ބޭއިންސާފުން ކަމެއް މެދުވެރިވުމުން އިންސާފު ހޯދުމަށް ދާން އޮންނަ ތަނަކީ އެއީ އެވެ. ނުހައްގުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިޔަސް، ވިޔަފާރީގެ މުއާމަލާތެއްގެ އެއްބަސްވުމަކާ ހިލާފުވިޔަސް، އާއިލާ ތެރޭގެ މައްސަލަތާކައި، ވާރުތަ މުދަލުގެ ކަންކަން ވިޔަސް މިހުރިހާ ކަމަކަށް ހައްލު ހޯދަން ހިޔާރު ކުރަން އޮތް މަގަކީ އެއީ އެވެ. ހަށިގަނޑަށް، ފުރާނައަށް، މުދަލަކަށް ގެއްލުން ދިނަކަސް އޭގެ ބަދަލާއި އިންސާފު މި ލިބެނީ ފަނޑިޔާރުގޭގައި ދޮރޯށީގައި ޓަކި ޖަހައިގެނެވެ.

ފަނޑިޔާރުގެއަކީ ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ބިޔަ މުއައްސަސާއެކެވެ. ޑިމޮކްރެސީއެއްގައި ދައުލަތުގެ އެއް ބާރަކީ ޖުޑީޝަރީ އެވެ. ފަނޑިޔާރުގެއަކުން ނެރޭ އަމުރަކީ މުޅި ދައުލަތުން އެމައްޗަށް ތަބާވާން ޖެހޭ އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން ފަނޑިޔާރުންނަކީ ނަޒާހަތްތެރި ބަޔަކަށް ވުމަކީ، މުޅި ދައުލަތުގެ މަސްލަހަތު އޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. ފަނޑިޔާރުން ނަޒާހަތްތެރިކަމުގައި ބޭއްތިބުމަށް، މާލީ ބާރުވެރިކަމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.

ނަޒާހަތްތެރި ފަނޑިޔާރުގެއެއް އޮތުމަށް، ބައެއް ގައުމުތަކުގައި މީގެ ކުރިން ބޭނުން ކޮށްފައި ވަނީ ވެސް އެ އުކުޅެވެ. ރަނގަޅު މުސާރައަކާއި، އިތުރު އިނާޔަތްތަކާއި، ސެކުއިރިޓީއާއި، ލަގްޒަރީ އެޕާޓްމަންޓެކެވެ. ވިސްނުމަކީ ކޮރަޕްޓްވުމުގެ ބޭނުން ކެނޑޭ ވަރަށް ފަނޑިޔާރުން ތަނަވަސްކޮށްދިނުމެވެ. ރިޝްވަތު ނަގާނީ، އޭނާއަށް ލިބޭ އާމްދަނީން ދެކޮޅު ނުޖެހޭތީ އިތުރަށް ފައިސާ ހޯދުމުގެ ނިޔަތެއް އޮވެގެން ކަމަށް ދެކިގެނެވެ.

"މި އުޅެނީ އާންމުންގެ ތެރޭގައި، ޖިނާއީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގައި ދައުވާކުރެވޭ މީހުންނާ ގުޅުން ހުރި މީހުން ވެސް އުޅޭ ތަންތަނުގައި، މަގުމަތިން ކިތަންމެ ދިމާކުރުމެއް ވެސް އާދޭ، ތިޔަ ހީކުރާހާ ލަގްޒަރީ ދިރިއުޅުމެއް ނޫން މިއީކީ،" ފަނޑިޔާރުކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅަކު ނަން ނުޖެހުމަށް ޝަރުތުކޮށް ކިޔައިދެއްވި އެވެ.

ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރައްވާ ފަނޑިޔާރުންނަށް އަސާސީ މުސާރައިގެ އިތުރަށް ހަމަޖައްސާފައިވާ އިނާޔަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ލިވިން އެލަވަންސް ވެސް ހިމެނެ އެވެ. ލިވިން އެލަވަންސްގެ ގޮތުގައި ފަނޑިޔާރުންނަށް ދެނީ 15،000 ރ. އާއި 20،000 ރ. އާ ދެމެދުގެ އަދަދުތަކަކުންނެވެ.

