އިންހޭލާއިން ވެސް ދުނިޔެ ހޫނުވާ ވިހަތައް ބޭރުވޭ

Oct 11, 2025, 5:42 AM
އިންހޭލާއެއް

އިންހޭލާއެއް

ދިވެހިންގެ އާންމު ބަހުން ނަމަ، އަނގަޔަށް ފިތާ ފުޅި ނުވަތަ އިންހޭލާއަކީ އެތައް ބައެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެ ދުވަހަކުހެން ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ޒަރޫރީ ބޭހެކެވެ. ނަމަވެސް، އިންސާނާގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށް އިންހޭލާ ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން، އެ އިންސާނާ ދިރިއުޅޭ ވެށި ހަލާކުވެގެންދާ ކަމެއް މީގެ ކުރިއަކުން ނޭނގެއެވެ.

އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ އިންހޭލާއަކީ، ނޭވާ ހިއްލާ ބަލި ހުންނަ މީހުންނަށް، ނޭވާ ހިއްލުމުގެ އުނދަގޫ ކުރިމަތިވާ ހިނދުގައި، ނޭވާލުން ފަސޭހަކުރުމުގެ ގޮތުން އަނގައިގެ ތެރެއަށް ފިތައިލުމަށް އުފައްދާފައި ހުންނަ ސްޕްރޭއެކެވެ. އެމެރިކާގެ މެޑިކަލް އެސޯސިއޭޝަންގެ ޖާނަލްގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ދިރާސާއެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ނޭވާ ހިއްލާ ބަލި ހުންނަ މީހުން، ނޭވާލުން ފަސޭހަކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އިންހޭލާއަކީ ދުނިޔެ ހޫނުވުމަށް މަގުފަހިކުރާ އެއްޗެކެވެ.

ކެލިފޯނިޔާގެ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ލޮސް އެންޖަލްސް އަދި ހަވާޑް ޔުނިވަސިޓީ ގުޅިގެން ކުރި މި ދިރާސާއިން އެނގުނު ގޮތުގައި އެމެރިކާގައި ދުއްވާ ކާރުތަކުން ބައި މިލިއަނެއްހާ ކާރުން އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި ބޭރުވާ މިންވަރުގެ ވިހަ ގޭސްތައް، އިންހޭލާއިން ވެސް ބޭރުވެއެވެ. މި ދިރާސާ ހަދާފައިވަނީ ނޭވާ ހިއްލާ ބައްޔަށާއި، ކްރޮނިކް އޮބްސްޓްރަކްޓިވް ޕުލްމޮނަރީ ޑިސީސް (ކޮޕްޑް) ބައްޔަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ތިން ބާވަތެއްގެ އިންހޭލާ، 2014 ވަނަ އަހަރާއި 2024 ވަނަ އަހަރު ބޭނުންކޮށްފައިވާ މިންވަރު ތަހުލީލުކޮށްގެންނެވެ.

މި ދިރާސާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، އެ ދިހަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ބަލި މީހުންނަށް ދޫކޮށްފައިވާ އިންހޭލާ ފުޅިތަކުން އެކަނި ވެސް، 24.9 މެޓްރިކް ޓަނުގެ ކާބަން ޑައިއޮކްސައިޑް ޖައްވަށް ބޭރުވެފައިވެއެވެ. މި މިންވަރަކީ، ހެލްތު އިންޝޫރެންސް ޕެކޭޖްތަކުންނާއި އެމެރިކާގެ ސަރުކާރުން ހިންގާ ސިއްހީ އެހީތެރިކަމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ކަމަށްވާ މެޑިކްއެއިޑް އަދި މެޑިކެއާގެ ދަށުން، ދޫކޮށްފައިވާ އިންހޭލާ ފުޅިތަކުން އެކަނި ބޭރުވެފައިވާނެ މިންވަރެވެ.

މީގެ މާނައަކީ، އެނޫން ސިއްހީ ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ ތެރެއިންނާއި އަމިއްލައަށް ގަނެގެން ބޭނުންކުރާ އިންހޭލާތައް ހިމަނައިގެން، މިފަދަ ދިރާސާއެއް ހަދައިފި ނަމަ، އިންހޭލާގެ ސަބަބުން ޖައްވަށް ބޭރުވާ ވިހަ ގޭހުގެ މިންވަރު އެތައް ގުނައެއް އިތުރުވާނެކަން އެނގިގެންދާނެ އެވެ.

