މާލޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ގޯތި ދޭނެ ކަމުގެ ވައުދާއި ހުވަފެންތައް ދެއްކުމަށް ފަހު އެ ރައްޔިތުން ނިކަމެތިކޮށްލައި, ރެފިއުޖީންނަށް ކުރީގެ ސަރުކާރުތަކުން ހަދާފައިވާ ކަމަށް ބުނެ އިންތިގާލީ އިންސާފުގެ އޮފީހަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅައިފި އެވެ.
އިންތިގާލީ އިންސާފުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ އޮފީހަށް 1 ޖެނުއަރީ 1953 ން ފެށިގެން 17 ނޮވެމްބަރު 2018 އާ ހަމައަށް ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާއެއް ނުވަތަ އިސް ފަރާތެއް ނިޒާމީ ސިފައެއްގައި ރާވައިގެން ހިންގި އިންސާނީ ހައްގުތަކާއި އަސާސީ މިނިވަންކަމާ ހިލާފު އަމަލުތަކާ ގުޅޭ މައްސަލަތައް ބަލަން ބާރު ލިބެ އެވެ.
މާލޭ ރައްޔިތުންގެ މައްސަލަ އެ އޮފީހަށް ހުށަހެޅީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާފަންނު ދެކުނު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އިބްރާހިމް ރަޝީދު (ބޮންޑޭ) އާއި އެންވަރަމަންޓް މިނިސްޓްރީގެ އެގްޒެކެޓިވް ޑިރެކްޓަރު ލަބީގް މުހައްމަދު މާހިދެވެ.
އެ ދެ ބޭފުޅުން ހުށަހެޅި މައްސަލައިގައި ކުރީގެ ދެ ރައީސުން ކަމަށްވާ މުއުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމާއި އަބްދުالله ޔާމީންގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުތަކެއްކޮށް, ނިޒާމީ ސިފައެއްގައި ރައްޔިތުން ހާލުގައި ޖައްސާފައިވާ ކަމަށް ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.
އެގޮތުން, 1979 ވަނަ އަހަރު މާލޭގެ ބިން ހިއްކަން ފަށައި, ނިކަމެތި ހާލުގައި ދިރިއުޅޭނެ ތަންކޮޅެއް ނުލިބި އުޅުނު ރައްޔިތުންނަށް ގޯތި ދޫކުރާނެ ކަމުގެ ވައުދު ރައީސް މައުމޫން ވެވަޑައިގެންނެވި ކަމަށާއި އެ މަސައްކަތް މައުމޫން ފެއްޓެވީ ވެސް ނިކަމެތި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި ކަމަށް މައްސަލައިގައިވެ އެވެ. އެ މަޝްރޫއުއާއެކު މާލޭގެ ދެކުނު ފަރާތުގައި ހާލުގައި އުޅެމުންދާ ރައްޔިތުންނަށް ތަނަވަސް ހިޔާވަހިކަމެއް ލިބޭނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރެވުނު ކަމަށް ވެސް ބުނެފައިވެ އެވެ.
ނަމަވެސް, މެންބަރު ބޮންޑޭ ހުށަހެޅި މައްސަލައިގައިވާ ގޮތުން, 30 އަހަރުގެ ވެރިކަން ނިމިގެން ދިޔައިތު ވެސް އެ ރައްޔިތުން ތިބީ އެ ހާލުގައި, އެ ނިކަމެތިކަމުގަ އެވެ. އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ހިއްކި ބިމުން ގޯތި ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި މައްސަލާގައި ތުހުމަތު ކޮށްފައިވާ ގޮތުން, ގޯތިތައް ބަހާފައިވަނީ ރައީސްގެ އަރިސް ބޭފުޅުންނާއި ވަޒީރުންނާއި ކަތީބުންނާއި އަތޮޅުވެރިންނާއި ގާޒީންނާއި ވިޔަފާރިވެރިންނާއި ކަމަވޮށިގެންވާ މީހުންނަށް ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށްފައިވެ އެވެ.
