ރިޕޯޓުވާރުތަވާ ބިންވެރިކަން؛ ކުލީގެ ދަންތުރަ އަނެއް ޖީލަށް ވެސް؟

ވާރުތަވާ ބިންވެރިކަން؛ ކުލީގެ ދަންތުރަ އަނެއް ޖީލަށް ވެސް؟

މިކަމުގައި ބަލަންވީ ހަގީގީ މާލޭ މީހުންނަކީ ކޮބައިތޯ އެއް ނޫނެވެ. ކުރަންވީ އެއްކަލަ މާލެ-ރާއްޖެތެރެ ބަހުސެއް ވެސް ނޫނެވެ. ބަހުސްކުރަންވީ، ދައުލަތުގެ ބިމެއްގައި ފްލެޓުތަކެއް އަޅައިގެން ދިނުމާ ހިލާފަށް، ގިނަ ބިންތަކެއް މަދު ބަޔަކަށް ހިލޭ ލިބުމުން ދެން ނުކުންނާނެ ނަތީޖާއާ މެދު އެވެ.

ދުނިޔޭގައި ވެސް އާބާދީ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސިޓީގެ ދަރަޖަ ލިބިފައިވާ މާލޭގެ މަތިން ނަގާފައިވާ ފޮޓޯއެއް. -ފޮޓޯ: އިޝާން
ދުނިޔޭގައި ވެސް އާބާދީ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސިޓީގެ ދަރަޖަ ލިބިފައިވާ މާލޭގެ މަތިން ނަގާފައިވާ ފޮޓޯއެއް. -ފޮޓޯ: އިޝާން

ވެރިކަން ކުރާ މާލޭގައި މިހާރު ފެންނަމުންދާ އިޖުތިމާއީ ގިނަ މައްސަލަތަކުގެ އަސްލު އެއްވެސް މީހަކަށް އޮޅިފައި ނޯންނާނެ އެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ބޮޑު ބައެއް ކުދިކުދި ގޮޅިތަކުގައި ތޮއްޖެހިގެން ދިރިއުޅުން މަޖުބޫރު ކުރުމުގެ ހުތުރު ނަތީޖާ އެވެ. އެކަން ހިނގީ އެއް ދުވަހުން، ދެ ދުވަހަކުން ނޫނެވެ. ދުނިޔޭގެ ވެސް ނިސްބަތުން އާބާދީ އެންމެ ބޮޑު ސިޓީގެ ލަގަބު މާލެ ހޯދީ، މަޑުމަޑުން، އެންމެންގެ ލޯކުރިމަތީގަ އެވެ.

މަރުކަޒީ ސިޔާސަތެއްގެ ތެރެއިން އަމިއްލައަށް ހެދި ގޯހަކަށް ހައްލު ވެސް އަމިއްލައަށް "އީޖާދު"ކޮށް 2014 ގައި ހުޅުމާލެ ހިއްކައި، އޭގެ ފަސް އަހަރު ފަހުން މީހުން އާބާދުކުރަން ފެށި އެވެ. އޭރު މާލޭ ރައްޔިތުންނަށް ހުޅުމާލެ ދެއްކީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައިގެ ނިމުން ގޮތުގަ އެވެ. އެކަމަކު އޭގެ 10 އަހަރު ފަހުން އެ ހައްލު މިވަނީ އިތުރު ފަޅުތަކެއް ހިއްކައި، ބިޔަކޮށް ބުރިޖު އަޅައިގެން، "މާލެ" އިތުރަށް ދަމާލައިފަ އެވެ.

"...ޔަގީންކަމެއް އިނގޭތޯ. އެ ބްރިޖް ބޮޑުކޮށް، އަދި އަޅުގަނޑު ހިތުން މީގެ މާފަހުން، ތަންކޮޅެއް ފަހުން އަދި ހުޅުމާލެއިން ފެށިގެން އެކޮޅަށްވެސް ދާނެ ބްރިޖް،" މިމަހުގެ އަށް ވަނަ ދުވަހު ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ނޫސްވެރިންނަށް ވިދާޅުވި އެވެ.

