މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހު ފާސް ކުރި އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ އާ ގާނޫނުގައި ލިޔެފައިވާ ބައެއް މާއްދާތައް ތަންފީޒުވެއްޖެ ނަމަ، ދިވެހިރާއްޖެއަށް އަދި ހާއްސަކޮށް ވެރި ރަށް މާލެ އާއި ހުޅުމާލެއަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެ އެވެ.
އެ ގާނޫނާއެކު ސަރުކާރުން ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީގެ ކުރިން އަމަލު ނުކުރާ ބައެއް އުސޫލުތައް ތައާރަފުކޮށްފަ އެވެ. މިސާލަކަށް ވެހިކަލެއްގެ އުމުރަކީ 20 އަހަރު ކަމަށް ގާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފަ އެވެ. އެއް ވެހިކަލަށް ވުރެ ގިނަ ވެހިކަލް ގެންގުޅޭ ނަމަ އިތުރު ފީއެއް ގާނޫނުން ވަނީ ކަނޑައަޅައިފަ އެވެ.
ޕޭވްމަންޓަށް ގާނޫނުން ރައްކާތެރިކަން ދިނުމާއި ޒިބްރާކްރޮސް ބޭނުން ކުރަން ފުރުސަތު ނުދޭ ނަމަ ޖޫރިމަނާ ކުރުމަކީ ވެސް ގާނޫނުން އަލަށް ތައާރަފުކޮށްފައިވާ ކަންކަމެވެ.
މި ބަދަލުތަކަށް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ތައުރީފާއި ފާޑުކިޔުން ވެސް ދަނީ އަމާޒުވަމުންނެވެ. ގާނޫނާމެދު ކޮންމެ ގޮތަކަށް ދެކުނު ނަމަވެސް އޮކްޓޯބަރު 1، 2026، އިން ފެށިގެން ގާނޫނަށް ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެ އެވެ. އެހެންކަމުން މި ލިޔުމުގައި މި ބަލައިލަނީ، ވެހިކަލްތަކާ ބެހޭ ގާނޫނުން އަލަށް ތައާރަފުވާ ކަންކަމާއި ރައްޔިތުންނަށް އެނގެން މުހިންމު މައުލޫމާތުތަކެވެ.
ސިޔާސަތު، ހިންގުން އަދި ރޯޑް ސޭފްޓީ ކައުންސިލް
އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ގައުމީ ސިޔާސަތު އެކުލަވާލެމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށެވެ.
އެ ގާނޫނުގެ ދަށުން އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ސްޓްރެޓެޖީއެއް އެކުލަވާލަން ޖެހެ އެވެ. ސްޓްރެޓެޖީ އެކުލަވާލުމުގެ ޒިންމާ ގާނޫނުން މަތިކޮށްފައި ވަނީ ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓަރަށެވެ. ނަމަވެސް އެ ސްޓްރެޓަޖީ ފާސްކުރަން ޖެހޭނީ ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުންނެވެ.
އެއްގަމުދަތުރުފަތުރުގެ ސްޓްރެޓެޖީ އެކުލަވާލާއިރު ބައެއް އެހެނިހެން ވުޒާރާތަކުގެ ލަފާ މިނިސްޓަރު ހޯދަން ޖެހެ އެވެ. ލަފާ ހޯދަން ޖެހެނީ ތިމާވެއްޓާ ބެހޭ މިނިސްޓްރީ އިން އަދި އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ މިނިސްޓްރީ އިންނެވެ. މި ހުރިހާ ކަމެއް ކުރުމަށް ފަހު ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ސްޓްރެޓެޖީ އެކުލަވާލަން ޖެހެ އެވެ.
އެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ނެޝަނަލް ރޯޑް ސޭފްޓީ ކައުންސިލެއް ވެސް އެކުލަވާލަން ޖެހެ އެވެ. ގާނޫނަށް އަމަލު ކުރަން ފަށާތާ 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކުލަވާލަން ޖެހޭ އެ ކައުންސިލްގައި ހިމެނޭނީ (1) ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓަރު، (2) ބަންޑާރަނައިބު، (3) ހޯމް މިނިސްޓަރު، (4) އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ މިނިސްޓަރު، (5) ކޮމިޝަނާ އޮފް ޕޮލިސް އެވެ.
އެ ކައުންސިލުގެ މައިގަނޑު މަސްއޫލިއްޔަތަކީ ދަތުރުފަތުރުގެ ގައުމީ ސިޔާސަތު އެކުލަވާލުމުގައި ރައީސްއަށް ލަފާ ދިނުމާއި ދަތުރުފަތުރުގެ ސްޓްރެޓެޖީ އެކުލަވާލުމުގައި ވަޒީރަށް ލަފާދިނުމެވެ.
އޭގެ އިތުރުން، ގާނޫނުގެ ދަށޫން ރޯޑް ސޭފްޓީ އެންޑް ޓްރެފިކް މެނޭޖްމަންޓް އެޑްވައިޒަރީ ކޮމިޓީއެއް ވެސް އުފައްދަން ޖެހެ އެވެ. މިއީ ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓަރު އުފައްދަންޖެހޭ ކޮމިޓީއެކެވެ. އެ ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތަކީ މިނިސްޓަރަށް އެކި ކަންކަމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމެވެ.
އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ އާ ގާނޫނުގެ ދަށުން މިނިސްޓްރީ އިން މެންޑޭޓް ކުރާ ވަކި މަސައްކަތްތަކެއް ރަށު ކައުންސިލްތަކުންނާއި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުން ކުރަން ޖެހެ އެވެ. އަދި މަގުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަގައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމާއި ގަވާއިދުތައް ތަންފީޒު ކުރުން ހިމެނެ އެވެ.
ޓްރެފިކް ފުލުހުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދި ޒިންމާތައް
އެ ގާނޫނުގައި، ޓްރެފިކް ފުލުހުން އަދާކުރަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ވަރަށް ތަފުސީލުކޮށް ބަޔާންކޮށްދީފައިވެ އެވެ. ޓްރެފިކް ފުލުހުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް މިހާ ތަފުސީލުކޮށް މީގެ ކުރިން ގާނޫނުގައި ލިޔެފައެއް ނުވެ އެވެ.
- އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމު ތަންޒީފު ކުރުމަށްޓަކައި އަޅަން ޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން
- ވެހިކަލް ދުއްވާ މީހުންނާއި ހިނގާފައި އުޅޭ މީހުން ގާނޫނާއި ގަވާއިދަށް ބޯލަނބާތޯ ބެލުން
- މަގުމަތި ތޮއްނުޖެހޭ ގޮތަށް ޓްރެފިކް ފްލޯ ބެލެހެއްޓުން
- މަގުމަތީ އެކްސިޑެންޓުތަކުގައި އަވަސް ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި ތަހުގީގު ކުރުމާއި އެކްސިޑެންޓު ރިޕޯޓު ތައްޔާރު ކުރުން
- ގާނޫނާއި ގަވާއިދާ ހިލާފުވާ ޑްރައިވަރުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމާއި ލައިސަންސުން ޕޮއިންޓު ކެނޑުން
- ގާނޫނާ ހިލާފުވާ ވެހިކަލްތައް ޓޯ ކުރުން
- ގާނޫނާ ހިލާފަށް ޕާކުކޮށްފައިވާ ވެހިކަލްތައް އެތަނަކުން ނެގުން
ޓްރެފިކް ފުލުހުންގެ ދައުރު މިގޮތަށް ގާނޫނުގައި ކަނޑައެޅުމުން، ފުލުހުން ޒިންމާދާރު ކުރެވޭ މިންވަރު އިތުރުވާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. އޭގެ އެއް މިސާލަކީ، ޓްރެފިކް ތޮއްނުޖެހޭ ގޮތަށް ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ ފުލުހުންނާ މަތިކުރުމެވެ.
ވެހިކަލް ބޫޓު ކުރުން، ޓޯ ކުރުން، ފާސް ކުރުން އަދި ނައްތާލުން
ޓްރެފިކް ފުލުހުންނަށް ލިބިދޭ ބާރުތައް ވެސް ގާނޫނުގައި ވަނީ ތަފުސީލުކޮށް ދީފަ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޓްރެފިކް ވަޔަލޭޝަން ސްލިޕް ދޫކުރުމާއި ވެހިކަލް ބޫޓު ކުރުން ހިމެނެ އެވެ. ޓްރެފިކް ވަޔަލޭޝަންތަކަށް ދައްކަން ޖެހޭ ޖޫރިމަނާތައް 5000 ރުފިޔާއަށް ވުރެ އިތުރުވިޔަސް ވެހިކަލް ބޫޓު ކުރެވިދާނެ އެވެ.