ފަނޑިޔާރުންގެ މުސާރައިގެ އޮނިގަނޑު

• އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު (މުސާރަ: 53،125 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް: 20،000 ރ.)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު (މުސާރަ: 51،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 20،000 ރ.)
• ހައި ކޯޓުގެ އިސް ފަނޑިޔާރު (މުސާރަ: 38،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 15،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 3،300 ރ.)
• ހައި ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު (މުސާރަ: 36،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 15،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 3،300 ރ.)
• ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އިސް ގާޒީ (މުސާރަ:: 31،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 15،000 ރ. - ރިކްސް އެލަވަންސް: 3،300 ރ.)
• ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ގާޒީ (މުސާރަ: 30،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 15،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 3،300 ރ.)
• ޑްރަގް ކޯޓުގެ އިސް ގާޒީ (މުސާރަ: 31،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 15،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 3،300 ރ.)
• ޑްރަގް ކޯޓުގެ ގާޒީ (މުސާރަ: 30،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 15،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 3،300 ރ.)
• ސިވިލް ކޯޓުގެ އިސް ގާޒީ (މުސާރަ: 31،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 15،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 1،650 ރ.)
• ސިވިލް ކޯޓުގެ ގާޒީ (މުސާރަ: 30،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 15،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 1،650 ރ.)
• ޖުވެނައިލް ކޯޓުގެ އިސް ގާޒީ (މުސާރަ: 31،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 15،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 1،650 ރ.)
• ޖުވެނައިލް ކޯޓުގެ ގާޒީ (މުސާރަ: 30،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 15،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 1،650 ރ.)
• ފެމިލީ ކޯޓުގެ އިސް ގާޒީ (މުސާރަ: 31،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 15،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 1،375 ރ.)
• ފެމިލީ ކޯޓުގެ ގާޒީ (މުސާރަ: 30،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 15،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 1،375 ރ.)
• ދާއިރާ އިސް މެޖިސްޓްރޭޓް (މުސާރަ: 23،150 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 4،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 800 ރ.)
• ކޯޓުގެ އިސް މެޖިސްޓްރޭޓް (މުސާރަ 21،000 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 4،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 800 ރ.)
• މެޖިސްޓްރޭޓް (މުސާރަ 18850 ރ. - ލިވިން އެލަވަންސް 4،000 ރ. - ރިސްކް އެލަވަންސް 800 ރ.)

ފަނޑިޔާރުންނަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ދިނުމުގެ ބައެއް މިސާލު

ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތަކާއި، އަމިއްލަ އޮފީސްތަކުންވެސް ބައެއް ފަހަރު މުވައްޒަފުންނަށް ހާއްސަ ހައުސިންގ ސްކީމްތައް އިއުލާނުކުރެ އެވެ. މިއީ ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތަށް ފެނިވަޑައިގަތުމުން، މާލީ ގާބިލުކަމަށް ބަލައި ކުރެވެން އޮންނާނޭ ކަމެކެވެ. އެކަމަކު، ގާނޫނު އަސާސީ އޮތްގޮތުން ފަނޑިޔާރުންނަށް ދޭ ބޯހިޔާވަހިކަމަކީ އިނާޔަތަކަށް ވާތީ އެކަން ހަމަޖެއްސެން އޮންނާނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށްގެންނެވެ.

ފަނޑިޔާރުންގެ ގާނޫނަށް މިހާރު ހުށަހަޅާފައިވާ އިސްލާހުގައި ވަނީ ފަނޑިޔާރުންނަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ދިނުން ލާޒިމުވާ ގޮތަށް މާއްދާއެއް ހިމަނާފަ އެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ހުއްޓިފައިވާތީ އެ ބިލު އޮތީ ފާސްނުވެ ކޮމިޓީ މަރުހަލާގައި ތާށިވެފަ އެވެ.

ފަނޑިޔާރުންނަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ދިނުމަކީ ރާއްޖެއަށް އައުކަމެއް ނަމަވެސް، އެއީ ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކުގައި މިހާރުވެސް އޮންނަ ނިޒާމެކެވެ.