އެ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމަކީ މާލެ ސަރަހައްދުން މާލޭ ރައްޔިތުންނަށް ދޫކުރަން ނިންމާފައިވާ 5،000 ގޯތީގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ދޫކުރާ 3،000 ގޯތި ދޫކުރަން ހުޅުވާލާނޭ ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު އިއުލާނުކުރެއްވި ދުވަހެވެ. އެ ނިންމުން، "ގެދޮރުވެރިން"ގެ ނަން ދީ، މި ސަރުކާރުން ޖަރީކޮށްފައިވަނީ ފާއިތުވި 40 އަހަރުގެ ތެރޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މާލޭ ރައްޔިތުންނަށް ގޯތި ދޫކުރާ ގޮތުގަ އެވެ.

އެކި ރާގަށް އެއް ލަވައެއް

ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައިގެ ހައްލު އެކި ސަރުކާރުތަކުން ގިނަ ގޮތް ގޮތަށް އެކި ޕްލޭންތައް ނެރެ ދައްކައިފި އެވެ. "ވެށިފަހި" އާއި ގުޅިފަޅުން ފްލެޓާއި ހިޔާގެ ނަމުގައި އެކި ރާގުތަކަށް އެއް ލަވަތަކެއް މީގެ ކުރިން ވެސް ވަނީ އަޑުއިވިފަ އެވެ. ނަމަވެސް، ރާއްޖޭގައި އޮތް އެންމެ މުސްކުޅި މައްސަލައަށް ހައްލެއް އަންނަ ތަނެއް ނުފެނެ އެވެ. މާލޭގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ގިނަ މީހުންގެ އާމްދަނީ އާއެކު މުޅި އުމުރު ހުސްވަނީ ކުލި ދެއްކުމުގަ އެވެ.

މޯލްޑިވްސް ބިޔުރޯ އޮފް ސްޓެޓިސްޓިކްސް (އެމްބީއެސް) ގެ 2019 ވަނަ އަހަރުގެ ހައުސްހޯލްޑް އިންކަމް އެންޑް އެކްސްޕެންޑިޗާ ސާވޭ (ހަޔަސް) އިން ދައްކާ ގޮތުގައި، އެ އަހަރާ ހަމައަށް ރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ ޖުމްލަ އާބާދީ 451،622 އެވެ. މުޅި އާބާދީ ނިސްބަތްވަނީ 87،538 ގޭބީސީއަށް ކަމަށް ބުނެފައިވާއިރު، އޭގެ 48 ޕަސަންޓް ދިރިއުޅެނީ މާލެ ސަރަހައްދުގަ އެވެ. އެ ތަފާސްހިސާބުގެ އެންމެ އަޅައިގަންނަ އަދަދަކީ، އޭގެ ތެރެއިން ކުލި ދައްކައިގެން ދިރިއުޅޭ ނިސްބަތެވެ. ހަޔަސްއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، މާލެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅޭ އާބާދީގެ 74 ޕަސަންޓަކީ ކުލި ދައްކައިގެން އުޅޭ މީހުނެވެ.

އެ ސާވޭގެ ފުނަށް ފީނާލާއިރު، މާލޭގެ ގޭބީސީއަކަށް ލިބޭ އެވަރެޖު އާމްދަނީގެ 27 ޕަސަންޓު ހޭދަވަނީ ބޯހިޔާވަހިކަމަށެވެ. އެއީ އެވަރެޖުކޮށް ގާތްގަނޑަކަށް މަހަކު 13،000ރ. އެވެ. މި ތަފާސްހިސާބުތަކުގެ ލެންސުން ބަލާ ނަމަ، އެއް ކަމެއް ވަރަށް ސާފެވެ. މާލޭގައި ގޯތިއޮތް މަދު ބަޔަކަށް ލިބިފައިވަނީ، ޖީލުތަކަށް ދެމިގެން ގޮސްފައިވާ ތަނަވަސްކަމެވެ. ތައުލީމާއި ސިއްހަތް ފަދަ ޒަރޫރީ ބޭނުންތަކަށް މާލެއަށް ހިޖުރަކުރަން މަޖުބުރޫވާ އާބާދީގެ ބޮޑުބައެއްގެ ބުރަ މަސައްކަތުން ދައްކާ ކުލިތަކުންނެވެ.

