ރާއްޖޭގެ މުރަކަ ފަރުތަކަށް ގާ ހުދުވުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެ، އެ ފަރުތަކަށް ލިބެމުންދާ ގެއްލުންތައް ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި މިވަގުތު ކުރިއަށް ބިން ހިއްކުމުގެ ހުރިހާ މަޝްރޫއުއެއް ހުއްޓާލުމަށް މުރަކަ އާއި ފަރުތައް ދިރާސާކުރާ ޖަމިއްޔާ، މޯލްޑިވްސް ރެސީލިއަންޓް ރީފްސްއިން ގޮވާލައިފި އެވެ.
އެ ޖަމިއްޔާއިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑުގެ ހޫނުމިން އާދަޔާ ހިލާފަށް މަތިވުމުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކަށް މިވަގުތު ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަމަށެވެ.
ނޭޝަނަލް އޯޝަނިކް އެންޑް އެޓްމޮސްފެރިކް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (ނޯއާ) ގެ ތަފާސްހިސާބުތަކާ ހަވާލާދީ އެ ޖަމިއްޔާއިން ބުނީ، މި މަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ރާއްޖެ އޮތީ ގާ ހުދުވުމުގެ "ވޮޗް" އެލާޓްގައި ކަމަށެވެ.
ކުރިއަށް އޮތް 12 ހަފުތާގެ ތެރޭގައި މި ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވެ، "އެލާޓް ލެވަލް 1" އަށް ބަދަލުވެދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ ކަމަށް ވެސް އެ ބަޔާނުގައި ވެ އެވެ. މިއީ ފަރުތަކުން ވަރަށް ބޮޑަށް ގާ ހުދުވާނެ މަރުހަލާއެކެވެ.
ގާ ހުދުވުމަކީ ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު ހޫނުވުމުގެ ސަބަބުން މުރަކައިގެ ޓިޝޫތަކުގައި ދިރިއުޅޭ "ޒޫޒެންތެލީ" ނަމަކަށް ކިޔާ ފެހިތައް ބޭރުވުމުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. މި ފެހިތަކަކީ މުރަކައަށް ބޭނުންވާ ހަކަތައިގެ 90 ޕަސެންޓު ފޯރުކޮށްދޭ ދިރުން ކަމަށްވާއިރު، އެ ފެހިތައް ބޭރުވުމުން މުރަކަތައް ބަލިކަށިވެ މަރުވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު ވެ އެވެ.
މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކަށް މީގެ ކުރިން ވެސް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ދިމާވާން މެދުވެރިވި ސަބަބެވެ. އެގޮތުން، 1998، 2016 އަދި 2023 ވަނަ އަހަރު ވެސް ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު ހޫނުވެ ވަރަށް ބޮޑަށް ގާ ހުދުވި އެވެ.
ފަރުތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި، ސަރުކާރުން ހިންގާ ބިން ހިއްކުމާއި ވެލި ނެގުމުގެ މަޝްރޫއުތައް، ކަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން އާދައިގެ މިންވަރަކަށް ތިރިވާތާ މަދުވެގެން ދެ ހަފުތާ ވަންދެން ހުއްޓާލުމަށް އެ ޖަމިއްޔާއިން ވަނީ ގޮވާލައިފަ އެވެ.
ބިން ހިއްކުމުގެ ސަބަބުން ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު ކިލަނބުވެ، ކިސަޑު ގިނަވުމަކީ މިހާރު ވެސް ބަލިކަށިވެފައިވާ މުރަކަތައް މަރުވުމަށް މެދުވެރިވާނެ ސަބަބެކެވެ.
އޭގެ އިތުރުން، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުން ވެސް ވެލި ނެގުމާއި ގޮނޑުދޮށް ހެދުމުގެ މަސައްކަތްތައް ހުއްޓާލުމަށާއި، ކަނޑަށް ނަޖިސް ފެން ދޫކުރުމުގައި މިހާރަށްވުރެ ބޮޑަށް ސަމާލުވުމަށް ވަނީ ގޮވާލާފަ އެވެ.
އާންމު ރައްޔިތުން ވެސް މި ދުވަސްވަރު ފަރުތަކަށް ކުރާ ޒިޔާރަތްތަކުގައި ނަގިލި އެޅުމާއި، ފަރުތަކަށް ގެއްލުންވާ ފަދަ އަމަލުތަކުން ދުރުހެލިވުމަށް އެ ޖަމިއްޔާއިން ވަނީ އެދިފަ އެވެ.
ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދުތަކުން ގާ ހުދުވާކަން ފާހަގަކުރެވޭނަމަ، މޯލްޑިވްސް މެރިން ރިސާޗް އިންސްޓިޓިއުޓްގެ އޮންލައިން ޕޯޓަލް މެދުވެރިކޮށް އެ މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރެވޭނެ އެވެ.