ވެހިކަލް ބޫޓު ކުރުމަކީ އެ ވެހިކަލެއް ނުދުއްވޭ ގޮތަށް ފުރޮޅުގައި ތަޅު އެޅުވުމެވެ. ބޫޓު ކުރާ އުޅަނދުތަކުގެ ވަޔަލޭޝަން ފައިސާ 72 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ނުދައްކައިފި ނަމަ އެ ވެހިކަލެއް ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދަން ޖެހެ އެވެ.
އުޅަނދެއް ޕާކުކޮށްފައި އޮތް ނަމަވެސް ނުވަތަ ދުއްވަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް އެ ވެހިކަލެއްގައި ތަކެތި ހަމަތޯ ބެލުމުގެ ބާރު ޓްރެފިކް ފުލުހުންނަށް ގާނޫނުގެ ދަށުން ލިބެ އެވެ. އުޅަނދުގައި ހުންނަންޖެހޭ ސްޓީިކާ ފަދަ ތަކެތި ހުންނަން ޖެހޭނީ ފުލުހުންނަށް ފަސޭހައިން ބެލޭނެ ގޮތަށެވެ.
ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ޕާކުކޮށްފައިވާ އުޅަނދުތައް އެހެން ތަނަކަށް ބަދަލު ކުރުމުގެ ހުއްދަ އަދި ޓޯ ކުރުމުގެ ހުއްދަ ޓްރެފިކް ފުލުހުންނަށް ލިބެ އެވެ. ޓޯ ކުރާ އުޅަނދުތައް ޓޯކޮށްފައި ވަނީ ގާނޫނާ އެއްގޮތަށްތޯ ފުލުހުންގެ ސީނިއާ އޮފިސަރަކު ކަނޑައަޅަން ޖެހެ އެވެ. އަދި ނުބައިކޮށް ޓޯކޮށްފައިވާ ނަމަ 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އެ ވެހިކަލެއް ވެރި ފަރާތާ ހަވާލު ކުރަން ޖެހެ އެވެ.
ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ޓޯ ކުރާ އުޅަނދު އަނބުރާ ހަވާލު ކުރަން ޖެހޭނީ އުޅަނދުގެ ވެރި ފަރާތާ އެވެ. ވެރި ފަރާތް ނޫން މީހަކާ އުޅަނދު ހަވާލު ކުރެވޭނީ މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގެ ދަށުންނެވެ. ވެރި ފަރާތުން އުޅަނދާ 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަވާލުނުވެއްޖެ ނަމަ އެ އުޅަނދެއް ނީލަން ކިޔުމުގެ ބާރު ފުލުހުންނަށް ލިބެ އެވެ.
އުޅަނދު ބަލައި ފާސް ކުރުމުގައި އަދި ޓްރެފިކް ފުލުހުންގެ އެހެން މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރަންޖެހެނީ ޓްރެފިކް ޕޮލިސް ޔުނީފޯމުގަ އެވެ. އެކަމަކު ޔުނީފޯމުގައި ނެތަސް ޓްރެފިކް ފުލުހެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑު ދެއްކުމަށް ފަހު މީހުންނާ މުއާމަލާތް ކުރުމުގެ ހުއްދަ ގާނޫނުގެ ދަށުން ލިބެ އެވެ.
ވެހިކަލް ރެޖިސްޓްރީ ކުރުން، މަލްޓިޕަލް ވެހިކަލް އޯނާޝިޕް ފީ، ޕާކިން ސްޕޭސް އަދި ޑޮމެއިން ގަތުން
އަމިއްލަ ފަރުދެއްގެ ނަމުގައި ނުވަތަ ގާނޫނީ ޝަހުސެއްގެ ނަމުގައި ވެސް އެއް އުޅަނދަށްވުރެ ގިނަ އުޅަނދު ރަޖިސްޓްރީކޮށްދެވޭނީ މިހާރު ބޭނުން ކުރާ އެއްވެސް އުޅަނދަކަށް ދައްކަން ޖެހޭ ފައިސާއެއް ވާ ނަމަ އެ ފައިސާއެއް ހަލާސްކުރުމުންނެވެ.
ގާނޫނުގައި ބުނާ ގޮތުން، ހަތަރު ފުރޮޅުލީ އެއްވެސް އުޅަނދެއް ރަޖިސްޓްރީކޮށްދެވޭނީ އެ ވެހިކަލެއް ބާއްވާނެ ގަރާޖެއް ނުވަތަ ޕާކިން ސްޕޭސްއެއް ހަމަޖެއްސުމުންނެވެ. ޕާކިން ސްޕޭސްއެއް ކަމަށް ބަލަނީ، ޕާކިން ބިލްޑިންގަކުން ނުވަތަ ރެސިޑެންޝަލް އިމާރާތަކުން ޕާކިންއަށް ހާއްސަކޮށްފައިވާ ތަންތަނަށެވެ.
ޕާކިން ސްޕޭސްތައް ހުންނަން ޖެހޭނީ އެ މީހާގެ ނަމުގައި 10 އަހަރަށް ރަޖިސްޓްރީކޮށްފަ ނުވަތަ ހަމަ އެ މުއްދަތަށް އެ މީހާގެ ނަމުގައި ކުއްޔަށް ހިފައިފަ އެވެ.
އޭގެ އިތުރުން، ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގައި، އެއް ވެހިކަލަށް ވުރެ ގިނަ ވެހިކަލް އެމީހެއްގެ ނަން މަތީގައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވޭނެ އުސޫލުތައް ކަނޑައަޅަންޖެހޭނެ ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ. އެއް ވެހިކަލަށް ވުރެ ގިނަ ވެހިކަލް އެމީހެއްގެ ނަން މަތީގައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރާ ނަމަ އިތުރު ފީއެއް ދައްކަން ގާނޫނުގައި ވަނީ އަލަށް ހިމަނައިފަ އެވެ.
އަމިއްލަ ވެހިކަލެއް އެހެން މީހަކަށް ވިއްކުމަށްފަހު ނުވަތަ އެ ނޫން ވެސް ގޮތަކަށް މިލްކުވެރިކަން ބަދަލުކޮށްފި ނަމަ އެ އުޅަނދުގެ އާ ހައްގުވެރިޔާގެ ނަމަށް އުޅަނދު ބަދަލު ކުރަން ގާނޫނުގައި އޮތީ މަޖުބޫރުކޮށްފަ އެވެ.
ވެހިކަލް ރަޖިސްޓްރީ ކުރާއިރު ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީ އިން ކަނޑައަޅާ ނަންބަރުގެ ބަދަލުގައި ޑޮމެއިން ނަންބަރެއް ނުވަތަ އަކުރެއް ވެސް ކަނޑައެޅިދާނެ އެވެ. ރާއްޖޭގައި މީގެ ކުރިން ޑޮމެއިން ނަންބަރު ވިއްކި ނަމަވެސް ވެހިކަލް ނަންބަރުގެ އިތުރުން އަކުރެއް ލެވޭ ގޮތަށް ހަދާފައެއް ނުވެ އެވެ.