ރިޕީޓުވާނީ ކުލިވެރިންގެ ސިލްސިލާ؟

ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުގައި 25 ބުރީގެ ބިޔަ ޓަވަރުތަކުގައި ހަތްހާ ފްލެޓު އެޅުން އެއީ ކުލީގެ ގަނައިން މިންޖުކުރަން އެމަނިކުފާނަށް ފެނިވަޑައިގެންނެވި ހައްލެވެ. އެ ޓަވަރުތަކުގައި 40،000 އެއްހާ މީހުން އާބާދުވާނެ ކަމަށް އަންދާޒާކޮށްފައިވާއިރު، އެ ހައްލު މި ސަރުކާރަށް ދެކޮޅެއް ނުޖެހެ އެވެ. ފެށުނީއްސުރެން ހިޔާ މަޝްރޫއުއަށް ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުކޮށް، މި ސަރުކާރުގެ ހައްލަކަށް ރައީސް ސޯލިހު ނެރެ ދެއްކެވީ "ގެދޮރުވެރިޔާ" މަޝްރޫއު އެވެ.

އެ މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ފްލެޓާއި ގޯތި ދޫކުރަން މިހާރު ހުޅުވާލާފައިވާއިރު، މި ސަރުކާރުގެ ހައްލަށް ވެސް ގިނަ ބައެއްގެ ފާޑުކިޔުމާއި ނުރުހުން ދަނީ ފާޅުކުރަމުންނެވެ. މި ކަމުގައި އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެއް އޮތީ އެ މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ބޯހިޔާވަހިކަން ލިބޭ މާލޭ މީހުން ދަރަޖަ ކުރުމުގެ އުސޫލާ މެދު އެވެ. މާލޭ ރައްޔިތެއް ކަމަށް ބަލާ މިންގަނޑުގެ ތެރޭގައި މާލެއަށް އުފަން، ރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށެއްގައި އެއްވެސް އިރެއްގައި ރަޖިސްޓްރީވެފައިނުވުން ވަނީ ހިމަނާފަ އެވެ. ގިނަ ބައެއްގެ ނަޒަރުގައި މިއީ ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފު ކަމެކެވެ. ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ހައްގު ހަމަހަމަކަމާއެކު ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ ކަމަށް ގާނޫނުއަސާސީގައި ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، ދަފްތަރުގައި ޖެހިގެން ތިބި އެތައް ހާސް ރައްޔިތުންތަކެއް ބާކީވެގެން ދިޔުމަކީ ބޭއިންސާފެއް ކަމެއް ބުނެ އެވެ.

"ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ފައިސާ ހަރަދުކޮށްގެން ހިއްކާ އެއްވެސް ބިމެއް ވަކިބަޔަކަށް ހިލޭދީ، ހަމައެފަދަ ހާލަތުގައި ތިބި އެހެން ރައްޔިތުން އޭގެން މަހްރޫމްކޮށް، ތަފާތުކުރުމަކީ ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފު ކަމެއް. އަދި އެއީ ބޮޑުވެގެންވާ ބޭއިންސާފެއް،" އެކަމާ ދެކޮޅަށް އެންމެ ހަރުއަޑުން ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ގެންދަވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކެންދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަލީ ހުސެއިން ވިދާޅުވި އެވެ.

ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ކޮންމެ މަޝްރޫއުއަކާއެކު ކެކި ބަންޑުންވެގެންދާ "މާލެ-ރާއްޖެތެރެ" ބަހުސް މިކަމުގައި ވެސް ހޫނުކަމާއެކު ކުރެވެމުންދާއިރު، "ގެދޮރުވެރިޔާ" މަޝްރޫއުގައި ހަގީގަތުގައި އޮންނަންޖެހޭ އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުން ފާހަގަކުރެއްވި އެއް ބޭފުޅަކީ، ކުރީގެ ބަންޑާރަ ނައިބު ފާތިމަތު ދިޔާނާ ސައީދެވެ.

