ޝާއިރުގެ ހިޔާލު؛ ފަނޑިޔާރު ފަނޑިޔާރަކަށް ވަނީ ކޯފާގެ ދަރަޖައަކުން ނޫނެވެ!

ޝާއިރުގެ ހިޔާލު؛ ފަނޑިޔާރު ފަނޑިޔާރަކަށް ވަނީ ކޯފާގެ ދަރަޖައަކުން ނޫނެވެ!

ޑިސެމްބަރު 2019 ގައި، އިންޑިއާގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރަކު ކޯފާ އިސްކުރައްވައި، އެ ކޯޓުގައި ވަކާލާތުކުރާތާ ދުވަސްވެފައިހުރި ވަކީލަކު ކޯޓުގެ ހުރުމަތް ކަނޑާލި ކަމަށް ނިންމައި އަދަބު ދެއްވާނެ ކަމަށް އިންޒާރުކުރެއްވި އެވެ. އެގޮތަށް އިންޒާރު ދެއްވި ސަބަބެއް ކަމަށްވީ، އެ ވަކީލު ވަކާލާތު ކުރެއްވި މައްސަލައެއްގައި އެއް ވާހަކަފުޅެއް ތަކުރާރުކޮށް ދެއްކެވުމެވެ. އަދި ހުއްޓާލަން އެންގުމުން އެއީ ތަކުރާރުކުރައްވާ ވާހަކައެއް ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އެ ނުކުތާ އެހެން އިބާރާތަކުން އަނެއްކާ ވެސް ފާހަގަ ކުރުމުން ފަނޑިޔާރުގެ ކޯފާ ހައްދުން ނައްޓައި، އަޑުގަދަކޮށް އިންޒާރުދެއްވީ އެވެ. މިކަން ވެގެންދިޔައީ ވަކީލުންގެ މޫނުމަތީގައި ފަނޑިޔާރު ޖެއްސެވި ތަފާލަކަށެވެ. އެ ވަކީލު އެވަގުތު ޝަރީއަތުގެ މަޖިލިސް ދޫކޮށް ނުކުތީ އެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެ ފަނޑިޔާރާ ދެކޮޅަށް ވަކީލުން މައްސަލަ ހުށަހަޅައި، އެ މައްސަލަތައް ބަލަމުން އެބަ ގެންދެ އެވެ.

މިއީ މިހާރަކަށް އައިސް ރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގައިވެސް އާންމު ވެއްޖެ ކަމެކެވެ. ވަކީލުން ހިންދިރުވާލައިގެން، ކެތްކޮށްލައިގެން ތިބެނީ ފަނޑިޔާރުންގެ މަލާމާތާއި ފުރައްސާރައިގެ ރާގާމެދު ހިތްހަމަޖެހޭތީކީ ނޫނެވެ. އެ މީހުން ބުނާ ކޮންމެ ބަހެއްގެ ނަތީޖާއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނީ މުވައްކިލުކަން އެނގޭތީ ހިމޭނުން ތިބެނީ އެވެ. އެ ހިމޭންކަމުގެ ފައިދާ ނަންގަވައި، ވަކީލުންނާއި، މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ހަސްމުންނަށް ފުރައްސާރައާ މަލާމާތަށްވާގޮތަށް ވާހަކަ ދައްކަވައި އެކަމުން ފަނޑިޔާރު މަނިކުފާނުގެ ހިތްޕުޅަށް ތަސައްލީ ހޯއްދަވަނީ ފަނޑިޔާރުންގެ ގާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 15 ވަނަ ނަންބަރުގައި އޮތީ ކީކޭކަން އެނގިވަޑައިނުގަންނަވާތީ އެވެ.

