ރަސްމާލޭގައި ޔޫއޭއީގެ އީގަލް ހިލްސް ކުންފުނިން ހިންގާ މަޝްރޫއަށް، ރިއަލް އެސްޓޭޓް ބިލުގައި ހުރި ވާދަވެރި ބީލަމުގެ މަރުހަލާތަކުންނާއި އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން (އޭސީސީ) އާއި އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރަން ޖެހޭ ބައިން ވެސް އިސްތިސްނާ ލިބޭ ގޮތަށް އިންތިގާލީ މާއްދާއެއް އެ ބިލުގައި ހިމަނައިފި އެވެ.
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާފައިވާ "ރިއަލް އެސްޓޭޓު ވިޔަފާރި ބިލު" ގެ 159 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައި ވަނީ، ގާނޫނަށް އަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން މާލިއްޔަތު ގަވާއިދުގެ ދަށުން އަމިއްލަ އިސްނެގުމަށް ހުށަހަޅާ ޕްރޮޕޯޒަލެއްގެ ގޮތުގައި އިޖުރާއަތުތައް ފުރިހަމަކޮށްފައިވާ ނަމަ، މާސްޓާ ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެއްބަސްވުމެއް ހެދުމުގެ ހުރިހާ ޝަރުތެއް ފުރިހަމަވީ ކަމަށް ބެލެވޭނެ ކަމަށެވެ.
މި މާއްދާ މިހެން އޮތުމުން ބިލު ފާސްވުމުގެ ކުރިން އީގަލް ހިލްސްއާ އެކު ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވާ މުއާމަލާތްތަކަށް، މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަ ލިބިގެންދާނެ އެވެ. މިއީ ސީދާ މި ޕްރޮޖެކްޓަށް ހާއްސަކޮށްގެން ގާނޫނުގެ ތެރެއިން ދިން އިސްތިސްނާއެކެވެ.
އާންމު އުސޫލުން ރިއަލް އެސްޓޭޓު ޒޯނުތައް ހަވާލުކުރެވޭނެ ތިން ގޮތެއް ބިލުގެ 84 ވަނަ މާއްދާގައި ވަނީ ބަޔާންކޮށްފައެވެ. އެއީ އާންމުކޮށް އިއުލާނުކޮށްގެން އެންމެ ރަނގަޅު ހުށަހެޅުމަކަށް ދިނުމާއި، އިއުލާނުކުރުމަކާ ނުލައި ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތު ތަންފީޒުކުރަން އެންމެ އެކަށޭނަ ފަރާތަކަށް ސީދާ ހަވާލުކުރުމުގެ އިތުރުން ދައުލަތުގެ ކުންފުންޏަކަށް ދިނުމެވެ.
މި ގޮތަށް ސަރުކާރަށް ސީދާ ހުށަހެޅުމެއް އައިސްގެން މުސްތަގުބަލުގައި ޕްރޮޖެކްޓެއް ހަވާލުކުރާނެ ނަމަ، އޭސީސީ އާއި އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރަން ޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ކޮން ކަހަލަ މައުލޫމާތެއް ކޮން މިންވަރަކަށް ކަމެއް ބިލުގައި ހިމަނާފައެއް ނެތެވެ.
ރިއަލް އެސްޓޭޓު ވިޔަފާރި ބިލުގެ 76 ވަނަ މާއްދާ އަދި 78 ވަނަ މާއްދާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގައި، މިފަދަ އިންޓެގްރޭޓެޑް ޒޯނުތަކަކީ މަދުވެގެން 200 ހެކްޓަރުގެ ސަރަހައްދެއް އޮންނަން ޖެހޭ އަދި މަދުވެގެން 1 ބިލިއަން ޑޮލަރު އިންވެސްޓްކުރަން ޖެހޭ މަޝްރޫއުތަކެކެވެ.
މި ޒޯނުތައް މާސްޓާ ޑިވެލޮޕަރަކަށް ގިނަވެގެން 99 އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދެވޭ އިރު، ދައުލަތަށް ޕްރީމިއަމްގެ ގޮތުގައި އެއްފަހަރާ ދައްކާ އަގެއް ނުވަތަ ވިއްކާ އަދި ކުއްޔަށްދޭ ތަންތަނުގެ އަގުން މަދުވެގެން 10 ޕަސެންޓު ދައްކަން ޖެހެ އެވެ. މިފަދަ ޒޯނުތައް ކަނޑައެޅުމުގެ ފުރިހަމަ އިހުތިޔާރު ދީފައި ވަނީ ވަޒީރުގެ ލަފާގެ މަތިން ސީދާ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށެވެ.
މާސްޓާ ޑިވެލޮޕަރަކަށް ސައްތައިން ސައްތަ ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކަށާއި ދިވެހި ކުންފުނިތަކަށް ވެސް ވެވިދާނެއެވެ. އަދި އެ ފަރާތްތަކުގެ ކިބައިގައި މާލީ ތަނަވަސްކަމާއި، އުމްރާނީ އަދި ފަންނީ ގާބިލުކަން ހުންނަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ބިލުގައި ބަޔާންކުރެ އެވެ.
ޒޯނުގައި އެއްވެސް ޕްރޮޕަޓީއެއް ބޭރު މީހުންނަށް ނުވަތަ އާންމުންނަށް ވިއްކުމުގެ ކުރިން، މާސްޓާ ޑިވެލޮޕަރު ވަކި ހިދުމަތްތަކެއް ފުރިހަމަކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ބިލުގެ 90 ވަނަ މާއްދާގައި ވަނީ ކަނޑައަޅާފަ އެވެ.
އޭގެ ތެރޭގައި ޓާޝަރީ ފެންވަރުގެ ހޮސްޕިޓަލެއް އެޅުމާއި، އެކަށީގެންވާ ވަރަށް މިސްކިތްތައް ބިނާކުރުމާއި، ވިޔަފާރި އަދި މުނިފޫހިފިލުވާ ތަންތަން ގާއިމުކުރުން ހިމެނެއެވެ. އަދި އެތެރޭގެ ދަތުރުފަތުރާއި ރާއްޖޭގެ އެހެން ސަރަހައްދުތަކާ ގުޅުވައިދޭ ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމު ވެސް ތަންތަން ވިއްކުމުގެ ކުރިން ގާއިމުކުރުން ލާޒިމުވެ އެވެ.
ރަސްމާލެ ޕްރޮޖެކްޓު ކުރިއަށް ގެންދަން ސަރުކާރުން ނިންމައި، އެ ކަމަށް މަގުކޮށަމުންދާއިރު މި މައްސަލައިގައި ސަރުކާރަށް ވަނީ ބޮޑެތި ފާޑުކިޔުންތަކެއް އަމާޒުވެފައެވެ. އަދި މި ތަނުން ބިން ދޫކޮށްލަނީ ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފަށް ކަމަށް ބުނެ މި މައްސަލަ ވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ވެސް ހުށަހަޅާފަ އެވެ.
ސަރުކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި މިހާތަނަށް އީގަލް ހިލްސްއާއެކީ ސޮއިކޮށްފައި ވަނީ ކޮމާޝަލް ޓާމްސް އެއްބަސްވުމެކެވެ. އަދި ތަކުރާރުކޮށް ބުނެފައި ވަނީ މިއީ ރާއްޖޭގެ ގާނޫނުތަކުގެ ތެރެއިން ހިންގޭ ޕްރޮޖެކްޓެއް ކަމަށެވެ.