ނޭވާހިއްލާ ބައްޔަށް އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ، އަނގަޔަށް ފިތާ ފުޅި ނުވަތަ ޕަފާއަކީ، އިންހޭލާގެ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ވެސް އެންމެ ގިނައިން ވިހަ ގޭސް އެކުލެވޭ އިންހޭލާއެވެ. އިންހޭލާތަކުން ބޭރުވާ ވިހަ ގޭހުގެ ނިސްބަތުން ބަލާއިރު، 98 ޕަސެންޓް ވިހަ ގޭސް ބޭރުވަނީ އަނގަޔަށް ފިތާލާ އިންހޭލާތަކުންނެވެ. މި ބާވަތުގެ އިންހޭލާއަކީ، ހައިޑްރޯފްލޫރޯއަލްކޭން (އެޗްއެފްއޭ) ޕްރެޝަރައިޒްކޮށް ފުޅިއަކަށް އަޅައިގެން ހަދާފައި ހުންނަ އިންހޭލާއެކެވެ.

"އަހަންނަށް ހީވާ ގޮތުން އަހަރަކު ފަސް ލައްކަ ކާރު މަގުތަކުގައި ދުއްވުމަކީ ވަރަށް ގިނަ ވިހަ ގޭސްތައް ބޭރުވާނެ ކަމެއް. (އިންހޭލާތަކުން އެ މިންވަރަށް ވިހަ ގޭސް ބޭރުވޭ.) އަހަންނަށް ހީވަނީ މިއީ ވަރަށް މުހިންމު މައުލޫއެއްހެން. ސަބަބަކީ މިއީ ހައްލުކުރެވެން އޮތް މައްސަލައެއް. ވިހަ ގޭސްތައް މަދުކުރެވޭނެ ފަސޭހަ އެތައް ގޮތްތަކެއް އެބަހުރި،" މި ދިރާސާގެ އިސްވާރު އަދި ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ލޮސް އެންޖަލްސްގެ ޕުލްމޮނޮލޮޖިސްޓް ވިލިއަމް ފެލްޑްމަން ވިދާޅުވިއެވެ. (އޭއެފްޕީ)

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

194 އަހަރުވީ "ޖޮނަތަން" ގެ ދިގު އުމުރުގެ ސިއްރު ހޯދައިފި

ދުނިޔޭގެ އެންމެ ދުވަސްވީ އެއްގަމު ޖަނަވާރު "ޖޮނަތަން" ގެ ދިގު އުމުރުގެ ސިއްރަކީ އޭގެ ޖެނެޓިކް ސިފަތަކާއި ސެލްތައް ޒުވާންކަންމަތީ ދެމެހެއްޓުމުގެ ގާބިލުކަން ކަމަށް ސައިންސްވެރިން ހާމަކޮށްފިއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި 194 އަހަރުވީ މި ކަހަނބުގެ ޑީއެންއޭ މަރާމާތުކުރުމާއި ހަށިގަނޑުގެ މުހިންމު ނިޒާމުތަކަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތަކަކީ އޭތި އާދަޔާ ހިލާފަށް ގިނަ ދުވަހު ދިރިހުރުމަށް އެހީތެރިވާ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކެވެ.

ދޫންޏެއްގެ އަޑާއި މުއާސަލާތު ކުރުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ބަދަލުތަކެއް

ހިމާލަޔާ ސަރަހައްދުގައި އިންސާނީ ހަރަކާތްތަކާއި އުމްރާނީ ތަރައްގީ އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން، "މޮނާލް" ދޫނީގެ ގުދުރަތީ މާހައުލު ގެއްލި އެ ސަރަހައްދުގެ މަތީ ހިސާބުތަކަށް ހިޖުރަކުރަން ވަނީ މަޖުބޫރުވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިންސާނީ އަޑުގަދަވުމުގެ ސަބަބުން އެކަތި އަނެކައްޗާ މުއާމަލާތްކުރުމަށްޓަކައި އެ ދޫނިތަކުގެ އަޑުގެ ރާގަށް ބަދަލުތަކެއް އަންނަމުންދާކަން ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.