ޑޮމެއިންގެ އަގުތައް ކަނޑައަޅާނެ ގޮތް
- ހަތަރު ފުރޮޅުލީ ހުރިހާ އުޅަނދަކަށް: 350،000 ރުފިޔާ އާއި 800،000 ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދެއް
- އެހެން ހުރިހާ އުޅަނދުތަކަކަށް: 200،000 ރުފިޔާ އާއި 500،000 ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދެއް
މަލްޓިޕަލް ވެހިކަލް އޯނާޝިޕް ފީ
ސައިކަލާއި އިންޖީނުލީ ބައިސްކަލު ފަދަ ވެހިކަލްތައް
- 50 ސީސީ ހަމަނުވާ ނަމަ: 360 ރުފިޔާ
- 50 ސީސީ އާއި 100 ސީސީ އާ ދެމެދުގެ އުޅަނދުތަކުން: 720 ރުފިޔާ
- 100 ސީސީ އާއި 150 ސީސީ އާ ދެމެދުގެ އުޅަނދުތަކުން: 1296 ރުފިޔާ
- 150 ސީސީ އާއި 200 ސީސީ އާ ދެމެދުގެ އުޅަނދުތަކުން: 2304 ރުފިޔާ
- 200 ސީސީ އާއި 400 ސީސީ އާ ދެމެދުގެ އުޅަނދުތަކުން: 12،960 ރުފިޔާ
- 400 ސީސީ އިން ފެށިގެން މަތީގެ ކޮންމެ އުޅަނދަކުން: 17،280 ރުފިޔާ
ކާރު، ޖީޕު އަދި ވޭން ފަދަ އުޅަނދުތައް
- 1000 ސީސީ ހަމަނުވާ ނަމަ: 4320 ރުފިޔާ
- 1000 ސީސީ އާއި 1500 ސީސީ އާ ދެމެދުގެ އުޅަނދުތަކުން: 2808 ރުފިޔާ
- 1500 ސީސީ އާއި 2000 ސީސީ އާ ދެމެދުގެ އުޅަނދުތަކުން: 7344 ރުފިޔާ
- 2000 ސީސީ އިން ފެށިގެން މަތީގެ ކޮންމެ އުޅަނދަކުން: 22،680 ރުފިޔާ
ލޮރީ، ޓްރެކްޓަރު، ޕިކަޕު، ފޯކްލިފް ފަދަ އުޅަނދުތައް
- ދެ ޓަނުގެ ވެހިކަލްތަކުން: 3600 ރުފިޔާ
- ދެ ޓަނާއި ފަސް ޓަނާ ދެމެދުގެ ވެހިކަލްތަކުން: 10،000 ރުފިޔާ
- ފަސް ޓަނުން ފެށިގެން މަތީގެ ކޮންމެ ވެހިކަލަކަށް: 15،000 ރުފިޔާ
ރޯޑް ވާދިނަސް، އުޅަނދުގެ އުމުރު އަދި ވިންޓޭޖް އުޅަނދުތައް
މިހާރު ވެސް އޮންނަ ގޮތަށް، އެއްވެސް ވެހިކަލެއް ދުއްވޭނީ ރޯޑް ވާދިނަސް ޓެސްޓެއް ފުރިހަމަކޮށްގެން ކަމަށް އާ ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. އެކަމަކު، އެ ވެހިކަލެއްގައި ރޯޑް ވާދިނަސް ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށް ފެންނަ ނަމަ ރޯޑް ވާދިނަސް ބާތިލް ކުރެވޭނެ އެވެ.
ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ރޯޑް ވާދިނަސް ފުރިހަމަ ނުވާ އުޅަނދެއް ޕާކުކޮށްފައި ހުއްޓަސް ޓޯ ކުރެވޭނެ އެވެ. އެގޮތަށް ޓޯ ކުރެވޭ އުޅަނދަކާ ވެރި ފަރާތުން ހަވާލުނުވެއްޖެ ނަމަ އެ ވެހިކަލެއް ނީލަން ކިޔުމުގެ ނުވަތަ ނައްތާލުމުގެ އިހްތިޔާރު ފުލުހުންނަށް ލިބެ އެވެ.
ގާނޫނުގައި އަލަށް ތައާރަފު ކުރާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑަށް ފާޑުކިޔުން އަމާޒުވާ އެއް ކަމަކީ ވެހިކަލުގެ އުމުރު ކަނޑައެޅުމެވެ. އާ ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ވެހިކަލެއްގެ އޮޕަރޭޓު ކުރެވޭނީ އެ އުޅަނދެއް އުފެއްދި ތާރީހުން ފެށިގެން 20 އަހަރު ވަންދެކަށެވެ.
އަންނަ މަހު ގާނޫނަށް އަމަލު ކުރަން ފަށާއިރު 20 އަހަރުވެފައިވާ ވެހިކަލްތަކުގެ ރަޖިސްޓްރީ ވެސް ބާތިލް ކުރަން ޖެހެ އެވެ. އެކަމަކު ގާނޫނަށް އަމަލު ކުރަން ފަށާއިރު، 18 އަހަރު 20 އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކެއް ފުރިފައިވާ އުޅަނދުތަކުގެ ރަޖިސްޓްރީ ބާތިލް ކުރާނީ ގާނޫނަށް އަމަލު ކުރަން ފަށާތާ ތިން އަހަރު ފަހުންނެވެ.
އެ މާއްދާގައި ހަމައެކަނި އިސްތިސްނާ ކޮށްފައި ވަނީ ހާއްސަ ގިންތީގެ އުޅަނދުތައް އެކަންޏެވެ. ހާއްސަ އުޅަނދު ކަމަށް ގާނޫނުގައި ބުނަނީ ވިންޓޭޖް އުޅަނދުތަކަށެވެ. ވިންޓޭޖް އުޅަނދެއްގެ ގޮތުގައި ވެހިކަލެއް ކަނޑައެޅޭނެ ޝަރުތުތައް ބަޔާން ކުރަން ޖެހެނީ ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގަ އެވެ.
ވެހިކަލް މޮޑިފައި ކުރުން
ވެހިކަލް މޮޑިފައި ކުރުމަކީ ނުވަތަ ވެހިކަލުގެ ސިފަ އާއި ގާބިލުކަމަށް ބަދަލުގެނައުމަކީ ރާއްޖޭގައި ވެސް މަގުބޫލު ކަމެކެވެ. މީގެ ކުރިން އޮތް ގާނޫނުގައި ވެހިކަލް މޮޑިފައި ކުރުމާ ގުޅޭ މާއްދާތަކެއް ހިމަނާފައެއް ނުވެ އެވެ.
އާ ގާނޫނުގައި ބުނާ ގޮތުން އުޅަނދަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެވޭނީ އޭގެ އަސްލު ނުގެއްލޭ ގޮތަށެވެ. އަދި ވެހިކަލް ރިފާބިޝް ކުރުމާއި މުދާ އުފުލާ އުޅަނދުތަކުން މުދާ އުފުލަން އެއްޗެއް ހަރުކުރުން ގާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަ އެވެ.
ވެހިކަލް މޮޑިފިކޭޝަން ބައިގައި ބޮޑަށް އަލިއަޅުވާލާފައި ވަނީ ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކުން ދުއްވަން އުޅަނދެއް މޮޑިފައި ކުރުމަށެވެ. އެފަދަ އުޅަނދެއް މޮޑިފައި ކުރުމަށް ފަހު ވެސް ދުއްވޭނީ ރޯޑްވާދިނަސް ހަދައިގެންނެވެ.
ވެހިކަލް މޮޑިފައި ކުރުމާ ގުޅޭ ގަވާއިދެއް މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދަން ޖެހެ އެވެ. އެ ގަވާއިދުގައި، އުޅަނދުގެ އަސްލު ނުގެއްލޭ ގޮތަށް ގެނެވޭ ބަދަލުތަކަކީ ކޮބައިކަން ލިޔަން ޖެހެ އެވެ. އެ ގަވާއިދާ ހިލާފަށް އެއްވެސް ވެހިކަލެއް ބަދަލުކޮށްފައިވާ ނަމަ ކުރިން ހުރި ގޮތަށް ބަދަލު ކުރަން އެންގިދާނެ އެވެ.
ކެރީއިން ކެޕޭސިޓީ އަދި މީހަކަށް އެންމެ ގިނައިން ގެންގުޅެވޭނެ އުޅަނދުގެ އަދަދު ކަނޑައެޅުން
މިހާރު އަމަލު ކުރަމުންދާ ގާނޫނުގެ ދަށުން ވެސް ކެރީއިން ކެޕޭސިޓީއަކީ ކަނޑައަޅަން ޖެހޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ރަށެއްގައި އެންމެ ގިނައިން ވެހިކަލް ދުއްވޭނެ އަދަދު ކަނޑައެޅުމެވެ.
އެކަމަކު، މިހާރު އަމަލު ކުރަމުންދާ ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ކެރީއިން ކެޕޭސިޓީ ކަނޑައަޅަންޖެހޭނީ ރަށުން ކައުންސިލްތަކާއި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުންނެވެ. ނަމަވެސް އަލަށް އަމަލު ކުރަން ފަށާ ގާނޫނުގައި އެ ބާރު ކައުންސިލްތަކުން ނަގައި މިނިސްޓްރީއަށް ވަނީ ބަދަލުކޮށްފަ އެވެ.