އިންޑިއާގައި ހައިކޯޓު އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންނަށް ދައުލަތުން ބޯހިޔާވަހިކަން ހަމަޖައްސައި ދެ އެވެ. ފަނޑިޔާރުން ދިރިއުޅެން ލާޒިމުވަނީ ދައުލަތުން ހަމަޖައްސައިދޭ ތަނުގަ އެވެ. އަދި ފަނޑިޔާރަކު ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ރިޓަޔަރ ވެއްޖެނަމަ، އެ ފަނޑިޔާރަކު ދިރިއުޅޭނޭ އެހެންތަނެއް ހަމަޖެއްސެންދެން، ގިނަވެގެން 6 މަސްދުވަހު ދައުލަތުން ފޯރުކޮށްދިން ތަނުގައި ދިރިއުޅުމަށް އިހުތިޔާރުވެސް ކުރެވެ އެވެ.

އެމެރިކާގައި، އާންމު ގޮތެއްގައި ފަނޑިޔާރުންނަށް ދެނީ ހައުސިންގ އެލަވެންސެވެ. އެ އިނާޔަތުގެ މިންވަރު ކަނޑައަޅަނީ އެ ފަނޑިޔާރަކު ދިރިއުޅޭ ސްޓޭޓެއްގެ އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ހަރަދުތަކަށް ރިއާޔަތްކުރެވިގެންނެވެ. އެއީ ވަކި އަދަދެއް ކަނޑައަޅައިގެން ރަމްޒީ ގޮތުން ދޭ އެއްޗަކަށް ހެދުމުގެ ބަދަލުގައި ހަގީގަތުގައިވެސް ދިރިއުޅޭނޭ ތަނެއް ހަމަޖެއްސޭނޭ އަދަދަކަށް ހެދުމަށް އެމެރިކާގައި ބާރުއަޅަ އެވެ.

މިހުރިހައި އިނާޔަތެއްގެ ބޭނުމަކީ ފަނޑިޔާރުންނަކީ ގަދަރުވެރި، އަދި އަބުރުވެރި ބަޔަކަށް ހެދުމެވެ. ނުފޫޒުތަކުން މިނިވަންވެފައިވާ، އަދި އިތުރު ބޯހާސްކަމެއް ނެތި އަދުލުއިންސާފުގެ މަސައްކަތަށް ހުރިހާ ވަގުތެއް ތަހުސީސުކުރެވޭ ބަޔަކަށް ހެދުމެވެ.

ރާއްޖޭގެ ހާލަތާއި ފަނޑިޔާރުންގެ ވަކި ކޮލޮނީއެއްގެ މުހިންމުކަން

މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ، މަސައްކަތްކުރައްވާ ފަނޑިޔާރުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު މި އުޅުއްވަނީ އެހެން އާންމުންނަށް ވެސް ދޫކޮށްފައިވާ ސޯޝަލް ހައުސިންގެ ތެރެއިން ބޯހިޔާވަހިކަން ހަމަޖައްސައިގެނެވެ. ބައެއް ފަނޑިޔާރުން އުޅުއްވަނީ ލިވިން އެލަވަންސްގެ ފައިސާ ކުއްޔަށް ހޭދަކުރައްވާ ގޮތަށް އެޕާޓްމަންޓް ކުއްޔަށް ނަންގަވައިގެންނެވެ.

އެ ދެ ހާލަތުގައި ވެސް ފަނޑިޔާރު ދިރިއުޅުއްވަނީ އާންމުންގެ ތެރޭގަ އެވެ. ރާއްޖެއަކީ ކުޑަ މުޖުތަމައެކެވެ. ކޮންމެ މީހަކަށްހެން ފަނޑިޔާރުން އެބަ އެނގެ އެވެ. ހާއްސަކޮށް ޖިނާއީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުންނާއި ކުށުގެ ވެށީގެ މީހުނަށް ފަނޑިޔާރުން ދެކެފަރިތަ އެވެ. އަދި ފަނޑިޔާރުންގެ އާއިލާ ވެސް ދެކެފަރިތަ އެވެ. އެ މީހުން ވެސް އުޅޭ މާހައުލެއްގައި އުޅުމަކީ ބިރުވެރިކަމެކެވެ.