އެއްވެސް މައްސަލައެއްގައި ހިމެނޭ ހަސްމަކަށް، ނުވަތަ ހަސްމެއްގެ ވަކީލަކަށް ކުށްވެރިކުރުމުގެ ނުވަތަ ކުށް ދެއްކުމުގެ ނުވަތަ މަލާމާތުގެ ގޮތުން ފަނޑިޔާރުގެ ރާގު ބަހައްޓައިގެން ނުވާނޭ ކަމަށް ފަނޑިޔާރުގެ ގާނޫނުގައި ބުނެ އެވެ. ވަކީލުންނާއި ހަސްމުން، އެބައި މީހުން ހުށަހެޅި މައްސަލައިގެ ދިފާއުގައި ދައްކާ ވާހަކަތަކަކީ 'ހަމަނުޖެހޭ ވާހަކަތަކެއް' ކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެނިވަޑައިގަތަސް އެކަމާ ހަސްމުންނަށް މަލާމާތްކޮށް ފުރައްސާރަ ކުރަން ފަނޑިޔާރަށް ގާނޫނުން ލިބޭ ޖާގައެއް ނެތެވެ. އާހިރުގައި އެކަމުގައި ގޮތް ނިންމާނީ ފަނޑިޔާރެވެ. އެއީ އެހެން އެއްވެސް މީހެއްގެ ބާރެއް އެކަމުގެ މައްޗަށް ފޯރާކަމެއް ނޫނެވެ. އެ ހައިސިއްޔަތާއި، ހައިބަތާއެކު އުހުގައި އިންނަވައި، ތިރީގައި އިންސާފަށް އެދި އައިސް ތިބި މީހުންނަށް މަލާމާތްކޮށް އެކަމުން އުފާލިބިގަތުމަކީ މަރުވެފައި އޮތް އެއްޗެއްގައި ޖެހުންފަދަ ކަމެކެވެ. އެ މަޖިލީހުގައި މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ހަސްމަކަށް ނުވަތަ ހަސްމެއްގެ ވަކީލަކަށްވިޔަސް ބުނެވޭނޭ އެއްޗެއް ނެތެވެ.

Advertisement

ފަނޑިޔާރުންގެ މި މިޒާޖު ބޮޑަށް ފާޅުވާން ފެށީ ކޯޓުތަކުގެ އަޑުއެހުންތަކުގެ ވީޑިއޯ އާންމުކުރަން ފެށި ހިސާބުންނެވެ. ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް 'އެންޓަޓެއިންމަންޓް' ހިމެނުނީމާ ބަލާ މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވާނޭ ކަމަށް ފަނޑިޔާރުންނަށް ހީފުޅުވާތީވާ ގޮތެއް ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ. އަދި އެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޝަރީއަތްތަކުގެ ޔޫޓިއުބް ވީޑިއޯއަށް ލައިކު އިތުރުވެދާނެ ކަމަށް ހީފުޅުވަނީ ކަމަށްވެސް ވެދާނެ އެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ހަގީގަތުގައި ފަނޑިޔާރުންގެ މި މިޒާޖުގެ ސަބަބުން އަދުލުއިންސާފުގެ ދާއިރާ ދަނީ ފަހަތަށެވެ. ފަނޑިޔާރު ބައްލަވާ މައްސަލަތަކަށް އޭނާގެ 'މިޒާޖުގެ ހިޔަނި' އެޅިގެން ދާތަން ފެނުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ އިންސާފުވެރިކަމާމެދު ސުވާލު އުފެދޭނޭ ކަމެކެވެ.

ޝަރީއަތުގެ އަޑުއެހުން ހިންގައި، ޝަރީއަތުގެ ނިޒާމު ހިފަހައްޓާނީ ފަނޑިޔާރެވެ. އެކަން ކުރުމަށްޓަކައި ފަނޑިޔާރަކީ ވަރަށް ރުޅިގަދަ މީހަކަށް ވާކަށް ނުޖެހެ އެވެ.