އެކަމަކު، މިނިސްޓްރީ އިން ކެރީއިން ކެޕޭސިޓީ ކަނޑައަޅާއިރު އެ ރަށެއްގެ ކައުންސިލާ މަޝްވަރާ ކުރަން އަދިވެސް ގާނޫނުގައި ވަނީ ލާޒިމްކޮށްފަ އެވެ.
އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ އާ ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ކެރީއިން ކެޕޭސިޓީ ކަނޑައަޅަންޖެހޭނީ ކޮންމެ ރަށަކަށް ވަކިން، އެ ރަށުގެ ހާއްސަ ކަންކަމަށް ރިއާޔަތް ކުރުމަށްފަހު އެވެ.
އާ ގާނޫނުގެ ދަށުން، ވަކި ފަރުދެއްގެ ނަމުގައި އެއް ރަށެއްގައި ދުއްވަން ރަޖިސްޓްރީކޮށްދެވޭނެ އުޅަނދުގެ އަދަދު ކަނޑައަޅަން ޖެހެ އެވެ. މިއީ މި ގާނޫނުން އަލަށް ތައާރަފު ކުރާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ގާނޫނުގައި އެކަން ލިޔެފައި ވަނީ ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީއަށް ލިބިގެންވާ އިހްތިޔާރީ ބާރެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.
ވަކި ފަރުދެއްގެ ނަމުގައި އެއް ރަށެއްގައި އެންމެ ގިނައިން ރަޖިސްޓްރީކޮށްދެވޭނެ އުޅަނދުގެ އަދަދު ކަނޑައަޅާ ނަމަ ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކާ މަޝްވަރާކޮށް، އާންމުންގެ ހިޔާލު ވެސް ހޯދަންޖެހޭ ކަމަށް ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.
އޭގެ އިތުރުން، ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އުޅަނދެއްގެ ތަފުސީލީ މައުލޫމާތު ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީ އިން ބަލަހައްޓަންޖެހެ އެވެ. އެ މައުލޫމާތުގެ ތެރޭގައި ވެހިކަލް ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ މީހާގެ މައުލޫމާތު ވެސް ހިމެނެ އެވެ.
އިންޓަނޭޝަނަލް ޑްރައިވިން ޕާޓިމް
އިންޓަނޭޝަނަލް ޑްރައިވިން ޕާމިޓަކީ ވިއެނާ ކޮންވެންޝަން އޮން ރޯޑް ޓްރެފިކް މުއާހަދާގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ ގައުމުތަކުގައި ދުއްވުމުގެ ހުއްދަ ލިބޭ ލައިސަންސް ކާޑެކެވެ.
ރާއްޖެއިން އެ މުއާހަދާގައި ސޮއި ކުރީ ޖެނުރައީ، 2023، ގަ އެވެ. އޭގެ އެއް އަހަރު ފަހުން އެ މުއާހަދާއަށް އަމަލު ކުރަން ރާއްޖެއަށް ވަނީ ލާޒިމުވެފަ އެވެ. މި މުއާހަދާގައި 100 އެއްހާ ގައުމުން ވަނީ ސޮއިކޮށްފަ އެވެ.
އެ މުއާހަދާގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ ގައުމަކުން ދޫކޮށްފައިވާ ލައިސެންސް ކާޑެއް އޮތް ނަމަ އެ ރާއްޖޭގައި އެ ދުއްވުމުގެ ހުއްދަ ވެސް ލިބޭނެ އެވެ. ހަމަ އެގޮތަށް ރާއްޖެއިން ދޫކުރާ ކާޑު ހިފައިގެން ބޭރު ގައުމުތަކުގައި ވެސް ދުއްވޭނެ އެވެ.
އިންޓަނޭޝަނަލް ޑްރައިވިން ޕާޓިމް ދޫކުރުމުގެ އުސޫލުތައް ބަޔާން ކުރަން ޖެހެނީ އެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގަ އެވެ. އެ ގަވާއިދު ހަދަން ޖެހެނީ މިނިސްޓްރީ އިންނެވެ.
ލައިސަންސް ހިފެހެއްޓުމާއި ޑީމެރިޓް ކުރުން
އާ ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ލައިސަންސް ހިފެހެއްޓޭނީ ގާނޫނާ ހިލާފަށް އަމަލެއް ކޮށްގެން ނުވަތަ ލައިސަންސް ހޯދާ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަން ޖެހޭ ޝަރުތެއް އުނިވެގެންނެވެ.
އޭގެ އިތުރުން، އަލަށް އަމަލު ކުރަން ފަށާ ގާނޫނުގެ ދަށުން ދައްކަން ޖެހޭ ޖޫރިމަނާތައް 5000 ރުފިޔާއަށް ވުރެ އިތުރުވެއްޖެ ނަމަ ވެސް ލައިސަންސް ހިފެހެއްޓިދާނެ ކަމަށް ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.
ލައިސަންސް ހިފެހެއްޓުމަށް ފަހު، 48 ގަޑިއިރަށް ބޭނުން ކުރެވޭނެ ވަގުތީ ޕާމިޓެއް ދޫކުރުމުގެ އިހްތިޔާރު ޓްރެފިކް ފުލުހުންނަށް ލިބެ އެވެ.
އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ އާ ގާނޫނުން ދަށުން ލައިސަންސް ޑިމެރިޓް ކުރުމުގެ އާ ނިޒާމެއް ގާއިމް ކުރަން ޖެހެ އެވެ. ލައިސަންސް ޑީމެރިޓް ކުރުން ނުވަތަ ލައިސަންސުން ޕޮއިންޓު ކެނޑުމަކީ މިހާރު ވެސް އަމަލު ކުރާ އުސޫލެކެވެ.
އެކަމަކު، ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ޑީމެރިޓް ސިސްޓަމް ގާއިމްކޮށް އަމަލު ކުރަންޖެހެނީ ގާނޫނަށް އަމަލު ކުރަން ފަށާތާ ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގަ އެވެ. އެ ސިސްޓަމުގެ ތެރެއިން ޑްރައިވިން އެޑިއުކޭޝަން ޕްރޮގްރާމް ނެގޭނެ ގޮތް ވެސް ފަރުމާ ކުރަން ޖެހެ އެވެ.
ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ވަކި މިންވަރަކަށް ލައިސަންސުން ޕޮއިންޓު ކެނޑުމުން ލައިސަންސް ހިފަހައްޓަން ޖެހެ އެވެ. އޭގެ ފަހުން ލައިސަންސް ލިބޭނީ ޑްރައިވިން އެޑިކޭޝަން ޕްރޮގްރާމެއް ފުރިހަމަ ކުރުމުންނެވެ. މިއީ މި ގާނޫނުން މުޅިން އަލަށް ތައާރަފް ކުރާ ކަމެކެވެ.
ޕޮއިންޓު ޑީމެރިޓް ކުރާތާ ދެ އަހަރު ފާއިތުވާއިރު އިތުރު އެއްވެސް ޕޮއިންޓެއް ކެނޑިފައިނުވާ ނަމަ ކުރިން ރިކޯޑު ކުރެވިފައިވާ ޕޮއިންޓުތައް އުނި ކުރެވޭނެ އެވެ.
އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ހަމަތައް
އަލަށް އަމަލު ކުރަން ފަށާ އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ވެހިކަލާއި ޓްރެފިކާއި އެ ނޫން ވެސް ބައެއް އެހެން ކަންކަމުގެ ވަކި ހަމަތަކެއް ވަނީ ކަނޑައަޅައިފަ އެވެ.
އެގޮތުން، ގާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އެންމެ އަސާސީ އެއް އުސޫލަކީ ދުއްވާ ކޮންމެ އުޅަނދެއްގެ ފެންވަރެވެ. ގާނޫނު ބުނާ ގޮތުން ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްދޭ ކޮންމެ އުޅަނދަކީ ރޯޑްވާދީ އުޅަނދެއްކަން ޔަގީންކުރަން ޖެހެ އެވެ.
އެންމެ މުހިންމު ކަމަކަށް ގާނޫނުން ކަނޑައަޅާފައި ވަނީ ބައެއް ސަލާމަތީ ހަމަތަކެވެ. އެގޮތުން، ކާރާއި އެ ނޫން ވެސް ހަތަރު ފުރޮޅުލީ އުޅަނދެއްގައި ތުއްތު ކުއްޖަކު ގެންދާ ނަމަ ގެންދަން ޖެހޭނީ ބޭބީ ސީޓެއްގައި ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ. އަދި ސައިކަލެއްގެ ނަމަ އެވަރުގެ ކުއްޖަކު ގެންދަންޖެހޭނީ ކަމަރެއް އަޅުވައިގެން ކަމަށް ވެސް ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.