"ގޭންގުތަކުގައި މި އޮންނަނީ ބިރު ދައްކައިގެން ގޯނާ ކުރުމުގެ ޕޮލިސީއެއް، އެބަ ހުރި އިންޒާރުދީފައި، މިވެނި ޕްރީ ސްކޫލަކަށް ނޫންހޭ ދަރިފުޅު ދަނީ، އަނިޔާއެއް ދޭން ޖެހިލުން ނުވާނެއޭ ކިޔާފައި،" ފަނޑިޔާރުކަމާއި ޕްރޮސެކިއުޓާ ޖެނެރަލް ކަން ވެސް ކުރައްވާފައިވާ މުހުތާޒު މުހުސިން އޭނާގެ ތަޖުރިބާތައް ހިއްސާކުރެއްވި އެވެ.

ފަނޑިޔާރުންނަށް ހައުސިން ސްކީމެއް ހަމަޖައްސާނަމަ، މުހިންމީ ފަނޑިޔާރުންނަށް ވަކިން ހާއްސަ ސަރަހައްދެއްގައި އެކަން ހަމަޖެއްސުމެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި ހަމައެކަނި ފަނޑިޔާރުންނަށް ދޫކުރާ އެކޮމޮޑޭޝަންގެ ހައުސިން ޔުނިޓްތައް އޮންނަ ގޮތަށެވެ. ގާނޫނީ ވަކީލު މުހުތާޒު ވެސް ތާއީދުކުރައްވަނީ އެއަށް ވުރެ ވެސް ފުޅާކޮށް، ފަނޑިޔާރުންގެ "ކޮލޮނީ" އެއް ހެދުމަށެވެ.

"ކޮލޮނީ ހަދާފައި، އެ ކޮލޮނީގެ ތެރޭގައި ފަނޑިޔާރުންގެ އާއިލާތައް އުޅޭނީ، މާލޭގައި 120 ފަނޑިޔާރުން އުޅެންޏާ އެހާ ވަރުގެ ހައުސިން ޔުނިޓްގެ ކޮލޮނީއެއް، ރަނގަޅު ގްރީން ސްޕޭސްއަކާއި ގާޑެންއަކާ އެ ކަހަލަ ޖާގަތަކާ ވެސް އެއްކޮށް ހަމަޖެހިފައި އޮތީމަ އެ ކޮލޮނީ ތެރޭގައި ހިތްހަމަޖެހިލައިގެން އުޅޭނެތާ،" މުހުތާޒު ވިދާޅުވި އެވެ.

ރާއްޖޭގެ ގާނޫނު އަސާސީ އޮންނަ ގޮތުން ފަނޑިޔާރުންނަކީ ވިޔަފާރިކުރެވޭ ބައެއް ނޫނެވެ. ފަނޑިޔާރުންނަަށް ހަމަޖައްސާފައިވާ މުސާރައާއި ލިވިން އެލަވަންސްއަކާއި ރިސްކް އެލަވަންސްއެއް އޮންނަ އިރު، ލިވިން އެލަވަންސްގެ ބޮޑު ބަޔެއް ނުވަތަ އެއްކޮށް ކުއްޔަށް ހޭދަކުރަން ޖެހޭނަމަ ފަނޑިޔާރުން ވެސް މި ވަނީ މާ ތަނަވަސް ބަޔަކަށް ވެސް ނޫނެވެ.

"ފަނޑިޔާރުންގެ ކޮލޮނީ ހަމަޖެއްސުމުން، ކަރަންޓާއި ފެން ބިލާއި ކެއިންބުއިމުގެ ކަންކަން ހަމަޖެއްސޭނެ ލިވިން އެލަވަންސް އިން، އޭރަށް މުސާރަ ބާކީ އޮންނާނެ، އޭރަށް ވަރަށް ހަގީގީ ތަނަވަސް ކަމެއް ފަނޑިޔާރުންނަށް މި ލިބެނީ، ދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމުތަކުގައި އެންމެ މުސާރަ ބޮޑު މީހުންގެ ވާހަކައޭ މި ދައްކަނީ،" މުހުތާޒު އޭނާގެ ހިޔާލު އިތުރަށް ތަފުސީލުކޮށްދެއްވި އެވެ.