އިންޑިއާގައި މި މައުލޫއުގައި ވާހަކަ ދައްކާއިރު ދައްކާ ވާހަކައެއް އޮވެއެވެ. އެއީ 1950 ވަނަ އަހަރު، ޝާމް ކިޝަން ކިޔާ ވަކީލަކު އިންޑިއާގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި ވަކާލާތު ކުރިއިރު ހިނގި ހާދިސާއެކެވެ. އެ ވަކީލުގެ އުމުރަކީ އޭރު 80 އަހަރެވެ. ތަޖުރިބާ ހުރި، ގާނޫނީ އިލްމަށް މޮޅު، އެހެން ނަމަވެސް ރުންކުރު މީހެކެވެ. މީނާ ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި ވަކާލާތު ކުރަމުން ގެންދަނިކޮށް، އޭނާއަށް އިހުސާސުވީ ފަނޑިޔާރުން މާ ގިނައިން އޭނާގެ ވާހަކަ މެދުކަނޑުވައި ސުވާލު ކުރަމުން ގެންދާކަމެވެ. އޭނާގެ ހަމަ ވިސްނުމުގެ މައްޗަށް ރުންކުރުކަން އިސްވި އެވެ. އަދި ފަނޑިޔާރުންނަށް ނިސްބަތްކޮށް ބުންޏެވެ. 'މި ގަމާރުންނަށް އަޑެއްވެސް ނީވެ އެވެ. އަދި ނުވެސްވިސްނެ އެވެ.' އޭނާ އެގޮތަށް މުހާތަބުކުރީ ޖަސްޓިސް ޕަތަންޖަލީ ޝާސްތުރީ، ބީ.ކޭ. މުކަރުޖީ، ވިވިއަން ބޯސް، އަދި ފަޒުލް އަލީ ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ބެންޗަކާ އެވެ. އެއީ މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އެބައެއްގެ ނިންމުންތަކުން މިސާލު ނެގޭ ފަނޑިޔާރުންނެވެ.

ފަނޑިޔާރުން އޭނާއާ މެދު އަމަލުކުރެއްވި ގޮތަކީ، އޭނާއާ ސީދާ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ބަދަލުގައި އޭނާގެ ޖޫނިއާ ކައުންސެލްއާ ވާހަކަ ދެއްކެވުމެވެ. އެ ބޭފުޅުން މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ވިދާޅުވި އެވެ. 'ޝާމް ކިޝަންއަކީ އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް އިހުތިރާމުކުރާ ވަކީލެކެވެ. އޭނާ މިއަދު އެ ހުންނެވީ މާބޮޑަށް ކޯފާވެފައިހެން ހީވެ އެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކަމެއް ގޯސްކޮށް ކުރެވިފައިވާނަމަ އަޅުގަނޑުމެން މާފަށް އެދޭ ވާހަކަ އޭނާއަށް ދަންނަވައި ދޭށެވެ.'

މި ހާދިސާގެ ވާހަކަ މި ދެންނެވީ، އެ ވަކީލު ކަންކުރެއްވި ގޮތް ރަނގަޅޭ ދަންނަވާކަށް ނޫނެވެ. އެފަދަ ކަމެއް ކޮށްފި ވަކީލަކު ކޯޓުގެ ހުރުމަތް ކަނޑައިފި ކަމަށް ނިންމައި ވަގުތުން އަދަބުވެސް ކަނޑައަޅަންވީ އެވެ. އެކަމަކު ރާއްޖެއަށް ނިސްބަތްކުރާއިރު، އަޅުގަނޑުގެ ކަންބޮޑުވުމަކީ ފަނޑިޔާރުވެސް ގޮނޑިކޮޅުން ތެދުވެވަޑައިގެން އަތްއުއްކަވައި 'ކަލޭތީ މާބޮޑު ގަމާރެކޭ' ވިދާޅުވެ ހަޅޭފުޅު ލައްވަފާނެ ކަމެވެ. އޭރަށް ކޯޓުތެރެއިން ފެންނާނީ ރީތި މަންޒަރެއް ނޫނެވެ.

ފަނޑިޔާރުންނަކީވެސް އިންސާނުންނެވެ. ރުޅިއާއި ހިތާމައާއި ހިތްހަމަނުޖެހުމާއި، ބަނޑުހައިހޫނުކަން ފަދަ އެއްވެސް އިހުސާސަކުން ބަރީއަވެގެންވާ ބައެއް ނޫނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ހަނދުމަފުޅުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ކަމަކީ، ފަނޑިޔާރުންނަކީ އިންތިހާއަށް ކެތްތެރި ބަޔަކަށް ވާންޖެހޭނޭ ކަމަށް ފަނޑިޔާރުންގެ ގާނޫނު ލާޒިމުކުރާ ކަމެވެ. ގަދަބަސް ވިދާޅުވުމާއި، ހަރުކޮށް ވިދާޅުވާ ބަސްފުޅުތައް އެގޮތުގައި ވިދާޅުނުވި ނަމަވެސް، މައްސަލައިގެ ނިޔާ ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު އޮތީ ފަނޑިޔާރު އަތްޕުޅުގަ އެވެ. އެހެންވީމާ، ކޯފާވެ, މަލާމާތުގެ ބަހެއް ވިދާޅުވާންޖެހޭ ސަބަބެއް އަމުދުން ނުވެސް ނެތެވެ. އެކަން އެހެން ނުކުރެއްވިނަމަވެސް ފަނޑިޔާރަށް ހައްގުވާ އިހުތިރާމު ލިބިގެންދާނެ އެވެ.

