނޮވެމްބަރު 13، 2024 ގައި ވިދާޅުވި އެވެ.

"65،000 ހައުސިން ޔުނިޓާއި އަދި 350،000 ވަރަކަށް އާބާދީގެ ނުވަތަ ޕޮޕިއުލޭޝަނަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން މި ފަށާފައިވާ މަސައްކަތް މަޑުޖެހުމަށްފަހުގައި ދާދި އިހަކަށް ދުވަހު އަޅުގަނޑުމެން ފަށައިފީމު." 

 އެ 65،000 ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ތެރެއިން މިހައިތަނަށް ސަރުކާރުން އިއުލާނުކޮށްފައި ވަނީ 15،000 ގޯއްޗަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުސަތު އެކަންޏެވެ. ބާކީ 50،000 ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ތެރެއިން 10،000 އަކީ ވެސް ގޯތި ކަމަށް ނޮވެމްބަރު 17، 2025 ގައި މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.  

"ރަސްމާލެއިން 15,000 ގޯތި ފުރަތަމަ ބުރުގައި މިދެނީ. މުޅި ރަސްމާލެއަކީ 25,000 ގޯތި. އެ މުޅި ރަސްމާލޭގައި ހުސް ގޯއްޗެއް ނޫން އޮންނާނީކީ ވެސް. އެއީ، މޮޑަން އިކޯ ސިޓީއެއްގެ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑު އިއުލާނުކުރި ތަނެއް. އިކޯ ސިޓީއެއްގައި ހުންނަންޖެހޭ ހުރިހާ ކަމަކަށް ވެސް ބިން ބޭނުންވާނެ،" މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.

"ގޯއްޗަށް އެކަނި 25,000 ގޯތީގެ އޭރިއާ، 1,250 އަކަފޫޓުގެ 25,000 ގޯތި ރަސްމާލޭގެ ޕްލޭންގައި އޮންނާނެ. އޭގެތެރެއިން 15,000 ގޯއްޗަށް މި ހުޅުވާލަނީ ފުރަތަމަ ބުރުގައި."

މުއިއްޒު އެ ވިދާޅުވި ގޮތުން ނަމަ، ރަސްމާލޭގައި ތަރައްގީ ކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ 65،000 ހައުސިން ޔުނިޓުގެ ތެރެއިން 40،000 އަކީ ފްލެޓެވެ.

އެހެންކަމަށްވާނަމަ، 1،250 އަކަފޫޓުގެ 25،000 ގޯއްޗަކީ 31،250،000 އަކަފޫޓެވެ. ކޮންމެ ހެކްޓަރަކީ 107،639 އަކަފޫޓެވެ. އެހެންކަމުން 25،000 ގޯތީގެ ބޮޑުމިން ހެކްޓަރަށް ކޮންވާޓު ކުރުމުން ހަމައެކަނި ގޯތި ދިނުމަށް ވެސް 290.32 ހެކްޓަރުގެ ބިން ބޭނުންވާނެކަން އެނގެ އެވެ.

ރަސްމާލޭގައި ތަރައްގީ ކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ 65،000 ހައުސިން ޔުނިޓު ހަމަކުރުމަށް ބާކީ 40،000 އަކީ ފްލެޓު ކަމަށް ބަލާނަމަ، އެ އަދަދު 60-40 ރޭޝިއޯއެއްގައި ދެ ކެޓެގަރީއަކަށް ބަހާލަމާ ހިނގާށެވެ. އޭރުން 24،000 ޔުނިޓަކީ ތިން ކޮޓަރީގެ އެޕާޓުމެންޓެވެ. 16،000 ޔުނިޓަކީ ދެ ކޮޓަރީގެ އެޕާޓުމެންޓެވެ.