އޭގެ އިތުރުން، އެއްގަމު އުޅަނދު ދުއްވުމާއި މަގު ބޭނުން ކުރުމުގެ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުމުގެ ގޮތުން ބައެއް ކަންކަން ކުރުން ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީއަށް ވަނީ ހުއްދަ ދީފަ އެވެ. ޓްރެފިކް ލައިޓް ހަރުކުރުމާއި ޓްރެފިކް ނިޝާން ހަރުކުރުމާއި އުޅަނދު ދުއްވޭ ބާރުމިން ކަނޑައެޅުމާއި ވަންވޭ މަގުތައް ކަނޑައެޅުން އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެ އެވެ.
އުޅަނދުތަކުން މަގު ބޭނުން ކުރުމުގެ ހަމަތައް
އޮކްޓޯބަރުގައި އަމަލު ކުރަން ފަށާ ގާނޫނުގައި މަގު ބޭނުން ކުރުމުގެ ރަނގަޅު އުސޫލުތަކެއް ވެސް ވަނީ ހިމަނައިފަ އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ ކަންކަމަކީ ރާއްޖޭގައި މިހާރު ވެސް އަމަލު ކުރަމުންދާ އުސޫލުތަކެކެވެ.
އާ ގާނޫނުގެ ދަށުން އަމަލު ކުރަންޖެހޭ ބައެއް ކަންކަން
- އެއްގަމު އުޅަނދު ދުއްވަންޖެހޭނީ މަގުގެ ވައަތް ފަރާތުން
- އެއް މަގެއްގައި ނުވަތަ އެއް ލޭނެއްގެ އެއް ހަމައެއްގައި ދެ ވެހިކަލަކަށް ނުދުއްވޭނެ
- އެކި ބާވަތުގެ އުޅަނދުތަކަށް ލޭނު ހާއްސަކޮށްފައިވާ ނަމަ އެ އުޅަނދެއް ދުއްވަން ޖެހޭނީ ކަނޑައަޅާފައިވާ ލޭނުގައި. އަދި ބޭނުން ކުރަން ޖެހޭނީ އެ ލޭނުގެ ވައަތް ފަރާތް. އެކަމަކު އޯވާ ޓޭކް ކުރާއިރު އެހެން ލޭނެއް ބޭނުން ކުރެވިދާނެ.
- އެއް ލޭނެއްގައި ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ވެހިކަލްތަކަށް ދުއްވޭ ނަމަ ބައިސްކަލާއި ސައިކަލު ދުއްވަންޖެހޭނީ ވައަތް ފަރާތުގައި. އެ ނޫން އުޅަނދުތައް ދުއްވަން ޖެހޭނީ ބައިސްކަލާއި ސައިކަލަށް ތަން ދީގެން.
- އެއްވެސް މީހަކު ޒިބްރާކްރޮސް ބޭނުންކޮށްގެން މަގު ހުރަސްކުރާ ނަމަ އެ މީހަކަށް ތަން ދިނުމުގެ ގޮތުން ހުރިހާ އުޅަނދެއް ހުއްޓަންޖެހޭނެ
- ބަރުގޮނު އަޅަންޖެހޭނީ ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީ އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތަށް
އެކްސިޑެންޓެއް ހިނގުމުން އަމަލު ކުރަންޖެހޭ ގޮތް އަދި ފިޔަވަޅުތައް
އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރު ކުރުމުގެ ނިޒާމުގެ އެއްވެސް ހިސާބެއްގައި އެކްސިޑެންޓެއް ހިނގައި ނަމަ އެކްސިޑެންޓުގައި ޝާމިލުވާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކުން އަމަލު ކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑެއް އާ ގާނޫނުގައި ވަނީ ކަނޑައަޅައިފަ އެވެ.
އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ގިނަ ކަންކަމަކީ ކުރުން މިހާރު ވެސް ގާނޫނުގައި ލާޒިމުކޮށްފައިވާ ކަންކަމެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް އާ ކަންކަން ވެސް ގާނޫނުގައި މިފަހަރު ވަނީ ހިމަނައިފަ އެވެ. ތާޑް ޕާޓީ އިންޝުއަރެންސްގެ މައުލޫމާތު ހިއްސާ ކުރުން މަޖުބޫރުވުމަކީ މިފަހަރު ހިމެނި އާ ކަމެކެވެ.
އެކްސިޑެންޓެއްގައި ޝާމިލުވާ ފަރާތްތަކުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން
- އެކްސިޑެންޓުވުމުން އުޅަނދު ހުއްޓުން
- ޓްރެފިކް ފުލުހުންނަށް ނުވަތަ ފުލުހުންނަށް އެކްސިޑެންޓު ރިޕޯޓު ކުރުން
- އެކްސިޑެންޓުވި އުޅަނދާއި ސަރަހައްދަށް ބަދަލެއް ނުގެނައުން
- އެކްސިޑެންޓުގައި ޝާމިލުވާ އެހެން ފަރާތަކުން އެދިއްޖެ ނަމަ ތާޑް ޕާޓީ އިންޝުއަރެންސްގެ މައުލޫމާތު ހިއްސާ ކުރުން
- އެކްސިޑެންޓެއްގައި އަނިޔާވި މީހަކަށް އެހީތެރިވާން ނުވަތަ ޓްރެފިކް ފުލުހުންގެ ހުއްދަ ލިބިގެން މެނުވީ ސަރަހައްދު ދޫކޮށް ނުދިޔުން
- އެކްސިޑެންޓުގައި ޝާމިލުވާ މީހަކަށް ބޮޑު އަނިޔާއެއް ލިބިފައިނުވާ ނަމަ އެކްސިޑެންޓު ރިޕޯޓު ކުރުމަށްފަހު، އެކްސިޑެންޓުގައި ޝާމިލުވާ ފަރާތްތަކުން ވާހަކަ ދައްކައިގެން ހައްލު ކުރެވިދާނެ
އޭގެ އިތުރުން، އެކްސިޑެންޓެއް ތަހުގީގު ކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި، އެކްސިޑެންޓެއްގައި ޝާމިލުވާ ފަރާތެއްގެ ލައިސަންސް 15 ދުވަހަށް ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު ޓްރެފިކް ފުލުހުންނަށް ލިބެ އެވެ. އެކަމަކު ތަހުގީގު ކުރުމުގެ ބޭނުމަށް މީހެއްގެ ލައިސަންސް ހިފަހައްޓައިފި ނަމަ އޭނާއަށް ވެހިކަލް ދުއްވުމުގެ ވަގުތީ ޕާމިޓެއް ދޭންޖެހެ އެވެ.
ފޯނު ބޭނުން ކުރުން، އަޑުގަދަކުރާ ބޭނުން ކުރުން އަދި އުޅަނދުގައި މުދާ އުފުލުން
އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ އާ ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން އުޅަނދެއް ދުއްވާއިރު ނެވިގޭޝަންގެ ބޭނުމަށް ފިޔަވައި "އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ މުވާސަލާތީ ވަސީލަތެއް އެއްވެސް ސިފައެއްގައި، އެއްވެސް ބޭނުމަކަށް ބޭނުން ކުރުމަކީ މަނާ" ކަމެކެވެ.
ނެވިގޭޝަންގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ވެސް، މުވާސަލާތީ ވަސީލަތެއް ބޭނުން ކުރާއިރު ހުންގާނުން ދެ އަތް ނެއްޓޭ ގޮތަށް އެ މުވާސަލާތީ ވަސީލެއް ބޭނުންކޮށްގެންނުވާނެ އެވެ.
ވެހިކަލްތަކުގައި އަޑުގަދަކުރާ ބޭނުން ކުރާއިރު، ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީގެ ހުއްދަ ހޯދަން ޖެހޭނެ އެވެ. އެހެންކަމުން، ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ އިވެންޓެއް އެނައުންސް ކުރަން ވެސް ވެހިކަލެއްގައި އަޑުގަދަކުރާ ދެން ބޭނުން ކުރެވޭނީ ސަރުކާރުގެ ހުއްދައެއް ހޯދައިގެންނެވެ.