ޝަރީއަތަކީ ވަރަށް ހުރުމަތްތެރި މަޖިލީހެކެވެ. އަދި ފަނޑިޔާރުންނަކީވެސް ވަރަށް ހުރުމަތްތެރި ބައެކެވެ. ހާއްސަ މަގާމެއް މުޖުމަތަމުގައި ދެވިފައިވާ ބައެކެވެ. އެމީހުންނަކީ ސެލެބުރީޓީންނެއް ނޫނެވެ. އަދި ކޮމީޑިއަނުންނެއް ވެސް ނޫންނެވެ. އެމީހުންގެ މަގަސަދަކަށް ވާން ޖެހޭނީ ހުރުމަތްތެރިކަމާއި މަޑުމައިތެރިކަމާއި އެކު ޝަރީއަތް ހިނގުމެވެ. އަޅުގަނޑު ޖޭއެސްސީ އަށް ކުރާ އިލްތިމާސްއަކީ ފަނޑިޔާރުން އައްޔަނުކުރާއިރު އެ މީހުންގެ ނަފްސާނީ ހާލަތު ވެސް ވަޒަން ކުރެއްވުމެވެ. ބުލީގެ ޝިކާރައަކަށްވެ، ނުވަތަ އެ ނޫންވެސް ހިތްދަތިކަމެއް ކުރިމަތިވެ، އެކަމުގެ އަސަރުން އަރައިނުގަނެވި ހުރި ބޭފުޅެއްކަން ފާހަގަވާ ނަމަ، އެކަމަށް ފަރުވާ ހޯއްދެވުމަށްފަހުގައި މެނުވީ، އިންސާފު ގާއިމުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ހަވާލުނުކުރުމެވެ. އެއީ ނިޔާކަނޑައަޅާ ގޭގެ ހުރުމަތަށްޓަކައި އެވެ.

ކޮމެންޓް

ފަހުގެ ޚަބަރު

އަހަރެން ވެސް ތަރައްގީ ދެކެން ބޭނުން... އެކަމަކު

1977 ވަނަ އަހަރު ސޮވިއެޓް ޔޫނިއަނުން އައްޑޫ ގަން ކުއްޔަށް ހިފަން ހުށަހެޅި ބޮޑު އަގު، ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި ވަކިފަރާތަކަށް ނުޖެހޭ ސިޔާސަތު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ރައީސް ނާސިރު ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ވޯރާ ވިޔަފާރިވެރިން ރާއްޖެއިން ފޮނުވާލައި، ގައުމީ މަސްލަހަތަށް އިސްކަންދެއްވައިގެން މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއް އެމަނިކުފާނު އެޅުއްވިއެވެ.

ސިންގަޕޫރާއި ދެކުނު ކޮރެއާގެ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާ އަޅާކިޔުން

ރާއްޖެއަށް ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް މުހިންމު ނަމަވެސް، ބިން ދޫކުރުމުގައި ދައުލަތަށް ލިބޭ ދާއިމީ ފައިދާއާއި ނުރައްކަލަށް ވިސްނަންޖެހެއެވެ. ސިންގަޕޫރު ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނަށް ބިން ދޫކުރަނީ ހާމަކަންބޮޑު ބީލަމުގެ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން، ވަކި މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ކަމަށްވާއިރު، ބިމުގެ މިލްކިއްޔާތާއި ބަނދަރު ފަދަ މުހިންމު ވަސީލަތްތައް ބާއްވަނީ ދައުލަތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖޭގެ މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށްގެންދާއިރު މިފަދަ ކާމިޔާބު ނަމޫނާތަކަށް ބަލައި، ދައުލަތުގެ މަންފާ އިސްކުރުން މުހިންމެވެ.

