ކާބުލް، އަފްގާނިސްތާން (އޯގަސްޓު 26) - ތާލިބާނުން އަފްގާނިސްތާނުގެ ވެރިކަމަށް އައުމާއެކު ގިނަ ބަޔަކު ގައުމު ދޫކޮށް ދާން މަސައްކަތް ކުރާ މި ދަނޑިވަޅުގައި އެހެން ނުރައްކަލެއްގެ ބިރު ވެސް ވަނީ ކުރިމަތިވެފަ އެވެ. އެއީ އެތައް ހާސް ބަޔަކު ޖަމާވެފައިވާ ކާބުލް އެއާޕޯޓަށް ރޭ ދިން ޓެރަރިސްޓު ހަމަލާ އަށް ފަހު އެފަދަ އެހެން ހަމަލާތައް ވެސް އަތުވެދާނެކަމުގެ ބިރެވެ. އެ ބިރު ގޮސް ގުޅިފައި ވަނީ އިސްލާމިކް ސްޓޭޓް (އައިއެސް) ގްރޫޕާ އެވެ.
އެމެރިކާގެ ރައީސް ޖޯ ބައިޑެން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ކާބުލްގައި ހުންނަ ހާމިދު ކަރްޒާއީ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓަށް އިސްލާމިކް ސްޓޭޓް ހޮރަސާން ނުވަތަ އައިއެސް-ކޭ ގެ ހަމަލާއެއް އައުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވަމުންދާ ކަމަށެވެ. އެހެން ވިދާޅުވެފައި ވަނިކޮށް ރޭ އެއާޕޯޓު ބޭރުގައި ދެ ބޮން ގޮއްވާލުމުގެ ސަބަބުން ހަ މީހުން މަރުވެ ގިނަ ބަޔަކު ޒަހަމްވި އެވެ. އައިއެސް-ކޭ އަކީ އަފްގާނިސްތާނުގެ އައިއެސް ގްރޫޕަށް ހާއްސަ ނަމެވެ.
ނުރައްކަލާ ގުޅޭ ގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން މިހާރު އަފްގާނިސްތާނުގެ ވެރިކަމުގައި އޮތް ތާލިބާނުންގެ ތަރުޖަމާނަކު ބުނީ ގައުމުގެ ހަލަބޮލިވެފައިވާ ހާލަތުގެ ނާޖައިޒު ބޭނުން ބަޔަކު ހިފުމުގެ ނުރައްކާ އެބަ އޮތް ކަމަށެވެ. އެ ހާލަތަށް އަފްގާނިސްތާނު ވެއްޓެން ޖެހުނީ އެމެރިކާ އިސްވެ އޮވެ، ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކުން ހިންގާ, މީހުން ފުރުވާލުމުގެ އޮޕަރޭޝަނުގެ ސަބަބުން ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.
އައިއެސް-ކޭ އަކީ ކޮން ބަޔެއް؟
އައިއެސް ޖަމާއަތުގެ ވެރިކަން އިރާގާއި ސީރިއާގައި ގާއިމް ކުރިކަން 2014 ވަނަ އަހަރު އިއުލާނު ކުރުމާއެކު ޕާކިސްތާނުގެ ތާލިބާނަށް ނިސްބަތްވާ ބައެއް ހަނގުރާމަވެރިން ވަނީ އެ ޖަމާއަތުން ވަކިވެ އައިއެސް އަށް ބައިއަތު ހިފާފަ އެވެ. އެއާއެކު އެ ހަނގުރާމަވެރިން ވަނީ އަފްގާނިސްތާނުގައި ތިބި ބައެއް މީހުންނާ ގުޅިގެން އައިއެސްގެ ސަރަހައްދީ ގޮފި ގާއިމްކޮށްފަ އެވެ. އެ މީހުން މަސައްކަތް ކުރީ އައިއެސްގެ ލީޑާރު އަބޫ ބަކުރު އަލް ބަގްދާދީ އަށް ބައިއަތު ހިފައިގެންނެވެ.
އައިއެސްގެ މައި ލީޑާޝިޕުން އައިއެސް-ކޭ ބަލައިގަތީ 2015 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އޭރު އައިއެސް-ކޭ އިން ވަނީ އުތުރު އަފްގާނިސްތާނަށް ފެތުރިގަނެފަ އެވެ. އެ މީހުންގެ ހަރަކާތްތައް އެންމެ ބޮޑަށް ފެތުރިފައި އޮތީ ކުނާރް، ނަންގަހާރް އަދި ނޫރިސްތާން ޕްރޮވިންސަށެވެ.
އޭގެ އިތުރުން ކާބުލް ހިމެނޭ ގޮތަށް އަފްގާނިސްތާނުގެ އެހެން ހިސާބުތަކާއި ޕާކިސްތާނުގެ ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި އައިއެސް-ކޭ ގެ "ނިދާފައިވާ ސެލްތައް" ވަނީ ގާއިމްކޮށްފަ އެވެ. އެއީ އަމަލީ ގޮތުން މަސައްކަތް ނުކުރި ނަމަވެސް ގްރޫޕުގެ ފިކުރު ފެތުރުމުގެ މަސައްކަތުގެ ބޮޑު ބަޔެކެވެ.