އާ ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ސައިކަލުގައި އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ މުދަލެއް ވަށިގަނޑުގައި ނުވަތަ މަޑިދަށުގައި ނޫން ގޮތަކަށް އުފުލޭނީ އުޅަނދުގެ ކޮންޓްރޯލް ދުއްވާ މީހާއަށް ނުގެއްލޭނެ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ.
ސައިކަލުގައި އުފުލާ މުދާ އެ އުޅަނދުގެ ފުޅާމިނަށްވުރެ ބޮޑުވެގެން ނުވާނެ އެވެ. އެ އުޅަނދެއް ދުއްވަން އިންނަ މީހާގެ ކޮނޑަށްވުރެ މުދާ އުސްވެގެން ނުވާނެ ކަމަށް ވެސް ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. އަދި މުދަލުގެ ސަބަބުން ސައިކަލުގެ އެއްވެސް ލައިޓެއް ނުވަތަ ލައިސަންސް ޕްލޭޓު ފޮރުވިގެން ނުވާނެ އެވެ.
މުދާ އުފުލަން ހާއްސަކޮށް ރަޖިސްޓްރީ ކުރާ އުޅަނދެއްގައި ފަސިންޖަރުން އުފުލުމަކީ އާ ގާނޫނުގެ ދަށުން މަނާ ކަމެކެވެ. ހަމަ އެގޮތަށް، ފަސިންޖަރުން އުފުލަން ހާއްސަކޮށް ރަޖިސްޓްރީ ކުރާ އުޅަނދެއްގައި މުދާ އުފުލުމަކީ ވެސް މަނާ ކަމެކެވެ.
ނަމަވެސް މުދަލާއެކު މުދާ ބަލަހައްޓާ މީހުން އަދި ފަސިންޖަރުންނާއެކު ފަސިންޖަރުންގެ މުދާ އުފުލަން ގާނޫނު ހުރަހެއް ނާޅަ އެވެ. އެކަމަކު އޭގެ ތަފުސީލުތައް ގަވާއިދެއްގައި ހިމަނަން ޖެހެ އެވެ.
ޕޭވްމަންޓު ރައްކާތެރި ކުރުން، ބައިސްކަލު ދުއްވުން އަދި ޕާކު ކުރުން
އާ ގާނޫނުގައި، ޕޭވްމަންޓުގައި އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އުޅަނދެއް ދުއްވުން ވަނީ ކަނޑައެޅިގެން މަނާކޮށްފަ އެވެ. އަދި ޕޭވްމަންޓުގައި އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ މުދަލެއް ބެހެއްޓޭނީ ހަމައެކަނި ވަގުތީ ބޭނުމަކަށް، ކުރީ ބައިގައި ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީގެ ހުއްދައެއް ނަގައިގެންނެވެ.
ޕޭވްމަންޓުގެ އަދި މީހުން ހިނގުމަށް ހާއްސަކޮށްފައިވާ އެއްވެސް ތަނެއްގައި ކުޑަކުދިން އުފުލާ ސްޓްރޯލާ އާއި ވީލްޗެއާ ފަދަ ތަކެތި ފިޔަވައި، އެއްވެސް އުޅަނދެއް ޕާކު ކުރުމަކީ ވެސް ގާނޫނުގެ ދަށުން މަނާކަމެކެވެ.
އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ގާނޫނުގައި، ބައިސްކަލު ދުއްވުމުގެ އުސޫލުތަކެއް ވެސް ކަނޑައަޅާފައިވެ އެވެ. ބައިސްކަލު ދުއްވަން ޖެހޭނީ ވައަތުން ޕޭވްމަންޓާ އެންމެ ގާތުންނެވެ. އަދި ބައިސްކަލް ދުއްވަން ހާއްސަ ލޭނެއް ނުވަތަ ސަރަހައްދެއް މިނިސްޓްރީއަށް ކަނޑައެޅިދާނެ ކަމަށް ވެސް ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.
ބައިސްކަލެއް ދުއްވޭނެ އެންމެ ހަގު އުމުރު އެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގައި ކަނޑައަޅަން ޖެހެ އެވެ. އަދި ބައިސްކަލުގައި ކުޑަކުދިންނާއި މުދާ އުފުލުމާ ގުޅޭ އުސޫލުތައް ވެސް ގަވާއިދެއްގައި ހިމަނަން ޖެހެ އެވެ.
އެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ސަރުކާރަށް ވަރަށް މުހިންމު ޒިންމާއެއް މަތިކޮށްފައިވެ އެވެ. އަދި އެއްގަމުގައި ދުއްވާ އުޅަނދު ޕާކު ކުރަން ހާއްސަ އަދި އާންމު ޖާގަތަކެއް "އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް" ކަނޑައެޅުމެވެ. ޕާކިން ޖާގަ ކަނޑައަޅާއިރު ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ހާއްސަ ސްލޮޓުތަކެއް ކަނޑައެޅުން މަޖުބޫރުވެ އެވެ.
ޕާކިން ޖާގަ ކަނޑައަޅާއިރު، ބަންޑާރަ މަގެއްގެ ކަންމަތިން 10 ފޫޓުގެ ސަރަހައްދެއްގެ ތެރޭގައި ޕާކިން ޖާގައެއް ކަނޑައެއް ނޭޅޭނެ އެވެ. އެހެންކަމުން މާލޭގައި މިހާރު ހުރި ވަރަށް ގިނަ ޕާކިން ޖާގަތައް ކުޑަ ކުރަންޖެހޭނެ އެވެ.
ބަންޑާރަ މަގެއްގެ ކަންމަތިން 10 ފޫޓުގެ ސަރަހައްދެއްގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ވެހިކަލެއް ޕާކު ކުރުމަކީ އަދި މަޑުކުރުން ވެސް ގާނޫނުގެ ދަށުން މަނަލެވެ. އަދި ޕާކު ކުރުން ހުއްދަ ތަނެއްގައި ވެސް ވިދިވިދިގެން ހަތް ދުވަހަށް ވުރެ ގިނައިން ވެހިކަލެއް ޕާކުކޮށްފައި ބޭއްވުމަކީ މަނާ ކަމެކެވެ.
އެ ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ޖާގަ ތަނަވަސް ރަށްރަށުގައި ކުއްޔަށް ދިނުމަށްޓަކައި ޕާކިން ޖާގަތަކެއް ކަނޑައެޅިދާނެ އެވެ. އެފަދަ އެއްވެސް ޖާގައެއް ކަނޑައެޅޭނީ އެ ރަށެއްގެ ނުވަތަ ސިޓީއެއްގެ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްލޭނާ ހިލާފުނުވާ ގޮތަކަށެވެ. ޕާކިން ސްލޮޓް ކުއްޔަށް ދެވޭނީ ގިނަވެގެން ދެ އަހަރަށެވެ.
ޖާގަ ބޮޑު ސަރަހައްދެއްގައި ނުވަތަ މަގެއްގައި މީޓަރު ބަހައްޓައިގެން، ވެހިކަލް ޕާކު ކުރާ ވަގުތަށް ޗާޖު ކުރާ ގޮތަށް ހިދުމަތް ދިނުން ގާނޫނުގެ ދަށުން ވަނީ ހުއްދަކޮށްފަ އެވެ. ޕާކިން މީޓަރަކީ ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ބޭނުންކޮށްފައިވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.
އާންމު ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތް
އާ ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން އާންމު ހަތަރު ކެޓަގަރީއެއްގެ ދަށުން އާންމު ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތް ދިނުމަށް ހުއްދަ ދެވިދާނެ އެވެ. އެއީ ޓެކްސީ، ބަސް، ޕްރައިވެޓް ހަޔާ އަދި އާންމުންނާ މުދާ އުފުލުމުގެ އެނޫން ވެސް ހިދުމަތްތަކެވެ.
އާންމު ދަތުރުފަތުރުގެ އެއްވެސް ހިދުމަތެއް ދެވޭނީ އެ ހިދުމަތާއި ހިދުމަތް ދޭން ބޭނުން ކުރާ އުޅަނދު އެ މަސައްކަތްކަށް ރަޖިސްޓްރީކޮށްގެންނެވެ. އާންމުންނަށް ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތް ދޭ ތަންތަނާއި އުޅަނދުތަކުގެ ޝަރުތުތައް ގާނޫނަކުން ކަނޑައަޅަންޖެހެ އެވެ.