އީގަލް ހިލްސްއާ ނުލައި ވެސް ރަސްމާލެއިން ދާއިމީ ނަފާ ހޯދިދާނެ

ރަސްމާލެ ޓޫރިޒަމަށް އީގަލް ހިލްސްއަށް ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ދިވެހިންގެ ފުރިހަމަ މިލްކުވެރިކަން އޮންނަ "ރަސްމާލެ ހިއްސާ" ކުންފުނިން ބިމުގެ ކޮންޓްރޯލް ހިފަހައްޓައި، ދައުލަތް އެންމެ ލޯނެއް ވެސް ނުނަގައި، ވަޒީފާތަކަށް އަމާޒުކޮށް އަމިއްލަ ހަރަދު އަމިއްލައަށް ބަލަހައްޓާ ދިރުންހުރި ސިޓީއެއް ބިނާކުރަންވީ.

ރައްޔިތުންގެ 'އިހުތިރާމު އަތުލުމުގެ' މަޝްރޫއު

ރާއްޖޭގައި އަހުލާގާއި އިހުތިރާމު ކުރުމުގެ ސިފަ އާލާކުރުމަށްޓަކައި، ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ ގައުމީ ކެމްޕޭނެއް ރަސްމީކޮށް އިފްތިތާހުކޮށްދެއްވާފަ. މި ކެމްޕޭނަކީ ދުނިޔޭގެ ބައެއް ޑިކްޓޭޓަރުން ރައްޔިތުންގެ އަހުލާގު ބައްޓަންކުރަން ހިންގި ފަދަ ހަރަކާތްތަކާ އެއްގޮތް ކަމެއް.

ފުށިދިއްގަރު ފަޅާއި ދިވެހިންގެ ހައްގު

މާލެ ސަރަޙައްދުގެ ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ޙައްލެއް ހޯދުމަށް "ރަސްމާލެ" މަޝްރޫޢު ފަށާފައިވާއިރު، މިއީ ދިވެހިންގެ މިލްކެއްގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. ނަމަވެސް، ދިވެހިން ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ބޭނުންވެފައި ތިއްބާ ބިދޭސީން ރަށްވެހިކުރުމަށް މި މަޝްރޫޢު ބަޔަކާ ހަވާލުކުރުމަކީ ދިވެހިންގެ ޙައްޤުތަކަށް އުނިކަން އަންނާނެ، ޤައުމީ ސަލާމަތަށް އޮތް ބިރެއް ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.

ސިޔާސީ ނިންމުމެއް 99 އަހަރުގެ ގާނޫނީ އިލްތިޒާމަކަށް

ރަސްމާލެ މަޝްރޫއު ތަރައްގީކުރުމަށް ސަރުކާރުން އީގަލް ހިލްސްއާއެކު ހުސްނުވާ 99 އަހަރަށް ސޮއިކުރާއިރު މިއީ އާދައިގެ ސިޔާސީ ނިންމުމަކަށްވުރެ މާ ބޮޑު ގާނޫނީ އިލްތިޒާމެކެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އުފެދޭނޭ ގާނޫނީ އިލްތިޒާމުތައް ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގައި ހުރި ގާނޫނީ ގޮންޖެހުންތަކަށް މި ލިޔުމުގައި ވާހަކަ ދައްކަ އެވެ.

ޝަރުތުތަކާއެކު ބްލީޗުން ދަތްއުނގުޅުން ހުއްދަކުރުން

ރަސްމާލެ ޕްރޮޖެކްޓް ޒަޔަނިސްޓުންނާ ގުޅުން އޮތް ބަޔަކަށް އެމީހުން ވަޒަންވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ގޮތަކަށް ޝަރުތުތަކަކާއެކު ދިނުން ހުއްދަވާނެކަމަށް ނެރެގެން އުޅޭ ފަތުވާއަކީ ގެއްލުން ނުވުމުގެ ޝަރުތުތަކާއެކު ލައްފިލުވާލައިގެން ދަތް އުނގުޅުން ހުއްދަވާނެކަމަށް ބުނުން ފަދަ ސޮހޮލު ވަކާލާތެކެވެ.

Newsletter

Get the latest news delivered straight to your inbox