މީގެ ކުރިން ކުރީގެ ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމުގެ ވެރިކަމުގައި ބައެއް ފަނޑިޔާރުންނަށް ފްލެޓް ހަމަޖައްސައިދިނެވެ. އަދި ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި ފަނޑިޔާރުންނަށް ފްލެޓް މިލްކު ވެސް ކޮށްދިނެވެ. ފަނޑިޔާރުންނަށް ރެހެންދި ފްލެޓުގެ ލަގްޒަރީ އެޕާޓްމަންޓް ވެސް ދީފައިވެ އެވެ. ނަމަވެސް އެއިން ގިނަ ބަޔަކު މިހާރު ވަނީ މަގާމުން ވެސް ވަކިކޮށްފަ އެވެ.

"މިލްކުކޮށްދެންޏާ އަބަދުވެސް މިލްކުކޮށްދޭހާ ވާނީ، އަޅުގަނޑު ޕްރެފާކުރާ ގޮތަކީ ކޮންމެ ކޯޓަކަށް ވެސް ވަކި އަދަދެއްގެ ފަނޑިޔާރުންނޭ ތިބޭނީ ހަމަޖައްސާފައި، އެ އަދަދަށް ހައުސިން ޔުނިޓް ހިމެނޭ ކޮލޮނީއެއް ހަދަން، އޭރަށް މަގާމުން ދުރުވާ މީހާ ޖެހޭނީ ނުކުންނަން، އަނެއްކާ ވެސް މަގާމު ލިބޭ މީހާ ވަންނާނެ އެ ތަނަށް،" މުހުތާޒުގެ ވިސްނުން ހިއްސާކުރެއްވި އެވެ.

ކުރީގެ ޕްރޮސެކިއުޓާ ޖެނެރަލް އަހުމަދު މުއިއްޒު ވެސް ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި ހާމަކުރެވިފައިވާ އުސޫލެއްގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރުންނަށް ހާއްސަ ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ހަމަޖައްސައިދިނުމަކީ، ރާއްޖޭގެ ހާލަތަށް ބަލާއިރު، މުހިންމު ކަމެކެވެ. ހާއްސަކޮށް އޭގެ ބޭނުމަކީ ފަނޑިޔާރުންނަކީ ވަކި ބަޔެއްގެ ނުފޫޒުގައި ނުޖެހި މަސައްކަތް ކުރާ ބަޔެއް ކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމެވެ.

"އާންމުކޮށް ހާމަކުރެވިފައިވާ އުސޫލެއްގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރުންނަށް ވެސް އެކަށީގެންވާ އަގެއްގައި ބޯހިޔާވަހިކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް، ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަން ހަމަޖެހިފައި އޮތިއްޔާ ކޮރަޕްޝަނާއި މީހުންގެ ނުފޫޒުގައި ޖެހުން ދުރުވާނެތާ،" މުއިއްޒު ވިދާޅުވި ެވެ.

ފަނޑިޔާރުންގެ ހާއްސަ ކޮލޮނީއެއް އުފައްދަން ޖެހޭ ސަބަބުތަކަކީ އެއީ އެވެ. ގޭންގުތަކުގެ ނުރައްކަލާއި ބިރުވެރިކަމުގެ ދުރު މާހައުލެއްގައި ދިރިއުޅެން ޖާގަ ދެވޭނަމަ، އެ ބިރުވެރިކަމާއި ނުފޫޒުން ދުރުގައި މިނިވަންކަމާއެކު ފަނޑިޔާރަށް ގޮތް ނިންމޭނެ އެވެ. ފަނޑިޔާރުގެ މިިނިވަންކުރުމާއި، އެ ގޭގައި އުޅޭ ފަނޑިޔާރުންގެ ތަނަވަސްކަމާއި ހާސްކަމެއް ނެތުމަކީ ގުޅިފައިވާ ކަންކަމެވެ.