އާންމު ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތް ދިނުމުގެ ޝަރުތުތަކެއް އާ ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދެއްގައި ބަޔާން ކުރަން ޖެހެ އެވެ. އެ ގަވާއިދުގައި ހިމަނަން ޖެހޭ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި، ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭން ޖެހޭ ގަޑިތަކާއި އުޅަނދު ދުއްވަން ޖެހޭ މަގުތަކާއި އުޅަނދަށް އެރުވޭނެ މުދަލުގެ ބާވަތްތަކާއި މީހުންނާއި މުދާ އަރުވާ ބޭލުމުގައި އަމަލު ކުރަންޖެހޭ ގޮތްތައް ހިމެނެ އެވެ.
މުދަލާއި މީހުން އެރުވުމަށް ޓަކައި ޓެކްސީ ނުވަތަ އެ ނޫން ވެސް އުޅަނދެއް ހުއްޓުމާއި މަޑުކުރުމުގެ އުސޫލުތައް ވެސް ގަވާއިދުގައި ލިޔަން ޖެހެ އެވެ. މި މާއްދާ ތަންފީޒު ވެއްޖެ ނަމަ ޓެކްސީ ބޭނުން ތާކަށް ހުއްޓާ މައްސަލަ ހައްލުވާނެ އެވެ.
އޭގެ އިތުރުން ގާނޫނުގައި ހިމަނާފައި މުހިންމު އަނެއް ބަޔަކީ އާންމު ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތްދޭ ފަރާތަކަށް ޗާޖު ކުރެވޭނެ އަގު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ބާރު ސަރުކާރަށް ނެގުމެވެ. އެއީ މިހާރު ވެސް އެކަންތައް އޮންނަ ގޮތެވެ. އަދި ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ އަގަށްވުރެ ގިނައިން ނުވަތަ މަދުން ފައިސާ ނެގުން މަނާ ކަމަށް ގާނޫނުގައި ބުނެފައި އޮވެ އެވެ.
އާ ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން ބައެއް އާންމު ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތް ދިނުމަށް ސަރުކާރަށް މަޖުބޫރުވެ އެވެ. އެއީ ބަހުގެ ހިދުމަތާއި ޓެކްސީގެ ހިދުމަތާއި އެ ނޫންވެސް ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތެވެ. އެފަދަ ހިދުމަތެއް ފޯރުނުކޮށްދޭ ނަމަ އެ ހިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އިންތިޒާމްތައް ސަރުކާރުން ހަމަޖައްސަންޖެހެ އެވެ. މިއީ ގާނޫނުގައި އަލަށް ހިމަނާފައިވާ ކަމެކެވެ.
ސްކޫލް ބަސް، އިންކްލޫސިވިޓީ އަދި ފަސިންޖަރުންގެ ހައްގުތައް
ސްކޫލްތަކުގައި ކިޔަވާ ދަރިވަރުންނަށް ބަހުގެ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމާ ގުޅޭ އުސޫލުތަކެއް އާ ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ބަޔާން ކުރަން ޖެހެ އެވެ. އަދި އޭގެ އިތުރުން އުމުރުން ދުވަސް މީހުންނާއި މާބަނޑު މީހުންނާއި ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ފަސޭހައިން ބަހަށް އަރައި ފޭބޭ ގޮތަށް ހަދަން ވެސް ޖެހެ އެވެ.
ގާނޫނުގެ ދަށުން ދެ ކެޓަގަރީއެއްގެ މީހުންނަށް ބަހުގެ ހިދުމަތް ދޭން ޖެހެނީ ހިލެ އެވެ. އެއީ އުމުރުން 65 އަހަރުން މަތީގެ މީހުންނާއި ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންނެވެ. ދަރިވަރުންގެ ވާހަކަ ގާނޫނުގައި ސީދާ ބުނެފައެއް ނުވެ އެވެ.
އާ ގާނޫނުގައި ހިމަނާފައިވާ އެންމެ މުހިންމު ބަޔަކީ އާންމު ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތް ބޭނުން ކުރާ މީހުންނަށް ލިބިދޭ ހައްގުތަކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް ތަފާތު ކުރުމެއް ނެތި ހަމަހަމަކަމާއެކު ހިދުމަތް ލިބިގަތުމާއި ހިދުމަތް ދޭ ފަރާތުގެ އިހުމާލުން ދަތުރެއް ކެންސަލް ވެއްޖެ ނަމަ ދެއްކި ފައިސާ އަނބުރަ ލިބުމުގެ ހައްގު ހިމެނެ އެވެ.
އާންމު ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތުގެ އިހުމާލުން ފަސިންޖަރަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިއްޖެ ނަމަ ބަދަލު ހޯދުމުގެ ހައްގު ވެސް ގާނޫނުން ވަނީ ތަނަވަސްކޮށްދީފަ އެވެ. މިއީ ވެސް ގާނޫނުގައި އަލަށް ތައާރަފުކޮށްފައިވާ މާއްދާއެކެވެ.
މާލެ ސަރަހައްދަށް ހިނގާ ހާއްސަ އުސޫލުތައް
އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ އާ ގާނޫނަށް އިތުރުކޮށްފައިވާ އާ އަދި އެންމެ މުހިންމު އެއް ބަޔަކީ މާލެ ސަރަހައްދަށް ހާއްސަކޮށް ހިމަނާފައިވާ ސަންސެޓު ބާބެވެ. އެ ބާބަށް އަމަލު ކުރެވޭނީ ގިނަވެގެން ތިން އަހަރު ދުވަސް ވަންދެކަށެވެ.
ސަންސެޓު ބާބުގައި ބުނާ ކަންކަން ތަންފީޒު ކުރުމަށް "ގްރޭޓާ މާލެ ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް މޮބިލިޓީ އޮފީސް" ގާއިމް ކުރަންޖެހެ އެވެ. ގްރޭޓާ މާލެ ކަމަށް ބުނަނީ މާލެ އާއި ވިލިމާލެ އާއި ހުޅުމާލެއަށެވެ.
އެ އޮފީހަށް ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ބާރަކީ ނުވަތަ މަސްއޫލިއްޔަތަކީ މާލޭ ސަރަހައްދަށް ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވޭ އުޅަނދުގެ ކޯޓާ ސިސްޓަމެއް ތައާރަފު ކުރުމެވެ. އެއިރުން އުޅަނދެއް ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވޭނީ ކޯޓާއެއް އޮވެގެންނެވެ.
މާލެ ސަރަހައްދަށް އަހަރު އާ އުޅަނދު ރަޖިސްޓްރީ ކުރަން ވެސް ލިމިޓެއް ގާނޫނުން ވަނީ ކަނޑައަޅައިފަ އެވެ. އަލަށް ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވޭނީ، ނައްތާލާ އުޅަނދުގެ 30 ޕަސެންޓަށް ވުރެ ގިނަ ނުވާ އަދަދަކަށެވެ.
އޭގެ އިތުރުން، މޮބިލިޓީ ރިފޯމް ޕްލޭނެއް ވެސް އެ އޮފީހުން ހަދަން ޖެހެ އެވެ. އެ ޕްލޭނުގައި، މާލޭގެ އާބާދީ އާއި އާބާދީ އިތުރުވާނެ މިންވަރަށް ބަލައި ބައެއް ކަންކަން ރާވަން ޖެހެ އެވެ. އަދި މަގުތަކާއި ގޯޅިތައް ރިސްޓްރަކްޗާ ކުރަން ޖެހޭ ނަމަ އެކަން ވެސް ޕްލޭނުގައި ހިމަނަން ޖެހެ އެވެ.
މާލެ ސަރަހައްދުގައި އެންމެ ގިނައިން ރަޖިސްޓްރީކޮށްދެވޭނެ އުޅަނދުގެ އަދަދު ވެސް ގާނޫނުގެ ދަށުން މޮބިލިޓީ އޮފީހުން ކަނޑައަޅަން ޖެހެ އެވެ. އެ އަދަދު ކަނޑައަޅަން ޖެހެނީ ގާނޫނަށް އަމަލު ކުރަން ފަށާތާ ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގަ އެވެ.
އޭގެ އިތުރުން، ޓްރެފިކް މެނޭޖްމަންޓް ސެންޓަރެއް ގާއިމްކޮށް، އެ ސެންޓަރު ހިންގުން ގާނޫނީ ގޮތުން ވަނީ ފުލުހުންނާ ވަނީ މަތިކޮށްފަ އެވެ. އެތަން ހިންގާ ބޭނުންވާ ޓްރެފިކް ފުލުހުންގެ އަދަދު ދެނެގަނެ މަދުވެގެން ހަ މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެތަން އޮޕަރޭޝަނަށް ގެންނަން ޖެހެ އެވެ.