މައްސަލައިގައިވާ ގޮތުން އެ ގޯތިތައް ބެހުމަށްފަހު އޭގެ އަދަދުތައް ވެސް ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ. އަދި, އެކަމަށް ވަކާލާތުކުރި މީހުންނަށް ޖަލުގައި އަނިޔާކޮށްފައިވާ ކަމަށް ވަނީ ތުހުމަތުކޮށްފަ އެވެ.
އިންތިގާލީ އިންސާފު ހޯދުމަށް ހުށަހެޅި މައްސަލާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން, ނިކަމެތި ރައްޔިތުންނަށް ދިރިއުޅެވޭނެ ގޮތެއް ނެތުމުގެ ސަބަބުން, ދިރިއުޅުން ހަލާކުވެ, ޖީލުތައް ވަނީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ފަދަ ވަބާތަކުގައި ޖެހިފަ އެވެ. އަދި އިޖުތިމާއީ އެތައް މައްސަލަތަކެއްގެ ތެރޭ ރައްޔިތުން ދަނީ ހަނާވަމުން ކަމަށް ވެސް ވެ އެވެ.
އެ ހާލުގައި ތިބި ރައްޔިތުންނާމެދު ފަހުން ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެންނެވި މައުމޫންގެ ކޮއްކޮ, ޔާމީން ވެސް އަމަލު ކުރެއްވީ ވަރަށް ގޯސްކޮށް ކަމަށް މައްސަލާގައި ތުހުމަތު ކުރި އެވެ. އެގޮތުން, ދައުލަތުން ހަރަދުކޮށްގެން ހުޅުމާލޭ ބިން ހިއްކުމަށްފަހު އެތަނުގައި އެޅީ "ކޮތަރު ކޮށި"ތަކެއް ކަމަށް ބުންޏެވެ. އެ އިޝާރާތްކުރީ ހިޔާ މަޝްރޫއަށެވެ.
މައްސަލައިގައި ބުނި ގޮތުގައި މާލޭ ރައްޔިތުން ތޮއްޖައްސައި, "ގެޓޯ"އެއްގެ ތެރޭ އުޅެން މަޖުބޫރުކޮށްފައިވާއިރު, ރަށްރަށުން ދަނީ ހިލޭ ގޯތި ދޫކުރަމުންނެވެ. ނަމަވެސް, ހުޅުމާލޭގެ ފްލެޓްތަކަށް ވެސް މާލޭ ރައްޔިތުން ވާދަކުރަން ޖެހެނީ މުޅި ދިވެހި ރައްޔިތުންނާ ކަމަށާއި މިއީ ގާނޫނުއަސާސީގައި ބުނާ ހަމަހަމަކަމާ ހިލާފު ކަމެއް ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ.
މިކަމުގެ ހައްލަކީ މާލޭ ސަރަހައްދުން ހިއްކާފައިވާ ބިންތަކުންނާއި ހިއްކަން ނިންމާފައިވާ ބިންތަކުން މާލޭ ރައްޔިތުންނަށް ބިން ދިނުން ކަމާއި އެކަން ނުކޮށް އެ ބިންތަކުގައި އެހެން އެއްވެސް ކަމެއް ކޮށްގެން ނުވާނެ ކަމަށް މައްސަލާގައިވެ އެވެ. މައްސަލާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި, މާލޭގެ ރައްޔިތުންނަށް މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން ލިބިފައިވާ ގޯތިތައް ފޮތިފޮތިކޮށް މިހާރު އުޅެވޭ ވަރެއް ނޫނެވެ. އަދި އެމީހުން ވަނީ އަމިއްލަ ބިމުގައި ރެފިއުޖީންނަށްވެފައި ކަމަށް ވެސް ބުނެފައިވެ އެވެ.
އެހެންވެ, މައްސަލާގައި ބޭނުންވާ ބަދަލެއްގެ ގޮތުގައި އެދިފައިވަނީ މާލޭ ރައްޔިތުންނަށް މާލޭގެ ބިމުން ގޯތި ހޯދައިދިނުމެވެ.