އެ 40،000 ހައުސިން ޔުނިޓު ތަރައްގީ ކުރުމަށް ބޭނުންވާނެ ބިމުގެ ބޮޑު ކުޑަމިން ބެލުމަށްޓަކައި، ނިމިދިޔަ ސަރުކާރުން ތަރައްގީކުރި ފަހި ދިރިއުޅުން ފްލެޓުތަކުގެ ސައިޒަށް ބަލާނަމަ، ތިން ކޮޓަރީގެ ކޮންމެ އެޕާޓުމެންޓެއްގެ ބޮޑުމިނަކީ 900 އަކަފޫޓެވެ. ދެ ކޮޓަރީގެ އެޕާޓުމެންޓެއްގެ ބޮޑުމިނަކީ 650 އަކަފޫޓެވެ.

އެހެންކަމަށްވާނަމަ، އޭގެ ކޮންމެ ޓަވަރެއްގެ އުސްމިނަކީ 12 އާއި 14 ފަންގިފިލާއާ ދެމެދު ކަމަށް ބެލި ނަމަވެސް، 4.0 ފްލޯ އޭރިއާ ރޭޝިއޯއެއްގައި 8،000،000 އަކަފޫޓުގެ ބިމެއް ބޭނުންވާނެ އެވެ. އެ އަދަދު ހެކްޓަރަށް ކޮންވާޓު ކުރުމުން އެއީ 74 ހެކްޓަރުގެ ބިމެކެވެ.

އެހެންކަމުން، ހިނގާބިނގާވެ އުޅެން އެއްވެސް މަގެއް، ހޮސްޕިޓަލެއް، ސްކޫލެއް ތަރައްގީނުކޮށް މުއިއްޒު ވައުދުވެވަޑައިގެންނެވި ގޮތަށް 1،250 އަކަފޫޓުގެ 25،000 ގޯއްޗާއި 40،000 ފްލެޓު އިމާރާތްކުރަން އެކަނި ވެސް މަދުވެގެން 365 ހެކްޓަރުގެ ބިން ބޭނުންވާނެ އެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެންމެ ބޮޑަށް ޕްލޭން ކުރެވިގެން ތަރައްގީ ކޮށްފައި އޮތް އެއް ތަނަކީ ހުޅުމާލެ އެވެ. އެޗްޑީސީން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ހުޅުމާލޭގެ މާސްޓާޕްލޭންގައި މީހުން ދިރިއުޅުމަށް ކަނޑައަޅާފައި ވަނީ 30 ޕަސެންޓެވެ. ބާކީ 70 ޕަސެންޓު ބަހާލާފައި ވަނީ ފެހި، ހުސް ސަރަހައްދުތަކާއި ވިޔަފާރި އާއި އެހެނިހެން އިޖުތިމާއީ އަދި ސިނާއީ ބޭނުންތަކަށެވެ.

އެހެންކަމުން ރަސްމާލޭގައި ސަރުކާރުން ވައުދުވިގޮތަށް 65،000 ހައުސިން ޔުނިޓު ތަރައްގީކުރަން ބޭނުންވާ 365 ހެކްޓަރު 0.30 އިން ގެއްލީމާ 1،215 ހެކްޓަރުގެ ބިން ބޭނުންވާނެ އެވެ. އެއީ ރަސްމާލެއިން ހިއްކާ ޖުމުލަ ބިމުގެ އަދަދަށްވުރެ ވުރެ ވެސް ބޮޑު ސަރަހައްދެކެވެ.

އެ އަދަދު، ރަސްމާލޭގެ ބޮޑުމިނަށް ފައްތާ ނަމަ، މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދުތަކަށް ކަނޑައަޅަން ޖެހޭނީ 35 އިންސައްތަ އެވެ. ނަމަވެސް، އޭރުން ވެސް މުއިއްޒުގެ ވައުދު ފުއްދުމަށްޓަކައި 1،042 ހެކްޓަރުގެ ބިން ބޭނުންވާނެ އެވެ.