ގްރޭޓާ މާލެ ޓްރާންސްޕޯޓް އޮފީހުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް
- ޓްރެފިކާއި ތޮއްޖެހުމުގެ މައްސަލަތައް ހައްލު ކުރަން ސިޔާސަތެއް ކަނޑައެޅުން
- މަގުތައް ރޭވުމާއި ތަރައްގީ ކުރުން
- މާލެ ސަރަހައްދުގައި އެއްގަމު އުޅަނދު ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވޭނެ ކޯޓާއެއް ކަނޑައެޅުން
- މާލެ ސަރަހައްދުން ނައްތާލެވޭ އުޅަނދުގެ 30 ޕަސެންޓަށްވުރެ އިތުރުނުވާ މިންވަރަކަށް އުޅަނދު ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްދިނުން
- ޕާކު ކުރުމުގެ ހާއްސަ ނިޒާމުތަކާއި މިންގަނޑުތައް ކަނޑައެޅުން
- ސްކޫލް ކުދިންނަށް ބަހުގެ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުން
- އޮޓޮމޭޓެޑް ވެހިކަލް އިންސްޕެކްޝަން ނިޒާމެއް ގާއިމް ކުރުން
- މޮބިލިޓީ ރިފޯމް ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލުން
ގާނޫނާ ހިލާފުވެއްޖެ ނަމަ ލިބޭނެ ބައެއް އަދަބުތައް
| ނުރައްކާތެރިކޮށް ދުއްވަން | 25،000 ރުފިޔާ އާއި 100،000 ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| ނުރައްކާތެރިކޮށް ދުއްވަން | ފަސް އަހަރާއި 10 އަހަރުގެ މުއްދަތައް ލައިސަންސް ހިފެހެއްޓުން (ޓްރެފިކް ފުލުހުންނަށް އިހުތިޔާރީ) |
| ނުރައްކާތެރިކޮށް ދުއްވައިގެން މީހަކަށް އަނިޔާއެއް ލިބިއްޖެ ނަމަ | 100،000 ރުފިޔާ އާއި 500،000 ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| އުޅަނދުގެ ކޮންޓްރޯލް ކުޑަކުއްޖަކާ ނުވަތަ ފަސިންޖަރާ ހަވާލު ކުރުން | 25،000 ރުފިޔާ އާއި 50،000 ރުފިޔާއާ ދެމެދު ޖޫރިމަނާއެއް |
| އުޅަނދުގެ ކޮންޓްރޯލް ކުޑަކުއްޖަކާ ނުވަތަ ފަސިންޖަރާ ހަވާލު ކުރުން | ދެ އަހަރާއި ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަކަށް ލައިސަންސް ބާތިލު ކުރުން |
| އުޅަނދުގެ ކޮންޓްރޯލް ހަވާލުކޮށްގެން މީހަކަށް އަނިޔާވެއްޖެ ނަމަ | 50،000 ރުފިޔާ އާއި 100،000 ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| އުޅަނދުގެ ވެރި ފަރާތް ބަދަލުނުކޮށް ދުއްވުން | 750 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| ރަޖިސްޓްރީ ބާތިލްކޮށްފައިވާ އުޅަނދެއް ދުއްވުން | އުޅަނދު ދުއްވި ފަރާތް 10،000 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރުމާއެކު ލައިސަންސް ޑީމެރިޓްކުރުން އަދި އުޅަނދުގެ ވެރި ފަރާތް 1000 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރުން |
| އަހަރީ ފީ ނުދައްކައި އުޅަނދެއް ދުއްވުން | 750 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| ރޯޑްވާދިނަސް ނެތުން | 1000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| ގާނޫނާ ހިލާފަށް ރޯޑްވާދިނަސް ސެޓިފައި ކުރުން | 20،000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| ނިޝާންތަކާއި ޓްރެފިކް ލައިޓާ ހިލާފުވުން | 1000 ރުފިޔާ ނުވަތަ 1500 ރުފިޔާ ނުވަތަ 2000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| ކަނޑައެޅިފައިވާ ސްޕީޑަށްވުރެ ބާރަށް ދުއްވުން | 2000 ރުފިޔާ ނުވަތަ 3000 ރުފިޔާ ނުވަތަ 5000 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރުން |
| ހައިވޭގައި ގާނޫނާ ހިލާފަށް ދުއްވުމާއި މަޑުކުރުން | 2000 ރުފިޔާ ނުވަތަ 3000 ރުފިޔާ ނުވަތަ 5000 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރުން |
| އުޅަނދުގައި ތަކެތި ހަމަނުވުން | 750 ރުފިޔާ ނުވަތަ 1000 ނުވަތަ 1500 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| ލައިސަންސް ޕްލޭޓުގެ ނަންބަރު އޮޅުވާލުން | 10،000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| ލައިސަންސް ނެތި ދުއްވުން | 1000 ރުފިޔާ 1500 ރުފިޔާ ނުވަތަ 2000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| ދުވާރު ނުވަތަ ހިނގަން ހާއްސަ ތަނެއްގައި އުޅަނދެއް ދުއްވުން | 750 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| ޒިބްރާކްރޮސް އިން ހުރަސް ކުރަން ޖާގަ ނުދިނުން | 1500 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރުމަށްފަހު ޑީމެރިޓް ކުރުން |
| އެމެޖެންސީ އުޅަނދަކަށް ހުރަސްއެޅުން | 1500 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރުން |
| އުޅަނދެއް ދުއްވާއިރު ފޯނު ބޭނުން ކުރުން | 750 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| މީހުންނަށް އުނދަގޫވާ ގޮތަށް އުޅަނދެއްގައި އަޑުގަދަ ކުރުން | 750 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| އުޅަނދު ދުއްވާއިރު ސިނގިރޭޓު އިސްތިއުމާލު ކުރުން | 750 ރުފިޔާ ނުވަތަ 1000 ނުވަތަ 1500 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
| ކުޑަކުދިން އަރުވައިގެން ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ދުއްވުން | 750 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް |
އަހަރީގެ ފީގެ ކެޓަގަރީތައް
ސައިކަލާއި އިންޖީނުލީ ބައިސްކަލު ފަދަ ވެހިކަލްތައް
- 50 ސީސީ ހަމަނުވާ ނަމަ: 180 ރުފިޔާ
- 50 ސީސީ އާއި 100 ސީސީ އާ ދެމެދުގެ އުޅަނދުތަކުން: 360 ރުފިޔާ
- 100 ސީސީ އާއި 150 ސީސީ އާ ދެމެދުގެ އުޅަނދުތަކުން: 648 ރުފިޔާ
- 150 ސީސީ އާއި 200 ސީސީ އާ ދެމެދުގެ އުޅަނދުތަކުން: 1152 ރުފިޔާ
- 200 ސީސީ އާއި 400 ސީސީ އާ ދެމެދުގެ އުޅަނދުތަކުން: 6480 ރުފިޔާ
- 400 ސީސީ އިން ފެށިގެން މަތީގެ ކޮންމެ އުޅަނދަކުން: 8640 ރުފިޔާ
ކާރު، ޖީޕު އަދި ވޭން ފަދަ އުޅަނދުތައް
- 1000 ސީސީ ހަމަނުވާ ނަމަ: 2160 ރުފިޔާ
- 1000 ސީސީ އާއި 1500 ސީސީ އާ ދެމެދުގެ އުޅަނދުތަކުން: 2808 ރުފިޔާ
- 1500 ސީސީ އާއި 2000 ސީސީ އާ ދެމެދުގެ އުޅަނދުތަކުން: 3672 ރުފިޔާ
- 2000 ސީސީ އިން ފެށިގެން މަތީގެ ކޮންމެ އުޅަނދަކުން: 11،340 ރުފިޔާ
ލޮރީ، ޓްރެކްޓަރު، ޕިކަޕު، ފޯކްލިފް ފަދަ އުޅަނދުތައް
- ދެ ޓަނުގެ ވެހިކަލްތަކުން: 1800 ރުފިޔާ
- ދެ ޓަނާއި ފަސް ޓަނާ ދެމެދުގެ ވެހިކަލްތަކުން: 5000 ރުފިޔާ
- ފަސް ޓަނުން ފެށިގެން މަތީގެ ކޮންމެ ވެހިކަލަކަށް: 7500 ރުފިޔާ