"ހޮރަސާން" އަކީ ޕާކިސްތާނާއި، އިރާނު، އަފްގާނިސްތާނު އަދި ސެންޓްރަލް އޭޝިއާގެ ގައުމުތައް ހިމެނޭ ސަރަހައްދަށް ގަދީމީ ގޮތުން ކިޔާ އުޅޭ ނަމެކެވެ. އެހެން ކަމުން އެ ހިސާބުގައި އުޅޭ އައިއެސް ގްރޫޕަށް އެ ނަން ދެވުނެވެ.
އައިއެސް-ކޭ އިން ދެނީ ކޮން ކަހަލަ ހަމަލާތަކެއް؟
ފަހަކަށް އައިސް ދުނިޔޭގައި ދެމުން އަންނަ އެންމެ ބޮޑެތި ހަމަލާތައް އަންނަނީ އެ މީހުންގެ ފަރާތުންނެވެ. އައިއެސް-ކޭ އިން ވަނީ ޕާކިސްތާނާއި އަފްގާނިސްތާނުގެ މިސްކިތްތަކާއި، ފައްޅިތަކާއި، އާއްމު މައިދާންތަކާއި ހޮސްޕިޓަލްތަކުގައި ވެސް ހަމަލާ ދީފަ އެބެ.
އެ މީހުން ވަކިން ހާއްސަކޮށް ހަމަލާ އަމާޒު ކުރަނީ މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން ތަފާތު މަޒްހަބްތަކަށް އުޅޭ މީހުންނަށެވެ.
މިދިޔަ އަހަރު ދުނިޔެ ސިއްސުވާލި ހާދިސާއެއްގެ ފަހަތުގައި ވެސް ތިބީ އައިއެސް-ކޭ ގެ ޓެރަރިސްޓުންނެވެ. ކާބުލްގައި ޝިއައީން ގިނަ އަދަދަކަށް ދިރިއުޅޭ ހިސާބުގަނޑެއްގެ ހޮސްޕިޓަލެއްގެ މެޓާނިޓީ ވޯޑުގައި ބަޑި ޖަހައި 16 އަންހެނުން މަރާލި އެވެ. އެއީ ވިހައިގެން ތިބި މީހުންނާއި ވިހަން ތައްޔާރުވެގެން ތިބި މީހުންނެވެ.
ގިނަ އަދަދެއްގެ ބޮން ގޮއްވުމުގެ ހާދިސާތަކާއި ބަޑި ޖެހުމުގެ ހާދިސާތަކުގެ ފަހަތުގައި އެ މީހުން ތިބި ނަމަވެސް އަފްގާނިސްތާން އަދި ޕާކިސްތާނުގެ ބިމުގެ އެއްވެސް ސަރަހައްދެއް އެ މީހުންނަށް ހިފިފައެއް ނުވެ އެވެ. އެއީ އެމެރިކާ ސިފައިން ހިންގި ވަރުގަދަ އޮޕަރޭޝަނާއި ތާލިބާނުންގެ ބާރުގެ ސަބަބުންނެވެ.
އައިއެސް-ކޭ އާއި ތާލިބާނުންނާ ދެމެދު އޮތީ ކޮން ކަހަލަ ގުޅުމެއް؟
ދެ ގްރޫޕަކީ ވެސް ސުންނީ މުސްލިމުންގެ ދެ ގްރޫޕެވެ. އަދި ދެ ގްރޫޕުގައި ވެސް ހަނގުރާމަވެރިން ހަރަކާތްތެރިވެ އެވެ. ނަމަވެސް މި ދެ ގްރޫޕުގެ މެދުގައި ރަނގަޅު ގުޅުމެއް ނެތެވެ.
ދީނުގެ ކަންކަމާއި އަސްކަރީ ސްޓްރެޓެޖީއާ ގުޅޭ ކަންކަމުގައި ވެސް ތާލިބާނުންނާއި އައިއެސް-ކޭ ގެ ހިޔާލު ތަފާތެވެ. އެއާއެކު ދެ ގްރޫޕުން ވެސް ދައުވާ ކުރަނީ އެ މީހުންނަކީ "އިސްލާމީ ޖިހާދު" ގެ ހަގީގީ ބައިވެރިން ކަމަށެވެ.
ދެ ގްރޫޕުގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ހިޔާލު ތަފާތުވުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިލުންތައް ވެސް ހިނގާފައި ވެ އެވެ. އެގޮތުން 2019 ވަނަ އަހަރު ތާލިބާނުން ވަނީ އައިއެސް-ކޭ ގެ މައްޗަށް ކުރި ހޯދާފަ އެވެ. އައިއެސް-ކޭ އިން ނެރޭ ބަޔާންތަކުގައި ތާލިބާނުންނަށް މުހާތަބުކޮށްފައި ވަނީ ކާފަރުންގެ ގޮތުގަ އެވެ.