"އަޅުގަނޑުމެންގެ ދެ ޖީލު ނިމިގެން މިދަނީ ކުލީގެ ދަންތުރައިގަ، އެއް ގޮޅިން އަނެއް ގޮޅިއަން މޫވް ކުރުމުގަ. ވަޒަން ދޫކޮށް ލިބޭހާ އެއްޗެއް ކުއްޔަށްދީގެން ނުހަނު ހާލުގަ. އާބާދީ ޕްރޮޖެކްޝަންސް ބުނާ ގޮތުން، މާލެއަށް ހިޖުރަކުރާނެ އަނެއް ޖީލު ވެސް ދިރިއުޅެންވީ ހަމަ މި ހާލުގަތޯ؟" ދިޔާނާ ސުވާލު ކުރެއްވި އެވެ.

ރާއްޖޭގެ އާބާދީ އިތުރުވާނެ އަންދާޒާއަށް އިޝާރާތް ކުރައްވައި ދިޔާނާ އުފެއްދެވީ މިކަމުގައި އޮތް އެންމެ ހައްސާސީ ސުވާލެވެ.

ޔޫއެންއެފްޕީއޭގެ އެހީގައި އެމްބީއެސްގެ އަންދާޒާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، 2050 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ރާއްޖޭގެ ޖުމްލަ އާބާދީ ނުވަ ލައްކަ ހުރަސްކުރާނެ އެވެ. އޭގެ މާނައަކީ ކުރިއަށް އޮތް ތިރީހަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ އާބާދީ ގާތްގަނޑަކަށް ދެގުނަވާނެ ކަމެވެ. އެ އަންދާޒާގެ އެންމެ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ އެއް ކަމަކީ، މާލޭގައި ދިރިއުޅޭނެ ކަމަށް ކުރެވޭ އަންދާޒާ އެވެ.

ރާއްޖޭގެ އާބާދީ 2054 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް އިތުރުވާނެ ކަމަށް ކުރެވޭ އަންދާޒާ.
ރާއްޖޭގެ އާބާދީ 2054 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް އިތުރުވާނެ ކަމަށް ކުރެވޭ އަންދާޒާ.

ރާއްޖޭގެ އާބާދީ 2054 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް އިތުރުވާނެ ކަމަށް ކުރެވޭ އަންދާޒާ.

އެމްބީއެސްއިން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި، ނުވަ ލައްކައެއްހާ އާބާދީގެ ތެރެއިން 470،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން މާލެ ސަރަހައްދުގައި ވަޒަންވެރިވާނެ އެވެ. އެއީ ގާތްގަނޑަކަށް މިހާރު މުޅި ރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ ޖުމްލަ އާބާދީ ހުރި މިންވަރެވެ. މީގެ ތެރެއިން ހަމައެކަނި ދިވެހިން ފުރާނާލާއިރު، 2050 އާ ހަމައަށް ދިވެހިންގެ އާބާދީގެ 65 ޕަސަންޓު މީހުން ދިރިއުޅޭނީ މާލެ ސަރަހައްދުގައި ކަމަށް ވަނީ އަންދާޒާކޮށްފަ އެވެ.

މައްސަލައަކީ ދުރުވިސްނޭ ޕްލޭނެއް ނެތުން؟

އިޖުތިމާއީ ގޮތުން އެކަނި ބެލި ނަމަވެސް، ހިޔާ މަޝްރޫއުގައި ގިނަ މައްސަލަތަކެއް ހުރި ކަން ގިނަ ބަޔަކަށް ގަބޫލުކުރެވޭއިރު، އެއަށް ވުރެން ވެސް "ގެދޮރުވެރިޔާ" ނުރައްކާ ވެދާނޭ ބުނުމުގެ ޖާގަ ލިބެނީ އެހެންވެ އެވެ. ދިޔާނާ ކުރެއްވި ސުވާލުގެ ދަށުން، ކުރިއަށް އޮތް އަހަަރުތަކުގައި މާލޭ ސަރަހައްދަށް ޖަމާވާނެ ދެ ގުނައަށް ވުރެ ގިނަ އާބާދީއަށް މި ޕްލޭންގައި ވިސްނާފައިވޭތޯ، އެއީ ޖަވާބު ނުލިބޭ ސުވާލެކެވެ.