ރަސްމާލެއިން އިއުލާނުކޮށްފައިވާ 15،000 ގޯތީގެ އިތުރަށް އެންމެ ގޯއްޗެއް ވެސް، ފްލެޓެއް ވެސް ނުދެވޭނެ!

ސަރުކާރުން މިހާރު ރަސްމާލެއިން އިއުލާނުކޮށްފައިވާ 1،250 އަކަފޫޓުގެ 15،000 ގޯތި ދޫކުރުމަށް 18،750،000 އަކަފޫޓުގެ ބިމެއް ބޭނުންވާނެ އެވެ. އެ އަދަދު، ހެކްޓަރަށް ކޮންވާޓު ކުރީމާ 15،000 ގޯތި ދޫކުރަން އެކަނި ވެސް 174 ހެކްޓަރުގެ ބިން ބޭނުންވާނެކަން އެނގެ އެވެ.

ކުރިން މި ޖެހި ހިސާބާ އެއްގޮތަށް، ރަސްމާލޭގެ ބިމުން 500 ހެކްޓަރު އީގަލް ހިލްސްއަށް ދިނުމުން އެ ތަނުގައި ބާކީ އޮންނަ 510 ހެކްޓަރު ބިމުގެ 30 ޕަސެންޓަކީ 153 ހެކްޓަރެވެ.

އެހެންކަމުން ސަރުކާރުން މިހާރު އިއުލާނުކޮށްފައި އޮތް ގޮތަށް ރަސްމާލެއިން 1،250 އަކަފޫޓުގެ 15،000 ގޯތި ދޫކުރަން ޖެހޭނީ ހުޅުމާލެއަށްވުރެ ތޮއްޖެހުން ބޮޑުކޮށެވެ. އެ 15،000 ގޯތި ދެވޭނީ ރަސްމާލޭގެ ބާކީ އޮންނަ 510 ހެކްޓަރުގެ 35 ޕަސެންޓަކީ ރެޒިޑެންޝަލް އޭރިއާގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅައިގެންނެވެ. 174 ހެކްޓަރު 0.35 އިން ގެއްލީމާ ޖެހޭ ޖުމުލަ އަދަދަކީ 497 ހެކްޓަރެވެ.

އޭރުން، ފެހި، ހުސް ސަރަހައްދުތަކާއި ވިޔަފާރި އާއި އެހެނިހެން އިޖުތިމާއީ އަދި ސިނާއީ ބޭނުންތަކަށް ރަސްމާލޭގައި ބާކީ އޮންނާނީ 65 ޕަސެންޓުގެ ބިމެވެ. އެއީ، އެ ބޭނުންތަކަށް ހުޅުމާލެއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ބިމަށްވުރެ 5 ޕަސެންޓު މަދު އަދަދެކެވެ.

ހުޅުމާލޭގެ މިހާރު ޕޮޕިއުލޭޝަން ޑެންސިޓީ އެއީ މިންގަނޑެއްކަމުގައި ބެއްޔަސް، ރަސްމާލޭގެ 510 ހެކްޓަރުގައި ދެން އާބާދުކުރެވޭނީ 142،666 މީހުންނެވެ. ތޮއްޖެހިފައިވާ މާލޭގެ މިންގަނޑުން ބަލާނަމަ، އެތަނުގައި އާބާދުކުރެވޭނީ 203،010 މީހުންނެވެ.

އެހެންކަމުން، ކޮންމެ ގޮތަކަށް ހިސާބުޖެހި ނަމަވެސް، ސަރުކާރުން ވައުދުވި ގޮތަށް ރަސްމާލޭގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫއު ކުރިއަކަށް ނުގެންދެވޭނެ އެވެ. ރަސްމާލެއިން މިހާރު އިއުލާނުކޮށްފައިވާ 15،000 ގޯތީގެ އިތުރަށް އެންމެ ގޯއްޗެއް ވެސް އަދި، ފްލެޓެއް ވެސް އެ ތަނުގައި ދެން ތަރައްގީއެއް ނުކުރެވޭނެ އެވެ.