ހެނދުނުގެ ނާސްތާގެ ކުރިން ކޮފީ ތައްޓެއް ބޮއެލުމަކީ ވަރަށް ގިނަ މީހުންގެ އާދައެކެވެ. އެހެންކަމުން މުޅި ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ބަލާއިރު، އެންމެ ގިނަ މީހުން ބޭނުންކުރާ ބުއިމުގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެފައި އޮންނަނީ ވެސް ކޮފީއެވެ. ބައެއް މީހުން ކިރު އަޅައިގެން ކިރު ކޮފީއެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ކިރެއް ހަކުރެއް ނާޅައި ކަޅު ކޮފީއެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ހަކުރު އަޅައިގެން ކަޅު ކޮފީ އެވެ.
ގިނަ މީހުން ހެނދުނު ކޮފީ ބޮނީ ހުސް ގޮހޮރާ ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުންނަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން މާ ބޮޑު ސިއްހީ އެހެން އުނދަގުލެއް (ސައިޑް އިފެކްޓެއް) ނުލިބެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް މީހުންނަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން، ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ބައެއް އުނދަގޫތައް ކުރިމަތިވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ބަނޑުގައި ވައި ނުވަތަ ގޭސް އުފެދި މަތިންއަރާ ބަލި ޖެހޭ ގޮތް މެދުވެރިވެއެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން މެއިން ދިލަނަގާ ގޮތް (މޭ އެންދުން) މެދުވެރިވެއެވެ.
ތަޖުރިބާކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި ހެނދުނު ހުސް ބަނޑާ ހުރެ ކޮފީ ބުއިމުން، މައިދާގައި ގޭސް އުފެދޭ މިންވަރު މަތިވުމަށް މަގު ފަހިވެއެވެ. ބަޑުގައި ގޭސް ގިނަވުމުން، ބަނޑުގައި ހުންނަ ގޭސްތައް މައްޗަށް އަރައި ކާތަކެތި ހިނގާހޮޅިއަށް ވާޞިލްވުމުން ކާތަކެތި ހިނގާހޮޅީގެ އެތެރޭގެ ބަތާނަފަށަށް އުނދަގޫވެ، މޭ އެންދުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. ބަނޑުގައި ހުންނަ ގޭސްތައް ކާތަކެތި ހިނގާހޮޅިއަށް (Esophagus) އެރުމުން، މޭ އެންދުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވެއެވެ.
ކޮފީގައި އެކުލެވޭ ކެފޭންއަކީ ގޮހޮރާއި ކާތަކެތި ހިނގާ ހޮޅި ގުޅުވައިދޭ ދޮރާށި ނުވަތަ ކާތަކެތި ހިނގާހޮޅީގެ ނިމޭ ހިސާބުގައި ވަށްބުރަށް އިންނަ ވަކަ މަސްކޮޅު (lower esophageal sphincter)ގެ ބާރު ދަށްކޮށްލާ މާއްދާއެކެވެ. ވޭލެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރާ މި މަސްކޮޅުގެ ބާރު ދަށްވުމުން، ލެއްޕިފައި އިންނަން ޖެހޭ އެ ވޭލު ހުޅުވިފައި ހުންނަ ގޮތް މެދުވެރިވެ، ގޮހޮރުގައި ހުންނަ ގޭސްތައް ކާތަކެތި ހިނގާ ހޮޅިއަށް އަރާ ގޮތްވެއެވެ.
އެހެންކަމުން، ބަނޑުގައި ވައި ހެދުމުގެ މައްސަލަ (gastroesophageal reflux disease (GERD)) ކުރިމަތިވާ މީހުން، ހެނދުނު ހުސް ބަނޑާ ހުރެ ކޮފީ ބޯ ނަމަ، އެކަމާ މެދު އިތުރަށް ވިސްނަން ޖެހެއެވެ.
ކެފޭންއަކީ އޭގެ ޒާތުގައި، އިންސާނުންގެ ބައެއް ކަހަލަ އިހްސާސްތައް މަތިކޮށްދޭ ގުދުރަތީ މާއްދާއަކަށް ވުމުން، ހުސް ބަނޑާ ހުރެ ކޮފީ ބުއިމުން ހާސްވެ ކަންބޮޑުވުމުގެ (anxiety) ހާލަތު މެދުވެރިވުމާއި، ކަންކަމާ މާ އަވަހަށް ފިކުރު ބޮޑުވާ ގޮތް (nervous) މެދުވެރިވެއެވެ. މި ގޮތް މެދުވެރިވަނީ، ހުސް ބަނޑާ ހުރެ ކޮފީ ބުއިމުން، ކެފޭގައި އެކުލެވޭ ކެފޭންގެ މާއްދާ، ލޭގެ ތެރެއަށް ދަމައިގަންނަ މިންވަރު އަވަސްވުމުންނެވެ.
ތަޖުރިބާކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި ކެފޭންގެ ސަބަބުން މެދުވެރިވާ މި ފަދަ މައްސަލަތައް މަދުކުރުމަށްޓަކައި، ކޮފީ ބޯން ވާނީ ކޮންމެވެސް އެހެން ކާނާއަކާ އެކުގައެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ކެފޭންގެ މިންވަރު އިތުރުވުމުން، ހާސްވެ ކަންބޮޑުވުމާއި، ހިތުގެ ވިންދު އަވަސްވުމާއި، ބޮލުގައި ރިއްސުމާއި، ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުމުގެ މައްސަލަ ވެސް ކުރިމަތިވެދާނެ އެވެ. ހާއްސަކޮށް، ދުވާލަކު ހަ ޖޯޑަށް ވުރެ ގިނައިން ކޮފީ ބޯ މީހުންނަށް މި ނުރައްކާތައް ބޮޑެވެ.
އެހެންކަމުން ޑޮކްޓަރުން އިރުޝާދު ދެއްވަނީ، ދުވާލަކު ކެފޭން ބޭނުންކުރާ މިންވަރު 400 މިލިގުރާމްގައި ހިފެހެއްޓުމަށެވެ. އެއީ އާދައިގެ ކުޑަ ޖޯޑުގެ ފަސް ވަރަކަށް ޖޯޑު ކޮފީއެވެ. ކެފޭންގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކަށް ބަލައި، ރޭގަނޑު ނިދަން އޮށޯންނަމުން، ކޮފީ ނުބުއިމަށް ވެސް ޑޮކްޓަރުން އިރުޝާދު ދެއްވައެވެ. ސަބަބަކީ ހަތް ގަޑިއިރު ވަންދެން ކެފޭންގެ އަސަރު ލޭގެ ތެރޭގައި ދައުރުވަމުން ދާނެތީއެވެ.
މީގެ އިތުރުން މާބަނޑު ދުވަސްވަރު މައިމީހާ ކޮފީ ބުއިމުން، ބަނޑުގައި އޮންނަ ކުޑަ ދަރިފުޅަށް ވެސް، ރަހިމުގައި އޮންނަ ވާމަސް ނުވަތަ މަސް (placenta)ގެ ޒަރީއާއިން ކެފޭންގެ އަސަރު ކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން ދުޅަހެޔޮ ދަރިއަކަށް އިންތިޒާރުކުރާ މައިން، މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ކޮފީއާ ދުރުވުން ބުއްދިވެރިއެވެ. ކޮފީ ނުބޮއެ ނުހުރެވޭ ނަމަ ދުވާލަކު 1-2 ޖޯޑު ކޮފީން ފުއްދައިލުން މުހިންމެވެ.
ހުސް ބަނޑާ ހުރެ ކޮފީ ބުއިމުން، ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމަށް ވެސް ބުރޫ އަރައެވެ. މިހެންވުމުން، ބަނޑުގައި ވައި އުފެދި ބަނޑު ފުއްޕުމުގެ މައްސަލަ (bloating) އާއި އަކުނިވަޔަށް ދެމުމާއި (cramps) މޭނުބައި ކުރުމާއި (nausea) މޭ އެންދުމާއި (heartburn) ބޭރަށްހިންގުން (diarrhea) މެދުވެރިވެއެވެ.
ހޯމޯންތަކަށް ބަދަލުތައް އައުމަކީ ވެސް، ހުސް ބަނޑާ ކޮފީ ބުއިމުން މެދުވެރިވާ ކަމެކެވެ. ކެފެއިން އަކީ ހަށިގަނޑުގައި ކޯޓިސޯލް ކިޔާ ހޯމޯން އުފައްދާ މިންވަރު އިތުރުވާ ކަމެކެވެ. މިހާލަތު މެދުވެރިވުމަށް ހޯމޯން ސްޓްރެސް (stress hormone) ކިޔައެވެ. ކޯޓިސޯލް ހޯމޯނަކީ ހަށިގަނޑުގައި ލޭގެ ޕްރެޝަރު ހަމައަކަށް އަޅުވައިދީ ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ދުޅަތައް ތިރިކޮށްދީ ކާނާއިން ހަކަތަ އުފައްދައިދިނުމުގެ މަސައްކަތް (metabolism) ވިލަރެސްކުރުމުގެ މޭސްތިރިޔާއެވެ.
ނަމަވެސް މި ހޯމޯން ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ވުރެ އިތުރުވާ ހާލަތުގައި، ހާސްވެ ކަންބޮޑުވުމާއި (anxiety) ނިދަން އުނދަގޫވުމުގެ މައްސަލަ ވެސް ކުރިމަތިވެއެވެ. ދާއިމީ ގޮތެއްގައި މި ބާވަތުގެ ހޯމޯން ހަށިގަނޑުގައި އިތުރުވެފައި ހުންނަ ނަމަ، ހިތުގެ ބަލިތައް ޖެހި، ކަށި ފީވުމުގެ މައްސަލަ ވެސް ކުރިމަތިވެއެވެ.