އާކިޓެކްޗާ އާއި އާބަން ޑިޒައިންގެ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރެއް ކަމަށްވާ މުހައްމަދު އިޝާން ސައީދު ވެސް ފާހަގަކުރައްވަނީ އެ ނުކުތާ އެވެ. އޭނާ "އަދަދު"އަށް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، 2050 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ދެމިގެންދާނެ ޕްލޭނެއް ފަސް އަހަރަށް ހިދުމަތް ކުރަން އަންނަ ސަރުކާރަކުން ނުވިސްނޭނެ އެވެ. ނޫނީ ވޯޓު ހޯދުމާއި އަންނަ ދައުރު ކާމިޔާބު ކުރުމުގެ ދަހިވެތިކަން އޮންނާނެއިރު، ސިޔާސީ މަންފާއަށް އެކަނި ބެލި ނަމަވެސް، އެހާ ދުރަކަށް ނުވިސްނާނެ އެވެ.

"އަޅުގަނޑުމެނަށް އަބަދުވެސް މި ފެންނަނީ ޕޮލިޓިކަލް [ސިޔާސީ] ވިސްނުމެއްގެ ތެރެއިން ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައަށް ހައްލު ދައްކާތަން. ޕޮލިޓިކަލް ފައިނޭންސިން އަކީ އާންމުކޮށް ބޮޑެތި ވިޔަފާރިވެރިންގެ ހިއްސާ އޮންނަ އެއްޗަކަށްވާއިރު، އާބަން ޑިޒައިން އާ ޕްލޭން މި ވަނީ އެމީހުންނާއި ބޮޑެތި ޑިވެލޮޕަރުން ޑިކްޓޭޓް ކުރާ އެއްޗަކަށް،" އެޓޯލްސްކޭޕްގެ އިތުރުން އެމްސްޕޭސްގެ ޕްރިންސިޕަލް އާކިޓެކްޓް އިޝާން ވިދާޅުވި އެވެ.

އޭނާ ވެސް ފާހަގަކުރެއްވި ފަދައިން، މާލޭގައި ހުރި ބިޔަ ބޮޑެތި އިމާރާތްތަކަކީ ކޮންމެވެސް ވިޔަފާރިވެރިއަކަށް 20-30 އަހަރަށް ދިގު މުއްދަތައް ދީގެން ހަދާފައި ހުންނަ ގެތަކެވެ. އެ ގެއެއްގެ ހަގީގީ ވެރިފަރާތަށް ނޫނީ ވާރިސުންނަށް، ގިނަ ފަހަރު ލިބިފައި އޮންނަނީ އެ ގެއަކުން އެންމެ ފްލެޓެކެވެ. ބާކީ ފްލެޓުތައް ކުއްޔަށްދީގެން، މަންފާ ހޯދަމުންދަނީ އެއްކަލަ ވިޔަފާރިވެރިން ކަމީ ހަގީގަތެވެ.

މާލޭގެ އެންމެ ބާރުބޮޑު މަޖީދީ މަގުގައި ޓްރެފިކް ޖެހިފައި. -އަދަދު ފައިލް ފޮޓޯ
މާލޭގެ އެންމެ ބާރުބޮޑު މަޖީދީ މަގުގައި ޓްރެފިކް ޖެހިފައި. -އަދަދު ފައިލް ފޮޓޯ

މާލޭގެ އެންމެ ބާރުބޮޑު މަޖީދީ މަގުގައި ޓްރެފިކް ޖެހިފައި. -އަދަދު ފައިލް ފޮޓޯ

ރައީސް ސޯލިހުގެ ސަރުކާރުގެ މާލެ ސަރަހައްދުން ގޯތިތަކެއް ދޫކުރުމުގެ ޕްލޭނާމެދު ސުވާލު އުފައްދަންޖެހެނީ އެހެންވެ އެވެ. އެ މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ގޯތި ލިބޭނެ ހައްގުވެރީނަށް ގޯތި ދިނަސް، އެތަންތަނުގައި ގެދޮރު އަޅަން ބޭނުންވާ ފައިސާ ހަމަޖައްސާނެ ގޮތެއް އަދި ގައިމުވެސް ހާމައެއް ނުކުރެ އެވެ. އަމިއްލައަށް ލޯނު ނަގައިގެން އެތަންތަން ހަދައިގެން، ލޯނު އަނބުރާ ދައްކަން އެތަންތަނުން ފްލެޓު ކުއްޔަށް ދިނުމާއި، ނޫނީ ވިޔަފާރިވެރިއަކަށް ދިގު މުއްދަތަކަށް ގިނަ ފްލެޓުތަކެއް ދީގެން، ތަން ހެދުމަކީ މާލޭގެ އިތުރުން ހުޅުމާލޭގައި މިހާރު ވެސް އިވެމުންދާ ލަވަ އެވެ.

އޭގެން ކޮންމެ މަގަކުން ހިނގި ނަމަވެސް، ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަ އާއި ކުލީގެ ދަންތުރައިން ސަލާމަތްވުމުގެ މަންޒިލަށް ވާސިލުވެވޭނެ ތަނެއް ނުފެންނާތީ އެވެ. ސަބަބަކީ އެތަންތަނުގައި ކުލި ދައްކައިގެން ދިރިއުޅެން ތިބޭނީ ކުރިއަށް އޮތް ތިރީހަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި މާލޭ ސަރަހައްދަށް ހިޖުރަކުރާނެ ކަމަށް އަންދާޒާ ކުރެވޭ އާބާދީ ކަމަށްވާތީ އެވެ.

ގުޅިފަޅު ހިއްކައިގެން، އާބާދީއަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ގޯތި ނުދެވޭނެ ކަމަށް މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ހައުސިން އަދި ޕްލޭނިން މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު އަސްލަމް ވެސް ވަނީ އެއްބަސްވެ ވަޑައިގެންފަ އެވެ. އެހެންކަމުން އެކަމުގެ ހައްލަކީ، ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ހިސާބަކުން، މާލޭ މީހުން ވެސް ހިމެނޭ ގޮތަށް ގޯތި ދެވޭނެ ގޮތެއް ހޯދުން ކަމަށް އަސްލަމް އޭރު ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ.

އެކަމަކު، ޖަޒީރާ ރާއްޖޭގެ ތޮފި އަޅައިގެން ވެރިކަމަށް އައި މި ސަރުކާރުން ވެސް ތަންފީޒުކުރާތަން ފެންނަ ތަރައްގީގެ ސިޔާސަތުގައި ބޮޑެތި ފުށުއެރުންތަކެއް އެބަ ހުއްޓެވެ. އަތޮޅު ތެރޭގައި ގިނަ މަޝްރޫއުތަކެއް ހިންގި ނަމަވެސް، ބިން ހިއްކައިގެން ބުރިޖު އަޅައިގެން މާލޭ ސަރަހައްދު އިތުރަށް ފުޅާކުރަން ކުރާ މަސައްކަތަށް މަޑުޖެހުމެއް އަންނަ ތަނެއް ނުފެނެ އެވެ.

އެތައް ބިލިއަން ރުފިޔާއެއް ހަރަދުކޮށްގެން އެކަން ކުރާއިރު، އެފަދަ ބޮޑު އިންވެސްޓުމަންޓުތަކެއް ދެކޮޅު ޖެއްސޭނީ އެވަރުގެ އާބާދީއެއް އޮވެގެން ކަމަށް އިޝާން ވެސް ފާހަގަކުރައްވަ އެވެ.

"ޕްލޭން ހިންގުމަކީ، ގާނޫނީ ހައްގު ޕްލޭން ރައްދުވާ މީހުނަށް ލިބިގެން، ހާމަކަން ބޮޑުކޮށް، ކޮންސަލްޓޭޓިވް ޕްރޯސެސްއެއްގެ ތެރެއިން ހިންގޭނެ ޕްލޭނެއް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ނަމަވެސް، އިޝާން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، މި މަޝްރޫއުގައި ވެސް ފެންނަމުންދަނީ ހަރުދަނާ، ދުރުވިސްނޭ އަދި ގާނޫނީ ގޮތުން ބާރުވެރިކަން ލިބިފައިވާ ޕްލޭނެއް ނެތް މަންޒަރެވެ. ރައީސް އޮފީސް ތެރޭގައި އޮންނަ ސިޔާސީ މީހުން އެކަނިތިބޭ ކައުންސިލަކާއި ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރު މިނިސްޓަރެއްގެ ބަހަށް އެކަނި ބަރޯސާވެ، މިފަދަ ބޮޑެތި ނިންމުންތައް ނިންމުމަކީ އެންމެ ބޮޑު މައްސަލަކަމަށް އޭނާ ގަބޫލުކުރައްވަ އެވެ.

"ޕްލޭނެއް އޮތިއްޔާ އޮންނާނެ ދެއްތޯ އޭގެ އެހެން އޮޕްޝަންތަކެއް ވެސް. މިސާލަކަށް ޕްލޭން އޭ، ބީ، ސީގެ ތެރެއިން މިވެނި ޕްލޭނެއް މި ތަންފީޒު ކުރަނީ މިހެންވެއޭ ބުނެ ދެއްކޭނެ ނޫންތޯ. އެކަމަކު އެއްވެސް ފަހަރަކު އެތަނެއް ނުފެނޭ. މި ފެންނަނީ މިވެނި މަޝްރޫއުއެއް އިއުލާނުކޮށްލާތަން. އެހެންވީމާ، އެއީ ޕްލޭނެއް ނޫންތާ. އެއީ އަމުރެއް،" އިޝާން ވިދާޅުވި އެވެ.

މިކަމުގައި ބަލަންވީ ހަގީގީ މާލޭ މީހުންނަކީ ކޮބައިތޯ އެއް ނޫނެވެ. ކުރަންވީ އެއްކަލަ މާލެ-ރާއްޖެތެރެ ބަހުސެއް ވެސް ނޫނެވެ. ބަހުސްކުރާ ނަމަ ކަންބޮޑުވުންފާޅު ކުރަންވީ، ދައުލަތުގެ ބިމެއްގައި ފްލެޓުތަކެއް އަޅައިގެން ރައްޔިތުންނަށް ދިނުމާ ހިލާފަށް، ރައްޔިތުންގެ ޓެކްސް ފައިސާއިން ހިއްކައިގެން އަގުވެސް ކުރަން ނޭނގޭ ގިނަ ބިންތަކެއް މަދު ބަޔަކަށް ހިލޭ ލިބުމުން ދެން ނުކުންނާނެ ނަތީޖާއާ މެދު އެވެ.

ސަބަބަކީ، މި ސަރުކާރުގެ މެނިފެސްޓޯގައި ލިޔެފައި އޮތް ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ގާނޫނު އަދިވެސް އެ ކަރުދާހުގައި އޮއްވާ، ދުރުރާސްތާގެ ޕްލޭނެއް ނެތި، ވަކި ބަޔަކަށް ގިނަ ގޯތިތަކެއް ދޫކުރަން ތައްޔާރުވެފައިވާއިރު، މާލެ ސަރަހައްދުގައި އަނެއްކާވެސް އާ ބިންވެރިންތަކެއް އުފެދިގެންދާނެތީ އެވެ. އެއާއެކު މުސްތަގުބަލުގައި އެ ބިންތަކުގައި އަޅާ ގެތަކަށް ކުލި ދައްކާނެ ކުލި ވެރިންތަކެއް ވެސް އުފަންވާނެތީ އެވެ. އެކަމުގައި އަދި ފެންނާންއޮތީ ބިންވެރިންނާއި ކުލިވެރިންގެ ސައިކަލް ރިޕީޓުވާނެ މަންޒަރެވެ.

މުހައްމަދު ވިޝާމް

--

ކޮމެންޓް

Stay in the loop

Get the latest news and reports delivered straight to your inbox