ޔޫކޭ ކަނޑުތަކުން އަލުން ނޫއުރަހަ ކަންނެލި ފެންނަން ފަށައިފި

ޔޫކޭގެ ކަނޑުތަކުން ހުސްވެފައިވާ ނޫއުރަހަ ކަންނެލި އަލުން ފެންނަން ފެށުމަކީ ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތުން ނަތީޖާ ނެރެވިދާނެކަމުގެ އުންމީދީ ހެއްކެއް ކަމަށް ޑަބްލިއުޑަބްލިއުއެފްގެ ރިޕޯޓެއްގައި ފާހަގަކޮށްފިއެވެ. މި ކުރިއެރުން ލިބިފައިވަނީ މަސް ބޭނޭ މިންވަރު ކަނޑައެޅުމާއި މަސް އަލާވާ ސަރަހައްދުތައް ހިމާޔަތްކުރުން ފަދަ ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ކުރެވުނު މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.

ހަނދަށް ކުރި ދަތުރުގެ ސޮފްޓްވެއާ އިންޖިނިއަރު މަރުވެއްޖެ

ނާސާގެ އެޕޯލޯ މިޝަންތަކުގެ ސޮފްޓްވެއާ އިންޖިނިއަރިން ޓީމު އިސްވެ ބަލަހައްޓަވައި، ހަނދަށް އިންސާނުން ފޮނުވުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި މާގްރެޓް ހެމިލްޓަން އުމުރުން 90 އަހަރުގައި މަރުވެއްޖެއެވެ. އޭނާއަކީ "ސޮފްޓްވެއާ އިންޖިނިއަރިން" މި ލަފުޒު އުފެއްދެވި، އަދި އެޕޯލޯ 11 ހަނދަށް ތިރިކުރި ވަގުތު ދިމާވި ކޮމްޕިއުޓަރު މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގައި އެންމެ އިސްކޮށް ހުންނެވި ސައިންޓިސްޓެވެ. އޭނާގެ މި ތާރީޚީ ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން އެމެރިކާގެ އެންމެ މަތީ މަދަނީ ޝަރަފު ކަމަށްވާ "ޕްރެޒިޑެންޝަލް މެޑަލް އޮފް ފްރީޑަމް" ވެސް ވަނީ ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.

ޓީ-ރެކްސްގެ ހަށިގަނޑުގެ ހޫނުމިން އިންސާނުންނާ އެއްވަރު

ފޮސިލައިޒްޑް ދަތްތަކެއް ބޭނުންކޮށްގެން ކުރި އައު ދިރާސާއަކުން، ޓީ-ރެކްސްގެ ހަށިގަނޑުގެ އެވްރެޖް ހޫނުމިނަކީ 36 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސްކަން ވަނީ ދެނެގަނެވިފައެވެ. މިއީ އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ހޫނުމިނާ ދާދި އެއްވަރުގެ މިންވަރެއް ކަމަށްވާއިރު، މީގެ ކުރިން ޑައިނަސޯތަކަކީ ފިނި ލޭ ހުންނަ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ގަބޫލުކުރުން މި ހޯދުމާއެކު ވަނީ ބަދަލުވެފައެވެ.

މީދަލުގެ ސިކުނޑީގެ ތެރޭގައި އިންސާނުންގެ ސެލް ހިމަނައިފި

އެމެރިކާގެ ސައިންސްވެރިން މީދަލުގެ ސިކުނޑީގައި އިންސާނުންގެ ސެލްތައް އަށަގަންނުވައިގެން ކާމިޔާބު ތަހުލީލެއް ކޮށްފިއެވެ. މި ދިރާސާގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ އިންސާނުންނަށް މެދުވެރިވާ ނަފްސާނީ އަދި ސިކުނޑީގެ ބަލިތައް ދެނެގަނެ، އެފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ހޯދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރުމެވެ.

މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ "ބިގްފިން ސްކުއިޑް" އެއް ފެނިއްޖެ

ކެލިފޯނިއާގެ އައްސޭރިފަށުގައިވާ ކަނޑުއަޑީގެ އަލިފާން ފަރުބަދައެއް ދިރާސާކުރަމުންދިޔަ ސައިންސްވެރިންނަށް، ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ "ބިގްފިން ސްކުއިޑް" އެއް ކަނޑުގެ 10،000 ފޫޓަށްވުރެ ފުން ސަރަހައްދަކުން ފެނިއްޖެއެވެ. ދުރުން ކޮންޓްރޯލްކުރާ އުޅަނދެއްގެ ކެމެރާއަށް އަރާފައިވާ މި ބޯވަދިލަމަހުގެ ދިގުމިނުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 4.1 ފޫޓު ހުރިކަމަށް ސައިންސްވެރިން އަންދާޒާކުރެއެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox