އެބޯލާ ބަންޑިބުގްޔޯއާ ދެކޮޅަށް ތިން ވެކްސިން އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ދަނީ

Jun 2, 2026, 9:36 AM
ފޮޓޯ: ރޮއިޓާސް

ފޮޓޯ: ރޮއިޓާސް

މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ބާވަތެއްގެ އެބޯލާ ވައިރަހެއް ފެތުރި، މިހާތަނަށް ގާތްގަނޑަކަށް 250 މީހުން މަރުވެފައިވާތީ، އެ ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް ތިން ވެކްސިނެއް އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން އެބަދެ އެވެ.

މީގެ ތެރެއިން އެއް ވެކްސިން އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއިޑްސް ވެކްސިން އިނިޝިއޭޓިވް (އައިއޭވީއައި) އިން ބުނީ، މިހާރު ފެތުރެމުންދާ ބަލިމަޑުކަމަކީ މިހާތަނަށް ކުރިމަތިވި އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހާލަތަށް ވުމުގެ ބިރު އެބައޮތް ކަމަށެވެ.

އެބޯލާގެ "ބަންޑިބުގްޔޯ" ނަމަކަށް ކިޔާ މި ބާވަތާ ދެކޮޅަށް ވެކްސިން އުފެއްދުމުގެ ދިރާސާތައް އޮކްސްފޯޑް ޔުނިވާސިޓީ އާއި ފާމަސޫޓިކަލް ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ މޮޑާނާ އިން ވެސް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ.

މި މަސައްކަތް ކުރާ ގްރޫޕްތަކަށް ފަންޑު ފޯރުކޮށްދޭ ކޯލިޝަން ފޯ އެޕިޑެމިކް ޕްރިޕެއާޑްނަސް އިނޮވޭޝަންސް (ސެޕީ) އިން ބުނީ، މި ނުރައްކާތެރި ބަލިމަޑުކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް "ކޮންމެ ދުވަހަކީ ވެސް މުހިންމު ދުވަހެއް" ކަމަށެވެ.

ޑިމޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮންގޯގައި މި ބަލި ޖެހިފައިވާ ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ 1،000 އަށް ވުރެ ގިނަ ކޭސް މިހާރު ފެނިފައިވާއިރު، އަވަށްޓެރި ޔުގެންޑާ އިން ވަނީ ބަލި ޖެހިފައިވާ ނުވަ މީހަކު ކަށަވަރުވެފަ އެވެ.

ސިއްހީ ވަސީލަތްތައް މަދު، ހަމަނުޖެހުން ބޮޑު ސަރަހައްދެއްގައި ބަލި ފެތުރުނު ފަހުން ދެނެގަނެވުނު މި ބަލިމަޑުކަން، 2014 އިން 2016 އަށް ހުޅަނގު އެފްރިކާގައި ފެތުރުނު އެންމެ ބޮޑު އެބޯލާ އައުޓްބްރޭކާ އެއްވަރުވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު މިހާރު ވަނީ ބޮޑުވެފަ އެވެ. އެ ފަހަރު 29،000 އެއްހާ މީހުންނަށް ބަލި ޖެހި، 11،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވި އެވެ.

އައިއޭވީއައިގެ ވެރިޔާ ޑރ. މާކް ފެއިންބާގް ވިދާޅުވީ، މިހާރު ފެތުރެމުންދާ ބަލިމަޑުކަމަކީ ކުރީގެ ހާލަތަށް ވުރެ ވެސް ނުރައްކާތެރިވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް ބެލެވޭތީ، ވެކްސިނެއް އުފެއްދުމާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަކީ އެންމެ އިސްކަންދޭންޖެހޭ ކަންތައް ކަމަށެވެ.

މެޑިކަލް ޗެރިޓީއެއް ކަމަށްވާ މެޑެސިން ސަން ފްރޮންޓިއާސް (އެމްއެސްއެފް) އިން ވެސް ވަނީ މިކަމާ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފަ އެވެ. އެ ޖަމިއްޔާ އިން ބުނީ ހާލަތު އޮތީ "ވަރަށް ބިރުވެރި" ފަންތިއެއްގައި ކަމަށާއި، މިހާ ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މިހާ ގިނަ ކޭސްތަކެއް މީގެ ކުރިން ފެނިފައިނުވާ ކަމަށެވެ.

އެބޯލާގެ ހަ ބާވަތެއް ހުންނައިރު، އޭގެ ތެރެއިން ބަލިމަޑުކަން ފަތުރަނީ ތިން ބާވަތަކުންނެވެ. ކޮންމެ ބާވަތަކަށް ވަކިން ވެކްސިން އުފައްދަން ޖެހެ އެވެ.

އެންމެ އާންމުކޮށް ފެންނަ "ޒައިރް" ބާވަތުގެ އެބޯލާ އަށް ވެކްސިނެއް އޮތް ނަމަވެސް، މިހާރު ފެތުރެމުންދަނީ "ބަންޑިބުގްޔޯ" ނަމަކަށް ކިޔާ ބާވަތެކެވެ. މިއީ މީގެ ކުރިން އެންމެ ދެ ފަހަރު ފެނިފައިވާ ބާވަތަކަށް ވާއިރު، މިއަށް ހުއްދަ ދެވިފައިވާ ވެކްސިނެއް އަދި ނެތެވެ.

އައިއޭވީއައި އިން މަސައްކަތް ކުރަމުންދަނީ ޒައިރް އެބޯލާ ވެކްސިނަށް ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްގެން ބަންޑިބުގްޔޯއާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ގޮތް ހެދުމަށެވެ. 

މޮޑާނާ ކުންފުނިން ވަނީ ކޮވިޑް ބަލިމަޑުކަމުގެ ތެރޭގައި ވެކްސިން އުފެއްދުމަށް ބޭނުންކުރި އެމްއާރުއެންއޭ (mRNA) ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެން ބަންޑިބުގްޔޯ އަށް ވެކްސިނެއް އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ފަށާފައިވާކަން އިއުލާންކޮށްފަ އެވެ.

މޮޑާނާގެ ސީއީއޯ ސްޓެފަން ބަންސެލް ވިދާޅުވީ، މި ބަލިމަޑުކަމުން އަރައިގަތުމަށް ސައިންޓިފިކް ހޯދުންތަކާއެކު އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅައި، ބަލީގެ ނުރައްކާ އެންމެ ބޮޑު މުޖުތަމައުތަކަށް ވެކްސިން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މަސައްކަތް ކުރައްވާނެ ކަމަށެވެ.

އޮކްސްފޯޑް ޔުނިވާސިޓީން ވެސް ވަނީ ކޮވިޑް ބަލީގައި ގިނަ ފުރާނަތަކެއް ސަލާމަތްކޮށްދިން އެ ޔުނިވާސިޓީގެ އަމިއްލަ ވެކްސިން ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެން އެބޯލާގެ އާ ވެކްސިނެއް އުފައްދަމުންދާ ކަމަށް ބުނެފަ އެވެ.

ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ (ޑަބްލިއުއެޗްއޯ) ގެ ޑިރެކްޓަރު ޖެނެރަލް ޑރ. ޓެޑްރޯސް އަދަނޮމް ގެބްރެޔޭސަސް ވިދާޅުވީ، ބަންޑިބުގްޔޯ ވެކްސިނެއް އުފެއްދުމަކީ މިހާރު ފެތުރެމުންދާ ބަލިމަޑުކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށާއި ކުރިމަގުގައި ފެނިދާނެ އައުޓްބްރޭކްތަކަށް ތައްޔާރުވުމަށް ލިބޭނެ ބޮޑު އެހީއެއް ކަމަށެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

ޕެރޫގެ އަވަށެއްގެ މޭޔަރުކަމަށް ހިޓްލަރު މުސޮލިނީ އިންތިހާބުވެއްޖެ

ސިމިއޯން އިންތިހާބުވީ 1،000 އަށްވުރެ މަދު މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދެއްގެ މޭޔަރު ކަމަށް ވީނަމަވެސް، ދުނިޔޭގައި މަޝްހޫރުވި ދެ ފެސިސްޓް ޑިކްޓޭޓަރުންގެ ނަމުން އޭނާއަށް ނަން ދީފައިވުމުގެ ސަބަބުން، ބައިނަލްއަގުވާމީ މީޑިއާގެ ސަމާލުކަން އެ ގައުމުގެ އެ ކުޑަ އަވަށަށް ވަނީ ހުއްޓިފަ އެވެ.

ދޫންޏެއްގެ އަޑާއި މުއާސަލާތު ކުރުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ބަދަލުތަކެއް

ހިމާލަޔާ ސަރަހައްދުގައި އިންސާނީ ހަރަކާތްތަކާއި އުމްރާނީ ތަރައްގީ އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން، "މޮނާލް" ދޫނީގެ ގުދުރަތީ މާހައުލު ގެއްލި އެ ސަރަހައްދުގެ މަތީ ހިސާބުތަކަށް ހިޖުރަކުރަން ވަނީ މަޖުބޫރުވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިންސާނީ އަޑުގަދަވުމުގެ ސަބަބުން އެކަތި އަނެކައްޗާ މުއާމަލާތްކުރުމަށްޓަކައި އެ ދޫނިތަކުގެ އަޑުގެ ރާގަށް ބަދަލުތަކެއް އަންނަމުންދާކަން ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.

ކަންބޮޑުވުން އުފެދިފައި ވަނިކޮށް މީހަކަށް މަރުގެ އަދަބު ދީފި

އެމެރިކާގެ ޓެކްސަސްގައި 2000 ވަނަ އަހަރު މީހަކު މަރާލި މައްސަލައެއްގައި ޖަމާލް ހޮވާޑްގެ މައްޗަށް އިއްވާފައިވާ މަރުގެ ހުކުމް، ވިހަ އިންޖެކްޝަން ޖަހައިގެން ތަންފީޒުކޮށްފިއެވެ. އިންޖެކްޝަންގެ ރައްކާތެރިކަމާ މެދު ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް ހޮވާޑްގެ ވަކީލުން ހުކުމް ފަސްކުރަން އެދުނު ނަމަވެސް، ކޯޓުތަކުން ވަނީ އެކަމަށް އިންކާރުކޮށްފައެވެ. މިއީ މިދިޔަ ހަފުތާގައި އެހެން މީހަކަށް މަރުގެ އަދަބު ދިނުމުގައި ދިމާވި މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން އުފެދުނު ބަހުސްތަކެއްގެ ތެރެއިން ހިންގި އަމަލެކެވެ.

ޔޫކޭ ކަނޑުތަކުން އަލުން ނޫއުރަހަ ކަންނެލި ފެންނަން ފަށައިފި

ޔޫކޭގެ ކަނޑުތަކުން ހުސްވެފައިވާ ނޫއުރަހަ ކަންނެލި އަލުން ފެންނަން ފެށުމަކީ ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތުން ނަތީޖާ ނެރެވިދާނެކަމުގެ އުންމީދީ ހެއްކެއް ކަމަށް ޑަބްލިއުޑަބްލިއުއެފްގެ ރިޕޯޓެއްގައި ފާހަގަކޮށްފިއެވެ. މި ކުރިއެރުން ލިބިފައިވަނީ މަސް ބޭނޭ މިންވަރު ކަނޑައެޅުމާއި މަސް އަލާވާ ސަރަހައްދުތައް ހިމާޔަތްކުރުން ފަދަ ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ކުރެވުނު މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.

ސައުދީގެ ދެ އެއާޕޯޓަކަށް ދިން ހަމަލާތަކުގައި ތިން މަރު

ޔަމަނުގެ ހޫތީން ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ އަބްހާ އަދި ކިންގް ޚާލިދު އެއާޕޯޓަށް ދިން މިސައިލް އަދި ޑްރޯން ހަމަލާތަކެއްގައި ތިން މީހަކު މަރުވެ، ގިނަ ބަޔަކު ޒަޚަމްވެއްޖެއެވެ. މި ހަމަލާތަކުގައި މަރުވެފައިވަނީ މޮރޮކޯ، އަލްޖީރިއާ އަދި ސޫދާނަށް ނިސްބަތްވާ ތިން މީހުން ކަމަށް ސައުދީގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ.

ހަނދަށް ކުރި ދަތުރުގެ ސޮފްޓްވެއާ އިންޖިނިއަރު މަރުވެއްޖެ

ނާސާގެ އެޕޯލޯ މިޝަންތަކުގެ ސޮފްޓްވެއާ އިންޖިނިއަރިން ޓީމު އިސްވެ ބަލަހައްޓަވައި، ހަނދަށް އިންސާނުން ފޮނުވުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި މާގްރެޓް ހެމިލްޓަން އުމުރުން 90 އަހަރުގައި މަރުވެއްޖެއެވެ. އޭނާއަކީ "ސޮފްޓްވެއާ އިންޖިނިއަރިން" މި ލަފުޒު އުފެއްދެވި، އަދި އެޕޯލޯ 11 ހަނދަށް ތިރިކުރި ވަގުތު ދިމާވި ކޮމްޕިއުޓަރު މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގައި އެންމެ އިސްކޮށް ހުންނެވި ސައިންޓިސްޓެވެ. އޭނާގެ މި ތާރީޚީ ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން އެމެރިކާގެ އެންމެ މަތީ މަދަނީ ޝަރަފު ކަމަށްވާ "ޕްރެޒިޑެންޝަލް މެޑަލް އޮފް ފްރީޑަމް" ވެސް ވަނީ ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.

އިންސާނިއްޔަތާ ހިލާފު ޖަރީމާ ހިންގި މީހަކަށް އެމެރިކާގެ އެހީ

އިންސާނިއްޔަތާ ޚިލާފު ޖަރީމާތަކެއް ހިންގާފައިވާ ސީރިޔާގެ ކުރީގެ ޖެނެރަލް ބައްސާމް އަލް ހަސަންއަށް، އެމެރިކާ އާއި ލުބުނާނުން ޚަރަދުކޮށް ހިމާޔަތް ދެމުންދާކަން ތަހުގީގަކުން ވަނީ ފަޅާއަރާފައެވެ. އޭނާއަށް މި ހިމާޔަތް ދެނީ ވަގަށް ނަގާފައިވާ އެމެރިކާގެ ނޫސްވެރިޔާ އޮސްޓިން ޓައިސްއާ ގުޅޭ ޖާސޫސީ މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެއްބަސްވުމުން ކަމަށްވާއިރު، ސީރިޔާގެ އާ ސަރުކާރުން ދަނީ އޭނާ ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox